برچسب: گروه تئاتر آران

  • دعوت از اپرای «عاشورا» برای اجرا در شهرهای مختلف/ باید حمایت شود

    دعوت از اپرای «عاشورا» برای اجرا در شهرهای مختلف/ باید حمایت شود

    سرپرست گروه تئاتر «آران» اعلام کرد بخش خصوصی در شهرهای شیراز، اهواز و گرگان برای اجرای اپرای عروسکی «عاشورا» از گروه دعوت به عمل آورده‌اند.

    بهروز غریب‌پور کارگردان با سابقه تئاتر که به تازگی اجرای جدیدی از اپرای عروسکی «عاشورا» را در تالار وحدت به صحنه برد، درباره اجرای این اثر در شهرهای مختلف با توجه بر تأکید وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی مبنی‌بر اجرای این اثر در دیگر شهرهای ایران، به تئاتر آنلاین گفت: ممنونم از وزیر فرهنگ و ارشاد به دلیل نگاهی که دارد. بحث من همیشه بر سر این بوده که چگونه عدالت فرهنگی را در جامعه ایجاد کنیم. فیلم سینمایی را می‌توان در نقاط مختلف دنیا نمایش داد ولی تئاتر باید به صورت زنده و با حضور تمام اعضای گروه اتفاق بیفتد.

    وی یادآور شد: یک تئاتر همانگونه که در تهران اجرا می‌شود باید در شهرهای دیگر هم به همان صورت اجرا شود. متأسفانه در شهرهای مختلف قابلیت‌های کمتری نسبت به تهران برای اجرای تئاترهای گوناگون وجود دارد. من هر بار که برای اجرای اپرای عروسکی به شهری رفته‌ام سعی کرده‌ام قابلیت و امکانات سالن مدنظر برای اجرای اثر را بالا ببرم.

    غریب‌پور تأکید کرد: مایلم در شهرهای مختلف تمام اپراهای عروسکی را اجرا کنم زیرا اینگونه است که عدالت فرهنگی در جامعه ایجاد می‌شود. باید آثار تمام هنرمندان در شهرهای مختلف اجرا شوند و امیدوارم وزیر بر این گفته خود اصرار بورزد و معاونان وزیر در ایجاد بستر و شرایط مناسب و همچنین حمایت مالی از گروه‌ها، این کار را عملی کند.

    سرپرست گروه تئاتر «آران» در پایان سخنان خود گفت: بخش خصوصی در شهرهای شیراز، اهواز و گرگان از اجرای اپرای عروسکی «عاشورا» دعوت به عمل آورده‌اند که در مرحله گفتگو برای عملی شدن این دعوت‌ها هستیم.

  • عبور «اپرای عاشورا» از هزارتوی سوءتفاهم/ به گنجینه‌ها عارف نیستیم

    عبور «اپرای عاشورا» از هزارتوی سوءتفاهم/ به گنجینه‌ها عارف نیستیم

    اپرای عروسکی «عاشورا» به کارگردانی بهروز غریب‌پور از جمله آثار موفق ۴ دهه گذشته تئاتر ایران است که غریب‌پور بر اساس دغدغه و توجهی که نسبت به تعزیه داشته، آن را تولید و اجرا کرده است.

    تئاتر آنلاین -گروه هنر-فریبرز دارایی؛ ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی و با سپری کردن بیش از ۴ دهه پا به قرنی تازه گذاشت؛ در این عمر سپری شده ۴۳ ساله، آثار مختلفی با موضوعاتی متنوع از دفاع مقدسی، دینی، کمدی، اجتماعی و … تولید و در سالن‌های تئاتر به صحنه رفتند. برخی از این آثار بسیار جریان ساز بودند و برخی آثار خاطره‌انگیز و پرمخاطب.

    شاید خالی از لطف نباشد مروری داشته باشیم بر آثاری که طی دهه‌های ۶۰، ۷۰، ۸۰ و ۹۰ تولید و اجرا شدند، روندی که این آثار برای تمرین و تولید طی کردند، گروهی که در تولید و اجرای اثر حضور داشتند و دیدن تصاویر این اجراها اعم از عکس یا فیلم.

    از این رو در گروه هنر تصمیم بر این شد که از آغاز سال ۱۴۰۰ با جمع‌آوری اطلاعات مختلف اجراهای ۴ دهه گذشته، مروری‌بر تولیدات تئاتر ایران در این بازه زمانی داشته باشیم که این گزارش‌ها در سال ۱۴۰۱ هم ادامه می‌یابند.

    در چهل و هشتمین گام از مرور «چهار دهه خاطرات صحنه» سراغ اپرای عروسکی «عاشورا» به کارگردانی بهروز غریب‌پور رفته‌ایم.

    تعزیه نامی آشنا برای تمامی هنردوستان و حتی اقشار مختلف مردم است؛ هنری که قدمتی طولانی دارد و به دلیل پرداختن به مفاهیم دینی، معنوی و عاشورایی ارتباطی تأثیرگذار با مخاطبان خود برقرار کرده است.

    عبور «اپرای عاشورا» از هزارتوی سوءتفاهم/ به گنجینه‌ها عارف نیستیم

    بهروز غریب‌پور از چهره‌های شناخته شده عرصه تئاتر ایران است که با دغدغه‌مندی به ادبیات و شعر ایرانی و همچنین تعزیه تولیدات جدیدی را در عرصه تئاتر ایران در کارنامه کاری خود به ثبت رساند که در عرصه بین‌المللی نیز بسیار موفق بوده و هستند. غریب‌پور که سرپرستی گروه تئاتر «آران» را عهده‌دار است دست به تولید اپراهای عروسکی در ایران زد؛ اتفاقی که پیش از آن در تئاتر ایران تجربه نشده بود و تولید آن تنها در اختیار کشورهای اروپایی بود.

    یکی از این آثار نمایشی، اپرای عروسکی «عاشورا» با آهنگسازی بهزاد عبدی بود که در سال ۱۳۸۷ ساخته و اجرا شد و گروه تئاتر «آران» این اثر را در کشورهای اروپایی نیز به صحنه برد و مورد استقبال مخاطبان کشورهای دیگر نیز قرار گرفت. این اثر طی سال‌های گذشته و در ایام ماه محرم و صفر در تالار فردوسی بنیاد فرهنگی و هنری رودکی اجرا می‌شد و در ماه محرم سال جاری نیز با شیوه‌ای متفاوت در تالار وحدت روی صحنه رفت.

    عبور «اپرای عاشورا» از هزارتوی سوءتفاهم/ به گنجینه‌ها عارف نیستیم

    غریب‌پور در گفتگویی با تئاتر آنلاین که پیش‌تر انجام شده بود، درباره تولید و اجرای اپرای عروسکی «عاشورا»، توضیح داد: هر سال ماه محرم فرصت تازه‌ای برای من است که مردم را یاد تعزیه، اهمیت هنر تعزیه و اهمیت انتخاب این شیوه از اجرا آشنا بیاندازم و بستر تئاتر ملی را برای‌شان روشن کنم. من عادت کرده‌ام که کار متفاوت انجام دهم چون از تکرار و تقلید بیزارم و می‌دانستم که اجرای اپرای «عاشورا» یک دادگاه بزرگ و همه جانبه علیه من خواهد بود و از راست‌راست تا چپ‌چپ علیه من خواهند شد! مضاف بر این ممکن بود معتقدین به عاشورا و اهل تشیع بیشترین هجمه را نسبت به این اثر داشته باشند، زیرا این سوال برایشان مطرح می‌شد که چگونه اولیا را در هیبت عروسک روی صحنه خواهیم برد؟ آیا این وهن و توهین به ساحت ائمه نیست؟ آیا واقعه‌ای به عظمت عاشورا تنزل مقام پیدا نمی‌کند؟ آیا قرار است اثری برای کودکان تولید شود تا آنها به تراژدی عاشورا بخندند؟

    وی تصریح کرد: من برای تولید اپرای «عاشورا» سفارشی نگرفتم و دولت به من نگفت که بهروز غریب‌پور، برو با طیب خاطر اپرای «عاشورا» را تولید کن و من از تو حمایت کامل می‌کنم. مطلقاً سفارشی برای تولید این اثر وجود نداشت. سابقه همت من برای به صحنه بردن اپرای «عاشورا» مستنداتی دارد که به آن اشاره می‌کنم. در سال ۱۳۵۸ ما پوستری را در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان که مدیر مرکز تئاتر عروسکی آن بودم چاپ کردیم که در آن برنامه‌های آینده ما اعلام شده بود. در آن پوستر که الان در اسناد کانون وجود دارد، یکی از عناوین برنامه‌ها اجرای نمایش «عاشورا» به شیوه سایه‌ای است. در سال ۱۳۵۲ هم نمایشی مدرن با استفاده از تمام موسیقی‌های عاشورا و تعزیه نوشتم و قصدم ارائه آن به جشن هنر شیراز برای اجرا بود که این اتفاق نیفتاد و نمایش نیز اجرا نشد.

    عبور «اپرای عاشورا» از هزارتوی سوءتفاهم/ به گنجینه‌ها عارف نیستیم

    این کارگردان با سابقه تئاتر ایران ادامه داد: کار کردن من روی مضمون عاشورا و کربلا و کار کردن روی ساختار تعزیه، سابقه دیرینه دارد. در بروشور اپرای عروسکی «مکبث» که دومین اپرای عروسکی گروه تئاتر «آران» است نیز پیش‌بینی کرده بودم که بعد از «مکبث» اگر امکانی وجود داشته باشد باید به سراغ تعزیه برویم و ساختار اپرای ملی را پی‌ریزی کنیم. هدفم این بود نوع قرائت و خوانش در اپرای ایران را تغییر دهم.

    غریب‌پور تأکید کرد: من برای تولید و اجرای اپرای «عاشورا» هیچ توقعی نداشتم و به نوعی ادای فریضه ملی من بود. من در تعزیه گنجی را پیدا کردم که شامل موسیقی ایرانی، هنرمندان گمنام و ردیف‌های آوازی ایران بود که حاضر به معاوضه این گنج با هیچ چیز دیگری نیستم. ما در شهر بابل برای اجرای اپرای «عاشورا» نصف دستمزد اجرای اپراهای دیگر گروه را گرفتیم. من به یک عنصر و پدیده ملی ادای دین کردم و جایزه نمی‌خواستم. کل بودجه اپرای عروسکی «عاشورا» که با ارکستر ناسیونال اکراین ضبط شده، با خوانندگان ایرانی و عروسک‌ها، اجرای موسیقی و تمام دستمزدها ۱۵۰ میلیون تومان بوده است.

    عبور «اپرای عاشورا» از هزارتوی سوءتفاهم/ به گنجینه‌ها عارف نیستیم

    سرپرست گروه تئاتر «آران» درباره بازخورد اجرای اپرای عروسکی «عاشورا» گفت: وقتی که ما اپرای «عاشورا» را در لهستان، فرانسه و ایتالیا اجرا کردیم خیلی‌ها تصورشان بر این بود اپرای «عاشورا» همان تعزیه است که ۵۰۰ سال عمر دارد.

    این هنرمند عرصه تئاتر در ادامه سخنان خود یادآور شد: در یک هزارتوی سوءتفاهم، اپرای «عاشورا» روی صحنه آمد و ادامه حیات داده ولی برای خود من یک فانوس دریایی در امواج خروشان یک اقیانوس بود. من از ابتدایی که عاشق اپرا شدم، دوست داشتم این ژانر هنری ایرانی باشد و تقلید از اروپایی‌ها نکنیم و به همین دلیل راه ایرانی کردن اپرا را کشف کردم که بهترین جایزه من بود.

    غریب‌پور در بخش دیگری از گفتگوی خود متذکر شد: ما نسبت به دارایی‌ها و گنجینه‌هایمان عارف و آشنا نیستیم. اگر یک اروپایی بیاید و از تعزیه استفاده کند غوغا به پا می‌کنیم اما چون بهروز غریب‌پور این کار را انجام داده مورد هجمه یا حداقل بی‌محلی قرار بگیرد.

    عبور «اپرای عاشورا» از هزارتوی سوءتفاهم/ به گنجینه‌ها عارف نیستیم

    عوامل اپرای عروسکی «عاشورا» عبارتند از: نویسنده، طراح و کارگردان: بهروز غریب‌پور، آهنگساز: بهزاد عبدی، رهبر ارکستر: ولادیمیر سیرنکو، اجرای موسیقی: گروه کر و ارکستر ناسیونال اکراین با همکاری اعضای گروه کر ارکستر سمفونیک تهران، دستیار ارشد: علی پاکدست، دستیاران کارگردان: مریم اقبالی، علی ابوالخیریان، قاسم رحمتی، طراح لباس: مریم معینی، بازی دهندگان: عل پاکدست، غزل اسکندرنژاد، مرجان احمدی، مرضیه سرمشقی، مونا کیانی‌فر، نسیم امیرخسرو، سارا اقبال، مریم رحمانی، صدف بیگدلی، مهرنوش صادقیان، زینب اشرف‌زاده، آیدا کلاهیی، فاطمه هدهدی، نیلوفر ساسانی، مجید رستم‌آبادی، فرزانه غلامی، صبا مرتضوی، علی حرزاده، فاطمه محمدی، مه‌تا لطیی، کیانا شهروزی، فائزه شاه‌حسینی، آواگران: مصطفی محمودی (محتشم کاشانی)، بهار موحد (همسر شمر، همخوان جبرئیل)، مهدی جاور (یزید)، فرشاد فولادوند (عمر بن سعد)، محمدرضا صادقی (شمر)، محمد معتمدی (حر)، علی خدایی (امام حسین علیه‌السلام)، مهدی امامی (ابوالفضل عباس علیه‌السلام)، کیوان فرزین (مصعب برادر حر، همخوان جبرئیل)، اسماعیل مؤمن‌ثانی (قاصد)، سینا ولی‌پور (سکینه سلام‌الله علیها)، سارا رضا زاده (همخوان ملائکه، همخوان عزادار)، گروه همسرایی: غافر (نوحه خوانان)، گوینده خطبه زینب (س): نسیم ادبی، اعضای کارگاه ساخت شبیه‌ها: مریم اقبالی، علی پاک دست، علی ابوالخیریان، محسن ایمانخانی، مونا کیانی‌فر، اکرم اصغری، مدیر کارگاه ساخت شبیه‌ها: مریم اقبالی، مدیر کارگاه ساخت صحنه: حجت هاشمی، مدیران صحنه: قاسم رحمتی، حجت هاشمی، ساخت وسایل صحنه و آکسسوار: هنگامه سازش، سینا ییلاق‌بیگی، سحر امیراقبال، فرزانه عاقلی قالب‌گیری و ریخته‌گری: علی ابوالخیریان، اعضای کارگاه دوخت لباس و آرایه‌ها: مریم معینی، افسانه زمانی، مونا کیانی‌فر، اکرم اصغری، کاملیا نوحی، عکاس: احسن نقابت، عیسی اسدی، امیرحسین شکیبا، طراح پوستر و بروشور و کلیه اقلام تبلیغاتی: آیرین غریب‌پور، مرضیه رمضانی، نیما مجلسی، مسئول امور بین‌الملل و مالی: سولماز فاتحی خامنه، ضبط موسیقی: خانه ضبط موسیقی کیف (اکراین)، استودیو پاپ (تهران)، صدابرداران: آن دری موکریتسکی، حمید آداب، افکت: امیر بهزاد و با تشکر از زنده یاد ابراهیم اثباتی، سرپرست واحد نور، صدا، نورپردازی: حمید سلامی، تصویربردار: عیسی اسدی، نقاشی خط: قاسم رحمتی، تصحیح متن، لیبره‌تو برای انتشار: مطهره نظری، حروف چینی: صبا مرتضوی، مسئول روابط عمومی: هانی حسینی، مسئول رسانه‌ای: مرضیه رمضانی، طراحی و اجرای تکنیکی تصاویر: آرمان مقدم، هانی حسینی، سرپرست کارگاه نجاری و تأسیسات صحنه: احمد محمدی، فروش کالای فرهنگی: حسین زمانی، ناظر تولید: حمید صدیق، محصول مشترک: گروه تئاتر عروسکی «آران»، اداره‌کل هنرهای نمایشی وزارت ارشاد، بنیاد هنری و فرهنگی رودکی، مؤسسه توسعه هنرهای معاصر.

  • اجرای متفاوت «اپرای عاشورا» در «وحدت»/ این یک «اپرای قدسی» است

    اجرای متفاوت «اپرای عاشورا» در «وحدت»/ این یک «اپرای قدسی» است

    بهروز غریب‌پور اپرای عروسکی «عاشورا» را به شکلی متفاوت، از ۱۹ مرداد در تالار وحدت روی صحنه می‌برد.

    بهروز غریب‌پور مدرس و کارگردان با سابقه تئاتر و تئاتر عروسکی، درباره اجرای مجدد اپرای عروسکی «عاشورا» در ماه محرم و صفر سال جاری، به تئاتر آنلاین گفت: از طرف مدیریت بنیاد فرهنگی هنری رودکی این تمایل وجود داشت که اپرای عروسکی «عاشورا» امسال نیز اجرا شود اما تالار فردوسی درگیر تعمیرات بود و نمی‌شد در آن سالن اپرا را روی صحنه برد.

    وی ادامه داد: وقتی تمایل ویژه آقای مجید زین‌العابدین مدیرعامل بنیاد رودکی را دیدم که مایل بود این اپرای عروسکی «عاشورا» به روال ۱۴ سال گذشته اجرا شود، گفتم تنها سالنی که قابلیت اجرای اپرای عروسکی در آن وجود دارد، تالار وحدت است چون پیش‌تر تجربه اجرای اپرای عروسکی «رستم و سهراب» را در تالار وحدت داشتم.

    سرپرست گروه تئاتر «آران» با بیان اینکه اجرای اپرای «عاشورا» در تالار وحدت متفاوت از اجرا در تالار فردوسی است، توضیح داد: این بار اپرای «عاشورا» طرحی کاملاً متفاوت به لحاظ اجرایی دارد و اپرا به همراه بازی‌دهنده‌ها روی صحنه دیده می‌شوند. پیش‌تر و در کشور آرژانتین در صحنه پایانی اپرای «رستم و سهراب» چنین تجربه‌ای را داشتم.

    اجرای متفاوت «اپرای عاشورا» در «وحدت»/ این یک «اپرای قدسی» است

    غریب‌پور تأکید کرد: هم برای بازی‌دهنده‌ها و هم عوامل دیگر اپرای «عاشورا» این چنین شیوه‌ای برای اجرا، کار دشواری است ولی شیوه جدیدی است که قطعاً توسط هیچ گروه دیگری تجربه نشده است. این امر راهی را برای من باز کرد که از این پس در اجراهای خارج از کشور اپراهای عروسکی گروه «آران» از چنین شیوه‌ای برای اجرا استفاده کنم.

    این هنرمند با سابقه تئاتر درباره دلایل انتخاب چنین شیوه‌ای برای اجرای مجدد اپرای «عاشورا»، یادآور شد: یکی از دلایل انتخاب این شیوه، مشارکت بازی‌دهندگان همچون تعزیه‌گردان‌ها است؛ ایجاد فضایی که گویی شما در یک تکیه بزرگ حضور دارید. از این پس از واژه «اپرای قدسی» استفاده می‌کنم زیرا هم آئینی است و هم اپرایی.

    اجرای متفاوت «اپرای عاشورا» در «وحدت»/ این یک «اپرای قدسی» است

    وی درباره اینکه آیا اتخاذ شیوه اجرایی متفاوت در اجرای مجدد اپرای «عاشورا» هزینه‌های آماده‌سازی اثر را بالا برده است یا نه، تصریح کرد: اجرای اپرای «عاشورا» در تالار وحدت اجرایی مینی‌مالیستی است و دچار هزینه‌های اضافه نشدیم. حدود ۳ سال بود که به دلیل دوران کرونایی نتوانستیم رپرتوآر اپراهای عروسکی گروه «آران» را برگزار کنیم ولی پیش از آن همواره در جریان برگزاری رپرتوآر، گروه هزینه‌هایی را صرف آماده‌سازی آثار می‌کرد و این بار نیز همین کار را انجام داد.

    غریب‌پور در پایان سخنان خود ضمن اظهار امیدواری از اینکه شرایط فراهم شود تا اپرای عروسکی «همای همایون» را هم به همین شیوه اجرایی متفاوت در تالار وحدت روی صحنه ببرد، درباره زمان اجرای اپرای «عاشورا» گفت: قرار است از ۱۹ مرداد و به مدت ۳ شب، «عاشورا» را در تالار وحدت اجرا کنیم. امیدوارم امکان تمدید اجراها وجود داشته باشد.

    عکس‌ها از امیرحسین شکیبا است.

  • 4 سال درگیر «همای همایون» هستم/ بنیاد رودکی جایگزین استان کرمان

    4 سال درگیر «همای همایون» هستم/ بنیاد رودکی جایگزین استان کرمان

    سرپرست گروه تئاتر «آران» اعلام کرد مدیران و مسئولان استان کرمان در نهایت بی‌توجهی، هیچ حمایتی برای تولید اپرای عروسکی «همای همایون» با موضوع خواجوی کرمانی نکرده است.

    بهروز غریب‌پور نویسنده و کارگردان تئاتر و اپراهای عروسکی درباره وضعیت و سرانجام تولید اپرای «همای همایون» با موضوع خواجوی کرمانی که طی سال‌های اخیر دغدغه ساخت و اجرای آن را داشته، به تئاتر آنلاین گفت: حدود ۴ سال است درگیر تولید اپرای عروسکی «همای همایون» هستم که در ابتدا قرار بود با حمایت استانداری استان کرمان و اداره‌کل ارشاد استان تولید شود ولی تمام پیش‌بینی‌ها تغییر کرد زیرا آقایان نشان دادند درکی از پدیده‌های هنری و پدیده نوظهوری مثل اپرای عروسکی ندارند.

    وی متذکر شد: استاندارهای استان‌های مختلف کشور باید به این نکته توجه داشته باشند که بهترین راه برای توسعه مدنیت در استان‌های اجرای تئاتر و موسیقی است و باید این برنامه‌ها را در اولویت خود قرار دهند نه اینکه نسبت به آن‌ها بی‌توجه باشند.

    غریب‌پور با اشاره به مذاکراتی که با مدیرعامل بنیاد فرهنگی هنری رودکی برای تولید اپرای عروسکی «همای همایون» داشته، یادآور شد: پیش‌تر با حمایت بنیاد رودکی موسیقی این اپرا ساخته و ضبط شد. طی جلسه‌ای که در روزهای گذشته با آقای افضلی مدیریت بنیاد داشتیم به این نتیجه رسیدیم که با حمایت بنیاد رودکی این اپرا را تولید کنیم و منتظر استانداری و اداره‌کل ارشاد استان کرمان نباشیم.

    سرپرست گروه تئاتر «آران» با اشاره به اینکه حداقل ۶ ماه برای تولید اپرای «همای همایون» زمان لازم است، افزود: برنامه‌ریزی ما بر این است که این اپرای عروسکی را نیمه دوم سال روی صحنه ببریم.

    وی در پایان سخنان خود درباره بخش موسیقی اپرای عروسکی «همای همایون» گفت: آهنگسازی این اثر توسط بهزاد عبدی انجام شده و سالار عقیلی اجرای آوازی نقش خواجوی کرمانی را عهده‌دار بوده است. تعداد کثیری از خوانندگانی که قبلاً با هم همکاری نداشتیم، در این اپرای عروسکی حضور داشتند. اپرای عروسکی «همای همایون» آخرین اثری است که توسط ارکستر ناسیونال اوکراین ضبط شده زیرا چند ماه بعد از ضبط این اثر به دلیل شرایط پیش آمده میان روسیه و اوکراین این ارکستر تعطیل شد.

  • سالار عقیلی «خواجوی کرمانی» شد/ حامیان کرمانی بدقولی کردند

    سالار عقیلی «خواجوی کرمانی» شد/ حامیان کرمانی بدقولی کردند

    بهروز غریب‌پور کارگردان اپرای «همای همایون» با اشاره به ضبط موسیقی این اپرا با آهنگسازی بهزاد عبدی و حضور سالار عقیلی، اعلام کرد ادامه ساخت این اپرا نیازمند تأمین منابع مالی است.

    بهروز غریب‌پور کارگردان تئاتر و اپراهای عروسکی متعددی از جمله «رستم و سهراب»، «مولوی»، «حافظ» و «عاشورا» درباره وضعیت جدیدترین اپرای عروسکی خود با عنوان «همای همایون» به تئاتر آنلاین گفت: مرحله خیلی اساسی ضبط موسیقی اپرای «همای همایون» حدود ۲ ماه انجام شد. آهنگسازی این اپرا بر عهده بهزاد عبدی است و سالار عقیلی نیز نقش «خواجوی کرمانی» را اجرا کرده است.

    وی یادآور شد: ضبط موسیقی اپرای «همای همایون» کار دشواری بود چون بخش ارکسترال این اپرا در کیف اوکراین ضبط شد و ضبط نقش‌های ایرانی نیز خیلی طول کشید زیرا حساسیت زیادی در انتخاب نقش‌ها داشتم.

    غریب‌پور با بیان اینکه ادامه ساخت اپرای عروسکی «همای همایون» در انتظار تأمین بودجه است، تأکید کرد: به دلیل متعهد نبودن استانداری استان کرمان، اداره‌کل فرهنگ و ارشاد استان تهران و شهرداری کرمانی و کسانی که اصرار داشتند خواجوی کرمانی برای‌شان دارای اهمیت بالایی است و اثری درباره خواجوی کرمانی تولید و اجرا شود، ادامه ساخت اپرای «همای همایون» متوقف شده است.

    سرپرست گروه تئاتر «آران» با اشاره به اینکه سفارش‌دهندگان ساخت اپرای «همای همایون» به تعهدات‌شان عمل نکردند، افزود: علیرغم اینکه تمام مراکز نام برده به خواجوی کرمانی افتخار می‌کنند ولی نسبت به تعهدی که داشتند متعهد نشدند.

    وی در پایان سخنان خود تصریح کرد: ساخت عروسک‌ها، صحنه و تمرین اپرای عروسکی «همای همایون» انجام نشده و من و بنیاد فرهنگی هنری رودکی منتظر انجام تعهدات کرمان هستیم.

  • «خواجوی کرمانی» بودجه ندارد/ تالار فردوسی همچنان تعطیل است

    «خواجوی کرمانی» بودجه ندارد/ تالار فردوسی همچنان تعطیل است

    سرپرست گروه تئاتر «آران» با اشاره به انجام میکس نهایی موسیقی اپرای عروسکی «همای همایون»، تأکید کرد که تولید و ساخت این اپرا درباره شخصیت خواجوی کرمانی با مسأله بودجه مواجه است.

    بهروز غریب پور کارگردان اپراهای عروسکی و سرپرست گروه تئاتر «آران» درباره وضعیت جدیدترین اپرای این گروه درباره شخصیت خواجوی کرمانی، به تئاتر آنلاین گفت: خوشبختانه میکس نهایی موسیقی اپرای عروسکی «همای همایون» درباره شخصیت خواجوی کرمانی با توجه به شرایط کرونایی و همچنین ضبط اثر در اوکراین انجام شد و کیفیت خوبی دارد و به لحاظ فنی بالاتر از آثار قبلی است.

    وی ادامه داد: به اطلاع بنیاد رودکی رساندم تا برای ادامه کار و اجرایی شدن اپرا اقدام لازم را برای بحث حمایت مالی داشته باشد.

    غریب‌پور تصریح کرد: مسأله بودجه مشکل اصلی تولید و ساخت اپرای «همای همایون» است که از سوی مرکز کرمان‌شناسی تأمین نشده و بودجه موسیقی نیز توسط بنیاد رودکی تأمین شد. به من و بنیاد رودکی گفته شده بود که شرایط ساخت این اپرا فراهم می‌شود ولی آنقدر مدیرکل ارشاد استان کرمان، استانداری کرمان، شهرداری و مرکز کرمان شناسی متناقض برخورد می‌کنند که انگار نه انگار چنین قولی را به ما داده‌اند و در این خصوص حرفی رد و بدل شده است.

    کارگردان اپراهای عروسکی «مولوی» و «حافظ» با بیان اینکه تأمین بودجه و شرایط ساخت صحنه و عروسک‌های اپرای «همای همایون» نامعلوم است، یادآور شد: باید تأمین بودجه انجام و شرایط ساخت اپرا به گونه‌ای باشد که بتوانیم کارگاه‌های مختلف ساخت را با توجه به پروتکل‌های بهداشتی برپا کنیم.

    وی در ادامه سخنان خود با اشاره به اینکه طرح عملیات عمرانی و بازسازی تالار فردوسی بنیاد رودکی هنوز انجام نشده، یادآور شد: چندین ماه است که این تالار تعطیل است و طرح یکساله بازسازی تالار هنوز انجام نشده است. با اینکه در سایر بخش‌ها و کارهای بنیاد رودکی سرعت عمل وجود دارد ولی این سرعت عمل در بازسازی تالار فردوسی وجود ندارد.

    غریب‌پور در پایان سخنان خود تأکید کرد: امیدوارم مجموعه ابهاماتی که برای ساخت اپرای عروسکی «همای همایون» وجود دارد، رفع شود.

  • کارگاه هنر «اپرا» برگزار می‌شود/ آموزش نگارش لیبرتو تا آهنگسازی

    کارگاه هنر «اپرا» برگزار می‌شود/ آموزش نگارش لیبرتو تا آهنگسازی

    بهروز غریب‌پور قصد دارد از نیمه دوم مهر سال جاری کارگاه آموزشی هنر «اپرا» را در ۲ دوره مقدماتی و عالی برگزار کند.

    بهروز غریب‌پور نویسنده و کارگردان تئاتر و اپراهای عروسکی گروه تئاتر «آران» درباره جدیدترین فعالیت‌های مدنظر خود در زمینه آموزش تئاتر، به تئاتر آنلاین گفت: از نیمه دوم مهر سال جاری برگزاری کارگاه هنر «اپرا» را آغاز می‌کنم که خواسته بسیاری از علاقه مندان به اپرا بوده است.

    وی درباره واحدهای مورد نظر آموزشی در کارگاه هنر «اپرا»، توضیح داد: دور مقدماتی این کارگاه شناخت همه جانبه اپرا و آموزش نوشتن «لیبرتو» یا متن برای اپرا می‌پردازد. دوره دوم یا دوره عالی این کارگاه هم به مقوله آموزش کارگردانی و آهنگسازی برای اپرای عروسکی و زنده اختصاص دارد.

    غریب‌پور با اشاره به اینکه معضل متن در تاریخ اپرای جهان همواره وجود داشته تأکید کرد: معضل کمبود متن اپرا در تاریخ داستان‌های مفصل داشته و چهره‌ای چون بتهوون هم تنها توانسته یک متن برای اپرا بنویسد. در ایران هم با این معضل مواجه هستیم.

    نویسنده و کارگردان اپراهای «رستم و سهراب»، «مولانا»، «حافظ»، «عاشورا» و «سعدی» در پایان سخنان خود اظهار امیدواری کرد با برگزاری کارگاه هنر «اپرا» تعدادی نویسنده متن اپرا به جامعه هنری ایران معرفی شوند.

    بهروز غریب‌پور نویسنده و کارگردان تئاتر و اپراهای عروسکی گروه تئاتر «آران» درباره جدیدترین فعالیت‌های مدنظر خود در زمینه آموزش تئاتر، به تئاتر آنلاین گفت: از نیمه دوم مهر سال جاری برگزاری کارگاه هنر «اپرا» را آغاز می‌کنم که خواسته بسیاری از علاقه مندان به اپرا بوده است.

    وی درباره واحدهای مورد نظر آموزشی در کارگاه هنر «اپرا»، توضیح داد: دور مقدماتی این کارگاه شناخت همه جانبه اپرا و آموزش نوشتن «لیبرتو» یا متن برای اپرا می‌پردازد. دوره دوم یا دوره عالی این کارگاه هم به مقوله آموزش کارگردانی و آهنگسازی برای اپرای عروسکی و زنده اختصاص دارد.

    غریب‌پور با اشاره به اینکه معضل متن در تاریخ اپرای جهان همواره وجود داشته تأکید کرد: معضل کمبود متن اپرا در تاریخ داستان‌های مفصل داشته و چهره‌ای چون بتهوون هم تنها توانسته یک متن برای اپرا بنویسد. در ایران هم با این معضل مواجه هستیم.

    نویسنده و کارگردان اپراهای «رستم و سهراب»، «مولانا»، «حافظ»، «عاشورا» و «سعدی» در پایان سخنان خود اظهار امیدواری کرد با برگزاری کارگاه هنر «اپرا» تعدادی نویسنده متن اپرا به جامعه هنری ایران معرفی شوند.

  • گفتند چرا یک سنّی از «عاشورا» می‌گوید؟/ «تعزیه» و فتوای امام (ره)

    گفتند چرا یک سنّی از «عاشورا» می‌گوید؟/ «تعزیه» و فتوای امام (ره)

    بهروز غریب‌پور خالق اپرای ماندگار «عاشورا» ضمن اشاره به تأثیر سنت «تعزیه» در خلق این اثر از بی‌توجهی مدیران و هنرمندان به این گنجینه ارزشمند هنر ایرانی انتقاد می‌کند.

    تئاتر آنلاین-گروه هنر- فریبرز دارایی: بهروز غریب پور سال‌های سال است که در زمینه تولید و اجرای اپراهای عروسکی تلاش مستمر داشته و دارد و آثاری که به صحنه برده، چه در داخل کشور با استقبال مواجه شده‌اند و چه در عرصه بین‌المللی جایگاه خاصی را به خود اختصاص داده‌اند.

    غریب پور تمام تلاش‌های خود در این زمینه را راهی برای رسیدن به اپرای ملی ایرانی می‌داند؛ روندی که متأثر از آشنایی او با تعزیه است. سرپرست گروه تئاتر «آران» که خود از عنوان «مکتب آران» برایش استفاده می‌کند، تعزیه را گنج بزرگ زندگی‌اش می‌داند که هر روز در کشف بخش‌های مختلف این گنج است.

    اپرای عروسکی «عاشورا» یکی از اقدامات غریب‌پور در راستای احیای تعزیه است که تولید آن دشواری‌ها و سختی‌های بسیاری را برای او و گروهش به همراه داشته است.

    غریب‌پور در بخش اول این گفتگو به روند تولید اپرای «عاشورا» و نگاهی که برای تولید این اثر داشت پرداخت و در بخش دوم از این گفتگو به بی‌توجهی هنرمندان و همچنین مسئولان و تصمیم‌گیرندگان نسبت به تعزیه و داشته‌های آن اشاره کرد و سخن گفت.

    بخش دوم و پایانی گفتگوی مشروح تئاتر آنلاین با بهروز غریب‌پور درباره تجربه تولید و اجرای مستمر «اپرای عاشورا» را در ادامه می‌خوانید؛

    * تعزیه در شکل‌گیری اپرای «عاشورا» نقش بسزایی داشت، چه ویژگی‌هایی در تعزیه اینچنین شما را تحت تأثیر خود قرار داد؟

    گنجینه گرانبهای من برای خلق متن و خلق امکانات صحنه‌ای جذاب، مجموعه‌ای گرانقدر به نام تعزیه است که مدام هم دچار فراز و فرود شده است. یکی از موضوعاتی که در فرآیند تولید اپرای «عاشورا» درباره من که از اهل تسنن هستم مطرح می‌کردند این بود که چرا یک سنی باید عاشورا را روی صحنه ببرد؟ نمی‌گفتند که بهروز غریب‌پور از کودکی عاشق تئاتر بوده و وقتی از ۲۰ سالگی تعزیه را دیده شیفته آن شده است.

    من تعزیه را دوباره کشف کردم، عاشقش شدم و ادامه دادم. تعزیه ظرفیت‌های بیشماری دارد، هر چند آلوده خرافه شده و برخی مسائلی که در آن مطرح می‌شود مستندات تاریخی ندارد. باید بین دنیای نمایش و تاریخ فرق بگذاریم. من در اپرای عروسکی «عاشورا» از مقتل نویسی‌ها، متون تعزیه و مرثیه خوانی محتشم کاشانی استفاده کردم و تا جایی که می‌توانستم آلوده خرافه نشدم.

    اگر دولتی وجود داشت که می‌خواست به من سفارش اجرای تعزیه بدهد، باید می‌گفت که تعزیه «بازار شام» را روی صحنه ببرم زیرا تعزیه «بازار شام» بی‌نهایت زیباست. معتقدم تعزیه هنوز جای کشف دارد، هنوز جای آموزش دارد. تعزیه چاه نفتی است که من به اندازه قدرتم توانسته‌ام آن را حفاری کنم.

    * شما سال‌ها روی تعزیه پژوهش کردید تا به این ظرفیت‌ها پی بردید. متأسفانه نگاه پژوهشی درستی روی تعزیه طی سال‌های گذشته اتفاق نیفتاده و از همین رو به تعزیه خیلی ساده و دم دستی نگاه شده است و صرفاً در مناسبت‌ها فقط مورد توجه قرار می‌گیرد.

    اتفاق دیگری هم افتاده است، در دوره‌ای که برشت را ایرانی‌ها کشف کردند و مقدمه‌ای که دکتر عبدالرحیم احمدی بر نمایشنامه «گالیله» نوشت و فاصله‌گذاری را تحلیل کرد، همه گفتند این چیست؟ ما از قرن‌ها پیش در تعزیه از فاصله‌گذاری استفاده می‌کنیم، تعزیه خوان با دور زدن دور صحنه گرد، از شهری به شهر دیگر می‌رود و با گذاشتن یک تشت آب می‌گویند این فرات است و غیره! متأسفانه در این حد تعزیه را کاهش دادند و باز هم متأسفانه تعزیه را به نثر اجرا کردند که واویلا دارد، زیرا متن منظومی را که موسیقی با روحش عجین شده، موسیقی‌اش را جدا می‌کنید.

    در سال ۱۳۷۰ و در شکل‌گیری فرهنگسرای بهمن پیشنهاد داشتم که ارکستر نظامی ارتش روی صحنه قطعاتی از تعزیه را بنوازد و خواننده‌های خوب تعزیه بخوانند. ما آن برنامه را اجرا کردیم، ۷۰ نوازنده متبحر موسیقی نظامی قطعاتی را می‌زدند که بسیاری افراد و چهره‌ها از تأثیرگذاری آن شیون می‌کردند. باورشان نمی‌شد که موسیقی تعزیه آنقدر ظرفیت دارد که یک ارکستر سازهای نظامی بتواند آنها را اینقدر زیبا اجرا کند.

    کدام دانشکده ما تعزیه را با این جزییاتی که اشاره کردم، تدریس می‌کند؟ هیچ فردی چنین چیزی را در دانشگاه تدریس نمی‌کند و همه فقط راجع به متن حرف می‌زنند. کدام آکادمی تعزیه شکل گرفته است؟ خیلی از علما نیز با تعزیه مخالف بودند و این موضوع برایم آنقدر مسأله بود که به واسطه از امام خمینی (ره) فتوای مجاز بودن تعزیه گرفتم من آمدم و به شیوه دیگری موسیقی اجرا شده در تکیه دولت را احیا کردم زیرا در تکیه دولت دسته نظامی موسیقی‌ها را اجرا می‌کردند. خوشامد این و آن برایم مهم نبود زیرا من در مملکتی بزرگ شده‌ام که تنها پس از مرگ انسان می‌گویند که چه کارهایی انجام داده و قدر می‌نهند.

    کدام دانشکده ما تعزیه را با این جزییاتی که اشاره کردم، تدریس می‌کند؟ هیچ فردی چنین چیزی را در دانشگاه تدریس نمی‌کند و همه فقط راجع به متن حرف می‌زنند. کدام آکادمی تعزیه شکل گرفته است؟ خیلی از علما نیز با تعزیه مخالف بودند و این موضوع برایم آنقدر مسأله بود که به واسطه از امام خمینی (ره) فتوای مجاز بودن تعزیه گرفتم.

    سال ۱۳۶۰ در دانشکده صدا و سیما راجع به جنبه‌های نمایشی آیین‌های ایرانی تدریس می‌کردم. به تعزیه که رسیدم یکی از دانشجوها به اسم ژیان گفت که تعزیه حرام است و شما چطور این مقوله را به ما درس می‌دهید. من گفتم کسانی که رفته‌اند و فتوا گرفته‌اند طوری مطرح کرده‌اند که پاسخ منفی بگیرند، گفته‌اند عده‌ای انسان بی‌سواد و بی‌اعتقاد که تنها صدای خوبی دارند در ایام ماه محرم خود را شبیه ائمه می‌کنند ولی اصلاً انسان‌های مقیدی نیستند، آیا این کار حلال است یا حرام است؟ خب معلوم است که پاسخ حرام است!

    همین الان هم اگر بروید بگویید که فلان خواننده فلان کار و فلان کار را انجام می‌دهد، آیا به او مجوز می‌دهید، قطعاً پاسخ این است که اگر کارهایی که گفتید انجام می‌دهد قطعاً مجوز به او نمی‌دهیم. به آن دانشجو گفتم شما اگر راهی دارید از امام (ره) وقت ملاقات بگیرید و نزد ایشان بروید و بگویید که قرن‌هاست توده مردم به چیزی دل بسته‌اند با عنوان نمایش که در طول تاریخ تبدیل شده تعزیه و تمام صنایع موسیقی و ادبی ما در دل آن قرار گرفته است و دل مردم به تماشای این نمایش خوش شده است، آیا اجرای تعزیه حلال است یا حرام؟ امام خمینی (ره) در خصوص تعزیه فتوا دادند که تعزیه حرام نیست ولی خوب است به جای آن روضه خوانده شود.

    من همه جانبه به دنبال تعزیه بودم و از این رو اپرای عروسکی «عاشورا» برای من تفنن نیست. اپرای «عاشورا» حاصل جمع عمری تلاش و پژوهش من در عرصه تعزیه است. گنجینه تعزیه خیلی زیباست ولی نمی‌دانم چرا ما آن را فراموش کرده‌ایم. چرا با تراژدی یونان به گونه‌ای انس داریم که گویا ارث خانوادگی‌مان است یا از نمایشنامه نویسان خارجی به گونه‌ای نام می‌بریم که گویی عضوی از خانواده‌مان هستند ولی به گنجینه تعزیه توجه نمی‌کنیم؟

    من در اپرا متن «شیخ صنعان» را احیا کردم که غایت رئالیسم جادویی است زیرا هر آنچه در «شیخ صنعان» اتفاق می‌افتاد خواب است و در عین حال بیداری. چرا من باید این متن ارزشمند را رها کنم و به سراغ متونی بروم که در غرب نوشته‌اند؟ من هرگز باور نکردم که رسالت من این است که مثلاً «در انتظار گودو» را روی صحنه بیاورم. حتی اگر «بینوایان» یا «کلبه عمو تم» را روی صحنه آورده‌ام از داشته‌ها و ظرفیت‌های تعزیه در آن استفاده کرده‌ام. چرا باید این اتفاق برای ما بیفتد که به گنج تعزیه بی اعتنای بکنیم؟

    * به تکیه دولت و اجرای موسیقی تعزیه توسط دسته نظامی اشاره کردید که قابل توجه و تأمل است. روندی تعزیه در گذشته‌ها طی می‌کرده روند درستی بوده ولی متأسفانه از مقطعی به بعد این روند متوقف شد.

    زیرا تبدیل کردن یک نمایش سنتی به یک نمایش متداول غیرسنتی نیازمند خلاقیت بالا و صبوری است. مولیر این کار را انجام می‌دهد و با چارچوب کمدیا دلارته، کمدی مولیری را می‌آفریند. در دوره قاجار تعزیه خوانان و نمایشنامه نویسان تعزیه‌مان ژانری به نام «تعزیه کمیک» درست کردند.

    تکیه دولت با هدف اپرا و باله طراحی شده بود و بعد تبدیل به مکانی برای تعزیه شد. اگر تعزیه همان راه درست را ادامه می‌دهد تا به اپرای ملی ختم شود، ما الان برنده بودیم ولی نگذاشتند که این اتفاق بیفتد. یکی از دوستان منتقد علیه من نوشته بود «بس است دیگر، چرا آقای غریب‌پور اینقدر کار خود را تکرار می‌کند و شیوه خود را تغییر نمی‌دهد.»، اگر بر اساس این توصیه کار می‌شد هیچ چیزی ادامه دار نمی‌شد، به عنوان مثال چون یک نفر غزل گفته دیگران نگویند یا اگر یک نفر قصیده گفته دیگران قصیده نگویند. شیوه «بونراکو» ۳۰۰ سال طی کرده تا به یک شیوه فاخر تبدیل شده است.

    من درباره «خیمه شب بازی» و «تعزیه» خرق عادت کردم، به این ۲ هنر تعظیم کرده و احیای‌شان کردم، از بادهای سوزانی که به طرفم می‌آمد نترسیدم. از پا نیفتادن ایمان می‌خواهد. من ذره‌ای پشیمان نیستم و معتقدم نه به زودی اما در آینده پیروان راهی که من رفتم قطعاً قد خواهند کشید و آثار زیبایی را خلق خواهند کرد کسی نمی‌پرسد چرا بهروز غریب پور اینقدر روی این شیوه اصرار دارد. اگر با تعزیه برخورد درستی می‌شد، اگر به دانشکده‌ها راه پیدا می‌کرد اتفاق دیگری می‌افتاد.

    جامعه جامعه‌ای است که شما را به تقلید تشویق می‌کند و اینکه برابر معیارهای رایج جهانی کار کنید و هرگز خرق عادت نکنید. من درباره «خیمه شب بازی» و «تعزیه» خرق عادت کردم، به این ۲ هنر تعظیم کرده و احیای‌شان کردم، از بادهای سوزانی که به طرفم می‌آمد نترسیدم. از پا نیفتادن ایمان می‌خواهد. من ذره‌ای پشیمان نیستم و معتقدم نه به زودی اما در آینده پیروان راهی که من رفتم قطعاً قد خواهند کشید و آثار زیبایی را خلق خواهند کرد.

    * تا چه حد این راه و نگاه را در راستای اپرای ملی ادامه خواهید داد و آن را بسط و گسترش می‌دهید؟ چه برنامه‌ای برای منظور دارید؟

    این موضوع احتیاج به حمایت همه جانبه دارد. من از تأمین بودجه برای آثارم زجرکش می‌شوم تا زمانی که آثار روی صحنه بیایند. درست است که وزارت فرهنگ و ارشاد در بسیاری از موارد دست من را گرفته و حمایت کرده ولی این نوع حمایت‌ها یک صدهزارم توقع من هم نیست. من یک آکادمی می‌خواهم تا در آن آواز ایرانی را تدریس کنم، با همکاری استادان دیگر آواگری اپرا را آموزش بدهم، اینکه چگونه یک متن نوشته شود. من زبان جادویی عروسکی را تعمدا انتخاب کردم تا بتواند دنیای فانتزی را نشان دهد.

    ما عناصر شجاع در فرهنگمان نداریم. تا موقعی که زنده‌ام راه را ادامه می‌دهم ولی طبیعتاً بدون حامی حرکتم کند است و مجبور می‌شوم به جای عمل بیشتر حرف بزنم. اینقدر زمینه و امکانات بالقوه داریم که بالفعل کردن شان مهم است و بالفعل کردن شان نیاز به حامی تمام و کمال دارد.

    نظیر میزان شاعران ارزشمندی که در جهان داریم، پیدا نمی‌شود. من برای «حافظ»، «فردوسی»، «سعدی» و «عطار» در روزی که مناسبت شان هست اپرا دارم ولی به من می‌گویند این اپراها در سالن‌های کوچک اجرا کنید یا اگر امکانش نیست بخش‌هایی از آنها را اجرا کنید. می‌گویند مولوی متعلق به ماست ولی ترکیه‌ای‌ها سماع دراویش قونیه را جهانی کرده‌اند. می‌گویم اپرای «مولوی» را در روز بزرگداشت شمس تبریزی در آذربایجان شرقی اجرا کنیم از من می‌پرسند در محیط باز نمی‌شود اجرا کرد؟!!

    مسئولان فرهنگی ما خواب هستند از جنس خواب خرگوشی.

    * جالب اینجاست که مطرح می‌کنند قصد احیای تکیه دولت را هم دارند.

    سال‌ها پیش به وزیر ارشاد وقت پیشنهاد دادم در شهر ری که زمین فراخ و گسترده هست، تکیه دولت را احیا کنیم و زمینه تفکر و اندیشه‌اش هم وجود دارد.

    * فکر می‌کنید سرانجام تعزیه با این بی توجهی چه خواهد شد؟

    زمانی درباره این موضوع صحبت کردم ولی مصاحبه‌ام را از تلویزیون پخش نکردند. در آن مصاحبه گفتم بترسید از روزی که هالیوود مشرف بشود که در کلام الله مجید چه قصه‌های زیبایی وجود دارد و انیمیشن‌های آن‌ها را بسازد، به این خاطر مصاحبه‌ام پخش نشد. در آینده غربی‌ها تعزیه را احیا خواهند کرد.

    زمانی درباره این موضوع صحبت کردم ولی مصاحبه‌ام را از تلویزیون پخش نکردند. در آن مصاحبه گفتم بترسید از روزی که هالیوود مشرف بشود که در کلام الله مجید چه قصه‌های زیبایی وجود دارد و انیمیشن‌های آن‌ها را بسازد، به این خاطر مصاحبه‌ام پخش نشد. در آینده غربی‌ها تعزیه را احیا خواهند کرد * آن‌وقت به تکاپو می‌افتیم که چه کنیم…

    یک زمانی در فرهنگسرای بهمن در ماه‌های محرم و صفر تعزیه برگزار می‌کردم و در شب عاشورا سه هزار شمع روشن می‌کردیم. ما حتی مهمان‌های خارجی داشتیم که وقتی شنیده بودند چنین اتفاقی در فرهنگسرای بهمن افتاده در آنجا حضور پیدا کرده و شمع روشن می‌کردند. این نشان می‌دهد که غربی‌ها جوینده هستند ولی ما منتظریم دیگران بیایند ما را کشف کنند. ما کاشف نفت زیر پایمان نیستیم.

    * نسل‌های جدید کارگردانی تئاتر از تعزیه بهره برده و آثاری را روی صحنه برده‌اند ولی به صورت کلی نادیده گرفته می‌شود.

    اصلاً تعزیه گرامی داشته نمی‌شود. وقتی یک جایزه از جشنواره دسته چندم اروپایی در زمینه سینما یا تئاتر گرفته شود آنقدر برایش سر و صدا به پا می‌کنند که شما تصور می‌کنید اتفاق بسیار بزرگی رخ داده است اما اصلاً از کسی سراغ نمی‌کردند که عمرش را صرف مقام‌های موسیقی کرده است زیرا جایگاهی ندارد.

    * شما در سال‌هایی که صرف تعزیه کردید با دنیای گسترده‌ای مواجه شدید که شاید برای خیلی‌ها قابل درک و فهم نیست.

    من بزرگترین سعادت زندگی‌ام را کشف کردم، پشیمان نیستم ولی می‌خواهم به دیگران منتقل کنم. ۲ ترم دانشگاهی لازم است تا من روند نوشتن متن اپرای «مولوی» را آموزش دهم. کشتن ظرفیت‌ها و قابلیت‌ها و انگیزه‌ها در ایران فوق‌العاده است و در این زمینه در دنیا رکورد زده‌ایم. من هستم که تا الان دوام آورده‌ام چه بسا دیگرانی بوده‌اند که انگیزه داشتند اما دوام نیاوردند. در زمینه خیمه شب بازی تلاش خود را کردم تا نسل‌های جدید با مبارک قهر نکنند و الان مبارک جهانی شده است. در مورد تخته حوضی متون مختلفی نوشته‌ام ولی متأسفم هنوز در این مورد کار خیلی چشمگیری نکرده‌ام. در اپرای «سعدی» سعی کرده‌ام گوشه‌ای از تخته حوضی را نشان دهم و بگویم که تخته حوضی زبان گزنده‌ای دارد و زبان سعدی نیز برای شاهان زبان گزنده‌ای بوده است.

    * به فکر تولید و اجرای اثری جدید هستید؟

    یکسال و نیم پیش استانداری کرمان از من دعوت کرد تا اپرای «خواجوی کرمانی» را بنویسم. این سفارش باعث شد تا به سراغ آثار مختلف خواجوی کرمانی بروم و متوجه بشوم که تمام ادبای ما راجع به خواجوی کرمانی راه اشتباهی را رفته‌اند و به این باور رسیده‌اند که زبان خواجوی کرمانی باید به مانند حافظ باشد چون حافظ متأثر از خواجوی کرمانی بوده است.

    من در بررسی‌هایم متوجه شدم خواجو جنبه‌ای در داستان سرایی دارد که حافظ ندارد. با تلفیق ۲ مثنوی «گل و نوروز» و «همای همایون» اپرای «همای همایون» را نوشتم که مراحل برنامه‌ریزی و تولید اپرای عروسکی «همای همایون» در دست انجام است. این کار روی صحنه برود به دنیا نشان می‌دهم که ما در قرن هشتم داستان سرایی داشتیم که انیمیشن‌های حال حاضر دنیا به گرد پایش هم نمی‌رسند.

  • اپرایی که شیخ حسین انصاریان را به گریه انداخت/درهزارتوی سوءتفاهم!

    اپرایی که شیخ حسین انصاریان را به گریه انداخت/درهزارتوی سوءتفاهم!

    بهروز غریب‌پور خالق اپرای ماندگار «عاشورا» ضمن مرور مصائب و دست‌اندازهایی که در مسیر تولید این اثر پشت‌سر گذاشته است به بیان خاطره‌ای از مواجهه شیخ حسین انصاریان با این اثر پرداخت.

    تئاتر آنلاین- گروه هنر- فریبرز دارایی؛ هر سال در ماه محرم تالار فردوسی تهران میزبان اجرای اپرای عروسکی «عاشورا» بود؛ اثری از گروه تئاتر «آران» به سرپرستی بهروز غریب‌پور.

    غریب‌پور از چهره‌های شناخته شده عرصه تئاتر ایران و تولید و اجرای اپراهای عروسکی است. اپرای «عاشورا» با آهنگسازی بهزاد عبدی در سال ۱۳۸۷ ساخته و اجرا شد و گروه تئاتر «آران» این اثر را در کشورهای اروپایی نیز به صحنه برد.

    امسال که به دلیل شیوع ویروس کرونا امکان اجرای صحنه‌ای اپرای «عاشورا» و میزبانی از علاقمندان در سالن تئاتر فراهم نشد، در توافقی با بهروز غریب‌پور بریده‌هایی از این نمایش ارزشمند را طی دهه نخست محرم، در ۱۰ قسمت و با عنوان «اپرای عروسکی عاشورا در قاب مهر» با مخاطبان مهر به اشتراک گذاشتیم؛ در شرایطی که این برای اولین بار طی ۱۲ سال گذشته بود که اپرای «عاشورا» روی صحنه نمی‌رفت.

    حالا و در واپسین دهه از ماه صفر در گفتگویی مشروح با بهروز غریب‌پور تلاش کرده‌ایم روایت او از تجربه تولید و بیش از یک دهه اجرای مستمر این اثر را نیز برای علاقمندان ثبت و ضبط کنیم؛ اینکه چه موانعی بر سر راه تولید اپرای عروسکی «عاشورا» به عنوان اثری که در قالبی متفاوت به واقعه کربلا می‌پرداخت وجود داشت و تولید این اثر چه دستاوردهایی برای گروه تئاتر «آران» و تئاتر ایران به همراه داشته است.

    آنچه در ادامه می‌خوانید بخش نخست گفتگوی مشروح تئاتر آنلاین با بهروز غریب‌پور خالق اپرای ماندگار «عاشورا» است.

    * امسال اولین بار بود که در ایام ماه محرم و صفر و به دلیل شرایط کرونایی اپرای عروسکی «عاشورا» را به صحنه نبردید و به جای علاقمندان بخش‌هایی از این اجرا را طی دهه اول محرم از قاب تئاتر آنلاین و به‌صورت اینترنتی به تماشا نشستند؛ نظرتان درباره این تجربه در عرضه مجازی اپرای «عاشورا» چه بود؟

    بهروز غریب پور: ما آخرین بار اپرای عروسکی «عاشورا» را در شهر بابل اجرا کردیم. برای من این سفر و اجرا خاطرات فوق‌العاده‌ای به همراه داشت که دقیقاً پیش از شیوع ویروس کرونا بود. مشکلات فنی زیاد داشتیم و یک هفته زودتر از گروه به بابل رفته بودم تا عرض و طول صحنه را تغییر دهم چون قول داده بودم اپرای عروسکی «عاشورا» را در آن شهر اجرا کنم که کار دشواری بود. اداره کل ارشاد و مسئولان دانشگاه بابل خیلی در فراهم کردن شرایط برای اجرای اپرای «عاشورا» کمک کردند.

    خوشبختانه واکنش‌های مخاطبان بسیار جذاب بود. امام جمعه عباس‌آباد که یکی از تماشاگران نمایش بود، آنقدر تحت تأثیر اجرا قرار گرفته بود که بعد از پایان به پشت صحنه آمد و عروسک را به دست گرفت و شروع به بازی دادن آن کرد. یکی از وظایف من توسعه دادن عرصه کار نمایشی است، طبیعی است که اجرا در بابل یکی از خوشایندترین سفر و اجراهای اپرای عروسکی «عاشورا» بود که طی سال‌های اخیر انجام داده بودم زیرا برخی افرادی که با دید منفی به جهان نمایش نگاه داشتند با دید مثبت اپرای «عاشورا» را دیدند.

    امسال به همت تئاتر آنلاین ما ۱۰ شب اجرا داشتیم و درست است که بخش‌های کوتاهی از اپرای «عاشورا» به کمک آقای بهزاد عبدی انتخاب و در تئاتر آنلاین منتشر شد اما هم ادای وظیفه‌ای از من برای اجرای اپرای «عاشورا» بود و هم اینکه مخاطب جدیدی برای اجراهای آینده‌مان به وجود آوردیم من هر بار سعی می‌کنم به مخاطب جدید این را تفهیم کنم که با پدیده‌ای روبروست که در امتداد ۵۰۰ سال فعالیت قرار گرفته است و قدر این پدیده را باید بداند. برخی مواقع در تهران شمار مخاطب ما در آغاز اجراها قابل توجه نیست ولی بعد از گذشت چند شب و تبلیغ کلامی مخاطبان به یکدیگر و اینکه اپرای عروسکی «عاشورا» اثری سفارشی و شعاری نیست، استقبال مخاطبان بالا می‌رود.

    هر سال ماه محرم فرصت تازه‌ای برای من است که مردم را یاد تعزیه، اهمیت هنر تعزیه و اهمیت انتخاب این شیوه از اجرا آشنا بیاندازم و بستر تئاتر ملی را برای شان روشن کنم. امسال به همت تئاتر آنلاین ما ۱۰ شب اجرا داشتیم و درست است که بخش‌های کوتاهی از اپرای «عاشورا» به کمک آقای بهزاد عبدی انتخاب و در تئاتر آنلاین منتشر شد اما هم ادای وظیفه‌ای از من برای اجرای اپرای «عاشورا» بود و هم اینکه مخاطب جدیدی برای اجراهای آینده‌مان به وجود آوردیم.

    به تطبیق دادن خودم با شرایط عادت کرده‌ام و تصورم این است که ما امسال هم ادای دین کردیم و از این بابت خوشحالم که اثری را سال‌ها پیش کار کردم که هنوز به دردبخور و مفید است و تا سال‌های سال می‌توان به آن رجوع کرد.

    * وقتی برای اولین بار اپرای «عاشورا» را تولید و اجرا کردید، حتماً کار بسیار سختی بوده است، از این بابت که موضوع مذهبی است و به واقعه کربلا می‌پردازد ولی قرار بود آن را در قالب یک اپرای عروسکی روایت کنید. اپرای عروسکی «عاشورا» در چه شرایطی تولید شد و چه موانعی بر سر راه آن قرار داشت؟ چه مقاومت‌هایی در مقابل شما وجود داشت مبنی بر اینکه نباید واقعه کربلا را در قالب یک اثر موسیقایی و عروسکی اجرا کنید؟

    من عادت کرده‌ام که کار متفاوت انجام دهم چون از تکرار و تقلید بیزارم و می‌دانستم که اجرای اپرای «عاشورا» یک دادگاه بزرگ و همه جانبه علیه من خواهد بود و از راست راست تا چپ چپ علیه من خواهند شد! مضاف بر این ممکن بود معتقدین به عاشورا و اهل تشیع بیشترین هجمه را نسبت به این اثر داشته باشند، زیرا این سؤال برایشان مطرح می‌شد که چگونه اولیا را در هیبت عروسک روی صحنه خواهیم برد؟ آیا این وهن و توهین به ساحت ائمه نیست؟ آیا واقعه‌ای به عظمت عاشورا تنزل مقام پیدا نمی‌کند؟ آیا قرار است اثری برای کودکان تولید شود تا آنها به تراژدی عاشورا بخندند؟

    من برای تولید اپرای «عاشورا» سفارشی نگرفتم و دولت به من نگفت که بهروز غریب‌پور، برو با طیب خاطر اپرای «عاشورا» را تولید کن و من از تو حمایت کامل می‌کنم. مطلقاً سفارشی برای تولید این اثر وجود نداشت.

    سابقه همت من برای به صحنه بردن اپرای «عاشورا» مستنداتی دارد که به آن اشاره می‌کنم. در سال ۱۳۵۸ ما پوستری را در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان که مدیر مرکز تئاتر عروسکی آن بودم چاپ کردیم که در آن برنامه‌های آینده ما اعلام شده بود. در آن پوستر که الان در اسناد کانون وجود دارد، یکی از عناوین برنامه‌ها اجرای نمایش «عاشورا» به شیوه سایه‌ای است. در سال ۱۳۵۲ هم نمایشی مدرن با استفاده از تمام موسیقی‌های عاشورا و تعزیه نوشتم و قصدم ارائه آن به جشن هنر شیراز برای اجرا بود که این اتفاق نیفتاد و نمایش نیز اجرا نشد.

    مدیرعامل وقت بنیاد رودکی شک کرد که مجوز ما صادر شود. بنابراین با نگرانی تام و تمام آقای شیخ حسین انصاریان را دعوت کرد و گفت اگر ایشان کار را بپسندند ما مجوز می‌دهیم و در غیر این صورت مجوزی برای اجرای اپرای عروسکی «عاشورا» صادر نمی‌شود کار کردن من روی مضمون عاشورا و کربلا و کار کردن روی ساختار تعزیه، سابقه دیرینه دارد. در بروشور اپرای عروسکی «مکبث» که دومین اپرای عروسکی گروه تئاتر «آران» است نیز پیش‌بینی کرده بودم که بعد از «مکبث» اگر امکانی وجود داشته باشد باید به سراغ تعزیه برویم و ساختار اپرای ملی را پی‌ریزی کنیم. هدفم این بود نوع قرائت و خوانش در اپرای ایران را تغییر دهم.

    وقتی متن اپرای «عاشورا» را به بنیاد رودکی ارائه دادم بحث‌هایی وجود داشت مبنی بر اینکه برای چهره‌ها چه کار خواهیم کرد؟ موسیقی چگونه خواهد بود و خوانندگان چه کسانی خواهند بود؟ تمام مراحل را با صحبت اغنایی پیش برده بودم و اتفاقاتی در حین کار رخ می‌داد که بیشتر احساس می‌کردم نیرویی ماورایی کمک می‌کند که این اتفاق رخ دهد. به عنوان مثال وقتی ضبط موسیقی را در اوکراین انجام دادیم و به ایران برگشتیم تا بخش‌های خوانندگی را اجرا و مونتاژ کنیم، بهزاد عبدی فریاد زد و گفت که باورکردنی نیست، زمان اپرا دقیقاً ۷۲ دقیقه شده است. این‌ها شوک‌هایی بود که به ما وارد می‌شد و چون کارم را با نیت خیر شروع کرده بودم و قصدم تداوم آن بود، موانع تبدیل به مواهب می‌شدند.

    عروسک‌ها و موسیقی آماده شد ولی مدیرعامل وقت بنیاد رودکی شک کرد که مجوز ما صادر شود. بنابراین با نگرانی تام و تمام آقای شیخ حسین انصاریان را دعوت کرد و گفت اگر ایشان کار را بپسندند ما مجوز می‌دهیم و در غیر این صورت مجوزی برای اجرای اپرای عروسکی «عاشورا» صادر نمی‌شود زیرا ریسک این کار فوق‌العاده زیاد است.

    * مواجهه شیخ حسین انصاریان با اپرای «عاشورا» چگونه بود؟

    من هنوز در مرحله تمرین بودم و کار به سرانجامی نرسیده بود که میزانسن‌ها مشخص شده باشند. ما بایستی موسیقی را به علاوه برخی صحنه‌های خام به ایشان نشان می‌دادیم. شیخ حسین انصاریان پیش از اجرا با محبت با من برخورد کردند، ولی وقتی سالن تاریک شد احساس کردم کمی نگران است که چه اتفاقی قرار است روی صحنه با موضوع عاشورا رخ دهد. یک ربع از اجرا که گذشت دیدم ایشان عمامه‌شان را روی صندلی جلوی خود گذاشتند و شروع به گریه کردن کردند.

    کار که تمام شد با آن لحن خاص‌شان گفتند: «استاد غریب‌پور! شما من آخوند را به گریه انداختید». من به ایشان گفتم که یک هنرمند تئاتر باید به همه جوانب توجه کند؛ بنابراین از زمانی که قلم روی کاغذ گذاشتم با اراده‌ای کار کردم که شما و مخاطبان را تحت تأثیر قرار دهم.

    جالب است بدانید وقتی که ما اپرای «عاشورا» را در لهستان، فرانسه و ایتالیا اجرا کردیم خیلی‌ها تصورشان بر این بود اپرای «عاشورا» همان تعزیه است که ۵۰۰ سال عمر دارد.

    * یعنی فکر می‌کردند که به این نوع نمایش تعزیه گفته می‌شود؟

    بله و فکر می‌کردند که قدمتی بالا دارد. قصدم این است که بگویم اصالت اپرای عروسکی «عاشورا» تا آنجا پیش رفته بود که با تعزیه قابل اشتباه گرفتن بود. خوشبختانه موانع بر سر راه تولید و اجرای اپرای «عاشورا» یک به یک برداشته می‌شد ولی یک جبهه تخریبی وجود داشت که مدام مطرح می‌کرد که بهروز غریب‌پور سفارشی کار کرده و پول به جیب زده است. در حالی که هیچیک از کارهای من به اندازه «عاشورا» سخت نبوده است.

    ۲ آقا خادم مسجد بودند و در حال عبور از مقابل تالار وحدت بودند که بنر تبلیغاتی اپرای «عاشورا» را دیده و تصمیم گرفته بودند که بیایند و اپرا را نگاه کنند. نکته جالب هم این بوده که تا به آن زمان تئاتر ندیده بودند. وقت بیرون رفتن از سالن در حالی که چشمانشان از اشک خیس شده بود به پیمان شریعتی گفته بودند که اگر تئاتر ایران است خدا کند که تمام ایران تئاتر داشته باشد پیمان شریعتی مدیر روابط عمومی گروه تئاتر «آران» می‌تواند شهادت بدهد که یک شب از اجرای «عاشورا» ۲ تماشاگر حضور داشتند که ظاهرشان با ظاهر تماشاگران ما در همسانی و هماهنگی نبود؛ ۲ نفر با کلاه شاپو، کت و شلوار و هیبت بسیار سنتی در ردیف اول آرام نشستند. من با پیمان تماس گرفتم که وقتی این ۲ مخاطب از سالن خارج شدند آن‌ها را پیدا کند و بپرسد که چه انگیزه‌ای باعث شد تا وارد سالن شوند و اپرای «عاشورا» را ببینند و نظرشان درباره اجرا چه بود.

    نمایش که تمام شد پیمان شریعتی پیش من آمد و گفت که این ۲ آقا خادم مسجد بودند و در حال عبور از مقابل تالار وحدت بودند که بنر تبلیغاتی اپرای «عاشورا» را دیده و تصمیم گرفته بودند که بیایند و اپرا را نگاه کنند. نکته جالب هم این بوده که تا به آن زمان تئاتر ندیده بودند. وقت بیرون رفتن از سالن در حالی که چشمانشان از اشک خیس شده بود به پیمان شریعتی گفته بودند که اگر تئاتر ایران است خدا کند که تمام ایران تئاتر داشته باشد.

    من به اهدافم در تولید و اجرای اپرای عروسکی «عاشورا» رسیده بودم ولی هنوز هم معتقدم که اپرای «عاشورا» آنطور که باید و شاید تاکنون آنالیز و تحلیل نشده و میزان تأثیر آن بر اپرای ملی نیز مورد توجه قرار نگرفته است.

    * فکر می‌کنید چرا این اتفاق نیفتاده است؟ چه دلایلی وجود داشته؟ آیا به خاطر وجود مخالفت‌های اعتقادی به این اثر پرداخته نشد یا اپرای عروسکی «عاشورا» خیلی جدی گرفته نشد؟

    در واقع ملقمه‌ای از همه این‌ها بود. اولاً که تئاتر عروسکی یک عنوان تحقیرآمیز بود و هنوز هم تا اندازه‌ای هست که گمان می‌کنند برای کودکان است. ای کاش می‌گفتند برای کودکان است و کودک را محترم می‌شمردند و می‌گفتند که فاخرترین اثر برای کودکان اجرا شود چون آیندگان مملکت هستند. سطحی‌ترین متون توسط غیرحرفه‌ای‌ترین آدم‌ها نوشته، بازی و اجرا می‌شود چون عنوانش تئاتر برای کودکان است. این یک بار سنگین است که باید برداریم و بگوییم تئاتر عروسکی برای همه گروه‌های سنی و اقشار جامعه است. عده‌ای نیز تحت عنوان تئاتر عروسکی آثاری را برای بزرگسالان تهیه کرده بودند که مخاطب نداشتند؛ در واقع این ذهنیت‌ها بخشی از مشکل ما بود.

    ذهنیت دیگر این بود که اگر مضمونی مذهبی کار می‌کنیم یا زیرمیزی گرفته‌ایم یا حمایت تام و تمام شده‌ایم و همه راه‌ها برای ما هموار هموار بوده است.

    ذهنیت دیگر این بود که وقتی گفتم قصدم این است که اپرای «عاشورا» را روی صحنه ببرم در روزنامه‌ای نوشتند که «غریب پور برای وجیه‌المله شدن اعلام کرده که اپرای «عاشورا» را تولید و اجرا خواهد کرد وگرنه ایشان چنین کاری را نخواهد کرد.»

    من برای تولید و اجرای اپرای «عاشورا» هیچ توقعی نداشتم و به نوعی ادای فریضه ملی من بود. من در تعزیه گنجی را پیدا کردم که شامل موسیقی ایرانی، هنرمندان گمنام و ردیف‌های آوازی ایران بود که حاضر به معاوضه این گنج با هیچ چیز دیگری نیستم. ما در شهر بابل برای اجرای اپرای «عاشورا» نصف دستمزد اجرای اپراهای دیگر گروه را گرفتیم.

    من به یک عنصر و پدیده ملی ادای دین کردم و جایزه نمی‌خواستم. کل بودجه اپرای عروسکی «عاشورا» که با ارکستر ناسیونال اکراین ضبط شده، با خوانندگان ایرانی و عروسک‌ها، اجرای موسیقی و تمام دستمزدها ۱۵۰ میلیون تومان بوده است.

    من برای تولید و اجرای اپرای «عاشورا» هیچ توقعی نداشتم و به نوعی ادای فریضه ملی من بود. من در تعزیه گنجی را پیدا کردم که شامل موسیقی ایرانی، هنرمندان گمنام و ردیف‌های آوازی ایران بود که حاضر به معاوضه این گنج با هیچ چیز دیگری نیستم در یک هزارتوی سوءتفاهم، «عاشورا» روی صحنه آمد و ادامه حیات داده ولی برای خود من یک فانوس دریایی در امواج خروشان یک اقیانوس بود. من از ابتدایی که عاشق اپرا شدم، دوست داشتم این ژانر هنری ایرانی باشد و تقلید از اروپایی‌ها نکنیم و به همین دلیل راه ایرانی کردن اپرا را کشف کردم که بهترین جایزه من بود.

    بلافاصله بعد از «عاشورا» ما اپرای «مولوی» را روی صحنه بردیم؛ با همین ساختار. وقتی اپرای «عاشورا» روی صحنه رفت و روی همه تأثیر گذاشت خیال همه راحت شد و من اپرای «مولوی» را برای بررسی به بنیاد رودکی ارائه دادم. برای بررسی متن را به یک مسلط به ادبیات و شاعر که نمی‌خواهم نامش را بیان کنم ارائه داده بودند و ایشان در هامش متن اپرا لیبرتو نوشتند که «چیز تازه‌ای ندارد، شبیه تعزیه است»، می‌خواستم فریاد بزنم که برنده شدم. من بعدها بر اساس این گنجی که پیدا کردم اپرای «حافظ»، «سعدی» و «لیلی و مجنون» را تولید و اجرا کردم.

    من در اپرای «عاشورا» نشان دادم یک خالق اثر مانند محتشم کاشانی چرا باید مرثیه‌ای بنویسد که قرن‌ها تداوم داشته باشد زیرا وجودش با این کار عجین شده است و با واقعه کربلا یکی شده است. من در «عاشورا» محتشم کاشانی را از کاشان به واقعه کربلا می‌برد و او جلوی شمر را می‌گیرد تا سر امام حسین (ع) را قطع نکند. بعد از آن با تمام زنان و مردان باقیمانده از واقعه کربلا شیون می‌کند. من از دهلیز زمان محتشم کاشانی را عقب بردم تا بگویم مؤلف عین اثر تألیفی خود می‌شود. این کار مدرنی است که با تعزیه انجام دادم.

    ما نسبت به دارایی‌ها و گنجینه‌هایمان عارف و آشنا نیستیم. اگر یک اروپایی بیاید و از تعزیه استفاده کند غوغا به پا می‌کنیم اما چون بهروز غریب‌پور این کار را انجام داده مورد هجمه یا حداقل بی‌محلی قرار بگیرد.

    * در صحبت‌های خود اشاره کردید که قصد داشتید با اپرای «عاشورا» تغییری در نگاه و خوانش ملی از این واقعه داشته باشم. منظورتان از این تغییر چیست؟

    ما پیش از انقلاب اپراهای «دلاور سهند»، «بیژن و منیژه» و «دهقان» را داشتیم. در آن زمان دانشجو بودم و وقتی یکی از این اپراها را دیدم. اجرای فارسی اپرا برای مخاطبان آنچنان غریبه بود که یکجا و بر سر یکی از دیالوگ‌های جدی مخاطب به خنده افتاد زیرا بیان آن به شکل اپرای غربی خنده‌دار بود. همان سال‌ها با صفحه و بعدها نوار کاست «لیلی و مجنون» عاشق اپراهای آذری شدم که عزیر حاجی بیگ‌اف کار کرده بود. برایم سؤال بود که چرا اپرا عین غربی‌ها نمی‌خوانند و از ردیف‌ها و مقام‌های موسیقی خودشان استفاده می‌کنند در حالی که ما در ایران مجبوریم که تقلید کنیم. شکل اجرای ما هیچ جذابیتی برای مخاطبان ایرانی نداشت.

    اشتلم‌خوانی هم منظوم است و هم منثور. یعنی نمایشنامه‌نویسان گمنام ایرانی راه حل‌هایی را پیدا کردند که سوفوکل نیز زمانی آن‌ها را پیدا کرده بود چون تمام نمایشنامه‌ها و تراژدی‌های یونان باستان به صورت اشتلم‌خوانی اجرا می‌شده‌اند. این نقبی است به هزاران سال قبل من متوجه شدم حاجی بیگ‌اف همان درد بهروز غریب‌پور را داشته است زیرا می‌دید که بهترین اپراهای مسکو در آذربایجان اجرا می‌شود، ولی مردم یا به آن‌ها می‌خندند، یا از آن‌ها می‌ترسند یا به طور کلی با آن آثار احساس غریبگی می‌کنند. بعد ایشان اپرای «لیلی و مجنون» را با وجود اینکه آهنگسازی بلد نبوده می‌سازد و بعد از اجرای مستمر این اپرا که با استقبال هم مواجه بود، برخی آهنگسازان به کمک او می‌آیند و نواقص اپرا برطرف می‌شود. این یعنی روند ملی کردن یک اثر.

    امام‌خوان‌های ما در تعزیه در مایه‌های پنج‌گاه، رهاوی و نوا می‌خوانند چون باید سوزناک، لطیف و مؤثر باشد. شبیه حضرت عباس (ع) باد چهارگاه بخواند چون دارای ظرایف و حماسه است، حُر هم چهارگاه می‌خواند. اشقیا هم در مایه و دستگاه‌های دیگر آواز می‌خوانند. من دیدم که در تعزیه برای نشان دادن خوب یا بد بودن و حتی خاکستری بودن راه حل موسیقایی وجود دارد در حالی که در اپرای غربی این امکان وجود ندارد.

    یک اتفاق بزرگ ملی که رخ داده این است که به دلیل موانع مذهبی، تمام دستگاه‌های و مایه‌های موسیقی دوران ساسانی در بانک ملی تعزیه به امانت گذاشته شده است. اگر کاووش کنید متوجه همه نواهای غربی پیش از اسلام هم در سیستم موسیقی تعزیه می‌شوید. به همین دلیل می‌گویم که تعزیه گنج است و من وارد موزه جواهرات سلطنتی شده‌ام.

    یکی از گنج‌های تعزیه، موسیقی آن است. گنج دیگر آن کشف امکانات قابلیت‌های دراماتیک است. اشتلم خوانی در تعزیه که باعث توسعه بحر طویل بود، یکی از ابداعات نمایشنامه‌نویسی ایران است که می‌توان گفت یکی از ابداعات نمایشی جهان است. ایبسن در یک دوره‌ای قصد کرد نمایشنامه‌هایش منظوم نباشد و به نثر نوشته شود تا پرسوناژها شبیه مردم عادی صحبت کنند زیرا او ۲ راه پیش رو داشت، منظوم یا منثور در حالی که اشتلم خوانی هم منظوم است و هم منثور. یعنی نمایشنامه‌نویسان گمنام ایرانی راه حل‌هایی را پیدا کردند که سوفوکل نیز زمانی آن‌ها را پیدا کرده بود چون تمام نمایشنامه‌ها و تراژدی‌های یونان باستان به صورت اشتلم خوانی اجرا می‌شده‌اند. این نقبی است به هزاران سال قبل.

    نکته بعدی این است که کارگردان خلاق تعزیه صحنه‌هایی هیجان‌انگیز را بدون اینکه مستندات تاریخی داشته باشند، وارد تعزیه کردند نظیر حضور فرنگی‌ها با لباس مختص خودشان در واقعه کربلا و گریستن آن‌ها بر پیکر شهدای کربلا. خلاقیت‌هایی که در تعزیه رخ داده از چشم کسانی که می‌گویند عاشق تعزیه هستیم پنهان مانده است.

    ادامه دارد…

  • اپرای«عاشورا» در قاب «مهر»/هم‌نوا با«محتشم» به روز واقعه سفر کنید

    اپرای«عاشورا» در قاب «مهر»/هم‌نوا با«محتشم» به روز واقعه سفر کنید

    دهه اول محرم امسال، اپرای عروسکی «عاشورا» به کارگردانی بهروز غریب‌پور را همزمان با دوازدهمین سال تولید و در قالب بریده‌هایی کوتاه به انتخاب کارگردان، در تئاتر آنلاین مرور خواهیم کرد.

    دریافت 23 MB

    به گزارش تئاتر آنلاین، اپرای عروسکی «عاشورا» از جمله آثار ماندگار عاشورایی در حوزه هنرهای نمایشی ایران است که به همت گروه تئاتر «آران»، لیبرتوی آن در سال ۱۳۸۷ توسط بهروز غریب‌پور نوشته و موسیقی آن نیز توسط بهزاد عبدی ساخته شد.

    این اپرا برای اولین بار به شکل عروسکی در تالار فردوسی به کارگردانی بهروز غریب‌پور روی صحنه رفت و پس از آن اجرا بارها به مناسبت ایام ماه محرم در ایران و خارج از کشور به اجرا درآمده است.

    این اثر نمایشی در دوازدهمین سال تولید خود و در شرایط کرونایی جامعه، امکان اجرای صحنه‌ای و میزبانی از علاقمندان را همچون محرم سال‌های گذشته نداشت. به همین بهانه تئاتر آنلاین پیشنهاد انتشار ویدئویی بریده‌هایی از این اثر ماندگار را با بهروز غریب‌پور مطرح کرد که با استقبال این هنرمند باسابقه همراه شد و از امروز تا پایان دهه نخست ماه محرم می‌توانید همراه با سرویس هنر تئاتر آنلاین به تماشای گزیده‌هایی از این اثر بنشینید.

    بهروز غریب‌پور در آستانه انتشار برخط «اپرای عاشورا» خطاب به علاقمندان خود نوشت: «امسال برخلاف یک سنت طولانی مدت در ایام محرم اپرای «عاشورا» به اجرا در نخواهد آمد و این تصمیم به‌خاطر رعایت حال تماشاگران و نمایشگران در شرایط پاندمی کرونا صورت گرفته است. اما این بار ما در عرصه‌ای به شعاع گسترده یک صحنه جهانی و به مدد فضای اینترنت قطعاتی از این اپرا که نقطه عطف اپرا به شیوه غربی و اپرا به شیوه ایرانی و مبتنی بر سنتی چهارصد و اندی سال است، عرضه می‌کنیم… آخرین اجرای ما در محرم سال ۹۸ و در بابل صورت گرفت و امیدواریم سال آینده در تالار تخصصی اپرای عروسکی، تالار فردوسی بنیاد هنری رودکی میزبان مشتاقان اپرای ملی ایران باشیم.»

    آنچه به تماشای آن خواهید نشست قسمت نخست «اپرای عروسکی عاشورا» است؛ «محتشم کاشانی خالق مرثیه ماندگار «باز این چه شورش است که در خلق عالم است» ذاکر سروده خویش است و با وجدی تلخ کامانه به تاریخ سفر می‌کند.»

    عوامل اپرای عروسکی «عاشورا» عبارتند از:

    نویسنده، طراح و کارگردان: بهروز غریب‌پور، آهنگساز: بهزاد عبدی، رهبر ارکستر: ویلادیمیر سیرنکو، اجرای موسیقی: ارکستر و گروه کر ناسیونال اکراین، اعضای گروه کر ارکستر سمفونیک تهران، طراح ان شبیه‌ها: علی پاکدست و مریم اقبالی، طراح لباس: مریم معینی، مدیر کارگاه ساخت شبیه‌ها: مریم اقبالی، مدیر کارگاه ساخت صحنه: حجت هاشمی، بازی دهندگان: مریم اقبالی، علی پاکدست، علی ابوالخیریان، مرجان احمدی، مرضیه سرمشقی، نسیم امیر خسرو، هانی حسینی، سارا اقبال، مرضیه نادری، مریم رحمانی، مهرنوش صادقیان، ثمین جوادزاده، صدف بیگدلی، رویا الماسی مهر، مهرنوش خالقی، زینب اشرف زاده، الهام وفایی و سارا ولی، دستیاران کارگردان: علی پاکدست، مریم اقبالی، علی ابوالخیریان و قاسم رحمتی، دستیار طراح صحنه: قاسم رحمتی، صحنه یاران: فاطمه هدهدی، آیدا کلاهی و منا تعظیمی، خوانندگان: مصطفی محمودی، محمد معتمدی، بهار موحد، مهدی جاور، فرشاد فولادوند، محمدرضا صادقی، علی خدایی، مهدی امامی، کیوان فرزین، اسماعیل مومن ثانی، سینا ولی پور، سارا رضازاده و گروه همسرایی «غافر»، گوینده خطبه حضرت زینب (س): نسیم ادبی، اعضای کارگاه ساخت شبیه‌ها: مریم اقبالی، علی پاکدست، محسن ایمانخانی، علی ابوالخیریان، مونا کیانی فر و اکرم اصغری، قالب‌گیری و ریخته‌گری: علی ابوالخیریان، اعضای کارگاه دوخت لباس و آرایه ها: مریم معینی، افسانه زمانی، مونا کیانی فر، اکرم اصغری و کاملیا نوحی، عکاس: احسان نقابت، طراح پوستر، بروشور و کلیه مواد تبلیغی: آیرین غریب پور، مسئول امور بین‌الملل و مالی: سولماز فاتحی خامنه، ضبط موسیقی: خانه ضبط موسیقی کیف (اکراین) و استودیو پاپ (تهران)، صدابرداران: آن دری موکریکتسکی و حمید آداب، افکت: امیر بهزاد با تشکر از ابراهیم اثباتی، سرپرست واحد نور و نورپرداز: امیر محمدی، تصویربردار و تدوینگر تصاویر میانی: علیرضا سالمی، خوشنویسی: قاسم رحمتی، مسئول رسانه‌ای: زینب لک، طراحی و اجرای تکنیکی تصاویر: آرمان مقدم و هانی حسینی، محصول مشترک گروه تئاتر عروسکی «آران»، اداره کل هنرهای نمایشی، بنیاد فرهنگی هنری رودکی و مؤسسه توسعه هنرهای معاصر.

  • درسگفتارهای «تئاتر عروسکی» آماده پخش می‌شود/ کرونا سبب خیر شد!

    درسگفتارهای «تئاتر عروسکی» آماده پخش می‌شود/ کرونا سبب خیر شد!


    بهروز غریب‌پور نویسنده و کارگردان باسابقه تئاتر عروسکی از ضبط پروژه‌ای مهم با موضوع درسگفتارهای «تئاتر عروسکی» در بخش خصوصی خبر داد که بعد از آماده‌سازی تصاویر ضبط شده، پخش خواهد شد.

    بهروز غریب پور مدرس و کارگردان تئاتر و سرپرست گروه تئاتر عروسکی «آران» درباره فعالیت‌های خود در وضعیت کرونایی فعلی، به تئاتر آنلاین گفت: از ۲۵ روز پیش ضبط سلسله درسگفتارهایی درباره تئاتر عروسکی را که رامین بیات از کارگردان‌های جوان تئاتر بانی آن است، شروع کردیم.

    وی با بیان اینکه این درسگفتارها راجع به اهمیت نمایش عروسکی در ایران و جهان و همچنین گروه تئاتر عروسکی «آران» و سهمش در اعتلای تئاتر عروسکی ایران است، افزود: با همکاری اعضای گروه و بنیاد رودکی این کار انجام شد.

    غریب‌پور با اشاره به اینکه مجموعه فیلم‌های گرفته شده با حضور عوامل حرفه‌ای انجام شده، توضیح داد: حدود ۳۰۰ ساعت فیلم گرفته شده است. سعی کردیم با پیش بینی اینکه اضافه گویی نشود و مؤثر بر تماشاگری که این دوره‌ها را می‌بیند باشد، به ریزترین امور مربوط به تئاتر عروسکی تا فلسفه وجودی نمایش عروسکی پرداخته شده است.

    سرپرست گروه تئاتر عروسکی «آران» تأکید کرد: نمایش عروسکی، نیاز ابدی و ازلی برای بشریت بوده و هست و در این درسگفتارها به موضوع توجه ویژه شده است.

    این هنرمند با سابقه تئاتر ایران تصریح کرد: اگر شرایط کرونایی موجود نبود این پروژه بزرگ آغاز و به سرانجام نمی‌رسید زیرا نوشتن بخش‌های مختلف پروژه و همچنین تصویربرداری آن نیازمند زمان بود.

    غریب پور در پایان سخنان خود درباره زمان ارائه و پخش این درسگفتارها یادآور شد: کمپانی خصوصی آرتیویست تولید این پروژه را عهده دار بوده و مراحل تدوین پروژه در حال انجام است و بعد از این مرحله زمان و نحوه چگونگی پخش آن مشخص خواهد شد.

  • خاطره‌بازی اینترنتی با آثار بهروز غریب‌پور در روزهای کرونایی

    خاطره‌بازی اینترنتی با آثار بهروز غریب‌پور در روزهای کرونایی


    سرپرست گروه تئاتر «آران» اعلام کرد عکس‌ها و فیلم‌های مربوط به ۱۵ سال فعالیت و اپراهای عروسکی این گروه روی صفحه اینستاگرام گروه قرار می‌گیرد.

    بهروز غریب پور سرپرست گروه تئاتر «آران» درباره فعالیت‌های روزهای قرنطینه کرونایی این گروه به تئاتر آنلاین گفت: پیش از شروع بحران ویروس کرونا هیچ فعالیتی در فضای اینستاگرام نداشتم و با شرایط پیش آمده صفحه شخصی خود را در این فضای اینترنتی راه‌اندازی کرده‌ام زیرا لازم بود از طریق فضای مجازی مروری‌بر فعالیت‌های تئاتری خود و گروه داشته باشم.

    وی ادامه داد: در صفحه اینستاگرامی گروه تئاتر «آران»، عکس و فیلم ۱۵ سال فعالیت و اپراهای عروسکی گروه را در اختیار مخاطبان و علاقه مندان به تئاتر قرار می دهیم.

    غریب‌پور تأکید کرد: تصورم این است که مرور خاطرات هم احساس فعالیت گروهی را در اعضای گروه زنده نگه می‌دارد و هم مخاطبان و علاقه‌مندان به تئاتر خاطرات خود با اپراهای عروسکی «آران» را مرور می‌کنند.

    این کارگردان تئاتر درباره مرور عکس و فیلم دیگر اجراهای خود، یادآور شد: در صفحه شخصی خودم دیگر اجراهای تئاتری که داشتم را مرور می‌کنم البته در زمانی که من نمایش به صحنه می‌بردم وضعیت عکس و فیلمبرداری از آثار اینگونه نبود. خوشبختانه از نمایش «بینوایان» مجموعه‌ای تلویزیونی ساخته شد ولی نمایش‌های «ایکارو» و «کلبه عمو تم» چنین امکانی برایشان فراهم نشد و تنها نسخه دی‌وی‌دی فیلم اجراها را در اختیار دارم که به دنبال تبدیل و بارگذاری آن‌ها در فضای مجازی هستم.

    این هنرمند شناخته شده تئاتر در پایان سخنان خود تصریح کرد: کوشش‌ام بر این است که از فرصت پیش آمده برای شکل دادن و تکمیل آرشیو قدرتمندی از آثار خود و گروه تئاتر «آران» استفاده کنم.