برچسب: پرفورمنس

به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از روابط عمومی اداره کل هنرهای نمایشی، قرار است اداره کل هنرهای نمایشی با همراهی امور استان‌های این اداره کل و مدیران کل فرهنگ و ارشاد اسلامی چهار استان و منطقه آزاد اروند رویداد «اربعین؛ فراتر از کلام» را به مناسبت فرا رسیدن اربعین حسینی از ۲۴ تا ۲۶ شهریور در استان‌های کرمانشاه، ایلام، خوزستان، کردستان و منطقه آزاد اروند برگزار می‌کند.

رویداد «اربعین؛ فراتر از کلام» در مسیر راهپیمایی زائران حسینی شامل مسیرهای منتهی به مرز شلمچه، مهران، دهلران، قصر شیرین، اسلام‌آباد غرب، مرز خسروی و باشماق با حضور گروه‌های نمایشی میزبان عزاداران حسینی خواهد بود. اداره کل هنرهای نمایشی برای عزاداران حسینی که موفق به شرکت در راهپیمایی اربعین نشده‌اند نیز برنامه‌هایی در نظر گرفته است.

در این راستا مدیرکل هنرهای نمایشی درباره جزییات برنامه‌های اداره کل هنرهای نمایشی برای برگزاری مراسم راهپیمایی اربعین حسینی گفت: اداره کل هنرهای نمایشی، وظیفه خودش می‌دانست تا در کنار همه عزاداران و عزیزانی که در پیاده‌روی اربعین، شرکت می‌کنند و همچنین جاماندگان این مراسم برای سوگواری امام حسین (ع)، برنامه‌ریزی داشته باشد.

وی افزود: به همین منظور با طراحی رویداد «اربعین؛ فراتر از کلام» برای برگزاری اجراهای آیینی و عاشورایی در مرزهای کشور از یک ماه پیش شورای سیاست‌گذاری با حضور مدیران کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان‌های ایلام کرمانشاه، خوزستان، کردستان و منطقه آزاد اروند تشکیل شد تا بتوانیم با برنامه‌ریزی دقیق و روشن، گروه‌های نمایشی را به مناطق مرزی اعزام کنیم.

مدیرکل هنرهای نمایشی با اشاره به مناطق اجرای برنامه های نمایشی گفت: گروه‌های نمایشی با برنامه‌ریزی مشخص در دهلران، مهران، کرمانشاه، مرز خسروی، اسلام‌آباد غرب، خوزستان، مرز چزابه، سوسنگرد، هویزه، مدخل‌های ورودی تردد زوار در شهر اندیمشک، منطقه آزاد اروند، مرز شلمچه، خرمشهر و آبادان، کردستان، مریوان، مرز باشماق، سلیمانیه و کرکوک عراق اجرا خواهند داشت.

این مدرس تئاتر ادامه داد: هنرمندان نمایش‌های خیابانی و اجراهای پرفورمنس شامل سیلورمن و گلدمن با موضوعات اربعین در مرزهای ذکرشده میزبان عزاداران اربعین حسینی هستند و خوشبختانه تاکنون اجراها مورد استقبال مردم قرار گرفته است.

وی درباره تاریخ آغاز اجراهای گروه ها در رویداد «اربعین؛ فراتر از کلام» گفت: گروه‌های شرکت‌کننده در رویداد «اربعین؛ فراتر از کلام» در طول سه روز با احتساب روزی ۲ برنامه از ۲۴ تا ۲۶ شهریور ۶ اجرا خواهد داشت. هر استان در هر روز با احتساب ۳ گروه نمایشی و هر گروه ۶ اجرا در مجموع با ۱۸ اجرا میزبان عزاداران حسینی خواهد بود. اجراگران ۵ استان حاضر در رویداد «اربعین، فراتر از کلام»، ۱۵ گروه نمایشی هستند و بیش از ۹۰ گروه به اجرای نمایش پرفورمنس با مضامین اربعین می‌پردازند.

مدیرکل هنرهای نمایشی عنوان کرد: ۳۰ نفر گلدمن هر روز با سه اجرا در این رویداد حضور دارند که در مجموع روزی ۹۰ اجرا از ۵ استان ذکرشده در حال برگزاری است. بر طبق این برنامه درمجموع سه روز، استان‌ها ۲۷۰ اجرا خواهند داشت.

نظری با اشاره به برنامه های اداره کل هنرهای نمایشی برای جاماندگان اربعین حسینی در تهران گفت: برای جاماندگان اربعین حسینی در استان تهران، برنامه‌ای با عنوان «آیینه‌داران آفتاب» در نظر گرفته شده است. این برنامه روز شنبه ۲۶ شهریور از میدان امام حسین (ع) تا حرم عبدالعظیم حسنی (ع) به‌صورت کارناوال متشکل از ۱۵۰ هنرمند از سراسر ایران با اجرای برنامه‌های جذاب نمایشی خواهد بود.

وی اظهار کرد: رویداد هنری «آیینه‌داران آفتاب» شامل چهار موکب تشکیل‌شده از موکب هنرهای آیینی با حضور هنرمندان و پیشکسوتان عرصه هنرهای نمایشی است که به نقالی، پرده‌خوانی، مقتل‌خوانی و روایت‌گری خواهند پرداخت. موکب تعزیه که با اجرای مجلس شهادت حضرت عباس(ع)، مجلس شهادت امام حسین(ع)، مجلس شهادت قاسم ابن حسن (ع) و مجلس شهادت حر بن ریاحی (ع) میزبان شرکت‌کنندگان خواهد بود. موکب هنرهای نمایشی، دیگر موکبی است که به اجرای نمایش «اشک و مشک»، بازسازی کاروان اسرای دشت کربلا، اجرای پرفورمنس و نمایش خیابانی می‌پردازد. موکب آیین‌های عاشورایی شامل، آیین عزاداری «گیل و دیلم»، «شروه‌خوانی» و «سنج و دمام» که از گروه‌های بوشهر هستند.

مدیرکل هنرهای نمایشی با تاکید بر اینکه «آیینه‌داران آفتاب» در قالب کارناوال‌های حرکتی برای اولین بار در پیاده‌روی اربعین حسینی اتفاق می‌افتد و جایگاه خاصی در حوزه هنرهای دینی دارد، گفت: اجراهای کارناوال‌های نمایشی چهار موکب ذکر شده، از میدان امام حسین(ع) آغاز خواهد شد.
کارناوال‌ها از میدان شوش و خیابان فدائیان اسلام عبور می‌کنند و در نهایت پس از هفت ساعت اجرا به حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)، نقطه پایانی برنامه می‌رسند.

وی درباره اجرای هنرمندان حاضر در «آیینه‌داران آفتاب» توضیح داد: هنرمندان سراسر کشور در این برنامه به اجرای آیین‌های کمتر دیده‌شده در تهران می‌پردازند. هدف ما ارائه آیین‌های استان‌ها و شهرهای مختلف کشور برای یک مشارکت مردمی و عمومی است. امیدواریم که زائران پیاده‌روی اربعین در مسیر حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)، شاهد این کار باشند.

نظری در پایان گفت: «آیینه‌داران آفتاب» به همت اداره کل هنرهای نمایشی، معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و برخورداری از حمایت سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران، ستاد اربعین تهران و هنرمندان عرصه نمایشی برای اجرا در روز شنبه بیست و ششم شهریور برابر با اربعین حسینی شکل گرفته است. شایسته است که از زحمات تمام عزیزان، هنرمندان و کسانی که در عرصه هنرهای آیینی کشور زحمت می‌کشند، قدردانی کنم. از حمایت‌های محمدمهدی اسماعیلی وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی، محمود سالاری معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مهرداد باقری رئیس سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران، امیرحسین شفیعی مدیر اجرایی «آیینه‌داران آفتاب» و مهدی یوسفی‌کیا روابط عمومی اداره کل هنرهای نمایشی نیز سپاسگزارم.

علی اتحاد نویسنده و کارگردان نمایش «نامه هایی بر دوش تندباد» که این روزها در «بوتیک تئاتر ایران» روی صحنه است درباره شکل‌گیری این اثر نمایشی به تئاتر آنلاین گفت: «نامه‌هایی بر دوش تندباد» اقتباسی نمایشی است از رمانی با همین نام که چهار سال پیش نوشتم و سه سال پیش منتشر شد. کتاب را «کارگاه اتفاق» منتشر کرده است و حالا منتظر انتشار چاپ سوم آن هستیم. از سویی کار نمایش و حتی کار در حوزه هنرهای دیداری برای من در ارتباطی تنگاتنگ با ادبیات است. اگر کارهای پیشینم را دیده باشید، متوجه می‌شوید که دوست دارم مخاطبان را در برابر تجربه‌ای متنی قرار دهم. پس درباره «نامه‌هایی بر دوش تندباد» هم چنین مسیری طی شده است.

وی ادامه داد: ابتدای بهار امسال بود که از سوی مجموعه تئاتر شهرزاد پیشنهادی درباره اجرا در ساختمان بیمارستان «امید» دریافت کردم که آن زمان هنوز نام مشخصی نداشت و چندی بعد بدل شد به «بوتیک تئاتر ایران». کارهای من معمولاً مکان محور است؛ بدین معنی که ابتدا مکان ارائه را می‌بینم و بعد طرح کار را هر چه که هست بر اساس معماری یا وضعیت نوری آن مکان طراحی می‌کنم. بعد از بازدید و عکاسی از «بوتیک تئاتر ایران» شروع به نوشتن کردم. به ندرت می‌توانم در تهران چیزی بنویسم؛ پس راهی سفر شدم و طرح اجرایی کار بر اساس متن «نامه‌هایی بر دوش تندباد»، جایی بین رشت و سیاهکل نوشته شد و با طرح به تهران بازگشتم. هنوز به تهران نرسیده بودم که فراخوان انتخاب بازیگران را منتشر کردیم.

اتحاد درباره انتخاب بازیگران نمایش توضیح داد: گروه ما که نامش را گذاشته‌ایم «گروه هنرهای اجرایی ۳۶۶» از پایان تابستان ۱۳۹۸ کارش را آغاز کرده است. با این حال روال کار گروه این‌طور است که هسته‌ای مرکزی دارد و هر سال تعدادی بازیگر جوان به آن وارد می‌شوند و تعدادی از آن خارج می‌شوند. مسئله مهم برای من در کار گروهی آن است که اعضا بدانند که همیشه کاری در جریان است و مادامی که با گروه کار می‌کنند، مشغول خواهند بود. برخی از بازیگران قدیمی گروه‌مان به سربازی رفته‌اند یا سر فیلمبرداری فیلم یا سریالی بوده‌اند و یا مشغول درس خواندن برای کنکور کارشناسی ارشد. برخی هم مهاجرت کرده‌اند. این‌طور است که دست کم سالی یک بار و گاهی ۲ بار فراخوانی منتشر می‌کنیم و بازیگران تازه جذب می‌کنیم که این سازوکار مملو از آزمون و خطاست. گاهی انتخاب‌ها نادرست از آب در می‌آیند و باید جایگزین‌شان را یافت. پروژه «نامه‌هایی بر دوش تندباد» هم همین‌طور پیش رفت. هفته نخست اردیبهشت ماه گروه اولیه انتخاب شدند و تمرین را آغاز کردیم.

جایگاه متن در هنرهای اجرایی و سینمای ما متلاشی شده است. ما ایرانیان سده‌های پیاپی به شیوه‌های نوشتاری‌مان افتخار می‌کردیم و امروز دیگر گویی اثری از متنیت ایرانی نمانده است. بدبینانه است این طور مطلق گفتن اما باید قبول کرد که متن سلطه‌اش را از کف داده است این هنرمند با اشاره به اینکه برای آماده‌سازی نمایش سه ماه و نیم تمرین داشته‌اند درباره مراحل تمرین و شیوه اجرایی کار بیان کرد: برخی تمامی این سه ماه و نیم را در کنار گروه بودند و برخی هم در جابجایی بازیگران و نقش‌ها دیرتر به گروه اضافه شده‌اند. البته بسیار پیش آمده که حین اجراهایم هم بازیگرانی جابجا شوند که در مورد «نامه‌هایی بر دوش تندباد» هم صادق بود. درباره شیوه اجرایی نمایش نیز باید کمی عقب‌تر بروم؛ هرگاه که می‌نویسم همه چیزی برای من از تصویر آغاز می‌شود و آن وقت که مشغول ساختن کار می‌شوم این روند برعکس می‌شود و تلاش می‌کنم زمینه بصری را هم بر متن استوار کنم.

وی افزود: جایگاه متن در هنرهای اجرایی و سینمای ما متلاشی شده است. ما ایرانیان سده‌های پیاپی به شیوه‌های نوشتاری‌مان افتخار می‌کردیم و امروز دیگر گویی اثری از متنیت ایرانی نمانده است. بدبینانه است این طور مطلق گفتن اما باید قبول کرد که متن سلطه‌اش را از کف داده است. من شیفته زبان مکتوبم و کنش‌های شاعرانه زبانی؛ از این جهت است که زبان‌ورزی بدل به یکی از ستون‌های اصلی کارم شده است. اینچنین است که کارم را مطلقاً با تمرین متنی آغاز می‌کنم. مثلاً اگر بناست که بازیگر کارم تک‌گویی اجرا کند پیش از هر چیزی باید آن متن را درک کند، شیوه صحیح خواندنش را بیاموزد، آن را حفظ کند تا بعد به شیوه اجرایی‌اش برسیم. متن اجرایی دقیقاً باید نعل به نعل متن باشد؛ بدون جابجایی یک حرف ربط یا یک حرف اضافه. بیزارم از این عبارت که در سال‌های اخیر معمول شده «متن را از آن خود کن!». در عوض تلاش می‌کنم بازیگر آنچنان متن و لایه‌های درونی‌اش و روابط بینامتنی‌اش را درک کند که نیازی نباشد برای فهم آن دست به ترکیب متن بزند.

کارگردان «مرثیه‌ای برای کتاب سوزی‌ها» متذکر شد: از اینجا به بعد نیمی از ایده‌های اجرایی از پیش نوشته شده و نیمه دیگر در تعامل با بازیگر به دست می‌آید. مثلاً پیش آمده که بازیگری به یکی از زبان‌های بومی ایران تسلط دارد و من تصمیم گرفته‌ام بخشی یا تمامی متن به آن زبان ترجمه شود. یا در همین کار «نامه‌هایی بر دوش تندباد» یکی از اجراگران رپر (خواننده رپ) است و درست به همین دلیل در مرحله اجرایی ضرب‌آهنگ اجرای متن را دچار فراز و فرودهایی کرده‌ایم که پیش‌تر در طرح نبود. برایم بسیار مهم و حیاتی است که به جای تلاش برای تبدیل کردن بازیگر به چیزی که نیست یا چیزی که از فهم او دور است از نقاط قوتی که خودِ بازیگر از آن برخوردار است، استفاده کنم. مرحله تمرین و ساخت کار برای من مرحله کشف استعدادهای درونی خودِ بازیگران است. برای همین ممکن است بسیاری از آنها طی تمرین جابجا شوند تا نهایتاً برسند به آن جایی که بهترین شکل بروز توانایی‌شان ممکن می‌شود.

اتحاد درباره مضمون نمایش توضیح داد: «نامه‌هایی بر دوش تندباد» درباره کنش نوشتن است. می‌دانم که بسیار میان نویسندگان جهان مرسوم است که شخصیت نویسنده را بدل به قهرمان رمان یا داستان کوتاه‌شان کنند. با این همه قهرمان «نامه‌هایی بر دوش تندباد» کنشِ نوشتن است و نه شخص نویسنده. «نامه‌هایی بر دوش تندباد» پاسخی به این پرسش است که کنش نوشتن از کجا آغاز می‌شود. طی هزاره‌ها بشریت کوشش کرده است به این پرسش پاسخ دهد که «شعر از کجا می‌آید؟» اساطیر جهان مملو از پاسخ‌های شاعرانه به این پرسش است؛ خون خدایان، زمزمه ایزدان هنر، جنون، تأثیر ستارگان و … هر فرهنگی سرچشمه کنش نوشتن را چیزی می‌داند. از این راه راوی رمان «نامه‌هایی بر دوش تندباد» هم آرام آرام متونی پراکنده می‌یابد که گویی در دنباله هم هستند. این متن‌ها یک بار بر تکه سفالی شکسته یافت می‌شود و یک بار بر خشتی و یک بار بر پوستی و یک بار بر تکه‌های کاغذ و یک بار بر پارچه و…

وی یادآور شد: رمان «نامه‌هایی بر دوش تندباد» چهار راوی دارد که هر یک به شیوه خود سخن می‌گویند. کسی که رمان را خوانده باشد اگر خود، اهل نوشتن باشد خواهد دانست که این چهار تن یک تن هستند و اگر دستی در نوشتن یا کار هنری نداشته باشد، خیال خواهد کرد که قصه بیماری مبتلا به اسکیزوفرنی را خوانده است. البته شاید هر ۲ این تفاسیر درست باشد. ما امروز می‌دانیم که خلاقیت هم خودش شکلی خفیف از سایکوز است؛ انفجارهای خفیف الکترومغناطیسی در شبکه نورونی مغز انسان که منتج به تصویری، صدایی، تداعی، کلامی یا رنگی می‌شود. هنرمندان از این منظر دیوانگان اهلی هستند که در تاریخ بشریت جایگاهی یافته‌اند. هر چند که بسیاری‌شان در درازنای تاریخ کارشان به بند و زنجیر هم کشیده باشد.

اتحاد در پایان درباره تجربه‌ای که مخاطبان از دیدن این نمایش به دست می‌آورند، گفت: کار همچون سفری در ناخودآگاه نویسنده است. مخاطبان همچون بسیار کارهای من بنا نیست که یک جا بنشینند و چیزی را تماشا کنند. چهار طبقه و پشت بام ساختمان «بوتیک تئاتر ایران» در این اجرا بدل به گذرگاهی شده است که مخاطبان در طبقات آن جابجا می‌شوند و تکه‌های پازل روایت را می‌بینند و می‌شنوند و می‌بویند. وقتی مخاطبان به در ورودی می‌رسند به چهار دسته با چهار رنگ تقسیم می‌شوند و راهنمایانی با چهار رنگ آن‌ها را با خود همراه می‌کنند. سفر هر یک از این چهار گروه با گروه دیگر متفاوت است و طبعاً تجربه‌شان از روایت‌ها و تقدم و تأخرها هم مختلف. هر جز این مجموعه بناست چیزی را در خاطره جمعی ما بیدار کند. هر چند که «نامه‌هایی بر دوش تندباد» برای من اثری شخصی است با این همه، کدام رکن شخصی زیست ماست که به تجربه‌ای جمعی راه نمی‌برد. این همه البته به شرطی ممکن خواهد بود که مخاطب رابطه خوبی با ادبیات داشته باشد. مخاطب ادبیات نادوست معمولاً گزینه مناسبی برای شنیدن این همه متن نیست.

نمایش «نامه هایی بر دوش تندباد» به طراحی و کارگردانی علی اتحاد تا ۱۸ شهریور ماه ساعت ۲۰ در «بوتیک تئاتر ایران» روی صحنه است.

علی اتحاد نویسنده و کارگردان نمایش «نامه‌هایی بر دوش باد» که این روزها در «بوتیک تئاتر ایران» روی صحنه است درباره شکل‌گیری این اثر نمایشی به تئاتر آنلاین گفت: «نامه‌هایی بر دوش تندباد» اقتباسی نمایشی است از رمانی با همین نام که چهار سال پیش نوشتم و سه سال پیش منتشر شد. کتاب را «کارگاه اتفاق» منتشر کرده است و حالا منتظر انتشار چاپ سوم آن هستیم. از سویی کار نمایش و حتی کار در حوزه هنرهای دیداری برای من در ارتباطی تنگاتنگ با ادبیات است. اگر کارهای پیشینم را دیده باشید، متوجه می‌شوید که دوست دارم مخاطبان را در برابر تجربه‌ای متنی قرار دهم. پس درباره «نامه‌هایی بر دوش تندباد» هم چنین مسیری طی شده است.

وی ادامه داد: ابتدای بهار امسال بود که از سوی مجموعه تئاتر شهرزاد پیشنهادی درباره اجرا در ساختمان بیمارستان «امید» دریافت کردم که آن زمان هنوز نام مشخصی نداشت و چندی بعد بدل شد به «بوتیک تئاتر ایران». کارهای من معمولاً مکان محور است؛ بدین معنی که ابتدا مکان ارائه را می‌بینم و بعد طرح کار را هر چه که هست بر اساس معماری یا وضعیت نوری آن مکان طراحی می‌کنم. بعد از بازدید و عکاسی از «بوتیک تئاتر ایران» شروع به نوشتن کردم. به ندرت می‌توانم در تهران چیزی بنویسم؛ پس راهی سفر شدم و طرح اجرایی کار بر اساس متن «نامه‌هایی بر دوش تندباد»، جایی بین رشت و سیاهکل نوشته شد و با طرح به تهران بازگشتم. هنوز به تهران نرسیده بودم که فراخوان انتخاب بازیگران را منتشر کردیم.

اتحاد درباره انتخاب بازیگران نمایش توضیح داد: گروه ما که نامش را گذاشته‌ایم «گروه هنرهای اجرایی ۳۶۶» از پایان تابستان ۱۳۹۸ کارش را آغاز کرده است. با این حال روال کار گروه این‌طور است که هسته‌ای مرکزی دارد و هر سال تعدادی بازیگر جوان به آن وارد می‌شوند و تعدادی از آن خارج می‌شوند. مسئله مهم برای من در کار گروهی آن است که اعضا بدانند که همیشه کاری در جریان است و مادامی که با گروه کار می‌کنند، مشغول خواهند بود. برخی از بازیگران قدیمی گروه‌مان به سربازی رفته‌اند یا سر فیلمبرداری فیلم یا سریالی بوده‌اند و یا مشغول درس خواندن برای کنکور کارشناسی ارشد. برخی هم مهاجرت کرده‌اند. این‌طور است که دست کم سالی یک بار و گاهی ۲ بار فراخوانی منتشر می‌کنیم و بازیگران تازه جذب می‌کنیم که این سازوکار مملو از آزمون و خطاست. گاهی انتخاب‌ها نادرست از آب در می‌آیند و باید جایگزین‌شان را یافت. پروژه «نامه‌هایی بر دوش تندباد» هم همین‌طور پیش رفت. هفته نخست اردیبهشت ماه گروه اولیه انتخاب شدند و تمرین را آغاز کردیم.

جایگاه متن در هنرهای اجرایی و سینمای ما متلاشی شده است. ما ایرانیان سده‌های پیاپی به شیوه‌های نوشتاری‌مان افتخار می‌کردیم و امروز دیگر گویی اثری از متنیت ایرانی نمانده است. بدبینانه است این طور مطلق گفتن اما باید قبول کرد که متن سلطه‌اش را از کف داده است این هنرمند با اشاره به اینکه برای آماده‌سازی نمایش سه ماه و نیم تمرین داشته‌اند درباره مراحل تمرین و شیوه اجرایی کار بیان کرد: برخی تمامی این سه ماه و نیم را در کنار گروه بودند و برخی هم در جابجایی بازیگران و نقش‌ها دیرتر به گروه اضافه شده‌اند. البته بسیار پیش آمده که حین اجراهایم هم بازیگرانی جابجا شوند که در مورد «نامه‌هایی بر دوش تندباد» هم صادق بود. درباره شیوه اجرایی نمایش نیز باید کمی عقب‌تر بروم؛ هرگاه که می‌نویسم همه چیزی برای من از تصویر آغاز می‌شود و آن وقت که مشغول ساختن کار می‌شوم این روند برعکس می‌شود و تلاش می‌کنم زمینه بصری را هم بر متن استوار کنم.

وی افزود: جایگاه متن در هنرهای اجرایی و سینمای ما متلاشی شده است. ما ایرانیان سده‌های پیاپی به شیوه‌های نوشتاری‌مان افتخار می‌کردیم و امروز دیگر گویی اثری از متنیت ایرانی نمانده است. بدبینانه است این طور مطلق گفتن اما باید قبول کرد که متن سلطه‌اش را از کف داده است. من شیفته زبان مکتوبم و کنش‌های شاعرانه زبانی؛ از این جهت است که زبان‌ورزی بدل به یکی از ستون‌های اصلی کارم شده است. اینچنین است که کارم را مطلقاً با تمرین متنی آغاز می‌کنم. مثلاً اگر بناست که بازیگر کارم تک‌گویی اجرا کند پیش از هر چیزی باید آن متن را درک کند، شیوه صحیح خواندنش را بیاموزد، آن را حفظ کند تا بعد به شیوه اجرایی‌اش برسیم. متن اجرایی دقیقاً باید نعل به نعل متن باشد؛ بدون جابجایی یک حرف ربط یا یک حرف اضافه. بیزارم از این عبارت که در سال‌های اخیر معمول شده «متن را از آن خود کن!». در عوض تلاش می‌کنم بازیگر آنچنان متن و لایه‌های درونی‌اش و روابط بینامتنی‌اش را درک کند که نیازی نباشد برای فهم آن دست به ترکیب متن بزند.

کارگردان «مرثیه‌ای برای کتاب سوزی‌ها» متذکر شد: از اینجا به بعد نیمی از ایده‌های اجرایی از پیش نوشته شده و نیمه دیگر در تعامل با بازیگر به دست می‌آید. مثلاً پیش آمده که بازیگری به یکی از زبان‌های بومی ایران تسلط دارد و من تصمیم گرفته‌ام بخشی یا تمامی متن به آن زبان ترجمه شود. یا در همین کار «نامه‌هایی بر دوش تندباد» یکی از اجراگران رپر (خواننده رپ) است و درست به همین دلیل در مرحله اجرایی ضرب‌آهنگ اجرای متن را دچار فراز و فرودهایی کرده‌ایم که پیش‌تر در طرح نبود. برایم بسیار مهم و حیاتی است که به جای تلاش برای تبدیل کردن بازیگر به چیزی که نیست یا چیزی که از فهم او دور است از نقاط قوتی که خودِ بازیگر از آن برخوردار است، استفاده کنم. مرحله تمرین و ساخت کار برای من مرحله کشف استعدادهای درونی خودِ بازیگران است. برای همین ممکن است بسیاری از آنها طی تمرین جابجا شوند تا نهایتاً برسند به آن جایی که بهترین شکل بروز توانایی‌شان ممکن می‌شود.

اتحاد درباره مضمون نمایش توضیح داد: «نامه‌هایی بر دوش تندباد» درباره کنش نوشتن است. می‌دانم که بسیار میان نویسندگان جهان مرسوم است که شخصیت نویسنده را بدل به قهرمان رمان یا داستان کوتاه‌شان کنند. با این همه قهرمان «نامه‌هایی بر دوش تندباد» کنشِ نوشتن است و نه شخص نویسنده. «نامه‌هایی بر دوش تندباد» پاسخی به این پرسش است که کنش نوشتن از کجا آغاز می‌شود. طی هزاره‌ها بشریت کوشش کرده است به این پرسش پاسخ دهد که «شعر از کجا می‌آید؟» اساطیر جهان مملو از پاسخ‌های شاعرانه به این پرسش است؛ خون خدایان، زمزمه ایزدان هنر، جنون، تأثیر ستارگان و … هر فرهنگی سرچشمه کنش نوشتن را چیزی می‌داند. از این راه راوی رمان «نامه‌هایی بر دوش تندباد» هم آرام آرام متونی پراکنده می‌یابد که گویی در دنباله هم هستند. این متن‌ها یک بار بر تکه سفالی شکسته یافت می‌شود و یک بار بر خشتی و یک بار بر پوستی و یک بار بر تکه‌های کاغذ و یک بار بر پارچه و…

وی یادآور شد: رمان «نامه‌هایی بر دوش تندباد» چهار راوی دارد که هر یک به شیوه خود سخن می‌گویند. کسی که رمان را خوانده باشد اگر خود، اهل نوشتن باشد خواهد دانست که این چهار تن یک تن هستند و اگر دستی در نوشتن یا کار هنری نداشته باشد، خیال خواهد کرد که قصه بیماری مبتلا به اسکیزوفرنی را خوانده است. البته شاید هر ۲ این تفاسیر درست باشد. ما امروز می‌دانیم که خلاقیت هم خودش شکلی خفیف از سایکوز است؛ انفجارهای خفیف الکترومغناطیسی در شبکه نورونی مغز انسان که منتج به تصویری، صدایی، تداعی، کلامی یا رنگی می‌شود. هنرمندان از این منظر دیوانگان اهلی هستند که در تاریخ بشریت جایگاهی یافته‌اند. هر چند که بسیاری‌شان در درازنای تاریخ کارشان به بند و زنجیر هم کشیده باشد.

اتحاد در پایان درباره تجربه‌ای که مخاطبان از دیدن این نمایش به دست می‌آورند، گفت: کار همچون سفری در ناخودآگاه نویسنده است. مخاطبان همچون بسیار کارهای من بنا نیست که یک جا بنشینند و چیزی را تماشا کنند. چهار طبقه و پشت بام ساختمان «بوتیک تئاتر ایران» در این اجرا بدل به گذرگاهی شده است که مخاطبان در طبقات آن جابجا می‌شوند و تکه‌های پازل روایت را می‌بینند و می‌شنوند و می‌بویند. وقتی مخاطبان به در ورودی می‌رسند به چهار دسته با چهار رنگ تقسیم می‌شوند و راهنمایانی با چهار رنگ آن‌ها را با خود همراه می‌کنند. سفر هر یک از این چهار گروه با گروه دیگر متفاوت است و طبعاً تجربه‌شان از روایت‌ها و تقدم و تأخرها هم مختلف. هر جز این مجموعه بناست چیزی را در خاطره جمعی ما بیدار کند. هر چند که «نامه‌هایی بر دوش تندباد» برای من اثری شخصی است با این همه، کدام رکن شخصی زیست ماست که به تجربه‌ای جمعی راه نمی‌برد. این همه البته به شرطی ممکن خواهد بود که مخاطب رابطه خوبی با ادبیات داشته باشد. مخاطب ادبیات نادوست معمولاً گزینه مناسبی برای شنیدن این همه متن نیست.

نمایش «نامه‌هایی بر دوش باد» به طراحی و کارگردانی علی اتحاد تا ۱۸ شهریور ماه ساعت ۲۰ در «بوتیک تئاتر ایران» روی صحنه است.

محسن حسینی، نویسنده، مترجم، کارگردان و بازیگر تئاتر در گفتگو با تئاتر آنلاین، از ترجمه مجموعه‌ای از متون تخصصی پرفرمنس با همکاری نشر افکار خبر داد.

او که در آلمان نزد استادانی چون هانس-تیز له‌مان، آنجه ویرث، هلگا فینتر و رابرت ویلسون گذرانده و با رابرت ویلسون در تماشاخانه فرانکفورت و ویلیام فورتسایت در باله فرانکفورت کار کرده است، یکی از متون مطرح درباره متد این کرئوگراف و مدیر هنری باله شهر فرانکفورت از ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۰ را در برنامه ترجمه دارد.

حسینی با تأکید بر اهمیت آثار اریکا فیشر-لیشته، استاد مطالعات تئاتر در دانشگاه آزاد برلین، به دو کتاب مهم او بدر حیطه باله و هنر پرفرمنس در سمت‌وسوی زیبایی‌شناسی دو دهه اخیر اشاره کرد که هم‌اکنون در دست ترجمه دارد.

وی همچنین با اشاره به نمایشنامه‌های اقتباسی متعددش از ادبیات ایران و جهان، که برخی از آنان را در دو دهه فعالیتش در ایران روی صحنه برده است، از بازخوانی، ویرایش و تنظیم مجدد این آثار برای انتشار تا پایان سال ۱۴۰۳ در نشر افکار خبر داد. این آثار سیزده عنوان شامل «مده‌آ»، «اورفه»، «لابوهم»، «من؛ آنتونن آرتو»، «فروغ سارا پینا» و «برج خاموشان» و نیز نمایشنامه‌های اقتباسی از ادبیات و تاریخ ایران شامل «گیلگمش»، «شهرزاد و هفت قصه‌اش»، «مزرعه مین»، «امیرارسلان نامدار»، «دیوان غربی-شرقی»، «پائیز باغ ایرانی» و «از قمر تا قمر» است.