کاظم نظری در نشستی با دانشجویان از شروع به کار کانون تئاتر دانشگاهی در ادارهکل هنرهای نمایشی در آینده نزدیک خبر داد و تاکید کرد تئاتر کشور از نظر فرم و محتوا نیاز به بازسازی دارد.
به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از روابط عمومی ادارهکل هنرهای نمایشی، نشست کاظم نظری مدیرکل هنرهای نمایشی با فعالان تئاتر دانشگاهی، عصر سهشنبه هشتم شهریور همزمان با آخرین روز هفته دولت در تالار مولوی برگزار شد.
مدیرکل هنرهای نمایشی در آغاز این نشست با اشاره به نقش پُررنگ و موثر استادان و دانشجویان تئاتر در عرصه این هنر، گفت: تئاتر ما اگر حرفهای است از تئاتر دانشگاهی است. خیلی از حرفهایهای ما، از تئاتر دانشجویی برخاستهاند. تئاتر ما از نظر فرم و محتوا، نیاز به بازسازی دارد و این اتفاق به دست فعالان تئاتر دانشگاهی رقم میخورد. در این راستا، دانشجویان خوشفکر و خلاق برای بهتر شدن شرایط تئاتر کشور، باید مورد توجه قرار بگیرند.
راهاندازی دوباره کانون تئاتر دانشگاهی
نظری در ادامه این نشست، خواستار آن شد تا جامعه تئاتر دانشگاهی برای راهاندازی دوباره کانون تئاتر دانشگاهی در ادارهکل هنرهای نمایشی، یاری دهنده مدیران باشند.
وی در اینباره خبر داد: مقدمات تشکیل کانون تئاتر دانشگاهی در حال انجام است تا فردی انتخاب شود که نظرات دانشجویان را پذیرا باشد و بر اساس آن، ریلگذاری کند و با همکاری دانشجویان، باعث رشد و تولید تئاتر ایران شود.
وی در واکنش به پرسشی درباره نقش مدیرکل هنرهای نمایشی به عنوان عضوی از شورای سیاستگذاری جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی، پاسخ داد: جشنواره تئاتر دانشگاهی بیش از یک ربع قرن با خروجیهای فوقالعاده در حال برگزاری است که تئاتر حرفهای، خروجی این جشنواره است. ما در ادارهکل هنرهای نمایشی، چندین جلسه با مسئولان وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برگزار کردیم و تقاضای تسریع برگزاری این جشنواره را داشتیم. همینجا تاکید میکنم ادارهکل هنرهای نمایشی، از نظر مادی و معنوی مثل بودجه و در اختیار گذاشتن سالن، یار و همراه جشنواره تئاتر دانشگاهی خواهد بود.
تئاتر برای سلبریتیهای سینمایی نیست
در ادامه این نشست، مدیرکل هنرهای نمایشی پاسخگوی دیگر پرسشهای دانشجویان شد و درباره استفاده زیاد نمایشها از بازیگران چهره گفت: تئاتر برای چهره نیست. تئاتر باید به فرم، ساختار و محتوا توجه کند. البته باید توجه داشت که این هنر نیز نیاز به گیشه دارد و باید پول خود را برگرداند. از آنجا که بعضی از کارها از نظر فرم و اجرا مطلوب نیستند، بازیگران چهره را میآورند تا جبران مافات کنند. ما در صدد هستیم با برنامهریزی و حمایت درست، در ارتقا کیفی محتوا و ساختار نمایشها بکوشیم تا چهرهسالاری، بر فضای تئاتر کشور مستولی نشود.
توجه بیشتر به ارزشیابیِ کیفیتِ اجراهای عمومی
نظری همچنین با اشاره به تغییرات ایجاد شده در شورای نظارت و ارزشیابی ادارهکل هنرهای نمایشی توضیح داد: سعی کردیم تا تغییراتی در شورای نظارت و ارزشیابی ایجاد کنیم اما تغییرات اصلی که مدنظر شخص من بود، تاکنون انجام نشده است. ما در مدیریت جدید شورای ارزشیابی و نظارت، فردی دانشگاهی و دغدغهمند را برای کار انتخاب کردیم. بخش نظارت این شورا را همه میدانند و میشناسند، ولی بخش ارزشیابی کارها خیلی مهم است که باید بکوشیم کیفیت نمایشها بالا برود تا تئاتر کشور، به شرایط ایدهآل هنری برسد.
وی در ادامه با اشاره به زمان صرف شده برای بررسی آثار در شورای نظارت و ارزشیابی ادارهکل هنرهای نمایشی، توضیح داد: تئاتر، محصول تلاشِ سختِ نیروی انسانی است و بسیار زمانبَر و هزینهساز است. برای همین، باید زمان صرف شده برای بررسی نمایشها و انجام اصلاحات را کوتاهتر کنیم تا هزینه مضاعف به گروهها تحمیل نشود.
تلاش برای تفاهم با صداوسیما برای حمایت از تئاتر
مدیرکل هنرهای نمایشی در پاسخ به درخواست دانشجویان به منظور برگزاری مداوم چنین نشستهایی گفت: من حرفهام معلمی است. همه تلاشم این است برای جامعه علمی و دانشجویان وقت بگذارم، چون اینجا رشد کردهام. رونق تئاتر کشور از اجرای تئاترهای خوب هنرمندان جوان است. قطعا این برنامه، ادامهدار خواهد بود و علاوه بر دانشجویان، نشستهایی نیز با استادان دانشگاه برگزار خواهیم کرد.
نظری با تاکید بر بهرهگیری از نظرها و انتقادهای دانشجویان و نسل جوان درباره جریان تئاتر کشور عنوان کرد: ما در سایت ایران تئاتر، از انتشار نقد، یادداشت و مقالات دانشجویان حمایت میکنیم. همچنین از همه دانشجویان تقاضا داریم تا با شرکت در جلسات نقد کانون منتقدان تئاتر، باعث رشد و پیشرفت هنرهای نمایشی کشور شوند.
مدیرکل هنرهای نمایشی در پایان این نشست، از تلاش برای تفاهم با صدا و سیما برای برنامهسازی و حمایت از تئاتر به منظور ترغیب مخاطبان برای تماشای آثار نمایشی روی صحنه خبر داد.
بیست و چهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی ایران به حال خود رها شده و شرایط به گونهای پیش میرود که گویا میل به تعطیلی بیش از برگزاری آن است.
به گزارش تئاتر آنلاین، وقتی تریبون صحبت و سخنرانی به مدیران فرهنگی سپرده میشود از اهمیت نسل جوان و پرورش آنها و ایجاد بسترهای مناسب برای فعالیت این نسل گفته میشود ولی وقتی قرار است در راستای تحقق سخنرانیها، شعارها و وعدهها عمل شود، نتیجه اصلاً قابل قبول نیست.
وضعیت برای نسل جوان تئاتری نیز از این امر مستثنی نیست. بسیاری از جوانان علاقهمند به هنر و به ویژه تئاتر با هزاران امید وارد دانشگاهها میشوند تا در حوزه مدنظر خود تحصیل کرده و چشماندازی را برای فعالیت و آینده خود رقم بزنند.
سالهای سال است که وضعیت آموزش و سطح کمی و کیفی آموزش تئاتر در دانشگاهها محل بحث است اما هیچگاه اقدامی از سوی متولی این امر یعنی وزارت علوم صورت نگرفته است.
غیر از وضعیت آموزش تئاتر در دانشگاهها، وضعیت فعالیتهای تئاتری دانشجویان نیز روند مناسبی ندارد که بخش اعظمی از این وضعیت نامطلوب به دلیل نبود برنامهریزی و سیاستگذاری مدیران متولی این امر در وزارت علوم شکل گرفته است.
دانشگاههایی که رشته تئاتر را آموزش میدهند بستر و فضای مناسبی برای فعالیتهای اجرایی دانشجویان تئاتر ندارند و اگر هم دارند به راحتی و در شرایطی مناسب در اختیار دانشجویان تئاتر قرار نمیگیرد؛ این وضعیتی است که بارها در خصوص آن گلایه و انتقاد هنرمندان تئاتر، استادان و دانشجویان تئاتری منعکس شده اما توجهی به گلایه و انتقادها نشده است.
تنها امکانی که برای ارائه فعالیتهای تئاتری دانشجویان طی سالهای گذشته وجود داشته جشنواره تئاتر دانشگاهی است که همین امکان بستری برای ظهور و معرفی استعدادهای درخشانی بوده و هست.
زمانی ساز و کار جشنواره تئاتر دانشگاهی ایران توسط کانونهای تئاتر دانشگاهی که متشکل از دانشجویان تئاتری دانشگاهها بود و همچنین مجمع کانونهای تئاتر شکل میگرفت و دبیر جشنواره نیز از این طریق معرفی میشد.
به مرور زمان کانونهای تئاتر دانشگاهی تضعیف و کنار گذاشته شدند و مجمع کانونهای تئاتر نیز منحل شد و جای خود را به خانه تئاتر دانشگاهی داد. این روند باعث شد تا در دورههای بعدی، جشنواره تئاتر دانشگاهی وضعیت متفاوتی را در زمینه انتخاب دبیر جشنواره و همچنین نحوه حمایت از جشنواره تجربه کند. به این وضعیت انتصابهایی بدون استفاده از نظر کانونهای تئاتر دانشگاهی و دانشجویان تئاتر را هم باید اضافه کرد.
مدیران و مسئولان وزارت علوم هر سال درباره اهمیت و جایگاه جشنواره تئاتر دانشگاهی صحبت کرده و میکنند اما همواره برگزاری این جشنواره از انتخاب دبیر گرفته تا بودجه و نحوه برگزاری با حاشیههای مختلف و متفاوتی مواجه شده و میشود.
وزارت علوم به عنوان متولی تئاتر دانشگاهی به جای هموار کردن مسیر فعالیت دانشجویان تئاتر و برگزاری در حد کمال جشنواره تئاتر دانشگاهی به عنوان یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین رویدادهای تئاتری کشور، بیشترین سنگاندازی و مانع تراشی را در این خصوص داشته و دارد.
این نحوه عملکرد وزارت علوم باعث شد تا طی یک دهه اخیر حتی در برخی دورهها شاهد انتخاب دبیر جشنواره با تأخیر زمانی باشیم و ستاد برگزاری در شرایط نامطلوب زمانی و مالی، جشنواره را برگزار کند.
۲ سال شیوع کرونا خیال وزارت علوم را راحت کرد زیرا بهانهای به جا برای توجیه کمتوجهی به تئاتر دانشگاهی و جشنواره تئاتر دانشگاهی ایران به دست داد.
با پایان دوران شیوع ویروس کرونا و تغییر دولت، شرایط تئاتر دانشگاهی و جشنواره نه تنها مطلوب نشد بلکه نسبت به گذشته سختتر شد.
در حالی که بدنه تئاتر دانشگاهی در انتظار شکلگیری ساز و کاری درست و کارشناسانه برای فعال شدن کانونهای تئاتر دانشگاهی و تصمیمگیری فعالان تئاتر دانشگاهی برای انتخاب دبیر و نحوه برگزاری بیست و چهارمین جشنواره تئاتر دانشگاهی بود، وزارت علوم در روزهای پایانی سال ۱۴۰۰ انتصابی را انجام داد که به حواشی بیشتر دامن زد.
رحمت امینی که مدیر گروه هنرهای نمایشی پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود به عنوان دبیر علمی جشنواره منصوب شد که این انتصاب باعث بروز انتقادهای دانشجویان و فعالان تئاتر دانشگاهی شد زیرا چنین انتصاب و روندی را خارج از ساز و کار برگزاری جشنواره تئاتر دانشگاهی میدانستند. اینکه یک مدیر به عنوان دبیر جشنواره تئاتر دانشگاهی ایران انتخاب شد، خلاف ساز و کار همیشگی جشنواره بود؛ رویدادی که باید دبیر و تمامی دستاندرکاران آن از بدنه دانشجویی دانشگاه باشند نه مدیریت دانشگاه.
موج مطالبهگری و انتقاد دانشجویان و فعالان دانشگاهی تهران طی چند هفته ابتدایی سال ۱۴۰۱ ادامه یافت و از سوی وزارت علوم هم نسبت به این مطالبهگری واکنشهایی نشان داده شد.
محمدعلی اسلامی مدیرکل فرهنگی وزارت علوم طی سخنانی که فروردین ۱۴۰۱ در رسانهها منعکس شد، گفت: مشارکت کانونهای تئاتر دانشگاههای کشور و زمینهسازی برای حضور استعدادهای هنرهای نمایشی دانشجویان در جشنواره تئاتر دانشگاهی از سیاستهای وزارت علوم محسوب میشود؛ چرا که این جشنواره متعلق به استادان و دانشجویان است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود اعلام کرد: علاقهمندان جشنواره تئاتر دانشگاهی میدانند که این جشنواره با وضعیت مطلوب خود فاصله دارد و لزوم بازبینی قواعد و قوانین برگزاری جشنواره برای برگزاری مطلوب آن، مورد تاکید علاقه مندان و دلسوزان این عرصه است. علت اعلام و انتخاب دبیر علمی در روزهای پایان سال هم، نشان دادن عزم و اراده جدی اداره کل فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم برای برگزاری این جشنواره همچنین پاسخگویی به مطالبات دانشجویان برای مشخص شدن تکلیف جشنواره بیست و چهارم بود.
اسلامی ادامه داد: با توجه به اینکه اساسنامه و آیین نامه مصوبی در این زمینه وجود ندارد، تصمیم گرفته شد مطابق اکثر برنامهها و جشنوارههای دانشگاهی که دارای دبیر علمی و دبیر اجرایی است، ۲ دبیر برای این جشنواره مشخص شود. برای انتخاب دبیر علمی پس از نظرخواهی از فعالان این حوزه، رحمت امینی، مدیر گروه هنرهای نمایشی دانشگاه تهران انتخاب شد تا با تخصص خود نسبت به تدوین آیین نامه، انجام فرایندهای علمی و آسیب شناسی جشنواره با بهرهگیری از نظرات صاحب نظران و دانشجویان همت کند.
وی با بیان اینکه در سالهای قبل رویهای وجود داشت که مدیران گروههای تئاتر و دبیران کانونهای تئاتر دانشگاههای تهران به عنوان نماینده استادان و دانشجویان در کمیته انتخاب دبیر دانشجویی عضویت داشتند و پس از بررسی رزومه و طرحهای داوطلبان، در نهایت یک نفر را به اداره کل فرهنگی و اجتماعی معرفی میکردند تا برای آنها حکم صادر شود، اظهار کرد: تصمیم گیری با اتکا به کمک، نظر و مشارکت کانونهای دانشجویی و اساتید یک شیوه مطلوب برای این جشنوارهها است. برای این مقصد تدوین آیین نامه جشنواره یک ضرورت است که با مشارکت کانونهای تئاتر دانشگاهها، دانشجویان و اساتید این حوزه جلو برود.
حدود ۳ ماه از سخنان مدیرکل فرهنگی وزارت علوم گذشته و هنوز به مطالبات دانشجویان و فعالان تئاتر دانشگاهی پاسخی داده نشده است. مشخص نیست عزم و اراده جدی ادارهکل فرهنگی برای برگزاری جشنواره تئاتر دانشگاهی که در سخنان محمدعلی اسلامی به آن اشاره شده در چه وضعیتی به سر میبرد.
هر چه هست، روزها و هفتهها و ماهها سپری میشوند و جشنواره تئاتر دانشگاهی به عنوان رویدادی مهم در بلاتکلیفی به سر میبرد و رها شده است. نه خبری از مطالبات دانشجویان هست و نه خبری از عزم و اراده جدی ادارهکل فرهنگی وزارت علوم.
بیست و چهارمین جشنواره تئاتر دانشگاهی به حال خود رها شده و مشخص نیست که چه سرانجامی خواهد داشت اما نباید این مهم را نادیده گرفت که ضعیف و کمرنگ شدن این رویداد تئاتری اتفاق خوبی را برای تئاتر ایران به ویژه تئاتر دانشگاهی رقم نخواهد زد.
تئاتر ایران سال ۱۴۰۱ را با تغییر در بدنه معاونت هنری وزارت ارشاد آغاز کرد و انتظار میرفت شرایط برای تئاتر ایران در دولت جدید بهبود پیدا کند اما اتفاقات به گونهای دیگر رقم خورده است.
تئاتر آنلاین-گروه هنر-فریبرز دارایی؛ با تغییر دولت در مقاطع مختلف زمانی و تغییر در بدنه مدیریت بخشهای مختلف دولت، حوزههای مختلف نیز دستخوش تغییرات میشود. در حوزه هنر نیز با تغییر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاونان وزیر تغییراتی در مدیریت عرصههای مختلف هنری نظیر سینما، تئاتر، موسیقی و هنرهای تجسمی ایجاد میشود.
همیشه امید به یک برنامهریزی منسجم و رفع معایب و مشکلات برنامهریزیهای قبلی و بهبود شرایط برای هر کدام از عرصههای هنری و هنرمندان فعال در آن عرصهها وجود دارد اما همواره خروجی و عملکرد مدیران جدید امیدوارکننده نیست.
یکی از دلایل ناامیدی به عملکرد مدیران این است که در اکثر موارد برنامهریزیهایی که انجام میشود متناسب با شرایط، وضعیت و نیازهای به روز عرصههای هنری و هنرمندان آنها نیست و به نوعی به بدتر شدن شرایط و ایجاد حواشی مختلف ختم میشود.
در عرصه تئاتر این وضعیت طی دهههای مختلف وجود داشته و در اکثر مقاطع زمانی شرایط برای تئاتر و هنرمندان تئاتر به خوبی رقم نخورده و بدون آسیبشناسی اصولی فقط تصمیماتی از سوی مدیران و تصمیمگیرندگان اتخاذ و اعمال شده است.
از سال گذشته و با روی کار آمدن دولت سیزدهم و تغییر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، انتظار تغییر در بدنه مدیریت این مجموعه به ویژه معاونت هنری و ادارهکل هنرهای نمایشی میرفت.
زمزمههای و گمانهزنیها بابت اینکه چه افرادی سکان معاونت هنری و ادارهکل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را به دست میگیرند متعدد بود و در نهایت محمود سالاری بهعنوان معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و کاظم نظری به عنوان مدیرکل هنرهای نمایشی منصوب شدند.
با آغاز به کار مدیران جدید بحثهای مختلفی در میان هنرمندان تئاتر مطرح شد؛ از نوع نگاهی که این مدیران به تئاتر دارند تا روندی که برای مدیریت در تئاتر پیش رو خواهند داشت.
البته صرفاً نمیتوان با استناد به صحبتها و بحثهایی که مطرح شده درباره عملکرد این مدیران جدید قضاوت کرد اما میتواند نوع نگاه موجود آنها برای مدیریت تئاتر را نشان دهد که در ذیل به آنها اشاره میکنیم.
شورای حمایت قصد حمایت کردن ندارد!
با وجود گذشت نیمی از فصل بهار سال ۱۴۰۱، در همین روزهای ابتدایی سال، زمزمههایی در خصوص کم شدن یا حذف بخش حمایت دولتی تئاتر به گوش میرسد که گویا این تصمیمگیری جدی و در مرحله ابلاغ و اجرا قرار دارد.
در شرایط نامناسب اقتصادی تئاتر که بالا رفتن هزینهها روند تولید آثار نمایشی را با مخاطره مواجه کرده، بحث مطرح شده درباره شورای حمایت از تولید آثار نمایشی کارشناسانه نیست.
دولتهای مختلف نه تنها برنامهای برای رشد امکانات و وضعیت بودجههای تئاتر نداشتند بلکه در هر دوره دایره را محدودتر کردند و سعیشان بر این بوده و هست که از زیر بار مسئولیت خود در خصوص حمایت دولتی از تئاتر شانه خالی کنند.
با توجه به تورم اقتصادی و بالا رفتن روز به روز هزینههای تولید یک اثر نمایشی، شاهد هستیم که هر ساله مبلغ ناچیزی که متولی دولتی تئاتر به گروههای نمایشی پرداخت میکرد، ناچیز و ناچیزتر میشود.
طی سالهای گذشته در اکثر موارد حمایتهایی که توسط شورای حمایت از اجراها و تولیدات تئاتری صورت گرفته از ۱۰ تا ۴۰ یا ۵۰ میلیون تومان بوده است و در این بین تعداد انگشتشماری از هنرمندان تئاتر بودهاند که بنا به دلایلی نظیر کسوت حمایت بالاتری را از اثرشان داشتهاند. حال در نظر بگیرید که قرار باشد میزان این حمایتهای ناچیز کمتر یا از بسیاری گروههای تئاتری حمایت نشود.
البته این موضوع بستگی به این دارد که سیاستگذاری و رویکرد ادارهکل هنرهای نمایشی در دوره جدید مدیریت خود در قبال حمایت مالی از گروههای تئاتری چگونه خواهد بود.
متأسفانه از مقطعی که مدیریت دولتی تئاتر ملغمه تئاتر خصوصی را به راه انداخت مشخص بود که قرار است تئاتر و هنرمندان تئاتر به حال خود رها شوند و از طریق گیشه هزینههای خود را تأمین کنند و متولی دولتی تئاتر حمایت مالی خود را دریغ کند.
در چنین روندی که حمایت از تئاتر در حداقلترین شکل ممکن خود قرار دارد، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی چگونه میتواند عنوان متولی را برای خود در نظر داشته باشد؟
طی دهههای مختلف نه سالنی دولتی ساخته شده و نه بودجه تئاتر افزایش قابل قبولی داشته است و نه برنامهریزی مشخص و منسجمی از سوی مدیران و تصمیمگیرندگان هنری برای توسعه تئاتر وجود داشته است ولی به صورت مستمر و مداوم شاهد کم شدن بحث حمایت مالی از آثار نمایشی هستیم.
حمایت مالی کم ولی نظارت سلیقهای بالا میرود!
متولی دولتی تئاتر تنها بخشی را که به صورت صعودی پیش میبرد، بحث نظارت سلیقهای بر محتوای تئاتر است. سالهای سال است که برخوردهای سلیقهای و اعمال نظرهای ارگانهای مختلف باعث بروز چالشهای متعدد در عرصه تئاتر شده و بسیاری از مدیران هنری و تئاتری نیز تنها برای حفظ صندلی مدیریت خود نه تنها به دفاع از تئاتر نپرداختهاند بلکه خود مجرایی برای توقف فعالیتهای تئاتری و هنرمندان شدهاند.
در دوره جدید مدیریت تئاتری نیز این اتفاق در همان بدو فعالیت مدیرکل جدید هنرهای نمایشی شکل گرفت.
مدیریت تئاتر تاب و تحمل خود را بالا برده و با رویکرد تعامل با هنرمندان پیش برود و به هر دلیل و توجیهی نباید برخوردی تیز و برنده و سلیقهای داشته باشد و در عین حال بحث حمایتی را ناچیز و ناچیزتر کند. این عملکرد قابل دفاع نیست.
این در حالی است که نظارت بر محتوای آثار نمایشی باید قانونمند و دارای ضابطه باشد و اگر اثری نمایشی مجوز شورای نظارت و ارزشیابی را دریافت میکند، در برابر نگاههای سلیقهای از آن دفاع شود؛ به قولی مدیریت باید پای مجوز و امضای خود بایستد.
متأسفانه نگاههای سلیقهای موجود در مدیران و تصمیمگیرندگان فرهنگی و هنری و مدیران نهادها و ارگانهای دیگر باعث شده تا تئاتر محلی برای تسویه حسابهای سیاسی و تحت فشار قرار دادن جناحهای مختلف شود و در این بین تئاتر و هنرمندان تئاتر قربانیان اصلی این نگاهها باشند.
بازوی نظارتی ادارهکل هنرهای نمایشی باید از اعمال نگاه سلیقهای دوری کند. در حال حاضر واژه «ارزشیابی» در این شورا کمرنگ و کمرنگتر شده و از سوی دیگر بازوی حمایتی ادارهکل هنرهای نمایشی نیز هر روز ضعیف و ضعیفتر میشود و این شرایط چشمانداز روشنی را برای تئاتر ایران رقم نمیزند.
بلاتکلیفی جشنوارههای تئاتری و زیرمجموعههای مرتبط با ادارهکل هنرهای نمایشی
بارها این بحث مطرح شده که جشنوارههای مختلف تئاتری به ویژه جشنواره تئاتر فجر صرفاً برای مدیران به لحاظ آماری و اینکه رویدادی را در ایام فجر پیروزی انقلاب اسلامی برگزار میکنند دارای اهمیت است و بخش کیفی جشنواره دارای اهمیت خاصی نیست.
مدیران هنری مختلف هم همواره اعلام کردهاند که این جشنواره دارای اهمیت بسزایی است ولی روند برگزاری جشنواره خلاف این امر را ثابت میکند.
انتخاب دبیر جشنواره تئاتر فجر در اکثر مواقع با تأخیر رخ میدهد و همین امر فرصت و مجال برنامهریزی درست را به دبیرخانه جشنواره نمیدهد. از سوی دیگر وجود شورای سیاستگذاری برای جشنواره بینالمللی تئاتر فجر هم اتفاق قابل توجهی را برای این رویداد تئاتری رقمنزده و عملکرد این شورا نیز مشخص نیست.
مدیرکل جدید هنرهای نمایشی هنوز تصمیمی درباره انتخاب و معرفی دبیر چهل و یکمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر نگرفته و مشخص نیست چه مدت زمانی باید بگذرد تا دبیر جشنواره معرفی شود.
نوزدهمین جشنواره بینالمللی تئاتر عروسکی تهران-مبارک نیز وضعیتی شبیه به جشنواره تئاتر فجر دارد با این تفاوت که زمان برگزاری جشنواره تئاتر عروسکی زودتر است و هنوز وضعیت و نحوه برگزاری این رویداد مهم تئاتری نیز مشخص نیست. البته در روز یکشنبه ۱۸ اردیبهشت مدیرکل هنرهای نمایشی هادی حجازیفر را به عنوان دبیر جشنواره نوزدهم تئاتر عروسکی تهران-مبارک منصوب کرد.
بلاتکلیفی تنها درباره جشنوارهها و رویدادهای تئاتری نیست و در انتخاب مدیران زیرمجموعه ادارهکل هنرهای نمایشی نیز به چشم میخورد؛ از مدیر مجموعه تئاتر شهر و رئیس شورای ارزشیابی و نظارت تا مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی ایران و دفاتر زیرمجموعه ادارهکل.
هر روز نامهای مختلفی برای دبیری جشنواره تئاتر فجر و حضور در بخشهای مختلف زیرمجموعه ادارهکل هنرهای نمایشی شنیده میشود و گویی این بازی نامها مشخصه و ویژگی تصمیمگیریهای مدیریتی در تئاتر ایران شده است.
اگر قرار است مدیران زیرمجموعههای ادارهکل در جای خود باقی بمانند یا تغییر کنند موضوعی است که نباید به دست زمان سپرده شود.
جشنواره تئاتر دانشگاهی و بلاتکلیفی جامعه دانشگاهی
یکی از رویدادهای مهم تئاتری که طی سالهای گذشته همیشه با فراز و فرودهای متعددی به لحاظ برگزاری مواجه بوده، جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی ایران است. این جشنواره که برگزاری آن مرتبط به ادارهکل هنرهای نمایشی وزارت ارشاد نیست و به ادارهکل و معاونتی دیگر آن هم در وزارت علوم مربوط است، وضعیت نابسامانی دارد و با تغییر مدیریتهای فرهنگی در وزارت علوم گرفتار چالشهای جدیدی میشود.
متأسفانه نبود نگاه تخصصی و کارشناسانه به تئاتر و تئاتر دانشجویی در بدنه وزارت علوم باعث شده تا مدیران در مقاطع زمانی مختلف به صورت سلیقهای با این عرصه هنری و همچنین جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی برخورد کنند.
این برخورد سلیقهای به گونهای بوده که حتی در روند انتخاب دبیر جشنواره که باید از سوی کانونهای دانشگاهی و توسط دانشجویان انجام شود نیز ورود کرده و این حق از جامعه دانشگاهی سلب شده است.
تئاتر و جشنواره تئاتر دانشگاهی نیز در حالی سال ۱۴۰۱ را آغاز کرد که انتخاب رحمت امینی به عنوان دبیر علمی جشنواره با واکنشهای مختلفی از سوی دانشجویان و فعالان تئاتر دانشگاهی همراه بود و مدیران تصمیمگیرنده در وزارت علوم توجهی به این واکنشها و نظرات دانشجویان نداشتند.
گویا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان متولی تئاتر و وزارت علوم به عنوان متولی تئاتر دانشگاهی بیشتر از اینکه عزمی برای حل مشکلات و معضلات موجود در این عرصهها داشته باشند، بیشتر به ایجاد حواشی و نامناسب کردن شرایط توجه میکنند و برنامهریزیهایی که دارند، البته اگر برنامهریزی داشته باشند، در راستای اعتلا و توسعه تئاتر و تئاتر دانشگاهی نیست.
موضوعات مطرح شده بخشی از وضعیت بلاتکلیف تئاتر ایران و هنرمندان فعال در آن است که معضلات و مشکلات جدیدی برای جامعه تئاتری نیست اما هر سال بیشتر و پررنگتر میشوند و مدیریت جدید دولتی راهکاری برای حل آنها ندارد.
از این رو تکه کلام تکراری در میان اهالی هنر این است که «هر سال دریغ از پارسال».
انجمن علمی هنرهای نمایشی ایران روز ۷ دی سمپوزیوم «آموزش مجازی تئاتر؛ ظرفیتها و چالشها» را برگزار میکند.
رحمت امینی رئیس هیأت مدیره انجمن علمی هنرهای نمایشی، درباره این انجمن علمی به تئاتر آنلاین گفت: انجمن علمی هنرهای نمایشی از جمله انجمنهای علمی است که با حضور استادان و دانشجویان مقطع دکترا و ارشد زیر نظر وزارت علوم شکل گرفته است. انجمن علمی قالبی از یک پژوهشگاه است که برنامههای متعددی اعم از برگزاری سمینارها و انجام پروژههای بزرگ علمی و پژوهشی و برگزاری دورههای مختلف را برگزار میکند.
وی درباره برگزاری اولین برنامه انجمن علمی هنرهای نمایشی ایران، توضیح داد: قرار است سمپوزیوم «آموزش مجازی تئاتر؛ ظرفیتها و چالشها» به عنوان اولین برنامه انجمن در روز ۷ دی برگزار شود. در این سمپوزیوم اکرم قاسمپور عضو هیات علمی دانشگاه سوره، سیمین امیریان عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، محمدحسین ناصربخت عضو هیات علمی دانشگاه هنر و بهزاد آقاجمالی مدرس و پژوهشگر حوزه تئاتر در ۲ پنل جداگانه به سخنرانی میپردازند.
امینی تأکید کرد: برگزاری سمینارها با موضوعات گوناگون به صورت مشترک با دانشگاههای هنری برنامههای پیشروی انجمن علمی هنرهای نمایشی هستند.
سمپوزیوم «آموزش مجازی تئاتر؛ ظرفیتها و چالشها» با مشارکت دانشگاه سوره، روز سهشنبه ۷ دی، از ساعت ۱۶ تا ۲۰ برگزار میشود.
دبیرخانه مرکزی جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی ایران، فراخوان انتخاب دبیر بیست و چهارمین جشنواره تئاتر دانشگاهی ایران را منتشر کرد.
به گزارش تئاتر آنلاین، جشنواره تئاتر دانشگاهی ایران یکی از مهمترین رویدادهای تئاتری کشور است که هر ساله در فصل بهار و با حضور گروههای تئاتر دانشجویی برگزار میشود و به طور حتم یکی از رویدادهای جریانساز تئاتر چند دهه اخیر بوده است.
اما همیشه توجه و حمایت از این رویداد مهم در خور شأن و جایگاه تئاتر دانشگاهی نبوده و نیست. از یکسو همواره دبیر جشنواره با تأخیر انتخاب میشود و از سوی دیگر وزارت علوم حمایت مالی لازم را از جشنواره ندارد.
همه این موارد در کنار فراگیری ویروس کرونا باعث شد تا دوره بیست و سوم جشنواره تئاتر دانشگاهی نیز با تأخیر چندماهه برگزار شود.
حال طبق اعلام پایگاه اطلاع رسانی معاونت فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، دبیرخانه مرکزی جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی ایران مستقر در معاونت فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در راستای شناسایی و انتخاب دبیر بیست و چهارمین دوره این جشنواره اقدام به انتشار فراخوان نمود.
طبق فراخوان منتشر شده داوطلبان باید واجد شرایط زیر باشند:
«شرایط عمومی:
– دارا بودن تابعیت جمهوری اسلامی ایران – عدم محکومیت کیفری در محاکم قضایی جمهوری اسلامی ایران – برخورداری از حسن شهرت – عدم اشتغال همزمان به شغل دولتی یا غیر دولتی تمام وقت – عدم اشتغال به خدمت سربازی و دارا بودن کارت پایان خدمت، معافیت تحصیلی و یا معافیت دائم از خدمت سربازی
شرایط اختصاصی:
– دانشجوی شاغل به تحصیل در یکی از رشتههای تخصصی هنرهای نمایشی در دانشگاههای تابعه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری باشد. – عدم محکومیت انضباطی منجر به صدور حکم کمیته انضباطی دانشگاه و درج در پرونده دانشجویی – عدم سابقه مشروطی در پرونده آموزشی – داشتن حسن سابقه در زمینه تئاتر و هنرهای نمایشی (تجربه اجرایی در جشنوارههای دانشجویی و غیر دانشجویی در اولویت قرار دارد).
دبیر بیست و چهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی ایران پس از بررسی سوابق متقاضیان از طریق شورایی متشکل از استادان و خبرگان تئاتر دانشگاهی و نمایندگان کانونهای دانشجویی، انتخاب و معرفی میشود.
علاقمندان جهت ثبتنام و کسب اطلاعات بیشتر میتوانند حداکثر تا پایان وقت اداری روز ۶ آذر، به وب سایت این جشنواره به نشانی www.iiutf.ir مراجعه کنند.»
باید دید بعد از ثبت نام متقاضیان روند انتخاب و معرفی دبیر بیست و چهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی ایران چگونه طی خواهد شد و با تغییر در بدنه وزارت علوم آیا توجه و حمایت از این رویداد مهم تئاتری به درستی انجام میشود یا نه.
اولین جلسه شورای هنر شورای عالی انقلاب فرهنگی در دولت سیزدهم با حضور تعدادی از اعضای هیأت وزیران، رییس سازمان تبلیغات اسلامی و دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی برگزار شد.
به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از مرکز خبر شورای عالی انقلاب فرهنگی، اولین جلسه شورای هنر شورای عالی انقلاب فرهنگی در دولت سیزدهم با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، سرپرست وزارت آموزش و پرورش و رئیس سازمان تبلیغات اسلامی و دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی برگزار شد. این در حالی است که با دستور این جلسه وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اکثریت آرا به عنوان ریاست شورای هنر انتخاب شد.
سعید رضا عاملی دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در این جلسه ضمن تبریک ایام میلاد پیامبر اکرم (ص) و ولادت امام صادق (ع) گفت: دیروز از محضر مقام معظم رهبری مثل همیشه حکمتهای بسیاری را دریافت کردیم. رهبری حکیم انقلاب درباره جهان اسلام و امت اسلامی ۲ نکته را برجسته کردند که بسیار مهم بود. نکته اول نگاه جامعه نگری به اسلام بود. دین اسلام دچار التقاطهای بسیاری شده و اختلال در ارایه اسلام و فهم اسلام و غرض ورزی ها نسبت به فهم دین اسلام، منشاء مشکلات بسیاری شده است. در روایات آمده است زمانی که حضرت مهدی (عج الله) بیایند، اسلامی معرفی میکنند که برای همه جهانیان جدید است. جدید بودن دین اسلام از باب نوآوری حضرت مهدی (عج الله) نیست، بلکه آنقدر اسلام در مسیر تک نگاریها و تک بعدیها منحرف شده که اسلام استقرار یافته را در سطح جهانی دارای ابهامات بسیاری کرده است.
وی افزود: حکیم فرزانه انقلاب فرمودند: «متفکرین اسلامی در جمهوری اسلامی ایران، به تبیین و بیان دین اسلام بپردازند.» به هر حال یک وظیفه سنگینی بر دوش ما در حوزه فرهنگ است و باید بتوانیم در مسیر تبیین جامعیت اسلام قرار بگیریم. خصوصاً جهان غرب در سکولاریزه کردن دین و اسلام آنقدر به پیش رفتهاند که دین را از مسیر زندگی خارج کردهاند. در ابتدا سخن از جدایی دین از سیاست بود اما بعدها دین را از نهاد علم دور کردند.
با هم افزایی والا به استقرار تمدن نوین اسلامی می رسیم
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: نکته دوم مقام معظم رهبری وحدت جهان اسلام و ارزش این وحدت برای هم افزایی جهان اسلام در شکل گیری تمدن نوین اسلامی بود. حکیم فرزانه انقلاب فرمودند وحدت یک هم افزایی بین جهان اسلام است. در حقیقت در سطح ملی هم به این هم افزایی نیازمندیم. هم افزایی مستلزم نگاهی بلند و هم فکری در کارها با نیتی خالص برای خداوند متعال است. نکتهای که در سخنان رهبری حائز اهمیت بود، ایشان بحث تمدن نوین اسلامی را نه در مقیاس ملی بلکه در مقیاس جهانی مطرح میکنند. حکیم فرزانه انقلاب اسلامی معتقدند بدون وحدت در جهان اسلام، تمدن نوین اسلامی مستقر نمیشود. بنابراین به هم افزایی والایی نیازمندیم تا استقرار تمدن نوین اسلامی حاصل شود.
دبیر شورای علی انقلاب فرهنگی: باید در زمینه حضور مستمر آقای جبلی در جلسات شورای هنر هم صحبت شود چون امتداد کار شورای هنر به صدا و سیما منتهی میشود. نقش کلیدی صدا و سیما در شورای هنر پررنگ است وی ضمن اشاره به تاریخچه ۲۴ ساله شورای هنر در شورای عالی انقلاب فرهنگی بیان کرد: این شورا یکی از شوراهای تخصصی شورای عالی انقلاب فرهنگی است که مصوبات مهمی در آن بوده است. درحقیقت مصوبه ۴۱۱ شورای عالی انقلاب فرهنگی در دوم دی ۱۳۷۶ منشاء تاسیس شورای هنر شده است. در سال ۱۳۸۸ توقفی در کار شورای هنر صورت گرفت که این شورا تبدیل به کمیسیون هنر شد. در این سالها دکتر ایمانی کمیسیون هنر را برعهده گرفتند و علی رغم اینکه اختیارات کمیسیون محدود بود، مجموعهای از دستورات را در کمیسیون هنر طرح کردند. در همان سال ۸۸ توافق شد بود که ریاست شورا بصورت دورهای بر عهده وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی باشد.
استاد دانشگاه تهران افزود: بر اساس آیین نامه در هر دورهای از شورای هنر، انتخابات برگزار میشود و یک نفر از میان اعضای شورای هنر را به ریاست این شورای بر میگزینند. درواقع اعضای حقوقی شورای هنر متشکل از وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، وزیر آموزش و پرورش، رییس سازمان تبلیغات اسلامی و نیز رییس سازمان صدا و سیما است که در دوره قبل هم رییس سازمان صدا و سیما منظم در جلسات شرکت میکردند و باید در زمینه حضور مستمرآقای جبلی در جلسات شورای هنر هم صحبت شود چون امتداد کار شورای هنر به صدا و سیما منتهی میشود. نقش کلیدی صدا و سیما در شورای هنر پررنگ است. اگر مصوباتی در شورای هنر تصویب شود و همراهی صدا و سیما را نداشته باشیم، بروز و ظهور اساسی مصوبه را نخواهیم داشت.
وی افزود: در این دوره سه نفر از اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی، جناب حجت الاسلام والمسلمین دکتر احمد واعظی، دکتر کی نژاد و حجت الاسلام والمسلمین دکتر پارسانیا به تصویب شورای عالی به عنوان نمایندگان شورای عالی انقلاب فرهنگی در شورای هنر انتخاب شدند و امیدوارم در این دوره جدید، گامهای اساسی در شورای هنر برداریم.
هنر حوزه تفنن است یا حوزه تعهد به روش زندگی مطلوب؟
عاملی ضمن اشاره به حوزه تخصصی اش علوم ارتباطات، درباره هنر گفت: شاید در حوزه فرهنگ، موفق ترین حوزه هنر است. هنر عرصه فرهنگ مطلوب را تشکیل میدهد. در هنر نیاز نیست کار الزام آور انجام دهیم. باید گفت هم در فرهنگ عمومی و فرهنگ نخبگانی تمایل به هنر چه هنرهای تجسمی، نمایشی و صناعی در سطح بالایی است و مردم شائق و راغب به سمت هنر هستند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، هنر را دارای اثرگذاری بالا در جامعه دانست و افزود: برخی هنر را حوزه تفنن فرض میکنند اما واقعیت این است هنر حوزه تعهد به روش زندگی مطلوب است. هنر مسئول و متعهد با هنر غیر مسئول و غیر متعهد ۲ عرصه متفاوتند. اگر از بنده با توجه به فعالیت در حوزه غرب شناسی سوال کنند که وضعیت عاملی: نقش دانشگاه به فاخر شدن هنر کمک دهنده است و آموزش و پرورش میتواند ما را در این مسیر یاری دهد. سازمان تبلیغات اسلامی هم با ظرفیتهای عمیق در پیوند با دین در حوزه هنر هم در این مسیر تعالی بخش است امروز فرهنگ عمومی غرب چرا به اینجا کشیده شده است! جواب آن هنر است. در هنر غرب، یک نوع یلخی گری و رهابودگی ای شکل گرفته که بازتاب آن بر هویتهای رها شده، نامعین و چند رگه دیده شده است.
استاد دانشگاه تهران ادامه داد: فرهنگ شناسان در غرب اذعان دارند با پایان هویت در غرب مواجههاند. بدین معنی که افراد دارای استقرار نیستند و «من» وجودی شان نمیتواند یک فرآیند رو به جلویی را طی کند و همچنین «ما» ی اجتماعی شان هم بدین گونه است. بنابراین برخی از پایان ملیت سخن میگویند چون هنر در وضعیت ناثبات و بدون استقرار است. امیدوارم در این دوره با همت آموزش عالی و آموزش و پرورش کشور در حوزه هنر آکادمیک و علمی، هنری برخواسته از دانش و هنر فرآیند شده در نظام آموزش و پرورش کشور را شاهد تعالی باشیم.
عاملی بیان کرد: با نگاهی به پردیس هنر دانشگاه تهران درمی یابید بسیاری از صاحبان هنر در حوزه هنرهای موسیقی، تجسمی و نمایشی هنر بازاری را قبول ندارند. درواقع اعتقاد دارند هنر بازاری با هنر آکادمیک فاصله بسیاری دارد، البته در این زمینه ملاحظات و نکاتی نهفته است. به نظرم نقش دانشگاه به فاخر شدن هنر کمک دهنده است و آموزش و پرورش میتواند ما را در این مسیر یاری دهد. سازمان تبلیغات اسلامی هم با ظرفیتهای عمیق در پیوند با دین در حوزه هنر هم در این مسیر تعالی بخش است.
وی تصریح کرد: استوارت هال در نظریه بازنمایی عنوان میکند اساساً ما در جهان بازنمایی زندگی میکنیم، هیچ چیزی در جهان نیست، مگر آنکه بازنمایی شده باشد. ذهن به محض دریافت، بازنمایی میکند و در مرحله بعد بازنمایی ذهنی مان را تبدیل به هنرهای نقاشی، موسیقی، سینما، تجسمی میکنیم. لذا ما در جهانی زندگی میکنیم که فرهنگ در بستر هنر، بازتولید و بازساخت میشود.
سازمان برنامه و بودجه و الزام تامین مالی مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی
وی دوره جدید را موسمی فاخر برای شورای هنر دانست و گفت: استدعا دارم اعضای محترم این جلسات را شخصاً بدون واگذاری به معاونانشان شرکت کنند. تلاش داریم با مسأله یابی از وضعیت جامعه، به صورت منسجم مباحث دستور کار شورا را چون سند موسیقی، سند ملی مد و لباس و هنرهای تجسمی پیش ببریم.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در پاسخ سخنان حجت الاسلام والمسلمین واعظی مبنی بر اینکه راهکاری در زمینه ضمانت اجرایی مصوبات شورای عالی باید اندیشیده شود، اظهار کرد: در دستور مطالبات مقام معظم رهبری، سیاستها و اقدامات ضروری که برای صحن شورای عالی انقلاب فرهنگی آماده شد، تمام تلاش دبیرخانه شورای بخشی از ضمانت اجرایی مصوبات به نظام بودجه ریزی کشور برمی گردد چون برخی از مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی بار مالی دارد بنابراین سازمان برنامه و بودجه باید خودش را ملزم بداند تا بر اساس مصوبات شورای عالی، ضمانت مالی آن را تامین کند عالی انقلاب فرهنگی ایجاد سازوکار دقیق در زمینه مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی است. درحقیقت بخشی از ضمانت اجرایی مصوبات به نظام بودجه ریزی کشور برمی گردد چون برخی از مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی بار مالی دارد بنابراین سازمان برنامه و بودجه باید خودش را ملزم بداند تا بر اساس مصوبات شورای عالی، ضمانت مالی آن را تامین کند. بخش دیگر مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی به منابع انسانی ارتباط دارد تا از طریق برخی مصوبات منابع انسانی افزایش یابد که سازمان اداری و استخدامی باید خودش را در این زمینه ملزم بداند. همچنین بعضی از مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی مربوط به دستگاهها و وزارتخانهها است که باید آنها و نیز قوه قضاییه خود را مکلف به اجرا بدانند.
عاملی ادامه داد: در زمینه سازمان بازرسی باید گفت زمانی که آیت الله دکتر رییسی ریاست قوه قضاییه را برعهده گرفتند، بلافاصله در مکاتبه و ملاقاتی با ایشان، به سازمان بازرسی دستوری را مبنی بر نظارت بر حسن اجرای مصوبات و خصوصاً اسناد ملی شورای عالی انقلاب فرهنگی ابلاغ کردند. همچنین جناب کاظمی تایید میکنند که بر روی سند تحول آموزش و پرورش، گزارشهایی را از دستگاهها نسبت به اجرایی شدن مصوبات توسط سازمان بازرسی گرفته شد. حال برای اینکه سازمان بازرسی در ساختارشان روند اجرایی شدن مصوبات را بیاورند، این موضوع را پیش بینی خواهیم کرد.
آیین نامه شورای هنر نیازمند بازنگری و اصلاح است
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه این جلسه به ظرفیت عظیم آموزش و پرورش با ۱۵ میلیون دانش آموز و یک میلیون معلم اشاره کرد و گفت: اگر هر شخصی بخواهد در حوزه فرهنگ به بالندگی برسد باید بر حوزه نظام آموزش و پرورش متمرکز شود و تردیدی نیست با ریاست شورای هنر و همت اعضای شورا این گام بزرگ را برخواهیم داشت.
استاد دانشگاه تهران ضمن پیشنهاد حضور محمد مهدی اسماعیلی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان ریاست شورای هنر گفت: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی متولی اصلی حوزه فرهنگ و هنر است. باید گفت در دورهای رییس فرهنگستان هنر، ریاست شورای هنر را به خاطر جایگاه فرهنگستان برعهده داشت و در دورهای دیگر هم ریاست شورای هنر بر عهده رییس صدا و سیما بوده است. جناب آقای اسماعیلی هم از استادان دانشگاه تهران هستند و هم شخصیت حقوقی و هم شخصیت حقیقی ایشان برای این مسئولت مهم تناسب دارد و حتماً شاهد موفقیت بزرگی توسط ایشان و اعضا محترم خواهیم بود.
وی درباره انتخاب دبیر شورای هنر گفت: دبیر شورای هنر باید بتواند با هم پوشانی مناسب با ریاست شورای هنر کار کند. بنابراین اگر رییس شورای هنر محدود به انتخاب دبیر از میان اعضا شود، جای بحث است لذا دبیر باید به پیشنهاد رییس و تصویب اعضای شورای هنر و با حکم دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی منصوب شود که این مهم نیازمند اصلاح آئین نامه شورای هنر است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و طرح چند پیشنهاد حقوقی
محمدمهدی اسماعیلی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ضمن تشکر از اعتماد اعضای محترم شورای هنر در انتصاب به ریاست این شورا گفت: ان شاءالله بتوانیم وظایفی را که در شورای هنر برعهده داریم، پیش ببریم. بارها عرض کردم شورای هنر و شوراهای اقماری شورای عالی انقلاب فرهنگی از ظرفیتهای بالایی برخوردار هستند و ما مرکزیت و قرارگاه بودن شورای عالی انقلاب فرهنگی را با تمام وجود قبول داریم. سعی داریم در پیشبرد حوزه فرهنگی و هنری از ظرفیت شورای هنر به نحو احسن بهره ببریم.
وی درباره انتخاب دبیر شورای هنر گفت: طبق آیین نامه دبیر باید از میان اعضای شورا انتخاب شود. به نظرم اول به اصلاح آیین نامه شورای هنر بپردازیم و بعد از پذیرش اصلاحیهها در شورای عالی، دبیر شورای هنر را انتخاب کنیم. بنابراین انتخاب دبیر را به جلسه آتی بعد از تصویب اصلاحیه موکول کنیم. در تبصره یک ماده دوم عنوان شده رییس و دبیر و منشی از میان هفت نفر عضو شورای هنر انتخاب شوند. طبیعتاً کار دبیرخانه مستقل است، بنابراین اصلاحات آیین نامه شورای هنر باید به صحن شورای عالی برود بعد از اینکه ابلاغ شد، دبیر را انتخاب کنیم.
پاشنه آشیل شورای عالی انقلاب فرهنگی کجاست؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد واعظی عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: ما در رابطه با شورای عالی انقلاب فرهنگی و تبعا شوراهای اقماری آن تا زمانی که مسأله ضمانت اجرایی را مصوبات را حل نکنیم، تقریباً انگیزهها برای مشارکت جدی در جلسات کاهش مییابد. با توجه به نزدیک بودن حکم مقام معظم رهبری درخصوص شورای حجت الاسلام واعظی: زمانی که دیوان عدالت اداری بتواند مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی را به عنوان یک قانون گذار ابطال کند، بنابراین کم کم راه برای دیگر دستگاههای قانونگذار باز میشود تا مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی را ابطال کنند عالی انقلاب فرهنگی، باید اساساً برای ضمانت اجرایی مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی راهکاری اندیشیده شود. چند روز پیش مطلبی را در زمینه سهمیه استادان و فرزندانشان خواندم (شاید مستقیماً ناظر به مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی نباشد) که دیوان عدالت اداری، مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی را ابطال کرده بود. زمانی که دیوان عدالت اداری بتواند مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی را به عنوان یک قانونگذار ابطال کند، بنابراین کم کم راه برای دیگر دستگاههای قانونگذار باز میشود تا مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی را ابطال کنند.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، پاشنه آشیل شورای عالی انقلاب فرهنگی و شوراهای اقماری آن را در مسأله فقدان ضمانت اجرایی مصوبات شورای عالی دانست و پیشنهاد داد: با توجه به اینکه بازرسی کل کشور بخشهای مختلفی را دارا است و نهادهای اجرایی و دولتی کشور مخاطب بسیاری از مصوبات هستند، در آنجا به اصطلاح معاونت علمی و فرهنگی به وجود آید و در بحث بازرسی و نظارت مصوبات الزامات رسمی را متوجه دستگاهها کند. نفس این موضوع که یک نهاد نظارتی و بازرسی متکلف امور حوزه مصوبات به اصطلاح هنر و فرهنگ باشد، یکی از اهرمهایی است که میتواند به ضمانت اجرایی مصوبات ختم شود.
سیاستهای ما نباید «ایست بازرسی» باشد!
زلفی گل وزیر علوم، تحقیقات و فناوری هم در بخش دیگری از این برنامه به بحث ضمانت اجرایی مصوبات شورا و انتقاد واعظی در این زمینه اشاره کرد و گفت: به نظرم برای هر مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی باید بحث ضمانت اجرایی اش پیش بینی شود که این مورد رعایت نشده است. به عنوان مثال در جلسه آینده، درباره شورای اسلامی شدن دانشگاهها موضوعی را که دکتر واعظی طرح کردند متذکر خواهم شد. ما یک نفر را به عنوان رییس دانشگاه منصوب میکنیم و این شخص باید بحث سند اسلامی شدن دانشگاهها و مسائل فرهنگی را اجرا کند اما این فرد را با دادن حکم ریاست رها میکنیم تا نهایت از این سمت برداشته شود. در این دوره به ریاست دانشگاهها ضمن اینکه برنامه وزارتخانه را ابلاغ کردم، از آنها خواستهام تا برنامه خودشان را ارایه دهند. درحالیکه باید برنامه رییس دانشگاه در شورای اسلامی شدن دانشگاهها مطرح شود تا شاخصها و اولویتهای اجرای آن را لحاظ کنیم.
زلفی گل: در مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، مجلس شورای اسلامی و هیئت امنای دانشگاهها بحث مغفول مانده این است که، منافع فردی و ملی را همسو نمیبینیم وی ادامه داد: در مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، مجلس شورای اسلامی و هیأت امنای دانشگاهها بحث مغفول مانده این است که، منافع فردی و ملی را همسو نمیبینیم. آیا در تصویب آیین نامه ارتقای منافع فردی و ملی همسو دیده شده یا نه؟
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری پیشنهاد حجت الاسلام والمسلمین احمد واعظی را درخصوص نظارت اجرایی مصوبات از سوی سازمان بازرسی رد کرد و گفت: سیاست سازمان بازرسی، توبیخ قبل از پیشگیری است. اول فرد یا سازمانی اشتباهی میکند و بعد سازمان بازرسی اعلام میکند طبق قانون عمل نکردی، در حالی که نبایستی سیاستهای ما چون ایست بازرسی باشد. بنابراین سیاستها و ضمانت اجرای شورای عالی انقلاب فرهنگی باید به گونهای باشد که در حین حرکت قابل رصد باشد، بنابراین جایگاه سازمان بازرسی و نظارت را باید کنار بگذاریم. فی الواقع در شورای عالی انقلاب فرهنگی ساز و کار اجرایی شدن مصوبات را باید پیش بینی کنیم.
وی هنر را جزو فناوریهای نرم عنوان کرد و گفت: استدعا دارم یک عضوی با تصویب شورا مثل معاون فناوری وزیر علوم که مربوط به پارکهای علم و فناوری (هنر نرم) است، در شورای هنر وجود داشته باشند تا آنها به مصوبات شورا با دید تولید ثروت از دانش به آن نگاه کنند و نظراتشان را در شورای هنر ارایه دهند تا مصوبات شورا با دید اجرایی تری پیش رود. البته شاید جای این سوال باشد که شما به عنوان وزیر علوم، عضو شورای هنر هستید و این امر کفایت کند اما کار کارشناسیای که معاون فناوری وزارت علوم میتواند داشته باشد، بنده ندارم.
جای حوزه هنری در جلسات شورای هنر خالی است
حجتالاسلام و المسلمین محمد قمی رئیس سازمان تبلیغات اسلامی با توجه به اضافه کردن نهادهای هنری به شورای هنر ضمن اشاره به حوزه هنری گفت: حوزه هنری یک نهاد مستقل با بودجهای مشخص است و ریاست آن از سوی رهبری منصوب میشود. همچنین مقام معظم رهبری تعابیر خلاقی درباره حوزه هنری دارند و ایشان حوزه هنری را خانه هنر انقلاب، پایگاه هنر انقلاب میدانند. حوزه هنری یک نهاد حاکمیتی است که بالای ۲۰۰ سینما را در همه استانها در اختیار دارد و از ساز و کار پیچیدهای برخوردار است.
حجت الاسلام قمی: حوزه هنری به عنوان نهاد متعهد و ساختاری انقلاب اسلامی در حوزه هنر مورد تایید و حمایت خاص ویژه رهبری است که جایش در شورای هنر خالی است وی افزود: یک ساختار حاکمیتی پیشرو در حوزه هنر به اسم حوزه هنری داریم که محل تامل این جلسه میتواند واقع شود و ممکن است اعضای شورا بگویند به عنوان عضو مدعو کفایت میکند اما حوزه هنری به عنوان نهاد متعهد و ساختاری انقلاب اسلامی در حوزه هنر مورد تایید و حمایت خاص ویژه رهبری است که جایش در شورای هنر خالی است. پیشنهاد میکنم ریاست حوزه هنری مثل ریاست فرهنگستان هنر، سازمان میراث و گردشگری به شورای هنر افزوده شود.
تنها دستگاهها را در اجرایی نشدن سند خطاب قرار ندهیم!
کاظمی سرپرست وزارت آموزش و پرورش گفت: معتقدم شورای هنر با سطح نگاه بالاتری تنها در سطح نخبگانی سیاستگذاری میکند و کمتر به حوزه زیرساختی و بنیادی هنر به ویژه در حوزه تعلیم و تربیت توجه شده است. از هر منظری بنگرید چه در حوزه تربیت نیروی انسانی و چه در حوزه اثرگذاری و اثربخشی باید به حوزه تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) بیشتر توجه کنید چون آموزش و پرورش هم این ظرفیت را دارا است.
بر اساس این گزارش طبق دستور جلسه شورای هنر، رییس شورای هنر انتخاب و برخی از موارد آیین نامه شورای هنر اصلاح شد.
به گفته وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی آیین نامه شورای هنر به نحوی اصلاح شده که امکان بیشتری برای حضور اشخاص حقیقی از میان هنرمندان و استادان دانشگاهها فراهم شود.
در جلسه اول شورای هنر شورای عالی انقلاب فرهنگی در دولت سیزدهم پیشنهاد شد ۳ نفر از شخصیتهای فرهنگی، دانشگاهی و هنرمندان و یک نفر از روسای دانشگاهها و همچنین وزیر میراٍث فرهنگی و گردشگری و همچنین رئیس حوزه هنری به اعضای شورای هنر اضافه شوند.
همچنین مقرر شد دبیر شورا به پیشنهاد رییس شورای هنر و تصویب در شورای هنر تعیین شود، این در حالی است که دبیر شورای هنر با حکم دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی منصوب و عضو شورا خواهد بود. البته موارد یاد شده اصلاحیه آئین نامه شورای هنر است که بعد از تایید شورای عالی انقلاب فرهنگی مبنای کار خواهد بود.
در این جلسه پیشنهاد شد انتخاب دبیر و منشی شورای هنر شورای عالی انقلاب فرهنگی به جلسه آتی، بعد از اصلاح آیین نامه شورای هنر ضمن تایید و تصویب شورای عالی، موکول شود.
حمید نیلی مدیرعامل انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس معتقد است مدیران و تصمیمگیرندگان تئاتری و هنری برای پرداختن به موضوع انقلاب اسلامی در آثار هنری سلیقهای برخورد میکنند.
تئاتر آنلاین-گروه هنر-فریبرز دارایی؛ بیش از ۴ دهه از پیروزی انقلاب اسلامی ایران گذشته و جای خالی یک سیاستگذاری مشخص و مدون از سوی مدیران فرهنگی و هنری برای پرداختن به این موضوع و مفاهیم مرتبط با آن در عرصههای هنری احساس میشود.
این امر در عرصه تئاتر ایران نیز مشهود است و با وجود اینکه سازمان و نهادهای مختلف نظیر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان فرهنگی و هنری شهرداری، حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی، بنیاد روایت فتح، بنیاد فرهنگی هنری رودکی، معاونت فرهنگی بنیاد شهید و امور ایثارگران، وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم طبق وظایف خود باید در عرصههای فرهنگی و هنری حضوری تأثیرگذار داشته باشند و به مفاهیمی چون انقلاب اسلامی بپردازند اما طی دهههای اخیر شاهد برنامهریزی و سیاستی مؤثر در این خصوص نبودهایم.
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان متولی هنر در کشور نتوانسته یک سیاستگذاری مشخص در این زمینه داشته باشد و از سوی دیگر با موضوعاتی چون انقلاب اسلامی به صورت مناسبتی و مقطعی برخورد کرده است.
از سوی دیگر سایر سازمانها و نهادهایی که نام شأن ذکر شد نیز به صورت جزیرهای و بدون برنامهریزی مشخص و مؤثر فقط در مناسبتها و برای ارائه آمار به این موضوع پرداختهاند.
این روند باعث شده تا سطح کیفی آثار معدود تولید شده با موضوع انقلاب اسلامی ایران و مفاهیم مرتبط با آن، که موضوعات اجتماعی را نیز شامل میشود، دارای سطح کیفی قابل قبولی نباشند. نگاه مقطعی مدیران، مسئولان و تصمیم گیرندگان فرهنگی باعث شده تا تولیدات هنری و تئاتری در این حوزه با انگ «سفارشی» همراه شود و همین امر موجب دافعهای برای حضور هنرمندان نسلهای مختلف و تولید آثار نمایشی با کیفیت قابل قبول شده است.
نکته قابل تأمل این است که چرا طی ۴ دهه مدیریت کلان فرهنگی و هنری کشور به یک سیاستگذاری مشخص و مدون برای تولیدات آثار هنری از جمله آثار تئاتری با موضوع انقلاب اسلامی، گفتمان انقلاب اسلامی و به طور کل مفهوم انقلاب اسلامی نرسیده و نهادها و مراکز مختلف بدون داشتن سیاستی مشخص در مناسبتهای مرتبط به تولید آثار سفارشی پرداختهاند، در حالی که وجود یک سیاستگذاری مشخص و مدون باعث میشود این مفهوم و مفاهیم مرتبط با آن در طول سال و توسط هنرمندان نسلهای مختلف در تولیدات هنری و تئاتری مدنظر قرار گیرد.
از این رو و برای بررسی چرایی شکل نگرفتن چنین روندی در عرصه تئاتر برگزاری سلسله نشستهایی با مدیران و مسئولان نهادها و مراکز ذکر شده در گروه هنر تئاتر آنلاین مدنظر قرار گرفت. اولین نشست در این خصوص با حضور حمید نیلی مدیرعامل انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس بنیاد فرهنگی روایت و مدیرعامل سابق انجمن هنرهای نمایشی ایران اداره کل هنرهای نمایشی برگزار شد.
نیلی در این گفتگوی صریح به ارائه نقطه نظرات خود درباره چرایی نبود یک سیاستگذاری مشخص و مدون برای پرداختن به موضوع انقلاب اسلامی ایران در تئاتر، دغدغه مدیران و مسئولان تصمیم گیرنده در این خصوص و روندی که برای رفع این معضل باید مدنظر قرار داد، پرداخت.
مشروح این نشست در ذیل آمده است:
* جایگاه انقلاب اسلامی ایران در حوزه تئاتر موضوع مدنظر ما است. قصدمان بررسی ۴ دهه گذشته تئاتر ایران و پرداختن آن به موضوع انقلاب اسلامی و مفاهیم مرتبط با آن است. از دیدگاه شما به عنوان مدیرعامل انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس که سابقه مدیریت انجمن هنرهای نمایشی ایران در اداره کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را هم در کارنامه خود دارید آیا در این ۴ دهه به لحاظ تولیدات مرتبط با این موضوع به درستی برنامهریزی و اقدام شده است؟
حمید نیلی: به نظر من بحثی که شما انجام میدهید بحث مهمی است و امیدوارم به یک سند بیانجامد و در اختیار مدیران قرار بگیرد. فکر میکنم در ۴ دهه اخیر اتفاقات در خصوص موضوع انقلاب اسلامی در تئاتر حالت نوسانی داشته است. نکتهای که باید به آن توجه شود این است که جایگاه را چگونه تعریف میکنیم؛ اینکه در تئاتر تهران دیده نمیشود، در تئاتر ایران دیده نمیشود، در جشنوارهها دیده نمیشود و یا هنرمندان پیشکسوت و با سابقه در این حوزه فعالیت نمیکنند. همه جا اعلام کرده و به این موضوع قائل هستم که در تئاتر کشور این حوزه حرف برای گفتن دارد.
وقتی سال ۹۸ جایزه بزرگ «سرو» را تعریف میکنیم و به هنرمندان میگوئیم که آثار خود را در این حوزه ارائه دهند، حدود ۲۸۰ اثر حوزه انقلاب و دفاع مقدس ارائه میشود یعنی این حوزه کار خود را انجام میدهد اما چرا همچنان میگوئیم که موضوع انقلاب اسلامی در تئاتر ایران مغفول مانده است؟ شاید به این دلیل که ما همه چیز را در تهران خلاصه میکنیم وقتی سال ۹۸ جایزه بزرگ «سرو» را تعریف میکنیم و به هنرمندان میگوئیم که آثار خود را در این حوزه ارائه دهند، حدود ۲۸۰ اثر حوزه انقلاب و دفاع مقدس ارائه میشود یعنی این حوزه کار خود را انجام میدهد اما چرا همچنان میگوئیم که موضوع انقلاب اسلامی در تئاتر ایران مغفول مانده است؟ شاید به این دلیل که ما همه چیز را در تهران خلاصه میکنیم. به یاد دارم وقتی جایزه بزرگ «سرو» را در انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس تعریف میکردیم فکرمان این بود که نهایتاً ۱۰۰ اثر به جایزه ارائه شود ولی بیش از اینها اثر به ما ارائه شد. تئاتر انقلاب و دفاع مقدس فقط به ۴ دهه اخیر نمیپردازد و به آن روحیه حماسی و مقاومت قبل از انقلاب اسلامی نیز میپردازد نظیر پرداختن به شخصیتهایی چون میرزای شیرازی، بهلول، رئیس علی دلواری و اتفاقاتی نظیر مسجد گوهرشاد. به نظر من این نگاه باعث گسترده شدن حوزه مدنظر میشود. گاهی آثاری تولید و ارائه میشوند که گفتمان شأن گفتمان انقلاب اسلامی است که این اتفاق خوبی است.
شاید آموزش و نبود متن درست و وقت نگذاشتن برای خلق یک اثر مناسب باعث شده تا این بحثها مطرح شود و شاید به نوعی برای هنرمندان یک قدرت بازدارندگی برای حضور در این عرصه و پرداختن به این موضوع وجود دارد. به نظر من اگر برخی اتفاقات و تعاملات با خوش سلیقه گی مدیران همراه باشد میتوانیم شاهد اتفاقات خوبی باشیم. به دلیل اینکه قبل از حضور در عرصه مدیریت در عرصه تهیه کنندگی فعالیت میکردم متوجه شدم که هنرمندان خوش ذوق تئاتر ما به دلیل عنوان «سفارشی بودن» کمتر وارد این حوزه میشوند ولی واقعاً خیلی از هنرمندانی که در حوزه تئاتر انقلاب اسلامی کار میکنند با دغدغههای شخصیشان است. من در انجمن هنرهای نمایشی برای تولید ۲۵۰ اثر بودجهای نداشتیم ولی اشخاص با دغدغه خودشان به تولید آثاری در این حوزه پرداختند و کارشان سفارشی نبود.
به نظر من جدا از بحث جشنوارهها و بر اساس آمار و ارقام در کلیت دغدغه پرداختن به موضوع انقلاب اسلامی و مفاهیم آن در تئاتر ایران وجود دارد.
* در دهه ۶۰ اکثر آثار با موضوعیت انقلاب تولید و اجرا میشود. در دهه ۷۰ و پس از آن دهه ۸۰ و در نهایت دهه ۹۰ پرداخت به این موضوع و مفاهیم مرتبط با آن کمتر و کمتر میشود و همانطور که اشاره کردید به یک جریان «سفارشی» تبدیل شده و مناسبتی با آن برخورد میشود. اینکه دغدغه مندی از سوی هنرمندان و نسل جوان برای فعالیت در این حوزه وجود دارد خیلی خوب است اما از سوی تصمیمگیرندگان فرهنگی و هنری و مدیران این عرصهها یک برنامهریزی و سیاستگذاری درست وجود نداشته که ما طی ۴ دهه شاهد روند درست و مشخصی در تولید آثاری باشیم که از زوایای مختلف به انقلاب اسلامی، مفاهیم مرتبط با آن و گفتمان انقلاب اسلامی بپردازند. مدیریت هیچ برنامهریزی منسجم و مشخصی برای تولید آثار تئاتری برای ارائه این مفاهیم و گفتمان انقلاب اسلامی در داخل و بعد از ۴ دهه به خارج از کشور نداشته است. چرا یک سیاستگذاری و برنامهریزی مشخص از سوی مدیران و تصمیمگیرندگان فرهنگی و هنری نظیر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی، سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران و نهادها و سازمانهای دیگر در این خصوص وجود نداشته و ندارد و مدیران در حد شعار و حرف به این حوزه میپردازند؟
اگر از هر مدیری در این خصوص پرسش شود یکی از پاسخها این است که هنر سلیقهای است و هر کسی سلیقه خود را اجرا میکند که حرف بسیار اشتباهی است. به نظر من هنوز که هنوز است در انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس یک مانیفست درست و مشخصی در این خصوص نداریم، هنوز یک اساسنامه درست و مشخص درباره تئاتر مقاومت نداریم، بر این اساس برای جشنواره تئاتر مقاومت که رویداد مهم این عرصه هست هم نگاه و برنامهریزی درستی وجود ندارد. معتقدم اولین آسیبی که به این حوزه وارد شد از سلیقهای برخورد کردن مدیران است و این ماجرا به سند و مانیفست آن مجموعه بر میگردد…
* میتوان این سلیقهای برخورد کردن را به نبود دغدغه در نزد مدیران ربط داد؟ وقتی کلاً برای این حوزه سیاستگذاری و سند مشخصی از سوی مدیران فرهنگی و هنری وجود ندارد آیا دغدغه شأن زیر سوال نمیرود؟
به نظر من در سطح ملی این دغدغه در مدیران وجود دارد ولی نگاه به اینکه این دغدغه رفع شود فرق میکند. در دهه ۶۰ پرداختن به حوزه انقلاب اسلامی در تئاتر خیلی پر رنگ است چون همه در آن فضا بودند و نوعی ارتباط عاطفی بین اشخاص با موضوع برقرار بود. معتقدم در دهه ۷۰ به نوعی سلیقه مدیران وارد این حوزه شد ولی چون هنوز هنرمندانی که در آن عرصه نفس کشیده بودند، همچنان پرداختن به این موضوع وجود داشت. در اواسط دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰ نسل جدید وارد عرصه فعالیت شد و قدیمیها کمتر فعالیت میکردند و در دهه ۹۰ به طور کل نسلی وارد عرصه شد که کلاً با موضوع انقلاب اسلامی آشنا نبود و حق هم داشت زیرا متولد دهه ۷۰ و ۸۰ بود؛ نفس امام (ره) را استشمام نکرده، جنگ را درک نکرده بود و از طرفی هم فضای موجود در دانشگاه و همچنین بحث سفارشی شدن باعث میشد به سمت پرداختن به موضوع انقلاب اسلامی و مفاهیم آن نرود.
به نظرم درباره هر دهه از ۴ دهه گذشته باید صحبت کرد اما مهمترین و به نظر من کلیدیترین نکته در این خصوص این است که مدیران به موضوع انقلاب اسلامی و مفاهیم مرتبط با آن در تئاتر ایران سلیقهای نگاه کردند. نکته دیگر بحث آموزش نیروها و بچههایی است که در این حوزه به تولید اثر میپردازند.
وقتی در انجمن هنرهای نمایشی بودم معتقد بودم که درباره وقایع گوهرشاد کاری جدی نداشتهایم به همین خاطر مبلغی را در انجمن برای حمایت از تولید این اثر اختصاص دادیم. درست است که مورد کمی بی مهری قرار گرفت ولی بالاخره این اتفاق افتاد و گفتیم که بر اساس جغرافیای فرهنگی و هنری هر منطقه این اتفاق را انجام میدهیم ولی این رفتار هم سلیقهای بود زیرا انجمن هنرهای نمایشی چنین وظیفهای نداشته است. با این وجود این اتفاق افتاد و مورد استقبال هم قرار گرفت.
به نظر من دغدغه در مدیران وجود دارد و سلیقه شرایط را متغیر کرده است.
* نکتهای که قابل تأمل است و باعث میشود که نبود دغدغه در مدیران و تصمیم گیرندگان فرهنگی و هنری مطرح شود، این است که وقتی دغدغه وجود داشته باشد که باید در عرصههای هنری از جمله سینما، تئاتر و هنرهای تجسمی و موسیقی به موضوع انقلاب اسلامی و مفاهیم مرتبط با آن پرداخته شود و تولیداتی در این عرصهها داشته باشیم، دیگر صرف آمار فعالیت نمیشود. اگر دغدغه در مدیریت وجود داشته باشد برای اینکه این دغدغه به نسلهای آینده منتقل شود برنامهریزی درستی برای آن در زمینه تحقیق و پژوهش، آموزش و تولید آثار انجام میشود. تا چه اندازه برنامهریزی منسجم و مشخص برای پژوهش درباره مفهوم انقلاب اسلامی وجود داشته است؟ وقتی دغدغه وجود داشته باشد برنامهریزی درستی برای آن صورت میگیرد ولی چرا مدیران فرهنگی و هنری هیچ برنامهریزی مدون و مشخصی برای پرداختن به موضوع انقلاب اسلامی و مفهوم و گفتمان انقلاب اسلامی توسط تئاتر نداشته و ندارند؟ وقتی برنامهریزی وجود نداشته باشد نگاه سفارشی و مقطعی میشود. سفارشی کار کردن در ذات بد نیست اما رفتار مقطعی و مناسبتی مدیران و تصمیم گیرندگان و تولید آثار بی کیفیت باعث نازل شدن این عنوان شده است. آیا این امر حاکی از نبود دغدغه در مدیران و تصمیم گیرندگان نیست؟
ما سند و آئین نامه جشنواره تئاتر مقاومت را بر اساس چارچوبی که بود ارائه دادیم و امیدواریم ماندگار شود. معتقدم دغدغه در مدیران وجود دارد یعنی باید وجود داشته باشد چون اگر دغدغه انقلاب اسلامی را نداشته باشد نباید مدیر شود. بالاخره همه ما در یک چارچوبی نفس میکشیم و کسی که مدیر جمهوری اسلامی ایران میشود باید یکسری دغدغهها را داشته باشد.
* فکر نمیکنید در برخی مدیران این دغدغه در حد کلام و حرف است؟ چون در عمل به شکل دیگری رفتار میکنند.
دغدغه باید باشد و جزولاینکف مدیران است اما باز هم بر میگردیم به سلیقه. به نظر من مدیر چون دغدغه دارد باید ایجاد انگیزه برای فعالیت در این حوزه شود. اشاره کردم که حدود ۲۷۰ تا ۲۸۰ اثر برای جایزه بزرگ «سرو» با دغدغه شخصی هنرمندان تئاتر ارائه شد، شما در نظر بگیرید اگر بخواهیم برای هنرمندان ایجاد انگیزه کنیم چه اتفاقی رخ خواهد داد. ما در حال حاضر در حوزه پژوهش کم کاری نداریم و به عنوان مثال «سوره مهر» حوزه هنری کتابهای متعددی در حوزههای انقلاب، دفاع مقدس و مدافعان حرم منتشر کرده است. اگر برای هنرمندان ایجاد انگیزه شود و مدیر هنرمندانی را که دغدغه شخصی برای فعالیت در این حوزه دارند شناسایی کند و برای شأن ایجاد انگیزه کند و آموزش دهد، باعث شکلگیری روندی میشود که شاهد رشد هنرمندان فعال در این حوزه و آثار تولید شده در این خصوص خواهیم بود.
ما باید برای هنرمندان ایجاد انگیزه کنیم. برای من جالب است که نسل جوان تئاتر آثاری را در حوزه انقلاب و دفاع مقدس خلق و اجرا میکنند که حرفی برای گفتن دارد.
مهم است که مدیر بتواند چانه زنی کند و از زحمات نویسنده و هنرمند تئاتر که در این حوزه تلاش و اثری را خلق کرده حمایت کند. ایجاد انگیزه به سلیقه مدیران بر میگردد. ۷ مدیرعامل در انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس وجود داشته، آیا میتوان گفت که این مدیران دغدغه انقلاب و دفاع مقدس را نداشتهاند؟
از جشنوارههای منطقهای باید هنرمندان شناسایی شوند و به آنها آموزش داده شود تا روند کیفی درستی را طی کنند. وقتی آموزش و حمایت درست از این نیروها وجود داشته باشد و این هنرمندان به درستی دیده شوند اتفاقات خوبی در حوزه تئاتر انقلاب اسلامی رخ میدهد. من معتقدم اگر هنرمندی سر سفره تئاتر انقلاب اسلامی و دفاع مقدس بنشیند دیگر تمایلی به ترک آن نخواهد داشت مگر اینکه مدیران به قدری نامناسب برخورد کنند که هنرمند بگوید عطایش را به لوایش میبخشم.
* این اتفاق هم افتاده و بسیاری از هنرمندان به دلیل رفتار مدیران از سر این سفره بلند شده و رفتهاند. ما هنرمندانی از نسل قبل و جدید داریم که به درستی موضوع انقلاب و دفاع مقدس میپردازند اما از آنجایی که مدیران با نگاهی سلیقهای با آثار برخورد میکنند انگیزه هنرمندان از بین میرود. مگر میشود مدیران و تصمیم گیرندگان فرهنگی و هنری دغدغه انقلاب اسلامی را داشته باشند ولی یک سازماندهی و برنامهریزی مشخص برای تولید آثار نمایشی در این حوزه وجود نداشته باشد؟ اینکه یک مدیر به هنرمند انگیزه بدهد و دیگری انگیزهها را از بین ببرد.
منظور شما این است که به عنوان مثال معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بیاید و سیاستگذاری خود را در این زمینه مشخص کند؟ در مورد عملکرد حرف شما را قبول دارم ولی در خصوص بحث دغدغه معتقدم که وجود دارد و باید وجود داشته باشد.
* اگر یک سند مدون و سیاستگذاری شده وجود داشته باشد دیگر هیچ مدیری اجازه ندارد سلیقهای برخورد کند بلکه موظف است بر اساس آن سیاستگذاری و برنامهریزی پیش برود. چرا یک هنرمند وقتی قرار است به مفاهیم روز انقلاب اسلامی در تئاتر بپردازد یا باید کارش سفارشی باشد یا باید با کمترین حمایت اثرش را به صحنه ببرد؟ چرا به شکل حرفهای نباید این اتفاق بیفتد؟ وقتی برنامهریزی و سیاستگذاری مشخص وجود داشته باشد دیگر به شکل حرفهای به تولید این آثار پرداخته میشود. وقتی سیاستگذاری مدون و مشخص نداریم باید به این فکر کنیم که چگونه در مدیر انگیزه ایجاد کنیم که بتواند انگیزه لازم را در هنرمندان نیز ایجاد کند.
حرف شما درست است اما من احساس میکنم در تئاتر ایران مهمترین انگیزه برای نوشتن و تولید آثار جشنوارهها هستند که البته نمیگویم این اتفاق خوب است یا بد. ما باید در هر کدام از جشنوارهها جایگاه جدیای را به انقلاب اسلامی و مفاهیم آن بدهیم نه با تفکیک کردن و ایجاد بخشی به نام «انقلاب اسلامی»…
* اصلاً این تفکیک کردن به موضوع و کار در خصوص آن لطمه میزند.
دقیقاً، باید دید دغدغه مردم در شرایط روز اجتماعی چیست. به عنوان مثال حمایت از تولید داخلی و اصلاح الگوی مصرف از دغدغههای مهم و مفاهیم به روز مرتبط با انقلاب اسلامی است که ربطی به سفارشی بودن یا نبودن ندارد و میتواند در جشنوارههای مختلف از جمله جشنواره تئاتر کودک و تئاتر خیابانی مریوان به آنها پرداخته و مورد توجه قرار گیرند. ما باید در جشنوارهها بدون اینکه موضوع را شعارزده کنیم با ایجاد انگیزه در هنرمندان به این مفاهیم بپردازیم.
در جشنواره تئاتر فجر جا برای پرداختن به این مفاهیم وجود دارد ولی میآییم و میگوئیم که باید آثاری با موضوع «انقلاب اسلامی» تولید و اجرا شوند و این امر تداعی کننده همان بحث سفارشی بودن در ذهن هنرمندان بخصوص هنرمندان نسل جدید میشود و مانعی برای حضور و فعالیت آنها در این حوزه. وقتی مباحث اجتماعی به روز مرتبط با انقلاب اسلامی را مدنظر قرار دهیم اتفاقات قابل توجهی در زمینه حضور هنرمندان و پرداختن به این حوزه رخ میدهد.
معتقدم جشنواره یکی از عوامل بسیاربسیار مهم و تعیین کننده است که باید در سیاستگذاری آن ایجاد انگیزه برای هنرمندان و پرداختن به این مفاهیم دیده شود. متأسفانه آثار قابل قبولی که در زمینه انقلاب اسلامی و مقاومت تولید و اجرا میشوند و با استقبال مخاطبان روی صحنه میروند از سوی جشنواره تئاتر فجر دیده نمیشوند و به آنها فرصت دیده شدن در این رویداد داده نمیشود. اگر کار ضعیف باشد مهم نیست ولی آثاری بودهاند که در اجرای عمومی شأن جریان ساز شده و مدیران و تصمیم گیرندگان با آنها عکس یادگاری میگیرند اما امکان ارائه در بخشهای رقابتی جشنواره تئاتر فجر را پیدا نمیکنند.
* سلیقه را میتوان ممیزی دانست؟
بله، من با بخشی که ممیزی آثار را انجام میدهد چالش دارم زیرا معتقدم برخی ممیزیها بر اساس ذائقه سلیقه است. این امر باعث میشود موضوعات و مفاهیم محدود شود و هنرمندان را مجبور میکند به موضوعات دیگری نظیر موضوعات پساجنگ بپردازد.
* باز به این موضوعات نیز نمیتوان پرداخت چون بحث سلیقه و ممیزی وجود دارد.
دقیقاً، آنقدر دایره را تنگ میکنیم و بعد میگوئیم چرا هنرمندان در این حوزهها فعالیت نمیکنند. امیدوارم ۲ اتفاق در عرصه مدیریت جدید بیفتد؛ اینکه شناخت آدمها و هنرمندان جدید در سراسر کشور و آموزش آنها است زیرا همه هنرمندان که در تهران به دنیا نیامدهاند و این شناخت و آموزش منجر به تولید شود. قبول دارم که در بخش متن در این حوزه با مشکل مواجه هستیم، با اینکه داستان و شخصیت داریم نیاز به پژوهش در رمان داریم تا به تولید نمایشنامه بیانجامد. امیدوارم این اتفاقات در دوره جدید مدیریت اتفاق بیفتد.
* مشکل اساسی که ما داریم این است که خیلی جزیرهای برخورد میشود.
دقیقاً
* وقتی میگوئیم تئاتر دانشگاهی، گفته میشود که متولی اش وزارت ارشاد نیست بلکه وزارت علوم متولی آن است، وقتی میگوئیم تئاتر انقلاب و دفاع مقدس گفته میشود متولی اش وزارت ارشاد نیست بلکه بنیاد روایت فتح است. هنرمندان در این شکل از مدیریت کمتر راغب میشوند تا برای تولید اثر به سراغ نهادهای دیگر بروند زیرا این ذهنیت وجود دارد که از حمایت مالی و امکانی کمتری برخوردار میشوند و باید در سالنهایی غیر از سالنهای معروف و معتبر تئاتری آثارشان را اجرا کنند. در صورتیکه وقتی یک اثر تئاتری تولید میشود حوزه هنری، بنیاد روایت فتح، اداره کل هنرهای نمایشی وزارت ارشاد و سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران میتوانند یکپارچه از اثر حمایت کنند. اگر یک هنرمند ببیند که مدیران و نهادها سلیقهای و جزیرهای برخورد نمیکنند انگیزهاش برای فعالیت و تولید اثر بیشتر میشود زیرا دیگر انگ سفارشی کار کردن به یک اثر زده نمیشود زیرا به صورت یکپارچه از کلیت تئاتر حمایت میشود. اگر این روند شکل بگیرد آثاری که با موضوع انقلاب اسلامی و مفاهیم به روز مرتبط با آن تولید و اجرا میشوند از حمایت بیشتری برخوردار خواهند زیرا در سیاستگذاری و برنامهریزی یکپارچه این نهادها در نظر گرفته شده است.
این حرف درست است. معتقدم باید پازلی را برای این مفهوم تعریف کنیم که در آن وظایف هر کدام از نهادها مشخص باشد. به خاطر اینکه هر کدام اعتقاد داریم باید کار خودمان را خودمان انجام دهیم و چون توجهی به هم پوشانی نمیکنیم نتوانستهایم که به صورت یکپارچه وارد عمل شویم.
البته من نگاه دیگری هم دارم، خود هنرمندان نیز وظیفهای دارند. استادان بزرگ تئاتر برای خلق یک اثر مطالعه بسیاری انجام میدهند ولی اکثر هنرمندان نسل جدید به سراغ یا کارهای از پیش نوشته شده میروند یا به سمت کارهای خارجی میروند. هنرمندان نیز وظیفه دارند روی موضوع انقلاب اسلامی و مفاهیم مرتبط با آن یا هر موضوع دیگری که نسبت به آن دغدغه دارند، وقت بگذارند. اکثراً به دنبال آماده کردن سریع یک اثر و اجرای آن هستند. معتقدم اگر هنرمندان سعه صدر داشته باشند مخصوصاً هنرمندان نسل جدید که خیلی خوشفکر هستند، اتفاقات خوبی رخ خواهد داد.
انقلاب اسلامی مفهوم است، زمان و مکان نیست. انقلاب اسلامی و بحث مقاومت از قرنها قبل حتی پیش از ظهور اسلام شکل گرفته و در آینده هم ادامه خواهد داشت. معتقدم هر اتفاقی و هر موضوعی که با بحث مقاومت پیوند میخورد جزو مفاهیم انقلاب اسلامی است و باید به آن پرداخته شود در حوزه مدیران نیز باید به این نکته توجه کرد که مدیران نگاه مقطعی و مناسبتی دارند و فقط در مناسبتها به فکر تولید آثاری با موضوع انقلاب اسلامی و دفاع مقدس میافتند در حالی که موضوع انقلاب و دفاع مقدس در طول یک سال جاری و ساری است. نمیتوان وقتی هفته دفاع مقدس به پایان میرسد دیگر کاری به موضوع انقلاب اسلامی و دفاع مقدس نداشت تا سال آینده. این نگاه مقطعی و مناسبتی آفت شده است. انقلاب اسلامی مفهوم است، زمان و مکان نیست. انقلاب اسلامی و بحث مقاومت از قرنها قبل حتی پیش از ظهور اسلام شکل گرفته و در آینده هم ادامه خواهد داشت. معتقدم هر اتفاقی و هر موضوعی که با بحث مقاومت پیوند میخورد جزو مفاهیم انقلاب اسلامی است و باید به آن پرداخته شود؛ چه اجتماعی باشد، چه سیاسی، چه فرهنگی.
رهبری شخصیتی فرهنگی هستند و برای ایشان بحث فرهنگ مهم است ولی در حوزههای میانی فرهنگ متأسفانه مدیران به این مهم توجه نمیکنند. حضرت آقا به جذب حداکثری اشاره میفرمایند، ما مدیران در این خصوص چه کاری انجام دادهایم؟ ما چقدر از دوستانی که در حوزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس مینوشتند را از این فضا راندیم؟ ما چقدر در امر جذب هنرمندان برای حضور در این حوزهها موفق بودیم؟ این همه فارغالتحصیل دانشگاهی در حوزه هنر داریم، ما چقدر ایجاد انگیزه کردیم که هنرمندان در این حوزه نفس بکشند؟ معتقدم سفره مفهوم انقلاب اسلامی آنقدر متریالهای دارد که با استفاده از آنها میتوان به خلق اثر پرداخت. نمیدانم چرا به سمت آثار خارجی و آثاری میرویم که بارها و بارها اجرا شدهاند. فکر میکنم سیاستگذاری درستی است ولی وقتی به مدیران میرسد سلیقه ورود پیدا میکند و چیزی که مدنظر است بیرون نمیآید.
* مقام معظم رهبری سالی را به نام فرهنگ نامگذاری میکنند ولی مدیران میانی در آن سال تنها برنامهریزی ای که ندارند برای حوزه فرهنگ است. چرا مدیران سطوح میانی هیچ برنامهریزی و عملکرد مشخص و درستی ندارند؟ این روند و رفتار مدیران باعث شده تا بسیاری از نسلهای جوان هنری که آشنایی با انقلاب اسلامی و دفاع مقدس نداشتند، وقتی این موضوعات مطرح میشود دافعه داشته باشند. این عملکرد مدیران است که وضعیت را به اینجا رسانده است. خاطرمان هست که در دورانی تئاترهایی با موضوعات مذهبی و دفاع مقدس در ایام غیرمناسبتی اجرا میشدند و پرمخاطب هم و آثاری با کیفیت بودند. در آن دوران کسی نمیگفت این نمایش مذهبی است یا دفاع مقدسی پس به تماشای آن ننشینم. کارگردانهای حرفهای و شناخته شده در این حوزهها فعالیت میکردند. چرا از آن وضعیت به این نقطه رسیدهایم؟ به خاطر عملکرد مدیران این اتفاق افتاده است. چرا وقتی کار کردن درباره موضوعات انقلاب اسلامی و دفاع مقدس مطرح میشود هنرمندان دافعه دارند؟ به خاطر عملکرد مدیران این اتفاق افتاده است. اگر سیاستگذاری مشخص باشد چرا باید مدیران سلیقهای برخورد کنند؟
سیاستگذاری در حد آمار و تبلیغات انجام میشود، مثلاً در سال حمایت از تولید ملی و داخلی مدیران فقط به چاپ بروشور و بنر اکتفا میکنند. در حالی که حمایت از تولید ملی و داخلی نیاز به فرهنگسازی دارد و هنرمندان میتوانند این فرهنگسازی را انجام دهند. از سوی دیگر مدیران هستند که میتوانند انگیزه فعالیت هنرمندان در این حوزه را ایجاد کنند. من برای موفقیت یک اثر نمایشی ۳ ضلع هنرمند، مدیران و مخاطب را میبینم. وظیفه مدیر این است که همانطور که به هنرمندان نگاه میکند به تغییر ذائقه مخاطب هم نگاه کند. با تولید کار جذاب تغییر درست ذائقه مخاطب شکل میگیرد ولی متأسفانه بر اساس عملکرد نادرست ذائقه مخاطب هم نسبت به آثار انقلاب اسلامی و دفاع مقدس تغییر کرده و نسبت به این آثار دافعه دارند.
نکته قابل تأمل دیگر این است که از نگاه مدیران فقط یک تعداد افراد و هنرمندان خاص در این حوزه کار تولید میکنند پس در نتیجه یک دایره محدود تعریف شده است. مدیران دامنه این فضا را باز نکردند و نسبت به هنرمندان تئاتر شناخت پیدا نکردند تا از فعالان این عرصه بخواهند در حوزه انقلاب اسلامی نیز متن بنویسند و کار تولید و اجرا کنند. شاید این کار برای مدیران ریسک باشد ولی من به عنوان یک مدیر این کار را انجام داد و در خصوص موضوع «مسجد گوهرشاد» این ریسک را پذیرفتم تا دامنه فعالان در این حوزه بازتر شود.
ما در کل کشور حدود ۸۲۰ گروه تئاتری داریم و فقط محدود به ۲ یا ۳ نفر نیستیم که در این حوزه فعالیت کنند. باید خون تازه به این فضا تزریق کرد. همین نگاه محدود مدیران باعث شده تا مخاطب طرفدار سلبریتیها شود و وقتی اثری با حضور آنها به صحنه میرود به سالن تئاتر بیاید. مدیر باید فضا را باز کند و از آن طرف هم هنرمند باید عزمش را جزم کند و اگر به موضوعی اعتقاد دارد پاشنه در اتاق مدیر را از جا بکند.
* وقتی نگاه مدیر مقطعی است باعث میشود که با ذهنی کلیشهای سراغ افراد محدودی برای تولید و اجرای اثر آن هم فقط در ایام مناسبتی برود. چون برنامهریزی و چشمانداز وجود ندارد مقطعی نگاه میشود.
من خودم شاهد این روند بودهام. مقاطع و مناسبتها باید دغدغه مدیران باشند ولی نه اینکه فقط در آن مقاطع به فکر تولید آثار با موضوعات مربوطه باشند بلکه باید در طول سال این موضوعات در تولید آثار توجه شود. نکته مهم دیگر این است هنرمندانی هم که در این حوزه متن نوشته و آثاری خلق کردهاند باید به سراغ مدیران بروند و از آنها بخواهند تا روند تولید اثر فراهم شود.
چیزی که به نظر من خیلی جذاب است، بحث کودک و نوجوان است. علاقهمندی من به تئاتر در مدرسه علوی توسط ابوباسمحیادار شکل گرفت که هم اخلاق خوبی داشت، هم کارهایش جذاب بود و هم مفاهیم معنوی و مذهبی و همچنین اجتماعی را مدنظر قرار میداد. الان کدام نهاد این چنین کودک و نوجوانان را علاقه مند به تئاتر میکند؟ ما باید کودکان و نوجوانان را تربیت کنیم زیرا اگر رهایشان کنیم به سمت دیگری میروند. بسیاری از هنرمندان شناخته شده ما در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان پرورش پیدا کردند، الان در این زمینه چه کار میکنیم؟ چقدر برای علاقه مند کردن کودکان و نوجوان به تئاتر کار میکنیم؟
* الان هیچ ارتباطی بین وزارت آموزش و پرورش و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وجود ندارد. تئاتر در مدارس از بین رفته است.
همانقدر که مدارس میتوانند برای علاقه مند کردن کودکان و نوجوانان به تئاتر مهم باشند، مساجد هم میتوانند تأثیرگذار باشند.
امیدوارم این نشستها فقط در حد یک گفتگو و گزارش نباشد و به یک سند و چشمانداز ختم شود و وظیفه هر سازمان و نهادی در آن مشخص شود. به نظر من اداره کل هنرهای نمایشی به عنوان متولی تئاتر فرمانده میدان است و این فرمانده میدان باید یکسری از مفاهیم را به جشنوارهها و فعالیتهای خود تزریق کند * تئاتر مساجد هم خیلی ضعیف شده، زمانی گروههای تئاتر در مساجد فعال بودند ولی الان چنین وضعیتی وجود ندارد.
الان حلقه اتصالی وجود ندارد. حلقه اتصال به مفهوم باید از کودک و نوجوان آغاز شود تا در آینده تعدادی از آنها در این حوزه نفس بکشند.
* خب این اتفاق را که دیگر هنرمندان نمیتوانند رقم بزنند و نیاز به مدیرانی دغدغه مند دارد.
این موضوع هم به نظر من باز به سلیقه مدیر باز میگردد.
* یعنی ۴ دهه وزارت آموزش و پرورش، وزارت ارشاد، شهرداری و حوزه هنری نتوانستهاند با هم به یک اتفاق نظر برسند؟
یک دلیل نرسیدن به این اتفاق نظر این است که هر نهاد و مدیری میخواهد فقط کار خودش را انجام دهد. در این مدت زمانی که در انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس کار کردم صفر تا صد هیچ کاری را خودم به تنهایی انجام ندادم زیرا میخواستم بگویم که جزیرهای عمل نمیکنیم، با سازمان فرهنگی و هنری شهرداری، بنیاد رودکی، مس سرچشمه و همراه اول هم کار کردم. قائل به این نیستم که بگویم فقط من کاری را انجام میدهم. این سلیقه مدیر است که باید به دنبال هماهنگ کردن تولید برود و با نهادهای دیگر ارتباط برقرار کند.
ما مجموعهای با عنوان شورای «فرهنگ عمومی کشور» داریم که وظیفه اش فرهنگ عمومی کشور و ارتقای فرهنگ عمومی کشور است.
* به تنها چیزی که در این شورا توجه نمیشود فرهنگ عمومی کشور است.
شاید این شورا مصوبات خوبی هم داشته باشد. دغدغه شورا ارتقای فرهنگ عمومی کشور است. رئیس شورا امام جمعه استان و نایب رئیس اش استاندار است. کدامیک از مدیران ما به سراغ شورای فرهنگ عمومی کشور رفتهاند و به آنها پیشنهاد دادهاند که در راستای ارتقای فرهنگ عمومی کشور کاری تولید کنند؟ کدامیک از مدیران ما به شورای فرهنگ عمومی کشور مراجعه کردهاند و گفتهاند که شورا دغدغههایش را بیان کند و مدیران بر اساس آن دغدغهها در سطح استانها کار تولید کنند؟ چرا شورای فرهنگ عمومی کشور در حوزه فرهنگسازی کودک و نوجوان در سطح کشور فعالیت نمیکند؟ بسیاری از دانشجویان و فارغالتحصیلان هنر و تئاتر در سراسر کشور هستند که به دنبال اشتغال در زمینه تخصص خود هستند و شورای فرهنگ عمومی کشور میتوانند هم برای اینها اشتغالزایی کند و هم در راستای فرهنگسازی از نیروی آنها استفاده کند.
مدیران دغدغه دارند ولی سلیقه شأن این است که پشت میز بنشینند و کار خودشان را انجام دهند.
* شما میگوئید سلیقه در حالی که نبود دغدغه باعث این روند و عملکرد مدیران است.
مانیفست مدیر دغدغه است. عملکرد مدیران اشتباه است و ما در جای خیلی ضعیفی قرار گرفتهایم ولی مدیر اگر دغدغه نداشته باشد نباید مدیریت را قبول کند.
* خیلی از مدیران هستند که دغدغه ندارند ولی کار را قبول میکنند چون مدیریت را دوست دارند.
اشتباه میکنند. باید مدیر بالاسری بر اساس عملکرد و کارنامه کاری مدیر زیردست خود را انتخاب کند. اگر مدیر بالاسری گزینش درستی نداشته باشد باید پاسخگو باشد. من با این پیش فرض حرف میزنم که همه دغدغه مند هستند و کسی که مسئولیت را قبول میکند دغدغه را دارد زیرا در جمهوری اسلامی ایران با حاکمیت نظام جمهوری اسلامی ایران نفس میکشد. اگر این دغدغه را نداشته باشد مدیر بالادستی نباید اجازه حضور و فعالیت را به او بدهد.
امیدوارم این نشستها فقط در حد یک گفتگو و گزارش نباشد و به یک سند و چشمانداز ختم شود و وظیفه هر سازمان و نهادی در آن مشخص شود. به نظر من اداره کل هنرهای نمایشی به عنوان متولی تئاتر فرمانده میدان است و این فرمانده میدان باید یکسری از مفاهیم را به جشنوارهها و فعالیتهای خود تزریق کند. باید این نگاه در حوزه تجسمی و موسیقی هم مدنظر قرار گیرد تا هر کدام ما بدانیم وظیفهمان چیست و چه کار باید بکنیم.
دبیر بیست و سومین جشنواره تئاتر دانشگاهی ایران درباره وضعیت معرفی دبیر دوره بیست و چهارم، اظهار کرد: فکر میکنم با توجه بهروندی که انتخاب و معرفی دبیر دارد این کار در دولت سیزدهم انجام شود.
مجتبی جدی دبیر بیست و سومین جشنواره تئاتر دانشگاهی ایران که به تازگی برگزار شد، درباره وضعیت پرداخت کمک هزینه گروههای شرکت کننده در جشنواره که قرار بود با پایان جشنواره بیست و سوم پرداخت شود، به تئاتر آنلاین گفت: هنوز کمک هزینهها پرداخت نشده زیرا منتظریم تا برخی گروههای شرکتکننده در جشنواره اطلاعات بانکی خود را به دبیرخانه ارائه دهند تا ما هم به وزارت علوم تحویل و کمک هزینهها پرداخت شود.
وی یادآور شد: از آنجایی که باید یک لیست واحد به وزارتخانه ارائه دهیم تا کمک هزینهها یکجا پرداخت شود، به خاطر برخی گروهها که هنوز اطلاعات بانکیشان را ارائه ندادهاند این کار انجام نشده است.
جدی درباره مبلغ کلی کمک هزینه گروههای شرکت کننده در بیست و سومین جشنواره تئاتر دانشگاهی ایران، توضیح داد: وزارتخانه مبلغ ۲ تا ۳ میلیون تومان برای هر کدام از ۲۲ گروه شرکت کننده در جشنواره پرداخت میکند. هادی حجازیفر از داوران جشنواره نیز به ما اعلام کرد که همین مبلغ ۲ تا ۳ میلیون تومان را به صورت شخصی به کمک هزینه هر کدام از گروهها اضافه میکند.
دبیر بیست و سومین جشنواره تئاتر دانشگاهی ایران درباره وضعیت معرفی دبیر دوره بیست و چهارم، گفت: روند انتخاب و معرفی دبیر زمانبر است زیرا باید در ابتدا فراخوانی منتشر و متقاضیان بر اساس آن فراخوان ثبت نام کنند و بعد از آن روند تأیید آنها انجام شود.
وی در پایان سخنان خود تأکید کرد: فکر میکنم با توجه به زمان بر بودن انتخاب و معرفی دبیر جشنواره تئاتر دانشگاهی ایران، دبیر دوره بیست و چهارم در وزارت علوم دولت سیزدهم انتخاب و معرفی شود.
مدیر مرکز تئاتر مولوی اعلام کرد با توجه به قوانینی که وجود دارد مراکز آموزش عالی میتوانند از گروههای دانشجویی که با حضور دانشجویان این مراکز اثری را تولید میکنند، حمایت کنند.
امیرحسین حریری مدیر مرکز تئاتر مولوی درباره فعالیتهای اجرایی این مجموعه با توجه به بازگشایی مجدد فعالیتهای تئاتری، به تئاتر آنلاین گفت: مرکز تئاتر مولوی اجراهای خود را با نمایش «یرما» شروع کرده و به زودی ۲ نمایش دیگر با دریافت مجوز از شورای ارزشیابی و نظارت اداره کل هنرهای نمایشی اجراهای خود را در سالن کوچک مولوی آغاز میکنند. این نمایشها تا نیمه خرداد به اجراهای خود ادامه میدهند.
وی ادامه داد: در حال رایزنی با گروههای دیگر هستیم تا ببینیم کدامیک از گروههای دانشجویی و جوان تمایل دارند در شرایط موجود آثار خود را روی صحنه ببرند.
حریری درباره وضعیت آغاز به کار مدرسه تئاتر مولوی، توضیح داد: فراخوان مدرسه تئاتر مولوی را خرداد منتشر میکنیم و تیرماه را برای ارزیابی و پایش اولیه و انتخاب شرکت کنندگان اصلی در این مدرسه مدنظر داریم. طبق برنامهریزیهایی هم که انجام دادهایم مدرسه تئاتر مولوی در نیمه اول سال جاری فعالیت خود را آغاز خواهد کرد.
مدیر مرکز تئاتر مولوی درباره حمایتهای مالی مدنظر از اجراهای دانشجویی این مرکز در شرایط کرونایی موجود و همچنین وضعیت اقتصادی، یادآور شد: مشکلات و مسائل مالی دوسویه است و همان اندازه که شرایط برای گروهها سخت است برای سالنها نیز این شرایط وجود دارد. سالنهایی مثل مولوی بخشی از هزینههای خود را از طریق درآمدشان تأمین میکنند. کار برای سالنهای دولتی که زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیستند سختتر شده است.
وی تأکید کرد: نهادهای بالادستی باید نگاه حمایتی جامعی از گروههای تئاتری و سالنهای تئاتر داشته باشند.
حریری ادامه داد: ما تنها از طریق دانشگاه تهران حمایت میشویم ولی با این حال تمام تلاشمان را میکنیم تا در رایزنی با وزارت علوم، از گروههای دانشجویی و دانشگاهی با توجه به قوانینی که وجود دارد حمایت بیشتری صورت گیرد.
این مدیر تئاتری در بخش پایانی سخنان خود تصریح کرد: مراکز آموزش عالی میتوانند نقش ویژهای در حمایت از تولیدات دانشگاهی خود ایفا کنند. متأسفانه این امر نظام مند رخ نداده است و گروهها از سوی مرکز آموزش عالی مرتبط شان حمایت نمیشوند. ظرفیتهای قانونی و اعتباری این موضوع وجود دارد که مراکز آموزش عالی از گروههایی که به با حضور دانشجویان خودشان کاری را تولید میکنند، حمایت کنند. در حال رایزنی با دانشگاهها برای شکلگیری این حمایت هستیم.
مدیر مرکز تئاتر مولوی در واکنش به آمار ارائه شده در لیست شفافسازی حمایتهای صورت گرفته اداره کل هنرهای نمایشی از تئاترها در سال گذشته میزان حمایت از آثار دانشجویی را تأسفبرانگیز دانست.
امیرحسین حریری مدیر مرکز تئاتر مولوی درباره فعالیتهای این مرکز در شرایط کنونی، به تئاتر آنلاین گفت: اجراهای در طول تابستان و اجراهای اخیر مرکز تئاتر مولوی با استقبال خوب مخاطبان و تکمیل ظرفیت مجاز در نظر گرفته شده با توجه به پروتکلهای بهداشتی همراه بوده و هست. با توجه به استقبال صورت گرفته احتمال تمدید اجراهای فعلی مرکز تئاتر مولوی وجود دارد.
وی ادامه داد: در دهه سوم شهریور سال جاری مرکز تئاتر مولوی میزبان آزمون عملی کنکور کارشناسی هنر بود و بیش از ۲۶۰۰ داوطلب آزمون در این مکان حضور پیدا کردند. همچنین قرار است از ۱۲ تا ۱۶ مهر آزمونهای عملی کارشناسی ارشاد در رشته بازیگری نیز از ساعت ۷:۳۰ تا ۱۶:۳۰ در مرکز تئاتر مولوی برگزار شود.
حریری درباره دیگر فعالیتهای مرکز تئاتر مولوی توضیح داد: در مباحث پژوهشی مرتبط با جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی نیز کارگاه «تئاتر مستند» با حضور فعالان حوزه و منتخب متقاضیان حضور در کارگاهها از ۵ مهر طی روزهای شنبه هر هفته برگزار خواهد شد. فعالیت دیگر ما در این مرکز برنامههای «پاراگراف» مشتمل بر نشستهای تخصصی است که به دلیل شیوع ویروس کرونا در فضای مجازی منتشر میشود. قرار است در برنامه جدید «پاراگراف» بحث «تاریخ میزانسن و بررسی تئاتر رابرت ویلسون» تولید و در مهرماه منتشر شود.
وی افزود: همایش ملی «تئاتر مسئولیت پذیر» که به عنوان یک همایش علمی پژوهشی قرار بود اوایل مهر برگزار شود، به دلیل تقاضای پژوهشگران برای داشتن فرصت بیشتر در اوایل فصل زمستان برگزار خواهد شد. بحث تولید تله تئاتر در مرکز تئاتر مولوی نیز به صورت جدی پیگیری میشود و تلاش میکنیم در ۶ ماهه دوم سال جاری حداقل یک پروژه را بر اساس تمام شاخصههای تئاتری و آکادمیک تولید کنیم. در تلاش هستم تا با جذب حمایت سازمان صدا و سیما این تولید از یکی از شبکههای تلویزیونی پخش شود که البته کار سختی است و من تمام تلاش خود را برای محقق شدن این جریان، انجام میدهم.
مدیر مرکز تئاتر مولوی درباره وضعیت حمایت مالی از تولیدات دانشجویی تئاتر با توجه به بالا رفتن هزینههای تولید، تأکید کرد: با توجه به آمار و ارقامی که به عنوان شفاف سازی درباره حمایت از نمایشهای تولید شده در سال گذشته ارائه شده، نسبت به میزان حمایت از آثار دانشجویی و ارقام ناچیز آن بسیار متأثر شدم. اعتقادم بر این بود نمایشهایی که در مرکز تئاتر مولوی اجرا میشوند و نام علم و دانش را یدک میکشند نیازمند حمایتهای خیلی بیشتری باشند.
حریری یادآور شد: اساساً با این نگاه که کاری دانشجویی است و باید کمتر حمایت شود، بسیار مخالفم معتقدم از کارهای دانشگاهی نسبت به کارهای حرفهای باید حمایت بیشتری انجام شود.
وی در ادامه سخنان خود اظهار امیدواری کرد شورای حمایت در دوره مدیریت فعلی اداره کل هنرهای نمایشی نگاه بهتر و متعادلتری به نمایشهای معرفی شده تئاتر مولوی نسبت به دوره گذشته مدیریت اداره کل هنرهای نمایشی داشته باشد.
این مدیر تئاتر دانشگاهی با اشاره به برگزاری جلسهای با حضور قادر آشنا مدیرکل هنرهای نمایشی اظهار کرد: آقای آشنا مرکز تئاتر مولوی را به عنوان مرکزی خاص میشناسند و موافق حمایت ویژهتر از آثار دانشجویی تولید شده در این مرکز و این شرایط هستند. کمااینکه از ۲ نمایش قبلی معرفی شده از سوی مرکز تئاتر مولوی نیز حمایت بیشتری انجام شد.
حریری تصریح کرد: مرکز تئاتر مولوی طی این سالها نشان داده که هم اجراهای جریان ساز و هم مباحث علمی و آموزشی مؤثر و قابل استناد داشته است. مرکز تئاتر مولوی در حالی که زیر نظر دانشگاه تهران است ما فراتر از وظایف اختصاصی خود عمل میکند و سعی داریم در این مرکز شرایط و امکانات را برای دانشجویان مستعد تمامی مرکز دانشگاهی فراهم کنیم.
مدیر مرکز تئاتر مولوی در پایان سخنان خود بیان کرد: از وزارت علوم و اداره کل هنرهای نمایشی انتظار داریم حمایتهای ویژهتری از تولیدات و فعالیتهای این مرکز تئاتر دانشگاهی داشته باشند. البته به محدودیتهای مالی و شرایط سختی که همه به ویژه اداره کل هنرهای نمایشی درگیرشان هستند واقف هستم ولی انتظار داریم از این پس حمایت بیشتری از تئاتر دانشگاهی و مرکز تئاتر مولوی انجام شود.
دبیر بیست و سومین جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی ایران اعلام کرد این دوره از جشنواره با تأیید شورای سیاستگذاری جشنواره، از ۲۰ آبان تا ۱ آذر سال جاری برگزار می شود.
مجتبی جدی دبیر بیست و سومین جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی ایران که پیش از این خبر از تغییر زمان برگزاری این رویداد به دلیل شرایط پیش آمده کرونایی داده بود، درباره زمان قطعی برگزاری جشنواره بیست و سوم، به تئاتر آنلاین گفت: با تأیید شورای سیاستگذاری جشنواره، دوره بیست و سوم از ۲۰ آبان تا ۱ آذر سال جاری برگزار خواهد شد. فراخوان جشنواره بیست و سوم نیز در هفته اول اردیبهشت منتشر میشود و دانشجویان میتوانند در جشنواره ثبت نام کنند.
وی درباره تغییرات مدنظر در برگزاری جشنواره بیست و سوم تئاتر دانشگاهی توضیح داد: در جشنواره بیست و سوم مرحله بازخوانی و ارزیابی اولیه متون و طرحها را حذف کردیم و دانشجویان متقاضی میتوانند با ثبت نام در جشنواره وارد مرحله بازبینی شوند زیرا برخی از متون و طرحها کامل نیستند و در صورت بازخوانی و ارزیابی اولیه فرصت حضور در مرحله بازبینی را از دست میدادند و از این رو دانشجویان مایل بودند آثارشان در مرحله بازبینی مورد ارزیابی قرار گیرند.
جدی ادامه داد: بخش رادیوتئاتر با تعاملی که با دوستان رادیو داشتم مجددا به جشنواره تئاتر دانشگاهی اضافه شد با این تفاوت نسبت به قبل که همه دانشجویان سراسر کشور میتوانند متقاضی شرکت در این بخش باشند. همچنین بخش ماکت صحنه را هم مختص دانشجویان طراحی صحنه به جشنواره اضافه کردیم. تغییر دیگر در این دوره نسبت به دورههای گذشته این است که در بخش جشنواره جشنوارهها که پیش از این آثار جشنواره «تجربه» و جشنوارههای دانشگاه هنر و سوره میتوانستند در آن شرکت کنند، در دوره بیست و سوم تمامی دانشگاههای سراسر کشور که جشنوارههای داخلی دارند میتوانند آثار خود را برای حضور در این بخش پیشنهاد کنند.
دبیر بیست و سومین جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی ایران تأکید کرد: اولویت ما در این دوره از جشنواره مناطق و بحث آموزش است. ما در این دوره از سه مرحله آموزشی را در نظر گرفتهایم که مرحله اول بعد از برگزاری مرحله اول بازبینی در هفته اول تیر، آغاز و تا مهرماه ادامه پیدا میکند. مرحله دوم آموزش نیز در طول جشنواره منطقهای که قرار است از ۲۷ مهر تا ۱ آبان باشد، برگزار میشود. مرحله سوم آموزش نیز از هفته آموزش یعنی ۱۴ آبان تا پایان جشنواره بیست و سوم خواهد بود.
وی درباره موارد موردنظر در بحث آموزش جشنواره بهعنوان یکی از اولویتهای دوره بیست و سوم افزود: هم پیشنهادها و هم ایدههایی را برای برگزاری کارگاههای آموزشی در ۳ مرحله بحث آموزش جشنواره داریم. یکی از ایدهها برگزاری کارگاههای عملی است که منجر به اجرا میشود و مرحله اول بحث آموزش که از تیرماه آغاز میشود فرصت خوبی برای برگزاری این کارگاهها است. همچنین پیشنهادهایی برای بحث آموزش در مناطق داریم که بسیار قابل توجه هستند و برگزاری آنها اتفاقی خواهد بود که برای اولین بار در جشنواره تئاتر دانشگاهی ایران شکل میگیرد.
جدی درباره میزبانی جشنواره منطقهای این دوره از جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی ایران، اظهار کرد: هنوز در این موضوع به قطعیت نرسیدهایم زیرا باید وضعیت امکانات و سالنهای شهرهایی که پیشنهاد میزبانی را داده اند، ارزیابی شود ولی شهرهای مختلفی از جمله بوشهر و دامغان متقاضی میزبانی جشنواره منطقهای هستند.
دبیر بیست و سومین جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی ایران در بخش پایانی سخنان خود درباره وضعیت بودجه این دوره و برنامه ریزیهای خود برای جذب حامیان مالی، یادآورر شد: وزارت علوم هر سال بودجهای را برای برگزاری جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی ایران در نظر میگیرد که اگر هزینههای جشنواره از سقف بودجه تعیین شده عبور کند باید به دنبال جذب حامیان مالی باشیم. در این دوره هم برنامه برای جذب حامیان مالی خواهیم داشت و نکته جالب توجه این است که تا این لحظه پیشنهادهای خوبی در این زمینه برای بخش بینالملل، تبلیغات و آموزش داشتهایم.
نمایندگان کانونهای تئاتر ۳ دانشگاه با ارائه توضیحاتی در خصوص جلسات برگزار شده برای انتخاب دبیر بیست و سومین جشنواره بین المللی تئاتر دانشگاهی، به روند انتصاب دبیر این دوره انتقاد کردند.
به گزارش تئاتر آنلاین، نمایندگان کانونهای تئاتر دانشگاهها تربیت مدرس، هنر و تهران طی بیانیهای که در اختیار تئاتر آنلاین قرار دادند، ضمن ارائه توضیحاتی در خصوص جلسات برگزار شده برای انتخاب دبیر بیست و سومین جشنواره بین المللی تئاتر دانشگاهی ایران، به روند و نحوه انتخاب دبیر این دوره از جشنواره انتقاد کردند.
در ذیل متن این بیانیه آمده است:
«به نام خدا
بیانیه مشترک کانونهای تئاتر دانشگاههای تربیت مدرس، هنر و تهران درباره روند انتصاب دبیر بیست و سومین جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی ایران
با سلام و احترام به تمامی دانشجویان ، فعالان و مخاطبان جشنواره تئاتر دانشگاهی
بیست و سومین جشنواره تئاتر دانشگاهی پیش از آغاز حواشی بسیاری به دنبال داشته است ؛ از تاخیر بیسابقه در آغاز فرآیند جشنواره و معرفی دبیر تا محقق نشدن وعدههای وزارت علوم در رسیدگی به مطالبات دانشجویی ارائه شده توسط دبیران کانونها.
با توجه به خروجی جلسات مجمع کانونها در دانشگاهها و تاکید بر پیگیری مطالبات دانشجویان تئاتر از طریق تنها تشکل موجود یعنی کانونها، کانونهای پیگیر مطالبات دانشجویی و حاضر در فرآیند انتخاب دبیر لازم میدانند عموم جامعه تئاتر دانشگاه را از جزئیات حوادث مرتبط با جشنواره تئاتر دانشگاهی آگاه سازند.
فعالیتهای مرتبط با جشنواره بیست و سوم دانشگاهی توسط کانونهای مذکور از سلسله نشستهای مجمع عمومی دانشجویان تئاتر در آذر و دیماه سال ۹۸ آغاز گردید. این نشستها به صورت کاملا مستقل و با همت عدهای از دانشجویان تئاتر شهر تهران در دانشگاههای تربیت مدرس، هنر، تهران، سوره و هنر و معماری برگزار گردید و طی این جلسات دانشجویان، نمایندگان دانشجویی کانونهای تئاتر و فعالین حوزه تئاتر دانشگاهی به بحث و تبادل نظر پیرامون این جشنواره پرداختند.
پس از جلسه آخر از این سلسله جلسات که در مورخ دوم دی ماه ۱۳۹۸ در پلاتو کشن فلاح دانشگاه هنر با حضور جمع کثیری از دانشجویان تئاتر و فعالین این حوزه برگزار شد، نتیجهگیری و جمعبندی سلسله جلسات طی گزارشی در روز ۱۱ دی ماه از جانب مجمع کانونهای تئاتر دانشگاههای تربیت مدرس، سوره، هنر، آزاد واحد تهران-مرکز و مرکز تئاتر تجربی دانشگاه تهران منتشر گردید. مطالبات مطرح شده دانشجویان در گزارش مذکور به شرح زیر است:
مطالبات کوتاه مدت شامل
۱. تسویه مطالبات مالی معوقه دانشجویان از جشنواره گذشته پیش از شروع به کار دبیرخانه جشنواره بیست و سوم
۲. حضور نمایندگان دانشجویی دانشگاههای سوره و آزاد واحد تهران-مرکز (هنر و معماری) در کنار نمایندگان دانشجویی دانشگاههای تربیت مدرس، تهران و سوره
و مطالبات بلند مدت شامل:
۱. اصلاح اساسنامه و ساختار برگزاری جشنواره و مشارکت حداکثری دانشجویان و نمایندگان تشکلهای دانشجویی تئاتر در ایجاد این تغییرات
۲. تشکیل دبیرخانه دائمی جشنواره تئاتر دانشگاهی
۳. تاسیس یک نهاد صنفی مستقل دانشجویی جهت پیگیری مطالبات دانشجویان رشتههای تئاتر از وزارت علوم
۴. اختصاص ردیف بودجه سالانه جهت برگزاری جشنواره و ثبت آن در تقویم اجرایی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
نهایتا مطالبات مذکور توسط کانونها بصورت نامه رسمی خطاب به معاونت فرهنگی وزارت علوم به رشته تحریر درآمد، به امضای جمع کثیری از دانشجویان پنج دانشگاه تئاتری تهران رسید و در تاریخ ۷ دیماه ۱۳۹۸ طی جلسه نمایندگان دانشجویی کانونهای تئاتر دانشگاههای آزاد واحد تهران-مرکز، تربیت مدرس، سوره، هنر و مرکز تئاتر تجربی دانشگاه تهران به آقای مهندس عسگری مدیر کل معاونت فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحویل گردید. همچنین در این جلسه نمایندگان دانشجویی این پنج دانشگاه به صورت شفاهی اقدام به انتقال نگرانیها و درخواستهای دانشجویان به آقایان عسگری و بنایی مدیریت و کارشناس محترم فرهنگی و اجتماعی وزارتخانه، نمودند.
طی این جلسه جناب آقای عسگری ضمن خاطر نشان کردن مشکلات مالی پیش روی دولت، وزارت علوم و مجموعه معاونت فرهنگی و اجتماعی تعهد دادند تمام تلاش این مجموعه در جهت تسویه معوقات مالی تا پیش از شروع فرآیند جشنواره بیست و سوم خواهد بود. ضمنا ایشان به نمایندگان دانشجویی اطمینان دادند جلسه انتخاب دبیر جشنواره به روال معمول ادوار گذشته و نهایتا در هفته آتی برگزار خواهد شد، نماینده دانشجویی کانون تئاتر دانشگاه آزاد واحد تهران-مرکز در این جلسه به صورت مشورتی حضور خواهد یافت و درباره امکان حضور نماینده کانون تئاتر دانشگاه سوره با مسئولین این دانشگاه مذاکره میشود. از دیگر تعهدات مطرح شده توسط وزارت علوم در این جلسه تشکیل شورای تخصصی نظارت بر عملکرد دبیر جشنواره بیست و سوم متشکل از دانشجویان و نمایندگان کانونهای حاضر در جلسه انتخاب دبیر بود؛ بدین معنا که دبیر جشنواره موظف میشود تا به صورت هفتگی طی جلساتی با شورای مذکور به توضیح روند فعالیت دبیرخانه بپردازد.
به عبارت دیگر دبیر بدون هماهنگی و اقناع شورای مذکور نمیتواند راسا ساختار جشنواره را تعریف کند. علاوه بر این مقرر شد دبیر طی جلسات با شورای مذکور با هماهنگی دبیرخانه زیرساختهای لازم جهت اصلاح اساسنامه جشنواره را ایجاد کند . ضمنا مقرر شد اعضای کانونی حاضر در جلسه و نمایندگان دانشجویان دانشگاههای تئاتری تهران به عنوان هیأت موسسِ مجمع تخصصی کانونهای تئاتر دانشگاهی اساسنامه این مجمع را با توجه به آییننامه موجود نگارش کرده و به تصویب وزارتخانه برسانند تا از این پس تشکلی جدی و تخصصی در رشته تئاتر جهت نظارت بر این جشنواره و انتخاب دبیر دوره بیست و چهارم جشنواره دانشگاهی باشد.
در پایان جناب آقای عسگری متعهد شدند هیچگونه دخالتی از جانب وزارتخانه در انتخاب دبیر صورت نخواهد پذیرفت و تمهیداتی در نظر گرفته میشود تا دبیر توسط فرمهای ارزشیابی و از طریق میانگین نمره در شاخصهای متفاوت از کیفیت طرح اجرایی تا سوابق و پس از بررسی کامل و همه جانبه طرحهای اجرایی نامزدها و تطبیق آنها با شاخصها انتخاب شود. ایشان افزودند حتی حاضرند در صورت مغایرت نظر خود با اکثریت نمایندگان دانشجویی از رای و نظر خود صرف نظر کنند تا شبههای در وجود هرگونه لابی و دخالت از طرف وزارت وجود نداشته باشد.
لازم به ذکر است علیرغم پیگیریهای متمادی کانونها جلسه انتخاب دبیر در روز ۲۳ بهمنماه ۱۳۹۸، شش هفته پس از زمان وعده داده شده و بدون حضور نمایندگان دانشجویی دانشگاههای سوره و آزاد واحد تهران مرکز در حالی برگزار شد که نه تنها مطالبات معوقه ی دانشجویان پرداخت نشد بلکه اغلب وعدههای جلسه ی ۷ دی ماه نادیده گرفته شد . البته تعهداتی نظیر ایجاد شورای تخصصی جهت نظارت بر عملکرد دبیر، اصلاح اساسنامه مجمع و سپرده شدن انتخاب دبیر دوره ی بیست و چهارم و مواردی از این دست هنوز به مرحله ی راستی آزمایی نرسیده است. امیدواریم حداقل در این تعهدات خلف وعده صورت نپذیرد.
همانطور که ذکر شد پس از جلسه هفتم دی ماه پیگیری کانونها جهت برگزاری هر چه سریعتر جلسه ی انتخاب دبیر ادامه یافت اما وجود شبهات دیگری در روند دعوت از افراد برای حضور در این جلسه در کنار تاخیر غیر معمول و بی سابقه ی وزارت علوم (طی ادوار جشنواره) در آغاز فرآیند برگزاری جشنواره، منجر به بی اعتمادی بیشتر فضای تئاتر دانشگاهی نسبت به عملکرد مدیریت فرهنگی وزارت علوم گشت. علی رغم قول قبلی مدیریت محترم فرهنگی وزارت علوم، هیچ نمایندهای از دانشگاههای سوره و هنر و معماری با وجود درخواستها و امضاهای دانشجویان به جلسه انتخاب دبیر دعوت نشد. از سویی دیگر نماینده هیأت علمی معرفی شده توسط دانشگاه تربیت مدرس جهت حضور در جلسه یعنی جناب آقای دکتر محمدرضا خاکی، در اقدامی عجیب و بیسابقه توسط وزارت علوم پذیرفته نشد و از دانشگاه درخواست شد تا شخص مدیر گروه و یا نماینده دیگری در جلسه حضور پیدا کند. در دانشگاه تهران تا ۲ هفته پس از معرفی نمایندگان دانشگاههای هنر و تربیت مدرس، با وجود پیگیری مداوم کانون این دانشگاه از طرف مسئولین دانشگاه اعلام میشد که نامهای از جانب وزارت علوم جهت معرفی نماینده وصول نشده است. ادعایی که از طرف وزارتخانه تکذیب میشد. اما در نهایت تنها چند روز مانده به تاریخ اولیه برگزاری جلسه (نهایتا جلسه با ۲ روز تاخیر از زمان مندرج در نامه برگزار شد) با توجه به عدم حضور مدیر گروه آموزشی رشته نمایش این دانشگاه، سرکار خانم هما جدیکار بدون هماهنگی شورای گروه آموزشی دانشگاه به عنوان نماینده معرفی شد. اما ظاهرا ایشان پس از حدود ۱۰ روز و تنها یک روز پیش از تاریخ ثانویه جلسه انتخاب دبیر از حضور در این جلسه امتناع ورزیدند و این موضوع را به مسئولین دانشگاه اعلام نمودند، حال آنکه این موضوع تا ۳۰ دقیقه پیش از شروع جلسه در روز چهارشنبه ۲۳ بهمنماه و به کانون تئاتر این دانشگاه و همچنین به وزارتخانه اطلاع داده نشده و دانشگاه هیچ نماینده دیگری معرفی نکرده بود. در نهایت پس از دریافتن اتفاقی این موضوع توسط کانون تئاتر این دانشگاه سرکار خانم جدیکار طی تماسی تلفنی از دفتر کانون به جناب آقای عسگری عدم حضور خود را اعلام و آقای صادق صفایی را به عنوان موکل خود اعلام نمودند.
مورد قابل توجه دیگر دعوت از جناب آقای امیرحسین حریری برای حضور در این جلسه بود. لازم به ذکر است که در نامه رسمی از ایشان به عنوان مدیریت سالن تئاتر مولوی دعوت به عمل آمده بود در حالی که پس از مطرح شدن این موضوع توسط نمایندگان دانشجویی و جویا شدن علت حضور ایشان، جناب آقای عسگری عنوان کردند که آقای حریری به عنوان دبیر ادوار گذشته جشنواره در جلسه حضور دارند. در حالی که علی القاعده دبیران ادوار باید طی جلسه ای، اقدام به انتخاب و معرفی ۲ نماینده ی خود کنند. لازم به ذکر است آقای امیرحسین حریری در سال ۱۳۸۸ دبیر منتصب سیزدهمین دوره جشنواره بینالمللی تئاتر دانشگاهی بوده است. پس از آنکه یکی از نمایندگان دانشجویی در جلسه انتخاب دبیر مورخ ۲۳ بهمنماه از آقای عسگری علت حضور رئیس مرکز تئاتر مولوی در این جلسه را با وجود شبهات بسیار مبنی بر نزدیک بودن ایشان به یکی از نامزدها و غیر منطقی بودن انتخاب دبیر دوره سیزدهم به عنوان دبیر ادوار گذشته پرسید، آقای عسگری اعلام نمودند این، انتخاب ایشان به عنوان مسئول برگزاری جلسه بوده و دانشجویان حق دخالت در این انتخاب را ندارند.
در نهایت اولین جلسه انتخاب دبیر در تاریخ ۲۳ بهمنماه ۱۳۹۸ در عین تاخیر بی سابقه و شبهات قابل تامل در حالی برگزار شد که طرحهای اجرایی کاندیداها پیش از جلسه جهت بررسی به حاضرین جلسه ارائه نشده بود. در این شرایط کاندیداهای محترم به ارائه طرحهای اجرایی خود پرداختند. پس از این مرحله بدون بررسی، مقایسه و گفت و گوی قابل اعتنا پیرامون طرحهای اجرایی کاندیداها تعرفههای رای توزیع شد که با اعتراض نمایندگان کانونی روبرو گشت. نهایتا پس از رای گیری اولیه، ۲ نامزد حائز اکثریت آرا مشخص شدند. در این مرحله نیز تعجیل عجیب مسئولین برگزاری جلسه در انتخاب نهایی در حالی که تعدادی از حاضرین غیر دانشجوی جلسه آماده بودند بدون گفت و گو و تحلیل طرحهای اجرایی کاندیداها رای خود را به صندوق بریزند با اعتراض شدید نمایندگان کانون که مایل به بحث بیشتر درباره طرحهای اجرایی و قیاس آنها بودند ، روبرو شد. اما رئیس جلسه، جناب آقای عسگری کفایت گفت و گو را اعلام نمود. نهایتا رای گیری بدون فرصت تحلیل منطقی طرحها صورت گرفت و از بین ۲ نامزد با رای ۵ به ۶ یکی از نامزدها انتخاب شد. در این میان نکته قابل تامل، ۲ سهم وزارت علوم در رای گیری بود که کاملا در تضاد با رای نمایندگان کانونی و مهر تاییدی دیگر بر عدم پایبندی به تعهدات جلسه ششم دی ماه بود. پس از صورت جلسه شدن رایگیری انجام شده این روند با اعتراض نمایندگان کانونی و آقایان کرمی و ناصربخت مواجه شد چرا که ایشان معتقد بودند روند طبیعی جلسه انتخاب با استناد به سالهای گذشته طی نشده است و رای حاصل کاملا در تضاد با آرای نمایندگان کانونی و دانشجویی است که به خاطر نوع چینش اعضای حاضر در جلسه در اقلیت قرار گرفته اند و باید طی همین جلسه پس از گفت و گوی مجدد پیرامون طرحهای اجرایی رایگیری مجدد صورت بپذیرد ولی این درخواست با مخالفت آقای عسگری روبهرو شد.
لازم به ذکر است که آقایان کرمی، ناصربخت، عسگری و باطبی سال گذشته نیز در روند انتخاب دبیر حضور داشتند.
در نهایت جناب آقای عسگری و تمامی حضار جلسه موافقت کردند که در روز پنجشنبه ۲۴ بهمنماه جلسهای رسمی با حضور سه نماینده دانشجویی (۳ دبیر کانون حاضر در جلسه ۲۳ بهمن)، ۲ کاندیدای دارای بیشترین آرا و نماینده وزارت علوم، جناب آقای بنایی، صورت پذیرد. مقرر شد در این جلسه پس از بررسی کامل پروپوزالها و بحث گفت و گو با کاندیداها درباره طرحهای اجرایی (کاری که در جلسه اول انجام نشد) این هیأت پس از رای گیری و اجماع ، نتیجه انتخاب دبیر بیست و سومین جشنواره تئاتر دانشگاهی را اعلام کند و نتیجه اجماع از طرف وزارتخانه ترتیب اثر داده شود. شرح ماوقع این جلسه و امتناع یکی از کاندیداها از ارائه توضیحات پیرامون طرح اجرایی خود در این جلسه در بیانیه قبلی آمده است. پس از اعلام نتیجه جلسه به وزارتخانه، با وجود پیگیریهای مداوم و مستمر از سوی کانونهای تئاتر دانشگاهی اعلام دبیر جشنواره بیشتر به تعویق افتاد تا جایی که نمایندگان دانشجویی بیانیهای منتشر کردند و نتیجه جلسه دوم انتخاب دبیر را در اختیار دانشجویان قرار دادند .طبیعتا بدیهی است تعهد وزارت علوم مبنی بر پذیرش بی چون و چرای نتیجه جلسه دوم نیز با اعلام نتیجهای متفاوت از نامه ی دبیران کانون و با نام «انتصاب دبیر جشنواره تئاتر دانشگاهی توسط معاونت فرهنگی وزارت علوم» کاملا نادیده گرفته شد. ضمن آنکه شاغل بودن دبیر معرفی شده نقض صریح متن فراخوان وزارت علوم جهت انتخاب دبیر است. در متن فراخوان بر عدم اشتغال نامزد به عنوان شرط لازم تاکید شده بود.
در چنین شرایطی کانونهای دانشگاههای تهران، هنر و تربیت مدرس از آنجایی که آغاز فعالیتشان در باب پیگیری جشنواره تئاتر دانشگاهی با خواست دانشجویان صورت گرفته است، تصمیم به انتشار جزئیات حوادث گرفتند. کانونهای مذکور صراحتا اعلام میدارند اعتراض کانونها نه به یک کاندیدای خاص و بر اساس حب و بغض شخصی بلکه اعتراض به یک فرآیند ناکارآمد و مملو از شبهه از جانب وزارت علوم بوده است و رای داده شده به یک کاندیدا نیز صرفا بر اساس جسارت، نوآوری و پیشرو بودن طرح وی صورت گرفته است. به عبارت دیگر تاثیر شخصیت حقیقی کاندیداها در فرآیند سنجش و ارزشیابی کانونها بسیار ناجیز و کمرنگ بوده است. چگونگی برگزاری جشنواره ی پیش رو و نوآوری در ساختار آن، در کنار پذیرش یا عدم پذیرش ممیزی گسترده توسط دبیرخانه جشنواره ی پیش رو محک قابل توجهی بر سنجش و ارزیابی دبیران کانونها از کاندیداهای دبیری بیست و سومین جشنواره تئاتر دانشگاهی خواهد بود.
در پایان لازم میدانیم چند نکته را یادآور شویم:
۱. اعتراض کانونها متوجه شخصیت حقیقی افراد نیست، بلکه در شرایطی که جامعه تئاتر دانشگاهی بیش از هر زمان نیازمند اعتماد متقابل و هم دلی است، نا به سامانی و ناکارآمدی پروسه مذکور بر بی اعتمادیها و شکل گیری رانت از سوی گروههای مختلف دامن زده است. هدف کانونها تصحیح این سازوکار با کمک عموم دانشجویان و همکاری وزارت محترم علوم بوده و هست. طبعا انتخاب تعامل عملی با دانشجویان یا پافشاری بر تعهدات زبانی بدون پشتوانه، عیار مناسبی جهت سنجش میزان هوشیاری وزارت محترم علوم در از دست ندادن حمایت دانشجویی خواهد بود.
۲. با توجه به اشاره صریح وزارت علوم مبنی بر شرایط نابسامان اقتصادی، دبیر انتصابی با آگاهی کامل بر شرایط این مسئولیت را پذیرفته و مطمئنا تمهیدات لازم را اندیشیده است. بنابراین اگر در جشنواره پیش رو بی نظمی و نا به سامانی رخ دهد، توجیه شرایط بد مالی توسط دبیر به هیچ عنوان پذیرفته نخواهد بود.
۳. سهم خواهی و یارگیری جهت نفوذ در پروسه برگزاری جشنواره تحت هر عنوانی مانند «حلقه تئاتر دانشگاهی»، «دلواپسان تئاتر دانشگاهی» تنها باعث دامن زدن به بی اعتمادی و ایجاد اختلال در پیگیری مطالبات از طریق تشکلهای دانشجویی خواهد شد. کانونهای تئاتر وظیفه خود میدانند هرگونه سهم خواهی و یارکشی جهت ایجاد نفوذ و نفع شخصی در جشنواره تئاتر دانشگاهی را با ذکر مستندات به اطلاع عموم جامعه ی تئاتر دانشگاهی برسانند.
۴. نهاد کانون متعلق به یک شخص نبوده و همه ی دانشجویان تئاتر را در بر میگیرد. ضروری است همه دانشجویان با مشارکت در جلسات کانون و اعلام خواستههای خود بستر محکمتری جهت احقاق حق فراهم آورند و خود ناظر عملکرد دبیران کانونها باشند. گفتنی است دبیران کانونهای یاد شده به دلیل ارائه پیشنهاداتی از سوی برخی از کاندیدها مبنی بر پذیرفتن مسئولیت اجرایی در جشنواره پیش رو، پیش از برگزاری جلسه ی انتخاب دبیر طی جلسهای توافق نمودند فارغ از اینکه چه کسی به عنوان دبیر انتخاب شود، برای جلوگیری از ایجاد هرگونه شبهه هیچ مسئولیت اجرائی در دبیرخانه جشنواره ی آتی نپذیرند.
۵. کانونها به عنوان تنها نهاد موجود (در حال حاضر) جهت پیگیری مطالبات تئاتر دانشجویی اعلام میدارند اتفاقات یاد شده منجر به عدم پیگیری مطالبات نخواهد بود.
۶. یادآور میشود شکل گیری صحیح مجمع کانونها میتواند بزرگترین فرصت جهت نقش پذیری هر چه بیشتر دانشجویان در تدوین اساسنامه و برگزاری جشنواره تئاتر دانشجویی باشد.
۷. کانونها آمادگی دارند جوابیه مستدل وزارت محترم علوم در باب نکات مطرح شده را در صفحه ی مجمع کانونها انتشار دهند.
با احترام
پویا باطبی دبیر کانون سینما و تئاتر دانشگاه تربیت مدرس
