برچسب: روایت محرم

به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از روابط عمومی بنیاد فرهنگی روایت فتح، دومین شب از آیین سوگواره زخم عتیق با حضور سید محمد نادری رئیس بنیاد فرهنگی روایت فتح، غلامرضا منتظری نماینده مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون فرهنگی مجلس، حسین مسافر آستانه مدیرعامل اسبق انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس، محمد دشتگلی مدیرکل اسبق مرکز هنرهای نمایشی، کریم خوشمرام معاون هماهنگ‌کننده بنیاد فرهنگی روایت فتح و میلاد جباری نویسنده و کارگردان تئاتر در محوطه باز بنیاد فرهنگی روایت فتح برگزار شد.

در این مراسم غلامرضا منتظری نماینده مجلس، تعزیه را یکی از سرمایه‌های فرهنگی و معنوی عنوان کرد و گفت: هنر تعزیه ریشه در افکار و اندیشه‌های دینی ما دارد و یکی از اصیل‌ترین هنرها محسوب می‌شود، سرمایه فرهنگی و معنوی که یک مزیت برای ما محسوب می‌شود و باید قدر بدانید و بر صد بنشانیم اما متأسفانه در مقام عمل این هنر مورد کم‌توجهی و بی‌مهری قرارگرفته است ولی کم‌کم شاهد آن هستیم که این غبار مظلومیت و محرومیت از سیمای پاک این هنر در حال زدوده شدن است که می‌بایست برای این امر چند اقدام مهم را باهم پی بگیریم که یکی از آن‌ها بحث آموزش این هنر به‌ویژه در بین نوجوان و جوانان مستعد کشور است و امروز وقت آن رسیده که صرفاً به انتقال تجربه‌ها بسنده نشود و با استفاده از ظرفیت اساتید تعزیه این هنر را در جای‌جای این مرزوبوم گسترش داده تا شاهد رشد و بالندگی هر بیشتر و بهتر آن باشیم.

عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی همچنین با اشاره به راهکارهای تقویت این هنر اظهار داشت: می‌بایست زمینه یک رقابت سالم را برای آفرینش‌های هنری در عرصه تعزیه بیش از گذشته فراهم کنیم، به نظر می‌رسد برپایی سوگواره‌های ملی و منطقه می‌تواند پاسخ گوی این انتظار باشد از طرفی حفظ و انتشار نسخه‌های قدیمی به‌عنوان یک میراث مهم یکی از راه‌های تقویت و گسترش این هنر است، نسخی که هر چه قدر اصیل‌تر باشند اثربخشی هنر تعزیه را در جامعه بیشتر می‌کند که متأسفانه دیده‌شده ما گاهی وقت‌ها این میراث ارزنده را به‌راحتی ازدست‌داده و به آن‌ها کم‌توجهی شده است.

رئیس اسبق سازمان بسیج هنرمندان در خصوص وظیفه‌ مسئولین و متولیان در خصوص حفظ و نشر این هنر با قدمت نیز عنوان کرد: چرت حمایتی مسئولین و متولیان بر سر این هنر باید بیش از گذشته باز و گسترده شود این هنر نیازمند امکانات و الزاماتی است که اگر بدان توجه شود بی‌تردید باعث عزت و سربلندی هنر ما آن‌هم نه در مقیاس ملی که در مقیاس جهانی خواهد شد، پژوهش‌هایی که درگذشته شکل‌گرفته برای بسیاری از محققان و پژوهشگران خارجی و به‌خصوص اروپایی شگفت‌انگیز بوده و الهام‌بخش بسیاری از هنرها شده است و ما هم در کمیسیون فرهنگی مجلس به جد پیگیر این مسئله هستیم و خواهیم بود و قطعاً با وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، رئیس سازمان صداوسیما می‌بایست به بحث و گفتگو بنشینیم و با عزم جدی و همت بلند برای حمایت از این هنر اصیل و خدادادی با همه توان تلاش خواهیم کرد.

دومین شب از سوگواره آیینی «زخم عتیق» که به نام مرحوم نادر طالب‌زاده و شهید سید ابراهیم اصغرزاده نام‌گذاری شده بود توسط مجید خسروان با اجرای مجلس طفلان مسلم برپا شد. این مراسم به همت انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس بنیاد فرهنگی روایت فتح به مدت هفت شب از روز شنبه ۵ شهریور لغایت جمعه یازدهم شهریورماه ساعت ۲۰:۳۰ در محوطه باز ساختمان مرکزی بنیاد فرهنگی روایت فتح واقع در میدان فردوسی، ابتدای خیابان شهید سپهبد قرنی نبش کوچه شهید فلاحت پور برگزار و ورود برای عموم آزاد است.

به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از روابط عمومی بنیاد فرهنگی روایت فتح، نخستین شب سوگواره آئینی «زخم عتیق» با حضور سید محمد نادری رئیس بنیاد فرهنگی روایت فتح، حسین مسافر آستانه دبیر و مدیرکل اسبق مرکز هنرهای نمایشی، محمد دشت گلی، محمد حبیبی مدیر انجمن هنرهای تجسمی انقلاب و دفاع مقدس، وحید فخر موسوی دبیر جشنواره بین المللی تئاتر مقاومت، حمید نیلی مدیر تماشاخانه ایرانشهر و برخی از مدیران و پیشکسوتان بنیاد فرهنگی روایت فتح در محوطه باز این بنیاد با استقبال مردم و مخاطبان برگزار شد.

در این مراسم حسین مسافر آستانه با اشاره به ظرفیت‌ها و ویژگی‌های منحصربه‌فرد تعزیه و پیوند عموم جامعه با فرهنگ عاشورایی گفت: تعزیه ازجمله هنرهای خاص ایرانی است که نظیرش در هیچ کجای دنیا وجود نداشته هرچند خیلی از کشورها به تقلید از ایران گروه‌های تعزیه تشکیل دادند ولی متأسفانه در کشور ما همچنان به‌عنوان هنر خودجوش باقی‌مانده است. از تعزیه می‌توان به‌عنوان عامل اصلی پیوند مفاهیم عاشورایی با جامعه نام برد یعنی قشرهای ما از هر نوع تفکری در تعزیه یک وجه مشترک دارند و آن پیوندشان بافرهنگ عاشورای است که آن را تأثیرگذار و ماندگار کرده است. تأثیرگذاری تعزیه از انواع گونه‌های نمایشی دیگر به‌مراتب بیشتر است ولی ما تعزیه را در مناسبت‌های محدود و به حال خودش رها کردیم و متأسفانه این هنر پویا را به دست فراموشی سپرده‌ایم درحالی‌که می‌توان در طول سال با محتواهای منحصربه‌فردی چون فکاهی و اجتماعی که از قدیم در تعزیه بوده و از آموزه‌های اجتماعی با تأثیرگذاری بسیار بالا حتی در قشر کودک و نوجوان وجود دارد استفاده کنیم و به نظرم بسیار حیف است چنین ظرفیت عظیمی را تنها به‌عنوان هنر مناسبتی بهره‌برداری کنیم.

مدیرعامل اسبق انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس هم‌چنین با اشاره به فرایند برپایی ده دوره تعزیه در این انجمن در سال‌ها گذشته نیز اظهار کرد: از منظر اعتقادی بنده معتقدم که هر شخصی که در هر برنامه مرتبط با عاشورا و اباعبدالله در هر مقامی شرکت کند بدون تردید سهم و نصیبی برایش مشخص‌شده است یعنی نمی‌شود برای فرهنگ عاشورایی قدم برداشت بدون اینکه از قبل این سهم برایش در نظر نگرفته شده باشد اما از منظر کارشناسی وقتی ویژگی‌های مختلف یک هنر و تأثیرگذاری آن را بفهمیم و درک کنیم می‌بایست راه‌های بهره‌برداری آن را هم بدانیم، بنده در دوران مدیریت انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس طرح اجرای تعزیه را به رئیس وقت بنیاد فرهنگی روایت فتح ارائه کردم که ایشان نیز با حمایت و پشتیبانی بسیار خوبی انگیزه ما را برای اجرای آن دوچندان کردند در واقع عامل اصلی برپایی یک دهه تعزیه در انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس سردار اثباتی بودند که خودشان به‌عنوان یک پژوهشگر تعزیه باعث انگیزه و پشتیبان ما در برپایی تعزیه در روایت فتح شدند اکنون نیز بسیار خرسندم که جناب آقای دکتر نادری رئیس محترم بنیاد فرهنگی روایت فتح و دوستانشان در انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس با شناخت خوبی که از تعزیه و ظرفیت این هنر گران‌بها دارند باعث استمرار آن شدند و شک نداشته باشید اسم این عزیزان در لیست اباعبدالله قرارگرفته است که امروز شاهد برپایی این مراسم تعزیه هستیم.

این کارگردان و کارشناس هنرهای نمایشی همچنین در خصوص قابلیت‌های تعزیه برای اجرا در تمام سال نیز اظهار داشت: تعزیه به‌عنوان یک هنرنمایشی صرف‌نظر از محتوای غنی، ارزشمند و تأثیرگذار در حوزه فرهنگ عاشورایی می‌تواند به‌عنوان یک هنرنمایشی خاص و منحصربه‌فرد ایرانی در تمام طول سال در همه‌ی موضوعات کار کند و امیدوارم نگاه مناسبتی از روی آن برداشته شود، باور داشته باشید که ما هر آموزه‌ای که در جامعه نیاز داشته باشیم می‌توانیم از طریق تعزیه بیان کنیم زیرا این هنر به گواه بسیاری از محققان، پژوهشگران و تئوریسین‌های معتبر داخلی و خارجی ویژگی‌هایی دارد که هیچ‌گونه نمایشی در دنیا از آن برخوردار نیست.

نخستین شب سوگواره آئینی «زخم عتیق» که به نام شهید فلاحت پور از شهدای روایت فتح و مرحوم مریم کاظم‌زاده عکاس انقلاب و دفاع مقدس نام‌گذاری شده بود توسط مجید خسروان با اجرای مجلس حضرت مسلم برپا شد. این مراسم به همت انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس بنیاد فرهنگی روایت فتح به مدت هفت شب ساعت ۲۰:۳۰ در محوطه باز ساختمان مرکزی بنیاد فرهنگی روایت فتح واقع در میدان فردوسی، ابتدای خیابان شهید سپهبد قرنی نبش کوچه شهید فلاحت پور برگزار و ورود برای عموم آزاد است.

به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از روابط عمومی معاونت امور هنری، نشست هماهنگی شورای سیاست‌گذاری ویژه برنامه های هنری اربعین حسینی با حضور اصغر امیرنیا دبیرستاد اربعین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، کاظم نظری مدیرکل هنرهای نمایشی، عبدالرضا سهرابی مدیرکل هنرهای تجسمی، محمد اله‌یاری فومنی مدیرکل دفتر موسیقی، علی هوشمند مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی ایلام، رضا مردانی مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی منطقه آزاد اروند، حجت‌الاسلام‌ و المسلمین رضا کلاه‌کج مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان، شریفیِ معاون مدیرکل هماهنگی امور استان‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، امیرعباس ستایشگر مدیرعامل انجمن موسیقی ایران، امیرحسین شفیعی مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی استان تهران و حسن رونده مدیر هماهنگی امور استان‌های اداره کل هنرهای نمایشی شنبه ششم شهریور برگزار شد.

در ابتدای این نشست کاظم نظری مدیرکل هنرهای نمایشی ضمن قدردانی از حضور مدیران حاضر در جلسه گفت: در این نشست، برنامه‌هایی که اداره کل هنرهای نمایشی برای ایام اربعین در قالب رویداد «اربعین فراتر از کلام» در نظر گرفته است مطرح و از ۲ پوستر طراحی شده رونمایی می شود.

حسن رونده مدیر هماهنگی امور استان‌های اداره کل هنرهای نمایشی در تشریح روند برنامه‌های این رویداد هنری توضیح داد: «برنامه اربعین فراتر از کلام» در استان‌های ایلام، کرمانشاه، خوزستان و منطقه آزاد اروند برگزار خواهد شد. هر استان دو تا سه نمایش میدانی به‌صورت پرفورمنس موسیقی و حرکت در مرزهای خروجی کشور خواهد داشت. هر اجرا مدت‌زمان ۱۵ تا ۲۰ دقیقه خواهد بود. همچنین چند نفر سیلورمن و گلدمن نیز برای اجرا در زمان‌های کوتاه‌تر همراه خواهند بود.»

وی ادامه داد: این برنامه از ۲۴ تا ۲۶ شهریور در دهلران، مهران، سوسنگرد، چزابه، خرمشهر، شلمچه، مرز خسروی، قصر شیرین و اسلام‌آباد غرب اجرا خواهد شد.

علی هوشمند مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ایلام به اعلام جزئیاتی از برنامه‌های این استان پرداخت و گفت: برآوردهای صورت‌گرفته نشان از حضور فراوان متقاضیان در اربعین سال جاری دارد.بر اساس گزارش‌ها ۶۸ درصد زوار از مرز مهران خارج می‌شوند و در بازگشت زائران نیز ۳۰ درصد خروجی‌های مرزهای دیگر از این مرز وارد کشور می‌شوند.

هوشمند افزود: در حال حاضر با توجه به ظرفیت اعلام‌شده ۴ اثر نمایشی اعلام آمادگی و حضور در این مراسم را دارند.

وی ادامه داد: برای اولین بار در این اداره کل ستاد اربعین تشکیل دادیم و برای اجرای ۴ سوگواره برنامه‌ریزی کردیم.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی ایلام گفت: یکی از این سوگواره‌ها، «سوگواره ملی تئاتر خیابانی علمدار» است. «سوگواره ملی ترسیم عاشقی» در حوزه تجسمی نیز دیگر سوگواره است. در حوزه تجسمی با رویکرد ۴ رشته عکس، گرافیک پوستر و نقاشی فراخوانی با ترسیم عاشقی ملی منتشر کرده‌ایم. سوگواره روایت عاشقی در مذاکره با دفتر انجمن سینمای جوانان در فضای مستندسازی است و تنها سوگواره ما که هشتمین دوره‌اش برگزار می‌شود،«سوگواره شعر علمدار»است که ۱۳ شهریور با همکاری عتبه حضرت ابوالفضل عباس (ع) اختتامیه‌اش در ایلام برگزار خواهد شد..

هوشمند در پایان گفت: برای اولین بار دو موکب هنرمندان و موکب شهدای فرهنگ هنر و رسانه برای ایجاد قرارگاه رسانه‌ای در شهر ایلام و مهران را برپا کرده‌ایم.

در این نشست اعلام شد که تمامی برنامه‌های این رویداد از طریق تلویزیون تئاتر ایران و پخش زنده از صفحه اینستاگرامی هنرهای نمایشی پخش خواهد شد.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین رضا کلاه‌کج مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان در ادامه این نشست به تشریح برنامه‌های این استان پرداخت و گفت: برنامه‌های راهپیمایی به ۴ قسمت شهرستانی، مرکز استان، قبل از مرز و بعد از مرز تقسیم شده است.

وی ادامه داد: در محل ورودی پایانه، موکب بزرگی برپا می‌شود. نمایشگاه عکس اربعین و موسیقی‌های بومی خوزستان به همه زبان‌ها اجرا خواهد شد. برپایی ایستگاه نقاشی و اجرای تعزیه در همه شهرستان‌ها در خاک ایران و عراق هماهنگ شده است. همچنین ایستگاه تهیه خبر برای خبرنگاران در مرز راه‌اندازی شده است. با همین رویکرد در ورودی مرزها ابتدای مسیرپیاده‌روی طاق نصرت نصب می‌شود.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان افزود: همایش شبیه‌خوانی و آیین‌های نمایشی محرم در کل شهرهای خوزستان در حال انجام است. برنامه «یک جرعه عطش» به مدت ۱۰ شب با حضور جمعیت مشتاق و بسیار زیاددراهواز برگزار شد. همچنین همایش بین‌المللی شعر عربی اربعین با حضور شاعران عراقی و خوزستانی در شادگان در حال اجراست.»

کلاه‌کج اشاره کرد که نمایش‌های خیابانی و میدانی ز پنج سال پیش در حال برگزاری است.

وی ادامه داد: برای زوار حرم حسینی به نام وزارت ارشاد اسلامی عکس شهید حاج قاسم سلیمانی و شهید ابومهدی مهندس با اشعار مرتبط اربعین حسینی طراحی می‌شود و پشت کوله‌های زوارنصب خواهد شد.

در ادامه این نشست، رضا مردانی مدیرکل منطقه آزاد اروند با ابراز خوشحالی از تلاش جدی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای برگزاری این ویژه برنامه هنری برای اولین بار گفت: ما ۶ گروه نمایشی خواهیم داشت که در روزهای متوالی به اجرا خواهند پرداخت البته این گروه‌ها هم‌ اکنون اجرا دارند.

وی افزود: مرز شلمچه گنجایش و توان پذیرش تمام گروه‌های خارجی را دارد و امیدواریم سال آینده گروه‌هایی با زبان خارجی داشته باشیم. درخواست داریم برای مرزهای ورودی ما در بحث تولید محتوا کمک بیشتری شود که در این صورت قطعاً اجراهای بهتری خواهیم داشت.

مدیرکل منطقه آزاد اروند در حوزه هنرهای تجسمی پیشنهاد برقراری دیوارنگاره‌هایی را در مرز عراق به دو زبان داد.

امیرحسین شفیعی مسئول انجمن هنرهای نمایشی استان تهران در ادامه این نشست گفت: ما چند روزی در اتاق فکری ویژه طرح‌هایی را برای این برنامه بررسی کردیم. برآمده از این گفت‌وگوها و تبادل ایده‌ها، کاروان هنرهای نمایشی «آینه‌داران آفتاب» با حضور ۱۵۰ هنرمند طراحی شد. این کاروان شامل آیین‌های عاشورایی اقوام ایران‌زمین، تعزیه، مقتل‌خوانی، نقالی و پرده‌خوانی خواهد بود که به ۲ صورت طراحی و برگزار می‌شود؛کاروان‌های خودرویی و سیار که در سطح شهر برگزار می‌شود.

وی افزود: این کاروان در تهران از میدان امام حسین(ع) تا حرم عبدالعظیم حرکت خواهد داشت. در کنار این کاروان‌های سیار کاروان‌ های پیاده مانند کاروان اسرای کربلا، کاروان اسب‌سواران و شترسواران نیز طراحی شده است.

عبدالرضا سهرابی مدیرکل هنرهای تجسمی وزارت ارشاد به ارائه برنامه‌های این بخش پرداخت و توضیح داد: برای بهره‌گیری از بیلبوردهای شهری در سراسر شهرها۶۶ طرح آماده شده است که ۲۵ تا ۳۰ طرح توسط ستاد اجرایی انتخاب خواهد شد و فراخوان مسابقه عکس دیگر برنامه‌ای است که با همکاری اداره کل استان‌ها و سازمان سینمایی انجام خواهد شد.

امیرعباس ستایشگر، مدیرعامل انجمن موسیقی ایران هم با توضیح برنامه‌های این انجمن ویژه ایام و راه‌پیمایی اربعین ادامه داد: مرکز موسیقی دو برنامه کلان در حوزه جاماندگان ویژه تهران داردکه یا در یک منطقه متمرکز باشدیا در طول مسیر به اجرای برنامه بپردازد. یک اجرای سنج و دمام از آبادان، نوحه‌خوانی زنجیر زنی از خراسان شمالی، گهواره‌خوانی از ایلام، غزل‌خوانی استان تهران ازجمله این برنامه‌ها است. همچنین نماهنگی برای انتشار در حال آماده‌سازی است. از دیگر سو دو آلبوم موسیقی تدارک دیده شده است. یک بازنشر آلبوم «شهادت‌نامه عشاق» به رهبری آقای مرتضی‌پوردر حال تولید است و این آمادگی را داریم این آلبوم را در مسیر توزیع کنیم. آلبوم دیگری هم از آیین‌های سوگ که به‌صورت تصویری از تهران، گرگان، خوزستان و ایلام ضبط شده است و منتشر خواهد شد.

اصغر امیرنیا دبیر ستاد اربعین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: اربعین برای یک سال نیست و جزو رویدادهایی است که دائماً وجود دارد و ما باید نسبت به اهمیت به آن می‌پردازیم.

وی ادامه داد: تلاش دکتر محمدمهدی اسماعیلی و شعار دولت مردمی این است که باورها و ارزش‌ها را احیا کنیم و یأس و نا امیدی را که ایجاد شده بود، به امید تبدیل کنیم. اگر این فعالیت‌های نمایشی را به سمت داخل عراق سوق دهید، مناسب است. بسیاری از موکب‌های ما از سوی سازمان اوقاف طراحی شده است و ۳۰ موکب هم از سوی سازمان حج طراحی شده که می‌توان از این امکانات استفاده کرد.

امیرنیا توضیح داد: دیوارنگاره‌ها به یادگار خواهد ماند و انجمن‌های خوشنویسی در این تبلیغات مؤثر هستند. برای برخی فعالیت‌ها هم‌پوشانی وجود داشت؛ بنابراین سعی کردیم تا کسی را به‌عنوان متولی اصلی قرار دهیم. در این راستا در نظر گرفته شد تا ۶ نفر به‌عنوان سرگروه باشند و معاونت امور هنری به‌عنوان متولی این امر قرار بگیرد.

در پایان این نشست از ۲ پوستر «اربعین فراتر از کلام» و «آینه داران آفتاب» که برای ویژه برنامه های اداره کل هنرهای نمایشی در راهپیمایی اربعین طراحی شده بود رونمایی گردید.

تئاتر آنلاین -گروه هنر-آروین موذن‌زاده؛ ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی و با سپری کردن بیش از ۴ دهه پا به قرنی تازه گذاشت؛ در این عمر سپری شده ۴۳ ساله، آثار مختلفی با موضوعاتی متنوع از دفاع مقدسی، دینی، کمدی، اجتماعی و … تولید و در سالن‌های تئاتر به صحنه رفتند. برخی از این آثار بسیار جریان ساز بودند و برخی آثار خاطره‌انگیز و پرمخاطب.

شاید خالی از لطف نباشد مروری داشته باشیم بر آثاری که طی دهه‌های ۶۰، ۷۰، ۸۰ و ۹۰ تولید و اجرا شدند، روندی که این آثار برای تمرین و تولید طی کردند، گروهی که در تولید و اجرای اثر حضور داشتند و دیدن تصاویر این اجراها اعم از عکس یا فیلم.

از این رو در گروه هنر تصمیم بر این شد که از آغاز سال ۱۴۰۰ با جمع‌آوری اطلاعات مختلف اجراهای ۴ دهه گذشته، مروری‌بر تولیدات تئاتر ایران در این بازه زمانی داشته باشیم که این گزارش‌ها در سال ۱۴۰۱ هم ادامه می‌یابند.

در چهل و نهمین گام از مرور «چهار دهه خاطرات صحنه» برخلاف روال معمول که یک اثر نمایشی برای معرفی و مرور انتخاب می‌شد، این بار به سراغ یک مکان متفاوت رفته‌ایم. تکیه‌ای که بیش از ۷۰ سال است در دهه اول محرم میزبان عزاداران حسینی بوده و از بعد از انقلاب اسلامی مختص اجرای مجالس تعزیه شده است؛ تکیه «شوفرها» که در واقع یک گاراژ است اما به دلیل ارادت مالک آن و شوفرهای میدان قزوین به سیدالشهدا (ع) در دهه اول محرم تبدیل به یک تکیه همگانی می‌شده و در آن به عزاداری می‌پرداختند که این سنت همچنان ادامه دارد و در حال حاضر نسل سوم شوفرها هم پای کار آمده‌اند و خالصانه مشغول خدمت در این تکیه هستند.

تهران حدود ۱۵۰ سال پیش بین ۵۰ تا ۷۰ تکیه محلی داشته است. تکایا در ابتدا برای آداب و عبادات صوفیان بود. اما از زمان صفویان کارکرد تکیه‌ها تغییر کرد و به مکانی برای سوگواری اهل بیت به ویژه در ماه محرم تبدیل شد؛ تکیه‌هایی که به مرور زمان از بین رفته‌اند یا به حسینیه‌ها تغییر پیدا کرده‌اند. با این حال تکیه‌های قدیمی تهران هنوز هم محل تجمع قدیمی‌های هر محله همراه با آداب و مناسک عزاداری است؛ عزادارانی که محرم و صفر را با رسوم تهران قدیم به جا می‌آورند و نسل به نسل این عزاداری منتقل شده و این رسوم در محله‌هایی که قدمت بیشتری داشته مانند بازار و جنوب شهر تهران بیشتر به چشم می‌آید، تکیه‌هایی که شاید کم و بیش اسم آنها زیاد در بین مردم رواج دارد اما نسل امروز همچنان با آنها بیگانه اند و با آمدن هیأت‌های بزرگ که مبتنی بر شخص واحد مداح و سخنران هستند این مکان‌ها کمتر مورد استقبال نسل جدید واقع می‌شود.

تکیه «شوفرها» در کنار تکیه‌هایی چون «دزاشیب»، «زرگنده»، «نفرآباد شهرری»، «سادات‌اخوی»، «دربند» و تکیه «چال» از جمله تکیه‌های شناخته شده شهر تهران است که از ۱۳۲۴ هر سال در دهه اول محرم به مدت ۱۳ شب عاشقان اهل بیت و سیدالشهدا (ع) را در تعمیرگاه اسلامی واقع در میدان قزوین دور هم جمع می‌کند. این تکیه توسط مرحوم حاج حسین عظیمی بنیان گذاشته شده است که در حال حاضر توسط فرزندان و نوه‌های این مرحوم اداره می‌شود. امسال نیز به سنت سال‌های قبل مجالس تعزیه در این تکیه برپا شد که بر همین اساس احمد عزیزی تعزیه خوان شناخته شده و قدیمی به همراه گروهش به اجرای مجالس تعزیه پرداختند.

به همین بهانه با حاج عباس عظیمی فرزند و آرمین عظیمی نوه مرحوم عظیمی در یکی از روزهای برگزاری مجالس تعزیه در تکیه «شوفرها» گفتگویی انجام دادیم و پای صحبت‌های نسل دوم و سوم این تکیه نشستیم که در ادامه می‌خوانید.

تعمیرگاهی که تبدیل به تکیه شد

عباس عظیمی فرزند دوم بنیان گذار تکیه «شوفرها» متولد ۱۳۳۳ است و از همان کودکی همراه با پدر مشغول خدمت رسانی بوده است. وی درباره پدرش به تئاتر آنلاین گفت: پدر من حاج حسین عظیمی بنیانگذار این تکیه بوده است و تا سال ۸۳ که از دنیا رفت در اینجا مشغول به فعالیت بود. خود من هم از بچگی در اینجا مشغول به کار بودم اما از سال ۸۳ که پدرم فوت کردند مسئولیت اینجا برعهده من بوده است و فرزندان خودم و برادر و خواهرم نیز کمک حال من هستند و با همراهی خانواده توانستیم در این چندین سال فعالیت این تکیه را حفظ کنیم.

وی با اشاره به اینکه این تکیه از سال ۱۳۲۴ برقرار شده است، عنوان کرد: پدر من در خط تهران – کرج اتوبوس داشته و ایستگاه شوفرها هم در همین میدان قزوین بوده است. ایشان قبل از اینکه این گاراژ را خریداری کند در کوچه پشتی این تکیه، تکیه دیگری را راه اندازی می‌کند و بعد به اینجا انتقال داده است. اینجا تعمیرگاه و نمایشگاه «اسلامی» است که فقط دهه اول محرم تا روز سوم امام حسین (ع) فعال است و بعد از آن تعمیرگاه به روال عادی فعالیت خود برمی گردد تا محرم سال دیگر که فعالیتش را به عنوان تکیه از سر بگیرد.

وی با اشاره به اینکه قبل از انقلاب در این تکیه مراسم روضه خوانی برپا می‌شده است، در این باره توضیح داد: پیش از انقلاب مراسم روضه خوانی به این شکل بود که ۴ واعظ و ۴ مداح به اجرا می‌پرداختند و تعزیه خوانی به دلیل مشکلاتی که آن دوران برای اجرای تعزیه به وجود می‌آوردند، بسیار محدود بود. آن زمان هم مثل امروزه نبود که در هر محله‌ای هرکس برای خودش یک تکیه یا هیات راه اندازی کند بلکه تعداد تکیه‌ها در هر محله محدود و شناخته شده بود. آن زمان از همین میدان قزوین تا میدان انقلاب به جز تکیه ما شاید یک هیات دیگر وجود داشت که تازه آن هم چندین سال بعد از ما فعالیت خود را آغاز کرد. ما قبل از انقلاب در روز عاشورا مراسم سینه زنی داشتیم که از اینجا می‌رفتیم بازار تهران و برمی‌گشتیم و ظهر عاشورا هم ناهار می‌دادیم که در آن دوره یک تن برنج پخته می‌شد. آن زمان ظرف یک بار مصرف وجود نداشت و غذاها را در سینی‌های بزرگ ۴ نفره می‌ریختیم؛ یک نان سنگک روی سینی و برنج و خورش را رویش می‌ریختیم و هر ۴ نفر می‌نشستند و با دست غذا می‌خوردند.

عظیمی ادامه داد: اینجا منطقه خوش نامی نبوده است و گردن کلفت‌ها و لات‌های زیادی در اینجا جولان می‌دادند و هرکسی نمی‌توانست در این منطقه کاسبی کند چه برسد به این مراسم عزاداری راه بیندازد. در آن دوران هرکسی برای خودش منی بود.

پاتوقی برای لوطی‌های قدیمی و وعاظ شناخته شده

وی در پاسخ به اینکه کدامیک از لوطی های قدیمی به این تکیه آمده‌اند، بیان کرد: از میان لوطی های قدیمی من خودم «طیب»، «هفت کچلون»، «حسین خرمالو»، «حاج مصطفی دیوونه» و بسیاری دیگر را دیده‌ام که در آن زمان با هیاتشان به تکیه «شوفرها» آمده‌اند. آن دوران مثل الان نبود بلکه حضور هر هیات در هیات دیگر مثل مهمانی بود و رفت و برگشت داشت یعنی اگر یک شب یک هیات به تکیه ما می‌آمد ما هم باید می‌رفتیم و احترامشان را پس می‌دادیم. یادم می‌آید بچه بودم و مثلاً حضور هیات «هفت کچلون» همزمان می‌شد با آمدن یک هیات دیگر به تکیه. ما آن هیات را بیرون تکیه نگه می‌داشتیم و از آنها پذیرایی می‌کردیم تا هیات اول کارشان را به اتمام برساندند و بعد هیات بعدی وارد تکیه می‌شد. رسم هم بر این بود که باید به حرمت حضور یک هیات در هیات دیگر یک گوسفند کشته می‌شد. البته این قربانی دادن یا به صورت توافقی انجام می‌شد یا به شکل «نفسی» به این ترتیب که قصاب فقط خون گوسفندش را جلوی هیات ما می‌ریخت و گوسفند را با خودش می‌برد و پولی هم از ما می‌گرفت.

وی درباره حضور واعظان به‌نام در تکیه «شوفرها» بیان کرد: خود من در زمان کودکی نقش دو طفلان مسلم را بازی می‌کردم و لباس سیاه و سبز می‌پوشیدم و به شام غریبان می‌رفتیم. واعظان به نامی هم در آن دوران در تکیه ما سخنرانی داشتند که از آن جمله می‌توان به خدابیامرز آقای محمدتقی فلسفی اشاره کنم که منبرش ۴۵ دقیقه طول می‌کشید. یا آقایان علی بهاری یا سیدجواد ذبیحی، شاه حسینی، ملکوتی و خیلی‌های دیگر به اینجا می‌آمدند.

وی درباره تامین هزینه‌های تکیه در شب‌های محرم عنوان کرد: ما ۱۰ الی ۱۵ درصد از حمایت بانی ها بهره مند هستیم و ۸۵ درصد بقیه را خودمان تقبل می‌کنیم. مخصوصاً امسال که به دلیل فشار اقتصادی و تورم بالا همان ۱۵ درصد هم شد ۵ درصد. آماده سازی این تعمیرگاه برای تبدیل شدن به تکیه علاوه بر هزینه بر بودن، انرژی و وقت زیادی از ما می‌گیرد. از ۲۰ روز قبل باید اینجا را آماده تبدیل شدن به تکیه کنیم. من به همراه بقیه بچه‌ها از ۸ صبح تا ۱۱- ۱۲ شب مشغول کار هستیم. آماده سازی برق و نور اینجا تنها ۴ روز طول می‌کشد. تنها چیزی که ما اینجا به امانت می‌گیریم فرش‌ها و سیستم صوتی است بقیه موارد را خودمان آماده می‌کنیم و متعلق به خودمان است و بعد از پایان مراسم، جمع‌آوری و بسته بندی می‌شود و به انباری که در همین گاراژ است منتقل می‌شود تا سال دیگر.

فشار اقتصادی باعث پا پس کشیدن بانیان شده است

عظیمی اضافه کرد: امسال ما ۵ شب نذر می‌دهیم که هر شب ۲۰ میلیون تومان هزینه آن می‌شود. حدود ۹۰ میلیون تومان هم به تعزیه خوان‌ها پرداخت می‌کنیم. ۱۰ میلیون هم هزینه سیستم صوتی و ۱۵ میلیون هم پول کرایه فرش‌ها می‌شود اما الحمدالله تا امروز هر طور شده مراسم را برگزار کردیم و به مشکلات را پشت سر گذاشتیم. امسال یکی دو نفر از بانیان عذرخواهی کردند و گفتند که نمی‌توانند خرج بدهند. من ابتدا خیلی ناراحت شدم اما همان شب پسرم گفت هیچ فکرش را نکن مطمئن باش که کسری‌ها جبران می‌شود. امسال هزینه نذری یک شب را پسرم و ۲ شب دیگر را فرزندان خواهرم تقبل کرده‌اند.

تعزیه خوانی از بعد از انقلاب آزاد شد. البته ما زمان پهلوی هم ۲ روز به صورت پنهانی تعزیه اجرا می‌کردیم. کل تکیه را می‌پوشاندیم و بدون بلندگو اجرا می‌کردیم. با رئیس کلانتری منطقه هماهنگ می‌کردیم و او ۲ مامور به ما می‌داد تا بتوانیم تعزیه را اجرا کنیم چون پدر خیلی علاقه مند به تعزیه بود و در هر شرایطی تلاش می‌کرد که این مجالس را برپا کند. وی با اشاره به ارادت خود و خانواده‌اش به سیدالشهدا (ع) بیان کرد: پدر من هرچه در زندگی دارد از برکت برپایی همین تکیه و سیدالشهدا (ع) است و تا روز قبلی که از دنیا رفت اینجا مشغول به فعالیت بود. پدرم ۸۳ سال با عزت عمر کرد و حالا چند سالی است که مسئولیت سنگین برپایی این تکیه برعهده من گذاشته شده است. من با این سن و سالم خیلی از کارها را خودم انجام می‌دهم و به عشق امام حسین (ع) کارهای سختی را برعهده می‌گیرم که در حالت عادی از انجامشان سر باز می‌زنم. تا امروز هم هرچه از سیدالشهدا (ع) خواستیم به ما داده است. پسر من می‌گوید من در طول سال هرچقدر درآمد دارم، ۲۰ درصدش را برای امام حسین (ع) کنار می‌گذارم. خیلی مهم است که نیت یک جوان اینگونه باشد. امیدوارم امام حسین (ع) کمک کند و من عمر طولانی داشته باشم تا بتوانم پرچم ایشان را برافراشته کنم.

عظیمی در پاسخ به اینکه آیا خودش به تعزیه خوان شدن علاقه مند بوده است، گفت: خیر من علاقه‌ای به اجرای شبیه خوانی نداشتم و بیشتر می‌خواستم تماشاگر و برگزار کننده مراسم باشم. البته پدرم عاشق تعزیه بود و از همان ابتدای هر مجلس می‌نشست و تا آخر نگاه می‌کرد. حتی اگر تعزیه خوان‌ها بخش‌هایی را جا می‌انداختند و نمی‌خواندند به تعزیه خوان‌ها تذکر می‌داد.

شرایط سخت اجرای تعزیه قبل از انقلاب

وی درباره اینکه از چه زمانی این تکیه مختص اجرای تعزیه شده است، توضیح داد: تعزیه خوانی از بعد از انقلاب آزاد شد. البته ما زمان پهلوی هم ۲ روز به صورت پنهانی تعزیه اجرا می‌کردیم. کل تکیه را می‌پوشاندیم و بدون بلندگو اجرا می‌کردیم. با رئیس کلانتری منطقه هماهنگ می‌کردیم و او ۲ مامور به ما می‌داد تا بتوانیم تعزیه را اجرا کنیم چون پدر خیلی علاقه مند به تعزیه بود و در هر شرایطی تلاش می‌کرد که این مجالس را برپا کند. اگر نام تکیه «شوفرها» را از هرکدام از تعزیه خوان‌های شناخته شده بپرسید، همه شان می‌گویند که اینجا تعزیه اجرا کرده‌اند. تلاش ما در طول این سال‌ها این بود که تعزیه‌ها را تمام و کمال اجرا کنیم و حتی یک جمله هم از مجالس کم نشود.

عظیمی اظهار کرد: این از کرم امام حسین (ع) است که ما چنین فرصتی را داده تا بتوانیم نوکری درگاهش را بکنیم و خدا را از این بابت شاکریم. آن دوران برگزاری مراسم عزاداری با مشکلاتی همراه بود و حتماً از قبل باید با کلانتری محل هماهنگ می‌کردیم و نمی‌گذاشتند که هیات‌ها از منطقه خودشان خارج شوند و می‌گفتند از ساعت ۱۰ شب به بعد هم نباید صدای بلندگوها بلند شود. بعد از انقلاب نظارت بر کار تکیه‌ها به سازمان تبلیغات اسلامی سپرده شده است و ما باید سال به سال مجوزهایمان را تمدید کنیم.

وی درباره نقاشی‌های قهوه خانه‌ای که در این تکیه به دیوارها آویخته شده است، توضیح داد: ما اینجا ۴ کتیبه داریم که قدمت زیادی دارند و هرکدام یک واقعه را به تصویر می‌کشند؛ مانند روز عاشورا، خروج مختار و عید قدیر. این نقاشی‌های قهوه خانه‌ای را پدرم سال‌ها قبل از اصفهان خریداری کرده است و قدمتی نزدیک به ۶۰ سال دارند. نکته جالب توجه درباره این نقاشی‌ها این است که از رنگ‌های شیمیایی در آنها استفاده نشده است به همین دلیل در طول این سال‌ها تغییر رنگ نداده‌اند.

وی اضافه کرد: قرار است مرشد میرزاعلی هم که از کودکی در اینجا کنار پدر و پدربزرگش که تعزیه خوانان به‌نامی بودند، بچه خوانی می کرده و الان به هنرمند شناخته شده‌ای تبدیل شده است روی این نقاشی‌ها پرده خوانی و نقالی کند. حتی چندسال قبل آقای نصرالله آبادیان شهرداد منطقه ۱۱ و آقای مسجدجامعی در بازدیدی که از اینجا داشتند با دیدن این کتیبه‌ها عنوان کردند که برای حفظ و نگهداری این آثار به ما کمک می‌کنند چون این کتیبه‌ها می‌تواند جزو میراث فرهنگی ما باشد. از دیگر ادوات و وسایل قدیمی که اینجا داریم یک «علامت» است که متعلق به سال ۱۳۳۱ است و بسیاری از علاقه مندان می‌آیند و با آن عکس می‌گیرند. نگهداری وسایلی که اینجا مورد استفاده قرار می‌گیرد کار راحتی نیست، ما حدود ۷ کیلو نفتالین و ۳۰ بسته تنباکو و حدود ۳۰ بسته مرگ موش می‌خریم تا این وسایل از گزند حشرات و حیوانات موزی حفظ شوند چون به هرحال اینجا تعمیرگاه است و اگر این تمهیدات را رعایت نکنیم این وسائل از بین می‌روند.

حمایت‌های اندکی که آن هم به همه تعلق نمی‌گیرد

وی در پایان درباره حمایت‌هایی که سازمان‌ها و نهادها از تکیه‌ها و حسینیه‌ها می‌کنند، بیان کرد: حمایت‌هایی می‌شود اما قابل توجه نیست. به عنوان نمونه پارسال شهرداری به هر تکیه‌ای ۲ میلیون تومان داده است آن هم نه به صورت نقدی که ما بتوانیم براساس نیازمان چیزی را که لازم داریم بخریم بلکه ما باید از فروشگاه‌هایی که خودشان معرفی می‌کنند خرید کنیم که معمولاً گران‌تر هم هستند. امسال شهرداری همت کرده و به هر تکیه‌ای ۶ میلیون تومان داده است. ما ۱۵ هزار هیات ثبت شده داریم و اعلام کرده‌اند از دوم تا نهم مرداد می‌توانیم از مکانی که خودشان معرفی کردند، خرید کنیم اما متاسفانه از پنجم مرداد سایت «بیرق» که برای ثبت درخواست معرفی شده با مشکل روبرو است و اکثراً نتوانستند ثبت نام و کارت بانک شهر را دریافت کنند و این‌طور که شنیده‌ام از این ۱۵ هزار هیات، ۱۰ هزار هیات نتوانستند این بودجه را دریافت کنند. به نظرم اگر همین بودجه را کمتر کنند تا به همه هیات‌ها برسد انصاف رعایت می‌شود و همه می‌توانند از این امکان استفاده کنند.

پای صحبت نسل سوم تکیه «شوفرها»

در ادامه آرمین عظیمی به عنوان نسل سوم از بانیان این تکیه درباره علاقه اش به فعالیت در تکیه پدربزرگش گفت: ما از کودکی در این فضا رشد کردیم و همیشه هم با لذت به دیدن تعزیه‌ها می‌نشستیم و از زمانی هم که بزرگ شدیم تا جایی هم که از دستمان بر می‌آید، کمک می‌کنیم. البته من دوست نداشتم خودم شبیه خوان باشم اما به موسیقی تعزیه خیلی علاقه مند بودم و الان هم چند وقتی است که در حال یادگیری ترومپت هستم.

وی افزود: گروه‌های تعزیه خوان مختلفی در طول این سال‌ها در تکیه «شوفرها» مجلس اجرا کردند. ترجیح ما این است که هر سال با یک گروه ثابت مجالس را برگزار کنیم مثل امسال که در خدمت آقای احمد عزیزی و گروهشان بودیم البته ایشان سال‌هاست که در این تکیه تعزیه خوانی می‌کنند و تمایل خودمان هم همین است که بتوانیم با یک گروه ثابت به تعامل برسیم.

عظیمی در پایان صحبت‌هایش یادآور شد: در سال‌های ابتدای جوانی من و هم سن و سالانم زیاد به برگزاری مجالس تعزیه علاقه نداشتیم و بیشتر به دنبال این بودیم که مجالس سینه زنی و زنجیرزنی و روضه خوانی در اینجا برگزار شود اما هرچه سنمان بالاتر رفت و درباره تعزیه مطالعه کردیم و دانشمان زیادتر شد به تعزیه علاقه بیشتری پیدا کردیم و نسبت به زنده نگاه داشتنش مصمم‌تر شدیم.

به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از روابط عمومی حوزه هنری، سید مصطفی موتورچی و آرش ساربان طی احکامی جداگانه از سوی کوروش زارعی مدیر مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری به ترتیب دبیری هنری و اجرایی ششمین همایش بین‌المللی تئاتر پیاده روی اربعین «روایت راهیان» را بر عهده گرفتند.

سید مصطفی موتورچی و آرش ساربان در سال‌های گذشته تلاش‌های بسیاری در برپایی همایش بین‌المللی تئاتر پیاده‌روی اربعین «روایت راهیان» داشته و از تجارب خوبی در این امر برخوردار هستند.

ششمین همایش بین‌المللی تئاتر پیاده‌روی اربـعین «روایت راهیان» همزمان با آغاز این آیین زیارتی از مرزهای ورودی به عراق آغاز و در نجف اشرف، مسیر پیاده روی زائرین و عاشقان اباعبدالله الحسین تا کربلا ادامه خواهد داشت.

اصغر آقاصادقی از هنرمندان حاضر در دوازدهمین دوره تئاتر «صاحبدلان» که با مجلس شاه‌چراغ در این رویداد حضور دارد در این باره به تئاتر آنلاین گفت: ابتدا قرار بود با تعزیه حضرت علی‌اکبر (ع) در این رویداد حضور یابیم اما از آنجا که دیگر گروه‌ها در این دوره به این برش از قیام کربلا پرداخته بودند، تصمیم گرفتیم به سراغ مجلس شاه‌چراغ (ع) برویم که از بستر روایت این جریان، گذری نیز بر واقعه عاشورا داشته باشیم. حال‌آنکه در این اثر، تأکید بیشتر روی صبر و شکیبایی خانواده امامان در مسیر حق‌طلبی و مبارزه ایشان با ظلم و جور است.

وی درباره مضمون مجلس شاه‌چراغ بیان کرد: در زمان امامت امام رضا (ع)، سه تن از برادران حضرت به نام‌های شاه‌چراغ، علاءالدین و ابراهیم در حالی برای ملاقات با امام راهی ایران می‌شوند که خواهرشان حضرت معصومه (س) حین خداحافظی در دل‌تنگی‌شان بی‌تابی می‌کردند و برادران ایشان، او را همچون حضرت زینب (س) در واقعه کربلا توصیه به صبر و شکیبایی می‌کنند. در میان راه و شهر شیراز برادران امام با موانعی بر سر راهشان مواجه می‌شوند و حین درگیری‌ها توسط قاصدی متوجه به شهادت رسیدن امام رضا (ع) می‌شوند و افسوس می‌خورند که به دیدار برادر نائل نیامدند.

صادقی درباره جایگاه هنر تعزیه در ایران بیان کرد: این هنر یکی از میراث‌های معنوی کشورمان ایران به شمار می‌رود که همواره تأثیر به سزایی در افزایش مهر و محبت در دل عاشقان اهل بیت داشته است و اگر امروز شاهد آنیم که بسیاری از نوجوانان و جوانان با فلسفه قیام عاشورا آشنا هستند، بخشی از آن به همت و عزم هنرمندان عرصه تعزیه در ایران بازمی‌گردد که به لطف خلق صحنه‌های هنرمندانه و موسیقی بی‌نظیرش، جلوه‌ای زیبا و باشکوه از قیام کربلا و رشادت‌های امام حسین (ع) و یاران باوفایشان بر جاگذاشته‌اند.

این هنرمند عرصه تعزیه با اشاره به اینکه تعزیه در ادبیات مذهبی ایران بر بنیاد فرهنگ عاشورا و وقایع تاریخی کربلا استوار است، اذعان کرد: البته که باید بر این مهم توجه داشته باشیم که باوجود تکیه‌های گوناگون در سراسر کشور، این هنر متعلق به تمام مردم ایران و یا شاید در سطحی وسیع‌تر تمام مردم جهان است. این هنر هرگز به حاشیه نرفته و طیف وسیعی از هنرمندان عرصه نمایش در طول تاریخ به حفظ سنت‌های نمایشی در این حوزه پرداخته‌اند.

وی در پایان با قدردانی از برگزارکنندگان تئاتر «صاحبدلان» خواستار برگزاری این رویداد در سایر مناسبت‌های مذهبی سال شد.

آثار شبیه‌خوانی دوازدهمین دوره سراسری و نخستین دوره بین‌المللی رویداد تئاتر «صاحبدلان» از ۲۹ مرداد تا ۷ شهریور، پس از اذان مغرب در محوطه باز تئاتر شهر اجرا می‌شوند.

بهروز غریب‌پور کارگردان با سابقه تئاتر که به تازگی اجرای جدیدی از اپرای عروسکی «عاشورا» را در تالار وحدت به صحنه برد، درباره اجرای این اثر در شهرهای مختلف با توجه بر تأکید وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی مبنی‌بر اجرای این اثر در دیگر شهرهای ایران، به تئاتر آنلاین گفت: ممنونم از وزیر فرهنگ و ارشاد به دلیل نگاهی که دارد. بحث من همیشه بر سر این بوده که چگونه عدالت فرهنگی را در جامعه ایجاد کنیم. فیلم سینمایی را می‌توان در نقاط مختلف دنیا نمایش داد ولی تئاتر باید به صورت زنده و با حضور تمام اعضای گروه اتفاق بیفتد.

وی یادآور شد: یک تئاتر همانگونه که در تهران اجرا می‌شود باید در شهرهای دیگر هم به همان صورت اجرا شود. متأسفانه در شهرهای مختلف قابلیت‌های کمتری نسبت به تهران برای اجرای تئاترهای گوناگون وجود دارد. من هر بار که برای اجرای اپرای عروسکی به شهری رفته‌ام سعی کرده‌ام قابلیت و امکانات سالن مدنظر برای اجرای اثر را بالا ببرم.

غریب‌پور تأکید کرد: مایلم در شهرهای مختلف تمام اپراهای عروسکی را اجرا کنم زیرا اینگونه است که عدالت فرهنگی در جامعه ایجاد می‌شود. باید آثار تمام هنرمندان در شهرهای مختلف اجرا شوند و امیدوارم وزیر بر این گفته خود اصرار بورزد و معاونان وزیر در ایجاد بستر و شرایط مناسب و همچنین حمایت مالی از گروه‌ها، این کار را عملی کند.

سرپرست گروه تئاتر «آران» در پایان سخنان خود گفت: بخش خصوصی در شهرهای شیراز، اهواز و گرگان از اجرای اپرای عروسکی «عاشورا» دعوت به عمل آورده‌اند که در مرحله گفتگو برای عملی شدن این دعوت‌ها هستیم.

به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از روابط عمومی پردیس تئاتر تهران، از ۲۷ مردادتا ۵ شهریور از ساعت ۲۰:۳۰ تا ۲۲:۳۰ پردیس تئاتر تهران با برپایی «تکیه تئاتر» میزبان عزاداران ۴ تا ۱۰ ساله است.

این برنامه با مشارکت هیات کربلا و با هدف ترویج فرهنگ عاشورا و معرفی شخصیت امام حسین (ع) به نوگلان منطقه برگزار می‌شود و شامل اجرای برنامه های متنوع فرهنگی با محوریت قیام عاشورا است. اجرای نمایش خلاق درباره واقعه عاشورا، قصه گویی با عنوان قصه های گنبد سبز برگرفته از متون مورد تایید با محوریت زندگی امام حسین (ع)، عروسک سازی و نقاشی کودک با محوریت واقعه عاشورا و ویژه برنامه تئاتر کاغذی اهم قسمت های این مراسم است.

علاقه‌مندان به حضور در این مراسم می‌توانند در زمان یاد شده به پردیس تئاتر تهران واقع در بزرگراه امام علی (ع)، اتوبان شهید محلاتی شرق، خیابان شهید شاه‌آبادی جنوبی، بعد از میدان مالک اشتر، خیابان بقایی مراجعه کنند.

به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از روابط عمومی اداره کل هنرهای نمایشی، دومین بخش از دوازدهمین دوره سراسری و اولین رویداد بین‌المللی تئاتر «صاحبدلان» با عنوان نمایش‌های عاشورایی تعزیه در محرم و صفر سال جاری به مدت ۱۰ شب از ساعت ۲۰ در محوطه باز مجموعه تئاتر شهر برگزار می‌شود.

اجراهای عاشورایی در دهه سوم محرم از شنبه ۲۹ مرداد برابر با (۲۲ ماه محرم) تا دوشنبه ۷ شهریور (یکم ماه صفر) با حضور ۱۰ گروه نمایشی و اجرای ۱۰ مجلس توسط تعزیه‌خوانان شهرستان‌های تهران در محوطه باز مجموعه تئاتر شهر میزبان مخاطبان و عزاداران حسینی است.

دوازدهمین دوره سراسری و اولین رویداد بین‌المللی تئاتر صاحبدلان از تیرماه سال جاری به دبیری محمود فرهنگ در سراسر کشور در حال برگزاری است.

به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از اداره کل روابط عمومی و امور بین‌الملل کانون، تماشاخانه سیار کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با همکاری استان قم نمایش عروسکی «مشک‌های خالی» را در تماشاخانه سیار اجرا می‌کند.

نمایش «مشک‌های خالی» با نویسندگی سجاد بهره‌مند و کارگردانی زهرا مریدی روایتی از بچه‌های کربلاست؛ از کوچک‌ترین آنها علی‌اصغر تا رقیه و علی‌اکبر. روایت تشنگی آنهاست و ظلمی که بر آنها روا شد در حالی‌که کودک بودند و حکایت مشک‌هایی که نتوانستند آنها را سیراب کنند.

این نمایش سال ۹۲ تولید و طی سال‌های ۹۲ و ۹۳ در مرکز تئاتر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، پارک لاله، سینماتئاتر کانون، سالن مهر حوزه هنری تهران و شهر ری اجرا شده است.

الهه زاده‌محمدی، محسن قصری، زهره قاسمی، نرگس صفامنش، سجاد بهره‌مند و هوتن آزادی بازی‌دهندگان عروسک، زهرا مریدی و سارا دبیری طراحی عروسک، سارا دبیری، دنیا قاسمی ساخت عروسک و انوش معظمی، سعید صادقی، الهام فتاحی و علی صفامنش صداپیشگان این نمایش هستند و امیرمحمد انصافی انتخاب موسیقی و تنظیم آن را برعهده داشته است.

تماشاخانه سیار از ۲۳ تا ۲۵ مرداد ۱۴۰۱ در استان قم حضور دارد و معرفی کتاب‌های عاشورایی، قصه‌گویی با موضوع‌های عاشورایی، پخش انیمیشن «خیمه خورشید سوخت» و تئاتر عروسکی «مشک‌های خالی» از جمله برنامه‌های آن خواهد بود.

برنامه‌های این تماشاخانه به این ترتیب است: یکشنبه ۲۳ مرداد ساعت ۱۸ منطقه شیخ‌آباد و ساعت ۲۰:۳۰ در بوستان جوان، دوشنبه ۲۴ مرداد ساعت ۱۰ صبح مجتمع پردیسان کانون، ساعت ۱۷ روستای جنت‌آباد و ساعت ۲۰:۳۰ روستای قمرود، سه‌شنبه ۲۵ مرداد ساعت ۱۸ روستای دستگرد و ساعت ۲۰:۳۰ شهرستان کهک.

تئاتر آنلاین -گروه هنر-فریبرز دارایی؛ ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی و با سپری کردن بیش از ۴ دهه پا به قرنی تازه گذاشت؛ در این عمر سپری شده ۴۳ ساله، آثار مختلفی با موضوعاتی متنوع از دفاع مقدسی، دینی، کمدی، اجتماعی و … تولید و در سالن‌های تئاتر به صحنه رفتند. برخی از این آثار بسیار جریان ساز بودند و برخی آثار خاطره‌انگیز و پرمخاطب.

شاید خالی از لطف نباشد مروری داشته باشیم بر آثاری که طی دهه‌های ۶۰، ۷۰، ۸۰ و ۹۰ تولید و اجرا شدند، روندی که این آثار برای تمرین و تولید طی کردند، گروهی که در تولید و اجرای اثر حضور داشتند و دیدن تصاویر این اجراها اعم از عکس یا فیلم.

از این رو در گروه هنر تصمیم بر این شد که از آغاز سال ۱۴۰۰ با جمع‌آوری اطلاعات مختلف اجراهای ۴ دهه گذشته، مروری‌بر تولیدات تئاتر ایران در این بازه زمانی داشته باشیم که این گزارش‌ها در سال ۱۴۰۱ هم ادامه می‌یابند.

در چهل و هشتمین گام از مرور «چهار دهه خاطرات صحنه» سراغ اپرای عروسکی «عاشورا» به کارگردانی بهروز غریب‌پور رفته‌ایم.

تعزیه نامی آشنا برای تمامی هنردوستان و حتی اقشار مختلف مردم است؛ هنری که قدمتی طولانی دارد و به دلیل پرداختن به مفاهیم دینی، معنوی و عاشورایی ارتباطی تأثیرگذار با مخاطبان خود برقرار کرده است.

بهروز غریب‌پور از چهره‌های شناخته شده عرصه تئاتر ایران است که با دغدغه‌مندی به ادبیات و شعر ایرانی و همچنین تعزیه تولیدات جدیدی را در عرصه تئاتر ایران در کارنامه کاری خود به ثبت رساند که در عرصه بین‌المللی نیز بسیار موفق بوده و هستند. غریب‌پور که سرپرستی گروه تئاتر «آران» را عهده‌دار است دست به تولید اپراهای عروسکی در ایران زد؛ اتفاقی که پیش از آن در تئاتر ایران تجربه نشده بود و تولید آن تنها در اختیار کشورهای اروپایی بود.

یکی از این آثار نمایشی، اپرای عروسکی «عاشورا» با آهنگسازی بهزاد عبدی بود که در سال ۱۳۸۷ ساخته و اجرا شد و گروه تئاتر «آران» این اثر را در کشورهای اروپایی نیز به صحنه برد و مورد استقبال مخاطبان کشورهای دیگر نیز قرار گرفت. این اثر طی سال‌های گذشته و در ایام ماه محرم و صفر در تالار فردوسی بنیاد فرهنگی و هنری رودکی اجرا می‌شد و در ماه محرم سال جاری نیز با شیوه‌ای متفاوت در تالار وحدت روی صحنه رفت.

غریب‌پور در گفتگویی با تئاتر آنلاین که پیش‌تر انجام شده بود، درباره تولید و اجرای اپرای عروسکی «عاشورا»، توضیح داد: هر سال ماه محرم فرصت تازه‌ای برای من است که مردم را یاد تعزیه، اهمیت هنر تعزیه و اهمیت انتخاب این شیوه از اجرا آشنا بیاندازم و بستر تئاتر ملی را برای‌شان روشن کنم. من عادت کرده‌ام که کار متفاوت انجام دهم چون از تکرار و تقلید بیزارم و می‌دانستم که اجرای اپرای «عاشورا» یک دادگاه بزرگ و همه جانبه علیه من خواهد بود و از راست‌راست تا چپ‌چپ علیه من خواهند شد! مضاف بر این ممکن بود معتقدین به عاشورا و اهل تشیع بیشترین هجمه را نسبت به این اثر داشته باشند، زیرا این سوال برایشان مطرح می‌شد که چگونه اولیا را در هیبت عروسک روی صحنه خواهیم برد؟ آیا این وهن و توهین به ساحت ائمه نیست؟ آیا واقعه‌ای به عظمت عاشورا تنزل مقام پیدا نمی‌کند؟ آیا قرار است اثری برای کودکان تولید شود تا آنها به تراژدی عاشورا بخندند؟

وی تصریح کرد: من برای تولید اپرای «عاشورا» سفارشی نگرفتم و دولت به من نگفت که بهروز غریب‌پور، برو با طیب خاطر اپرای «عاشورا» را تولید کن و من از تو حمایت کامل می‌کنم. مطلقاً سفارشی برای تولید این اثر وجود نداشت. سابقه همت من برای به صحنه بردن اپرای «عاشورا» مستنداتی دارد که به آن اشاره می‌کنم. در سال ۱۳۵۸ ما پوستری را در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان که مدیر مرکز تئاتر عروسکی آن بودم چاپ کردیم که در آن برنامه‌های آینده ما اعلام شده بود. در آن پوستر که الان در اسناد کانون وجود دارد، یکی از عناوین برنامه‌ها اجرای نمایش «عاشورا» به شیوه سایه‌ای است. در سال ۱۳۵۲ هم نمایشی مدرن با استفاده از تمام موسیقی‌های عاشورا و تعزیه نوشتم و قصدم ارائه آن به جشن هنر شیراز برای اجرا بود که این اتفاق نیفتاد و نمایش نیز اجرا نشد.

این کارگردان با سابقه تئاتر ایران ادامه داد: کار کردن من روی مضمون عاشورا و کربلا و کار کردن روی ساختار تعزیه، سابقه دیرینه دارد. در بروشور اپرای عروسکی «مکبث» که دومین اپرای عروسکی گروه تئاتر «آران» است نیز پیش‌بینی کرده بودم که بعد از «مکبث» اگر امکانی وجود داشته باشد باید به سراغ تعزیه برویم و ساختار اپرای ملی را پی‌ریزی کنیم. هدفم این بود نوع قرائت و خوانش در اپرای ایران را تغییر دهم.

غریب‌پور تأکید کرد: من برای تولید و اجرای اپرای «عاشورا» هیچ توقعی نداشتم و به نوعی ادای فریضه ملی من بود. من در تعزیه گنجی را پیدا کردم که شامل موسیقی ایرانی، هنرمندان گمنام و ردیف‌های آوازی ایران بود که حاضر به معاوضه این گنج با هیچ چیز دیگری نیستم. ما در شهر بابل برای اجرای اپرای «عاشورا» نصف دستمزد اجرای اپراهای دیگر گروه را گرفتیم. من به یک عنصر و پدیده ملی ادای دین کردم و جایزه نمی‌خواستم. کل بودجه اپرای عروسکی «عاشورا» که با ارکستر ناسیونال اکراین ضبط شده، با خوانندگان ایرانی و عروسک‌ها، اجرای موسیقی و تمام دستمزدها ۱۵۰ میلیون تومان بوده است.

سرپرست گروه تئاتر «آران» درباره بازخورد اجرای اپرای عروسکی «عاشورا» گفت: وقتی که ما اپرای «عاشورا» را در لهستان، فرانسه و ایتالیا اجرا کردیم خیلی‌ها تصورشان بر این بود اپرای «عاشورا» همان تعزیه است که ۵۰۰ سال عمر دارد.

این هنرمند عرصه تئاتر در ادامه سخنان خود یادآور شد: در یک هزارتوی سوءتفاهم، اپرای «عاشورا» روی صحنه آمد و ادامه حیات داده ولی برای خود من یک فانوس دریایی در امواج خروشان یک اقیانوس بود. من از ابتدایی که عاشق اپرا شدم، دوست داشتم این ژانر هنری ایرانی باشد و تقلید از اروپایی‌ها نکنیم و به همین دلیل راه ایرانی کردن اپرا را کشف کردم که بهترین جایزه من بود.

غریب‌پور در بخش دیگری از گفتگوی خود متذکر شد: ما نسبت به دارایی‌ها و گنجینه‌هایمان عارف و آشنا نیستیم. اگر یک اروپایی بیاید و از تعزیه استفاده کند غوغا به پا می‌کنیم اما چون بهروز غریب‌پور این کار را انجام داده مورد هجمه یا حداقل بی‌محلی قرار بگیرد.

عوامل اپرای عروسکی «عاشورا» عبارتند از: نویسنده، طراح و کارگردان: بهروز غریب‌پور، آهنگساز: بهزاد عبدی، رهبر ارکستر: ولادیمیر سیرنکو، اجرای موسیقی: گروه کر و ارکستر ناسیونال اکراین با همکاری اعضای گروه کر ارکستر سمفونیک تهران، دستیار ارشد: علی پاکدست، دستیاران کارگردان: مریم اقبالی، علی ابوالخیریان، قاسم رحمتی، طراح لباس: مریم معینی، بازی دهندگان: عل پاکدست، غزل اسکندرنژاد، مرجان احمدی، مرضیه سرمشقی، مونا کیانی‌فر، نسیم امیرخسرو، سارا اقبال، مریم رحمانی، صدف بیگدلی، مهرنوش صادقیان، زینب اشرف‌زاده، آیدا کلاهیی، فاطمه هدهدی، نیلوفر ساسانی، مجید رستم‌آبادی، فرزانه غلامی، صبا مرتضوی، علی حرزاده، فاطمه محمدی، مه‌تا لطیی، کیانا شهروزی، فائزه شاه‌حسینی، آواگران: مصطفی محمودی (محتشم کاشانی)، بهار موحد (همسر شمر، همخوان جبرئیل)، مهدی جاور (یزید)، فرشاد فولادوند (عمر بن سعد)، محمدرضا صادقی (شمر)، محمد معتمدی (حر)، علی خدایی (امام حسین علیه‌السلام)، مهدی امامی (ابوالفضل عباس علیه‌السلام)، کیوان فرزین (مصعب برادر حر، همخوان جبرئیل)، اسماعیل مؤمن‌ثانی (قاصد)، سینا ولی‌پور (سکینه سلام‌الله علیها)، سارا رضا زاده (همخوان ملائکه، همخوان عزادار)، گروه همسرایی: غافر (نوحه خوانان)، گوینده خطبه زینب (س): نسیم ادبی، اعضای کارگاه ساخت شبیه‌ها: مریم اقبالی، علی پاک دست، علی ابوالخیریان، محسن ایمانخانی، مونا کیانی‌فر، اکرم اصغری، مدیر کارگاه ساخت شبیه‌ها: مریم اقبالی، مدیر کارگاه ساخت صحنه: حجت هاشمی، مدیران صحنه: قاسم رحمتی، حجت هاشمی، ساخت وسایل صحنه و آکسسوار: هنگامه سازش، سینا ییلاق‌بیگی، سحر امیراقبال، فرزانه عاقلی قالب‌گیری و ریخته‌گری: علی ابوالخیریان، اعضای کارگاه دوخت لباس و آرایه‌ها: مریم معینی، افسانه زمانی، مونا کیانی‌فر، اکرم اصغری، کاملیا نوحی، عکاس: احسن نقابت، عیسی اسدی، امیرحسین شکیبا، طراح پوستر و بروشور و کلیه اقلام تبلیغاتی: آیرین غریب‌پور، مرضیه رمضانی، نیما مجلسی، مسئول امور بین‌الملل و مالی: سولماز فاتحی خامنه، ضبط موسیقی: خانه ضبط موسیقی کیف (اکراین)، استودیو پاپ (تهران)، صدابرداران: آن دری موکریتسکی، حمید آداب، افکت: امیر بهزاد و با تشکر از زنده یاد ابراهیم اثباتی، سرپرست واحد نور، صدا، نورپردازی: حمید سلامی، تصویربردار: عیسی اسدی، نقاشی خط: قاسم رحمتی، تصحیح متن، لیبره‌تو برای انتشار: مطهره نظری، حروف چینی: صبا مرتضوی، مسئول روابط عمومی: هانی حسینی، مسئول رسانه‌ای: مرضیه رمضانی، طراحی و اجرای تکنیکی تصاویر: آرمان مقدم، هانی حسینی، سرپرست کارگاه نجاری و تأسیسات صحنه: احمد محمدی، فروش کالای فرهنگی: حسین زمانی، ناظر تولید: حمید صدیق، محصول مشترک: گروه تئاتر عروسکی «آران»، اداره‌کل هنرهای نمایشی وزارت ارشاد، بنیاد هنری و فرهنگی رودکی، مؤسسه توسعه هنرهای معاصر.