برچسب: چهل‌سالگی آزاد‌سازی خرمشهر

رضا مردانی دبیر بیست و چهارمین جشنواره ملی تئاتر «فتح خرمشهر» درباره وضعیت برگزاری این دوره از جشنواره، به تئاتر آنلاین گفت: اجراهای جشنواره از روز ۳۰ اردیبهشت شروع شده و هر روز یک اثر در بخش صحنه‌ای و یک اثر در بخش خیابانی به صحنه می‌روند.

وی درباره بازخورد مردم خرمشهر به اجراهای جشنواره بیست و چهارم، اظهار کرد: خوشبختانه مخاطبان هم از کیفیت آثار راضی هستند و هم از اجرای آن‌ها استقبال کرده‌اند.

دبیر بیست و چهارمین جشنواره ملی تئاتر «فتح خرمشهر» درباره اینکه این جشنواره محدود به اجرای آثاری از یک منطقه شده است، تأکید کرد: در این جشنواره تنها ۱ اثر صحنه‌ای و ۱ اثر خیابانی از خرمشهر حضور دارد و ما میزبان آثار نمایشی از ۱۰ استان دیگر هم هستیم.

مردانی درباره برنامه‌ریزی برای حمایت از آثار شرکت کننده در جشنواره برای اجرای عمومی، یادآور شد: قرار است داوران جشنواره ۲ اثر صحنه‌ای و ۲ اثر خیابانی را برای حمایت و شرکت در جشنواره، به دبیرخانه هجدهمین جشنواره بین‌المللی تئاتر مقاومت معرفی کنند. باید با مدیرکل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مذاکره کنیم تا شرایط را برای حمایت از اجرای عمومی آثار جشنواره، فراهم کنیم.

وی در پایان درباره وضعیت سالن‌های تئاتر خرمشهر و آبادان تصریح کرد: انتظار می‌رود بخش خصوصی برای ساخت پلاتوهای تئاتر در این شهرها ورود کند. امسال منطقه آزاد اروند بودجه ساخت ۲ پلاتوی تئاتر در شهرهای خرمشهر و آبادان را تصویب کرد و قرار است تجهیز سالن‌ها نیز توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام شود.

به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از روابط عمومی حوزه هنری، کوروش زارعی مدیر مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری گفت: مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری به مناسبت چهلمین سالگرد آزادسازی خرمشهر سه برنامه را طراحی کرده است که دوتای آنها، سوم خرداد در مسجد جامع خرمشهر اتفاق خواهند افتاد و یک پروژه بزرگتر هم تیر ماه یا در هفته دفاع مقدس به نتیجه خواهد رسید.

وی افزود: ما سال گذشته دومین مسابقه نمایشنامه‌نویسی گلدسته‌ها را برگزار کردیم و نزدیک به ۴۰ نمایشنامه برگزیده داشتیم که آنها را در ۱۱ مجموعه و کتاب چاپ کردیم. قرار است سوم خرداد ماه و در مسجد جامع خرمشهر در کنار برنامه‌هایی که حوزه هنری تحت عنوان «شهری در آسمان» برای گرامیداشت چهلمین سالگرد فتح خرمشهر در نظر گرفته است، رونمایی شوند.

مدیر مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری خبر داد: برنامه بعدی که مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری طراحی کرده اجرای یک نقالی با موضوع فتح خرمشهر است. مرشد میرزا علی طومار این نقالی را نوشته و با همکاری یکی از هنرمندان عرصه نقالی و پرده‌خوانی در سوم خرداد در خرمشهر روی پرده می‌برد. این نقالی بیشتر به ظفرها و پیروزی‌ها و اینکه مردم و جوانان خرمشهر چگونه با دست خالی توانستند با تکنیک‌های چریکی دشمن بعثی را ظرف ۳۵ روز شکست بدهند، پرداخته است.

زارعی بیان کرد: طرح بزرگی که در دستور کار مرکز هنرهای نمایشی قرار گرفته، یک نمایش بزرگ میدانی است که هم‌اکنون مرتضی شاه کرم مشغول نگارش متن آن است و این کار در هفته آینده تمام خواهد شد. ۸۰ درصد این نمایشنامه در نتیجه تحقیقات گسترده شاه کرم براساس مستند و واقعیت‌های مقاومت ۳۵ روزه خرمشهر نوشته شده است.

وی ادامه داد: نمایش مذکور که در واقع یک سینمایش (ترکیبی از سینما و نمایش) به حساب می‌آید بسیار پر پروداکشن است و توسط هنرمندان حرفه‌ای و مجرب تئاتر و سینما در یک زمین بسیار وسیع اجرا خواهد شد. سینمایش به اثری گفته می‌شود که بخشی از آن به صورت زنده و بخش دیگرش پس از تصویربرداری روی پرده اجرا می‌شود و به نمایش درمی‌آید. این سینمایش با ۲۰۰ نفر دست‌اندرکار در تیر ماه قبل از ماه محرم در تهران و خرمشهر و سپس در ۵ مهر ماه به مناسبت سالگرد شکست حصر آبادان اجرا خواهد شد.

مدیر مرکز هنرهای نمایشی در پایان گفت: از امروز بیست و چهارمین جشنواره ملی مقاومت؛ فتح خرمشهر با مشارکت مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری، اداره کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و اداره کل ارشاد منطقه آزاد اروند افتتاح شد و مراسم اختتامیه آن بعد از ظهر سوم خرداد در خرمشهر برگزار می‌شود.

مرتضی شاه کرم نویسنده، بازیگر و کارگردان تئاتر که به تازگی سریال «نجوا» را به عنوان بازیگر روی آنتن داشته است، اصالتاً اهل خرمشهر است اما به دلیل مهاجرت خانواده اش در تهران و هتل «اینترنشنال تهران» که پناهگاهی برای جنگ زده‌ها محسوب می‌شد به دنیا آمده است. این هنرمند در آستانه چهلمین سالگرد آزادسازی خرمشهر در گفتگو با تئاتر آنلاین درباره خاطراتی که از آن دوران دارد، گفت: ما جزو اولین خانواده‌هایی بودیم که بعد از جنگ زدگی به خرمشهر برگشتیم که اگر اشتباه نکنم مربوط به اواخر سال ۶۸ و اوائل سال ۶۹ می‌شود که من هنوز خیلی کوچک بودم.

وی ادامه داد: من متولد اواخر سال ۶۳ هستم و در تهران، شهرک مهاجرین در هتل سیدخندان که مخصوص جنگ زده‌ها بود به دنیا آمدم اما پدرم به واسطه اینکه در دوران جنگ عکاسی می‌کرد به خرمشهر رفت و آمد داشت. از این رو در برهه‌ای بعد از سقوط خرمشهر خانواده ما اول به خرم آباد بعد به بروجرد و سپس به دُرود و در نهایت به تهران نقل مکان کرد و بعد از چند سال مجدداً به درود و در سپس به خرمشهر بازگشت. یکی از دلائلی که خیلی زودتر از بقیه مردم شهر به خرمشهر بازگشتیم این بود که دیگر پدرم از این همه آوارگی در شهرهای مختلف عاصی شده بود و حاضر بود در خانه خرابه خودش زندگی کند اما دیگر اسیر این شهر و آن شهر نباشد.

وی درباره خاطراتی که از دوران کودکی و بازگشتش به خرمشهر دارد، عنوان کرد: بعد از بازگشت به خرمشهر وضعیت شهر بسیار ناگوار و ویران بود و ما بچه‌ها نیز اجازه نداشتیم از خانه بیرون بیاییم و در کوچه بازی کنیم چون شهر هنوز از مین‌ها پاکسازی نشده و شرایط نامناسبی بر شهر حاکم بود. بخشی از خانه ما نیز ویران شده بود و پدرم چون خودش بنایی و معماری بلد بود خانه خودمان و برخی دیگر از دوستانش را هم که هنوز به شهر بازنگشته بودند، تعمیر و بازسازی کرد تا آنها را برای برگشت به خرمشهر تشویق کند. ما مدتی در خانه‌ای با پشت بام کاهگلی که متعلق به یکی از اقوام نزدیک بود ساکن شدیم اما بعد از اینکه خانه را تخلیه کردیم و می‌خواستند آنجا را خراب کنند متوجه ۲ خمپاره عمل نکرده شدند که در تمام این سال‌ها در سقف خانه وجود داشت. این خماپاره ها در طول ۷-۸ سالی که جنگ بود روی پشت بام خانه مانده بود و خاک و خاشاک روی این کاهگل ها نشسته و خمپاره‌ها را از دید ما پنهان کرده بود. همیشه دوست داشتم برای خرمشهر یک جشنواره کمدی برگزار می‌کردیم نه جشنواره‌ای که فقط از جنگ می‌گوید و جنگ را برای کسانی تعریف می‌کند که آن را با گوشت و پوست و استخوانشان درک کرده‌اند

کارگردان نمایش «برونسی» ادامه داد: یکی از این خمپاره‌ها را خنثی کردند اما موفق به خنثی کردن آن دیگری نشدند در نتیجه خمپاره را منفجر کردند که علاوه بر خودِ خانه تا انتهای کوچه خانه‌های دیگر را هم که مثلاً یک دیوار از آنها باقی مانده بود، ویران کرد. واقعیت این است که اتفاقی مثل جنگ مانند بلایای طبیعی چون سیل و زلزله نیست؛ جنگ اتفاق بسیار بسیار وحشتناکی است که افراد درگیر آن تا سال‌ها و بعد از پایان جنگ همچنان درگیر تبعاتش هستند اما متاسفانه مردم خرمشهر بعد از پایان جنگ به حال خود رها شدند و حتی الان هم که بعد از ۴۲ سال به خرمشهر می روید همچنان آثار جنگ تحمیلی در گوشه گوشه خرمشهر و حتی چهره مردم دیده می‌شود. متاسفانه نه تنها خرمشهر بلکه همه شهرهایی که به این شیوه درگیر جنگ بوده‌اند رها شده‌اند.

شاه کرم با اشاره به برگزاری جشنواره تئاتر فتح خرمشهر یادآور شد: احساس می‌کنم بی توجهی به شهر و مردم خرمشهر همچنان و تا امروز هم ادامه دارد و متاسفانه هیچگاه سیاست‌های ما در راستای خوشحال کردن مردم نبوده است. در شهر من یک جشنواره تئاتر به نام جشنواره تئاتر فتح خرمشهر برگزار می‌شود اما برخلاف چیزی که وجود دارد من همیشه دوست داشتم برای خرمشهر یک جشنواره کمدی برگزار می‌کردیم نه جشنواره‌ای که فقط از جنگ می‌گوید و جنگ را برای کسانی تعریف می‌کند که خودشان در بطن آن حضور داشتند و جنگ را با گوشت و پوست و استخوانشان درک کرده‌اند در حالی که چنین روایت‌هایی را باید مثلاً برای شمالی‌ها تعریف کنند تا برایشان جذاب باشد نه مردم خرمشهر و آبادان. یا اینکه مثلاً چرا نباید بخشی از جشنواره تئاتر فجر در خرمشهر برگزار شود و برخی نمایش‌ها برای اجرا در آنجا انتخاب شوند.

بازیگر سریال «نجلا» با گلایه از اینکه دیگر جشنواره تئاتر فتح خرمشهر اهمیتی برای مدیران ندارد چون آنها بیشتر درگیر مسائل و مناسبات خودشان هستند، گفت: متاسفانه مسئولان شهر خرمشهر آنقدر درگیر مسائل جانبی هستند که وصیت شهید جهان‌آرا را فراموش کرده‌اند. شهید جهان‌آرا در یکی از سخنرانی‌هایش عنوان کرده که؛ برادران به فکر فتح خرمشهر نباشید چون مطمئن باشید که ما خرمشهر را فتح می‌کنیم در عوض به فکر آینده خرمشهر باشید که از خرمشهر قبلی آبادتر و زیباتر باشد اما کسی به این وصیت عمل نمی‌کند و اهمیت نمی‌دهد. خرمشهر را خدا آزاد کرد حالا شما (مسئولان) آبادش کنید. شهید جهان‌آرا در یکی از سخنرانی‌هایش عنوان کرده که؛ برادران به فکر فتح خرمشهر نباشید چون مطمئن باشید که ما خرمشهر را فتح می‌کنیم در عوض به فکر آینده خرمشهر باشید که خرمشهر قبلی آبادتر و زیباتر باشد اما کسی به این وصیت عمل نمی‌کند و اهمیت نمی‌دهد

این بازیگر تئاتر عنوان کرد: مردم ما نه آب دارند، نه خاک و نه دیگر فرهنگی برایشان باقی مانده است و هرکدام از بچه‌های خرمشهر هم که سری در سرها در می‌آورد بلافاصله از شهرش مهاجرت می‌کند چون به دلیل سیاست‌های نادرست از کمترین امکانات هم بهره مند نیستند. متاسفانه برخورد ما با قهرمانان جنگی مان نیز همینطور است. من در حال پژوهشی درباره ۴ نفر از قهرمانان جنگ؛ شامل شهیدان جهان‌آرا، عبدالرضا موسوی، بهروز مرادی و بهنام محمدی هستم و برای این پژوهش با دوستان و سربازان نزدیک این شخصیت‌ها که با آنها در جنگ شرکت داشتند، گفتگو و معاشرت داشتم اما وقتی که زندگی این عزیزان را از نزدیک می‌بینید بسیار متاسف می‌شوید که چرا این قهرمانان به حال خود رها شده‌اند در حالی که بسیاری از آنها با بیماری‌های مختلف و شیمیایی شدن دست و پنجه نرم می‌کنند و در خانه‌های استیجاری زندگی سختی دارند. چرا باید وضعیت و سرنوشت یک قهرمان جنگ به این صورت باشد.

شاه کرم درباره تاثیری که جنگ و زندگی در یک شهر جنگ زده بر آثاری نمایشی که خلق می‌کند، گذاشته است، بیان کرد: من از زمانی که خودم را شناختم در شهر جنگ زده‌ای زندگی کردم که دورتا دورم خرابه و آثار جنگ دیده می‌شد و همین مساله ناخودآگاه در من تاثیر گذاشته و در آثار نمایشی هم که می‌نویسم یا به صحنه می برم، نمود پیدا کرده است که البته به این تاثیرات افتخار می‌کنم؛ اما افتخاری که با درد همراه است. ما خیلی سال در این شهر زندگی کردیم به امید اینکه خرمشهر آباد شود و مردم به خانه و کاشانه خود برمی گردند اما واقعیت این است که چنین اتفاقی نیفتاد و شهر در نفس کشیدن به «هِن و هِن» افتاده است.

نویسنده نمایشنامه «عند از مطالبه» تصریح کرد: در طول این سال‌ها من شاهد اتفاقات ناگوار بی شماری بودم به عنوان مثال متوجه شدیم یکی از همکارانمان که او هم در خرمشهر تئاتر کار می‌کرد چند روزی است که سر تمرین‌هایش نمی‌آید وقتی که پرس و جو کردم متوجه شدم که متاسفانه پایش روی مین رفته و قطع شده است و بعد از مدتی هم از دنیا رفت. خیلی از دوستان و آشنایان ما دچار چنین اتفاقات ناگواری شده‌اند. بسیاری از کسانی که به این شکل آسیب دیدند افرادی بودند که ضایعات و آهن‌آلات جمع آوری می‌کردند که متاسفانه به دلیل اینکه شهر پاکسازی نشده بود دچار سانحه می‌شدند.

وی اضافه کرد: شهر خرمشهر را یکبار با خون آدمیزاد شسته‌اند (عراقی‌ها خون ما را ریختند و شهر را تصرف کردند و ما هم خون آنها را ریختیم و شهر را از آنها پس گرفتیم). عراقی‌ها برای اینکه شبیخون نخورند شبانه کل شهر را صاف کردند و همه زیرساخت‌ها را از بین بردند از این رو خیلی طول کشید تا این زیر ساخت‌ها درست شود و شهر به حالت اول خودش بازگردد. با اینکه خرمشهر به اصطلاح جزو منطقه آزاد اروند است اما هیچ چیز به جز فقر و تورم برای مردم نداشته و بیشتر شبیه به یک حباب خالی است که مردم باید از بیرون به آن نگاه کنند.

شاه کرم در پایان درباره دیگر فعالیت‌هایش توضیح داد: در حال نگارش نمایشنامه‌ای درباره خرمشهر به عنوان «خرم شهر» هستم که درباره قهرمانان این شهر است و قرار است در قالب پروژه‌ای بزرگ به کارگردانی کوروش زارعی به صحنه برود.

به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از روابط عمومی اداره کل هنرهای نمایشی، محمد مهدی اسماعیلی به بیست و چهارمین جشنواره ملی تئاتر فتح خرمشهر پیام داد.

در متن پیام وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی آمده است:

«دفاع از ودیعه ها و ارزش های الهی و آرمان های والای انسانی، در ساحت متعالی و مفهوم کلیدی ِآن، یعنی «مقاومت» متجلی می شود و این مهم در جهان بینی دینی معانی و مفاهیم زیباتری می‌یابد.

مبارزه برای پاسبانی از آرمان هایی که از سوی زیاده خواهان و ستمگران مورد تعدی و تظلم قرار می گیرند، تنها محدود به یک قلمرو فرهنگی خاص نیست، بلکه مولفه‌ای اثربخش، دیرپا و دوران‌ساز است که به اعتبار نقش بی بدیل آن در حیات و زیست اجتماعی انسان، دارای قدمت و قداست و شانی بلند در روایت ایثارگری های انسان های آزاده ای است که در راه دفاع از ارزش ها سر از پا نمی شناسند.

موضوع مقاومت و نهضت ها و حرکت های ظلم ستیزانه در جهان امروز، آرمانی والا و ضرورتی برآمده از قلب محرومیت ها و رنج دیرپای ستمدیدگانی است که باید به حُرمت نام انسان و ارزش های متعالی او به زیباترین و تاثیرگذارترین شیوه ها از جمله زبان گویا و فرامرزی هنر، به بازنمایی و تبیین درآید.

در این میان، ظرفیت های گسترده هنر نمایش، بستر شایسته و محمل درخوری است که می‌تواند این حقیقت بزرگ را به درستی و هنرمندانه در ذهن و اندیشه مخاطب تشنه فضیلت به تصویر کشد.

بیست و چهارمین جشنواره ملی تئاتر مقاومت – فتح خرمشهر، فرصت مغتنمی است تا ادبیات و هنر مقاومت به جلال و کمال هرچه بیشتر، این مفهوم بلند را در متن و محتوای نمایشنامه ها و اجرای تاثیرگذار آن به میدان و عرصه تماشای مردم عزیز ایران اسلامی بیاورد و نظریه حرکت بخش مقاومت را به ویژه با عنایت به نگاه حکیمانه رهبر معظم انقلاب اسلامی (مد ظله العالی) و نگاه دولت مردمی، در رسانه توانمند هنر نمایش به زیبایی و ماندگاری، روایت کند.

با این امید، مزید توفیقات پیشکسوتان وزین و جوانان آتیه‌مند حاضر در این جشنواره را از درگاه خداوند متعال مسالت نموده و برای تمامی دست اندرکاران این رویداد ناب معنوی- هنری، سلامتی و سربلندی آرزومندم.»

پیام معاون امور هنری به جشنواره ملی تئاتر فتح خرمشهر

محمود سالاری معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز به بیست و چهارمین جشنواره ملی فتح خرمشهر پیام داد.

در متن پیام معاون امور هنری آمده است:

«باسمه تعالی

رفتند ولی ادامه دارند هنوز …

دوران بی بدیل دفاع مقدس، فرصتی گسترش یافته در سال های نورانی و ایمانی ملتی است که شگفت ترین صحنه ها را در سخت ترین لحظات، به زیبایی رقم زد و در سایه سار دفاعی متعهدانه از ارزش ها و اعتقادات آیینی و تاکید بر پایداری فراگیرترین و پذیرفته ترین موازین اخلاقی، بر حفظ وجب به وجب این خاک پُرگهر، پای مقاومت فشرد تا الگویی عزتمند برای ملت های امروز و نسل‌های آیندی جهانی باشد که سال هاست در قحطی وجدان، رستگاری و آرامش را انتظار می برند.

و در این راستا، فتح خرمشهر، نقطه عطفی بود از روزهای صبر و آتش و ایثار که ساکنان سربلند این سرزمین با توکل بر خدا و هدایت های ولی امرشان، برترین همت های مردانه و خالص ترین انگیزه ها را به میدان نشدنی‌ترین ها فرستادند تا چهره روشن انسان معاصر را در مدار عشق، برای ترسیم حماسی ترین عرصه ها و عاطفی ترین لحظه ها، به تماشا بگذارد و این همه را می باید که هر ساله در یادآوری آن حماسه خدایی و عظیم، به مدد متن هایی سرشار و اجراهایی زیبا و پربار به صحنه های نمایش و روایت برد تا شیواترین و ماندگارترین باز تعریف و تبیین و نشر از نظریه «مقاومت» در عمق صحنه ها و گردهمایی تماشایی مردم مشتاق فرهنگ و هنر ایران اسلامی، جلوه گری نماید و این مهم، با عنایت به بضاعت علمی و معنوی هنرمندان این عرصه و توان و تجربه گرانسنگ هنر نمایش، انتظاری دور از دسترس نیست.

بر این پایه، می‌توان امیدوار بود که بیست و چهارمین جشنواره ملی تئاتر فتح خرمشهر بتواند در مسیر توجه دهی به این مفاهیم متعالی، گام‌های بلندتری بردارد و در موقعیت جریان سازی مولّفه های عرصه جهاد و مقاومت، در قلمرو فرهنگ و هنر انقلاب اسلامی و مرزهای گشوده در هوای مقاومت ِسرزمین های دیگر، موفق تر و توانمندتر، نقش آفرینی کند چرا که ظرفیت های گسترده تئاتر و نمایش این کشور، هنوز هم بهره‌وری های جانانه و عرضه های هنرمندانه‌ خود را در این حوزه و مفهوم، به تمامی و اعتلا، تجربه نکرده است و یقینا این رخداد ملّی، فرصت فراهمی برای مرور توان و بضاعت این هنر توانمند و اصیل، در این مسیر روشن و امیدبخش است.

رجاء واثق اینجانب، خرسندی شهدای این عرصه از تمامی عزیزان هنرمند و همراهان فهیم صحنه های این جشنواره و کسب توفیق ایشان از درگاه منیع ِ حضرت حق است.»