تئاتر آنلاین – مسعود رفیعی طالقانی – روزنامه نگار و منتقد: درست همان جایی که خیال می کنیم سیاست، چهره ای خشن، رازآلود، پس و پُشتی و هزاردالان دارد، درست در همان جا، در همان لحظه، می شود سیاست را به شدیدترین وجه ممکن به گند کشید، و بعد نشست، دست گذاشت روی دل و قاه قاه به سیاست پیشه گان خندید!
این دقیقا همان موقعیتی است که این روزها تماشاگران بسیاری، دارند در پردیس تئاتر شهرزاد تهران تجربه اش می کنند.
گوشه ای از این پردیس تئاتری در خیابان نوفل لوشاتو، سالنی 100 و اندی نفره هست که یک ماهی می شود تئاتر دوستان را به خود جلب کرده؛ آدم هایی که می آیند و پس از یک ساعت و نیم، با خنده، زمزمه های زیرلب و تحلیل گویی و تحلیل شنوی، راهی خیابان و خانه می شوند. دست بر قضا تئاتر شهرزاد، در سیاسی ترین خیابان تهران است که در پس و پشت نامش، اوراقی از تاریخ معاصر ایران رقم خورده است.
ماجرای نمایش «نماینده ملت» در روستایی در صربستان پیش از جنگ جهانی دوم رقم خورده است، اما با این وصف میان آنچه در این نمایش می گذرد و آنچه در دوران ما پیش چشم است، شاید اختلاف چندانی نشود یافت؛ هرچند شکی نیست که جهانِ پس از جنگ جهانی دوم و جهانِ پیش از آن، دو جهان متفاوت اند. با این حال اما به نظر می رسد، سیاست، بنا نداشته و ندارد شکل و محتوایش را تغییر دهد و این درست همان سیاست هزاردالانی است که می شود قاه قاه به آن خندید.
«نماینده ملت» را برانیسلاو نوشیچ صرب نوشته است. روزنامه نگار و ادیبی اثرگذار در تاریخ ادبیات صربستان. او چند سالی پیش از جنگ بین الملل دوم مرده و این یعنی هیتلر و جنگ خانمان سوز دوم را ندیده، اما برای من سوال این است که نویسنده ای چنین متبحر، اگر هیتلر را می دید و پوپولیسم وحشی و خانه خراب کن او را، می خواست چه بنویسد؟! یقینا او نماینده ملت را جور دیگری می نوشت.
نمایش روی پرده این روزها را «نادرنادرپور» دراماتورژی و کارگردانی کرده است و همین هم خودش یک اتفاق تئاتری است، زیرا شما می توانید بروید و تفاوت در دراماتورژی و کارگردانی را مثل یک کلاس درس ببینید. خوب و بد بودنش البته مساله دیگری است. این را از این جهت می گویم که مجید مظفری، هنرمند ارزشمند دیگرمان هم چند سالی پیش تر، نماینده ملت را روی صحنه برد و نمایش او یک کمدی-تراژدی از آب درآمد همراه با موقعیت هایی متفاوت.
نمایش نادرپور اما یک سر کمدی است و تلخ ترین لحظه اش را هم می توان به مدد رخدادهای پیرامونی نمایش، با تفکری آمیخته با لبخند به تماشا نشست.
جدای از این، تفاوت بازنویسی، دراماتورژی و کارگردانی «نادرپور» در این است که او، روان ترین تئاتری را که ممکن است ببینید پیش چشم تان می گذارد. پرده ها یکی پس از دیگری چنان عوض می شوند که شما خیال نمی کنید دارید یک برساخت نمایشی را می بینید؛ انگار نشسته باشید توی اتاق تان و جر و جنجال اعضای خانواده را تماشا می کنید؛ یکی می خواهد نماینده حزب شود، یکی می خواهد زنی وفادار به شوهر و عقایدش باشد، یکی دختری بر ضد آمال پدر است، یکی عاشق است و منتقد، یکی کارچاق کن است و یکی زد و بندبازی درجه یک. خلاصه آنچه در نماینده ملت پیش چشم مخاطب قرار می گیرد، اتفاقی است که شاید شبیه آن را کمتر بتوان در نمایش های پرشمار روی صحنه تماشا کرد.
نماینده ملت در عین حال یکی کمدی موقعیت نیز هست؛ دیالوگ ها به خوبی نوشته شده و در بهترین زمان و مکان ممکن، به هدف می-خورند. می دانید، این دیالوگ ها درست قلب همان سیاست هزار دالان را نشانه می روند. تماشاگران بسیاری را دیده ام که با خط به خط این دیالوگ ها آشنایی کامل دارند. روزی در پایان اجرا، گوشم به گفت و گوی دو تماشاگر افتاد؛ می آمد که پدر و دختری باشند. پدر به دختر نوجوانش می گفت: قاه قاه به سیاستِ سفیهان بخند عزیزم!»
جدای از این، تک تک پرسوناژهای نماینده ملت، مابه ازایی در بیرون و حتی در همین جامعه ایرانی ما دارند؛ اعم از زنان یا مردانش، و همین امر سبب می شود که تماشاگر نمایش، ارزش افزوده ای را برای وقتی که در تماشاخانه صرف می کند، جدای از سرگرم شدن بدست آورد.
دست آخر باید بگویم چه فرق می کند، صربستان یا ایران، شایستگی و سفاهت و صداقت و رذالت، تضادهایی اند که هر کجا باشد، تضادند. باید به تماشایشان نشست و آنها را بازشناخت؛ شاید با این شناخت، زندگی در عالم واقع، سیمایی بهتر برایمان بیابد.
