امیررضا کوهستانی؛ روایتگر ایرانی صحنههای بینالمللی تئاتر
هجدهم خردادماه، زادروز امیررضا کوهستانی، نویسنده و کارگردان شناختهشده تئاتر ایران است؛ هنرمندی که با خلق آثاری مبتنی بر زبان شخصی و رویکردی مینیمالیستی، طی بیش از دو دهه فعالیت حرفهای توانسته حضوری مستمر در معتبرترین رویدادها و صحنههای تئاتری جهان داشته باشد و روایتهای ایرانی را به مخاطبان بینالمللی معرفی کند.
به گزارش تئاترآنلاین، امیررضا کوهستانی متولد ۱۳۵۷ در شیراز است. نخستین تجربههای نوشتن را در نوجوانی و با انتشار داستان کوتاه در مطبوعات محلی آغاز کرد. گرایش اولیهاش به سینما، او را به تحصیل در رشته کارگردانی سینما کشاند، اما مسیر حرفهایاش بهتدریج به تئاتر گره خورد؛ مسیری که با ادامه تحصیل در مطالعات تئاتری در دانشگاه منچستر انگلستان عمق و چشمانداز تازهای یافت.
او فعالیت جدی خود را از میانه دهه هفتاد با عضویت در کارگاه و گروه تئاتر «مهر» آغاز کرد و با نمایش «قصههای درگوشی» در سال ۱۳۷۸ توجهها را در جشنواره تئاتر فجر به خود جلب کرد. اما نقطه عطف نخست کارنامهاش را میتوان «رقص روی لیوانها» (۱۳۸۰) دانست؛ نمایشی که نهتنها در ایران دیده شد، بلکه حمایت فستیوالهای اروپایی را نیز به همراه آورد و آغازگر حضور مستمر او در صحنههای بینالمللی شد.
از «تجربههای اخیر» و «در میان ابرها» تا «خون خشک، سبزی تازه» و «کوارتت»، جهان نمایشی کوهستانی بر مینیمالیسم، سکوتهای معنادار، روابط انسانی شکننده و موقعیتهای تعلیقی استوار است. او اغلب با حداقل عناصر صحنه، بیشترین تمرکز را بر بازیگر و ریتم گفتوگو میگذارد؛ رویکردی که سبب شده آثارش در فرهنگهای مختلف قابل دریافت و اجرا باشند.
حضور او در همکاریهای بینالمللی، از جمله پروژه «اوتوپیاها» با اوریزا هیراتا و سیلوان موریس، نشاندهنده تمایلش به گفتوگوی بینافرهنگی در قالب تئاتر است. نمایش «۱۷ دی کجا بودی؟» و اجرای آن در تئاتر «لا کولین» فرانسه، جایگاه او را در میان کارگردانان فعال در اروپا تثبیت کرد.
کوهستانی در ایران نیز با بازخوانی متون کلاسیک و معاصر، مسیر تجربهگری خود را ادامه داده است؛ از اجرای «ایوانف» چخوف در تماشاخانه ایرانشهر تا «دیوار چهارم»، «سالگشتگی» و «شنیدن». نمایش «شنیدن» در سال ۲۰۱۶ در بخش اصلی جشنواره آوینیون روی صحنه رفت؛ حضوری که بار دیگر نام او را در یکی از مهمترین رویدادهای تئاتری جهان مطرح کرد. او در سالهای بعد با «بیتابستان» و «در ترانزیت» نیز در آوینیون حضور یافت.
در کنار فعالیتهای صحنهای، کوهستانی در سینما نیز تجربههایی داشته است؛ از جمله نگارش مشترک فیلمنامه «پذیرایی ساده» که در جشنواره فیلم برلین جایزه نتپک را دریافت کرد. این تجربهها نشان میدهد که نگاه او به روایت، محدود به یک مدیوم نیست و میان صحنه و تصویر در رفتوآمد است.
مرور کارنامه امیررضا کوهستانی نشان میدهد که او از جمله هنرمندانی است که با زبانی شخصی، اقتصادی و دقیق، توانسته دغدغههای اجتماعی و انسانی را در قالبی جهانی بیان کند. تئاتر او، بیش از هر چیز، تئاتر گوش سپردن است؛ به سکوتها، به ناگفتهها و به فاصلههایی که میان آدمها شکل میگیرد.
زادروز امیررضا کوهستانی، فرصتی است برای بازخوانی مسیری که از شیراز آغاز شد و به صحنههای بن، پاریس و آوینیون رسید؛ مسیری که همچنان در حال گسترش است و روایتهای تازهای را به جهان معرفی میکند. / ایران تئاتر
