برچسب: مسعود دلخواه

به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از روابط عمومی جشنواره، طبق فراخوان مهلت ارسال آثار به دومین جشنواره ملی تئاتر شهرزاد ۳۰ اردیبهشت به پایان می‌رسد که بنا به تصمیم دبیرخانه و با توجه به تعطیلات نوروز و درخواست هنرمندان این فرصت تمدید شده است.

هنرمندان متقاضی حضور در جشنواره، حداکثر تا ۳۰ خرداد ۱۴۰۱ فرصت دارند فرم شرکت در دومین دوره‌ تئاتر شهرزاد را از سایت این مجموعه به نشانی shahrzadtheater.ir دانلود و تکمیل کرده و به همراه ۶ نسخه نهایی فیلم اجرای خود به دبیرخانه جشنواره ارائه کنند.

دومین جشـنواره تئاتر شهرزاد که شهرزاد جعفری ریاست آن را به عهده دارد با طراحی و دبیری مسعود دلخواه با موضوع «تئاتر و هنر پرفورمنس در ایران» در ۲ بخش نمایش‌های متن محور و پرفورمنس آرت برگزار می‌شود.

دومین جشـنواره تئاتر شهرزاد با هدف فعال کردن استعدادها و انرژی‌های نهفته در هنرمندان دوران کرونا، کمک به گسترش فرهنگ تئاتر، حمایت از متون نمایشی ارزشمند و فراهم آوردن شرایط مناسب جهت معرفی و اجرای عمومی آثار برتر برگزار می شود.

به گزارش تئاتر آنلاین، مسعود دلخواه طراح و دبیر دومین دوره جشنواره تئاتر شهرزاد درباره شکل گیری این جشنواره سراسری گفت: بعد از برگزاری اولین دوره جشنواره تئاتر شهرزاد در تیرماه ۹۷ به ریاست شهرزاد جعفری که با استقبال شرکت‌کنندگان و تماشاگران روبرو شد مدیریت جشنواره تئاتر شهرزاد تصمیم گرفت که این جشنواره تداوم پیدا کند. در دوره اول بنده به همراه نوید محمدزاده و نادر برهانی‌مرند مسئولیت نهایی داوری آثار را بر عهده داشتیم که بعد از پایان این رویداد به دلیل استقبال خوب جوانان تهرانی و شهرستانی، تصمیم گرفتیم جشنواره را در سطح حرفه‌ای و آماتور ادامه بدهیم از این رو در دوره دوم هم کسانی که دارای سابقه و تجربه زیاد هستند و هم کارگردانان و هنرمندان جوان و مستعدی که ناشناخته مانده‌اند، می‌توانند در این جشنواره حضور پیدا بکنند.

وی ادامه داد: البته اجرایی‌شدن این فکر به دلیل کرونا که ۲ سال درگیرش بودیم، به تاخیر افتاد اما الان که فرصت مناسبت تشخیص داده شده است مدیریت پردیس تئاتر شهرزاد، شرایطی را فراهم کرده که این جشنواره با یک رویکرد جدید و کامل‌تر ادامه پیدا کند. بنابراین دومین دوره جشنواره تئاتر شهرزاد با عنوان «تئاتر و هنر پرفورمنس» در ۲ بخش برپا شده و برای اولین‌بار جشنواره‌ای با بخش «هنر پرفورمنس» برگزار می‌شود. چون در شهرستان‌ها بسیاری از هنرمندان علاقه‌مند به شرکت در چنین جشنواره‌هایی هستند، این جشنواره از جغرافیای تهران فراتر می‌رود و مانند دوره اول که از شهرستان‌ها هم خیلی شرکت‌کننده داشتیم، این بار هم در سطح ملی، برای تهرانی‌ها و هنرمندان شهرستانی برگزار می‌شود.

دبیر جشنواره تئاتر شهرزاد درباره کارگاه‌های آموزشی این رویداد اظهار کرد: در این دوره از جشنواره کارگاه‌های تئاتری در زمینه‌های بازیگری، کارگردانی، طراحی صحنه، نمایشنامه‌نویسی و تهیه‌کنندگی تئاتر با حضور هنرمندان شاخص برگزار می‌شود. در کنار ورک‌شاپ‌های حرفه‌ای تئاتر، میزگردی در رابطه با تفاوت ماهوی و شکلی بین تئاتر و هنر پرفورمنس خواهیم داشت که به صورت تئوریک و نظری به بررسی تفاوت‌های تئاتر متن‌محور و هنر پرفورمنس و خط مرز بین این ۲ می‌پردازیم.

وی درباره اسکان گروه‌های شهرستانی و تنوع آثار متقاضی جشنواره گفت: در این جشنواره هزینه‌های اسکان و پذیرایی هنرمندان شهرستان‌ها بر عهده جشنواره خواهد بود و جای نگرانی از نظر اسکان گروه‌های تئاتری شهرستانی نداریم. در این رویداد همه مضامین تئاتری مانند تئاتر بانوان، تئاتر مقاومت، تئاتر معلولان و … می‌تواند مورد توجه هنرمندان قرار بگیرد، به خصوص در بخش پرفورمنس تنوع زیادی خواهیم داشت چون یک قانون خاص بر پرفورمنس حاکم نیست. گرچه بخش اصلی جشنواره، همان تئاتر و نمایش‌های متن‌محور است، ولی بخش دوم جشنواره بررسی و تعریف تازه‌ای از هنر پرفورمنس خواهد بود که در عمل مورد بررسی قرار می‌گیرد از این رو جشنواره تئاتر شهرزاد به تنوع شیوه اجرایی بسیار اهمیت می‌دهد، چراکه هر پرفورمنس می‌تواند شیوه اجرایی خودش را داشته باشد و در این مورد هنرمند آزاد است تا هر شیوه‌ای را که بهتر با آن ایده‌هایش را مطرح می‌کند، به کار بگیرد.

دلخواه درباره فرآیند ثبت نام برای دومین دوره جشنواره توضیح داد: در این دوره نیازی به فرستادن متن نیست، بلکه طبق اطلاعات سایت جشنواره و فرمی که آنجا موجود است، شرکت‌کنندگان و هنرمندان می‌توانند فرم را پر کنند و همراه با شش نسخه کپی از سی‌دی (CD) ویدیوی اجرای نمایش خود را به دبیرخانه جشنواره بفرستند. در ادامه بازبین‌ها از بین آثار رسیده به جشنواره، مناسب‌ترین و باکیفیت‌ترین آثار را که شرایط جشنواره را رعایت کرده‌اند، انتخاب می‌کنند و برای داوری به مرحله دوم می‌فرستند و داوری نهایی آن‌جا صورت می‌گیرد.

این هنرمند درباره شرایط حضور نمایش‌ها در جشنواره بیان کرد: آثاری که در جشنواره تئاتر شهرزاد شرکت می‌کنند نباید در تهران اجرای عمومی داشته باشند. به این معنی که نمایش‌هایی که طی سال‌های گذشته یا هم‌زمان با جشنواره، در تهران اجرای عمومی داشته‌اند، نمی‌توانند در این جشنواره شرکت کنند. از این نظر می‌توان گفت آثار برای تماشاگران تهران تازه و جدید هستند ولی اگر در جشنواره‌ای شرکت کرده‌اند و یک یا دو شب اجرای جشنواره‌ای داشتند و اجرای عمومی نرفته‌اند، ایرادی ندارد و شرایط لازم را برای شرکت در جشنواره تئاتر شهرزاد دارند. در عین حال هنرمندان شهرستانی اگر حتی در شهرستان خود اجرای عمومی داشته‌اند، مانعی برای حضورشان در جشنواره تئاتر شهرزاد نیست زیرا فقط نباید تا زمانی که جشنواره برگزار می‌شود اجرای عمومی در تهران داشته باشند.

دلخواه هدف از برگزاری جشنواره تئاتر شهرزاد را گسترش فرهنگ تئاتر و ایجاد فرصت برای حرفه‌ای‌های تئاتر دانست که شاید کم‌تر فرصت اجرا برای‌شان فراهم باشد.

وی ادامه داد: این جشنواره به هنرمندان جوان این فرصت را می‌دهد تا بتوانند خلاقیت تئاتری‌شان را بروز دهند و از طرف دیگر چهره‌های جدید تئاتری در حوزه‌های نمایشنامه‌نویسی، کارگردانی، بازیگری و طراحی را به جامعه تئاتر معرفی می‌کند. چنین جشنواره‌ای برای جوانان که در شهرستان‌ها تئاتر کار می‌کنند خیلی اهمیت دارد از این رو هدف از برگزاری این جشنواره ایجاد فرصت برای هنرمندان آماتور در زمینه تولید تئاتر و تشویق هنرمندان جوان به خلق آثار جدید است.

دبیر جشنواره با اشاره به اینکه جشنواره‌ها باید به محل گفتگو میان اهالی تئاتر بدل شود یکی از اهداف مهم این رویداد را تبادل فرهنگی بین افراد مناطق مختلف در سطح ملی؛ بین شهرستان‌های مختلف و پایتخت و در سطح بین‌المللی؛ بین فرهنگ عمومی ملل مختلف دانست.

دلخواه در پایان صحبت‌هایش متذکر شد: معتقدم نباید جشنواره‌ها محدود به جشنواره‌های دولتی شوند و بار فرهنگی فقط بر دوش وزارت ارشاد و وزارتخانه‌های دیگر مثل وزارت علوم و وزارت آموزش و پرورش بیفتد. البته بخش دولتی نقش و مسئولیت مهمی در باروری و اعتلای فرهنگ جامعه دارد اما بخش خصوصی هم به طور مستقل می‌تواند، ایده‌هایی را مطرح کند و بخشی از بار سنگین فرهنگ و هنر را به دوش بکشد.

علاقه مندان به حضور در دومین دوره جشنواره تئاتر شهرزاد تا پایان اردیبهشت ماه برای شرکت در جشنواره فرصت دارند و هر فرد تنها می‌تواند در یک بخش حضور داشته باشد. بازبینی و داوری‌های مرحله اول در خردادماه انجام می‌شود و تا ۲۰ خرداد نتایج نهایی آثار برای اجرا در پردیس تئاتر شهرزاد اعلام خواهد شد. جشنواره نیز تیرماه برگزار می‌شود.

به گزارش تئاتر آنلاین، «نمایش‌شناخت» یکی از معدود نشریات مستقل و خصوصی تئاتر کشور است که از چهار سال پیش به سردبیری نظر احمدی و با مشاوره فرهاد ناظرزاده ‌کرمانی، سعید فرهودی، مسعود دلخواه و حسین اسماعیلی منتشر می‌شود.

شماره چهاردم این فصلنامه دربرگیرنده ۲۲ نمایشنامه مطرح خارجی است که اغلب این آثار برای نخستین‌بار به زبان فارسی ترجمه می‌شوند و در برگردان این متون گروهی از مترجمان کهنه‌کار در کنار چندین تن از مترجمان جوان و تحصیلکرده با نمایش‌شناخت همکاری داشته‌اند.

از جمله آثار ترجمه شده در شماره نوروزی «نمایش‌شناخت» می‌توان به نمایشنامه‌های «چرک‌نویسی برای تئاتر» به قلم ساموئل بکت و ترجمه سعید فرهودی، «پیاله آخر» نوشته هرولد پینتر ترجمه فرشته وزیری‌نسب، «زندانی» به نویسندگی پیتر بروک و ماری هلن آستین ترجمه ابراهیم ابراهیمی و «آقای پارادیس» اثر تنسی ویلیامز با ترجمه محسن ذهبی اشاره نمود.

شماره چهاردم «نمایش‌شناخت» در قالب ۲۱۴ صفحه و به قیمت ۶۰ هزارتومان در دسترس عموم قرار گرفته و علاقمندان حوزه تئاتر می‌توانند این ویژه‌نامه نوروزی را از کتابفروشی‌های معتبر تهران و دیگر شهرستان‌ها تهیه کنند.

به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از روابط عمومی پردیس تئاتر شهرزاد، دومین جشـنواره «تئاتر شهرزاد» با طراحی و دبیری مسعود دلخواه با موضوع «تئاتر و هنر پرفورمنس در ایران» در 2 بخش نمایش‌های متن محور و پرفورمنس آرت برگزار می‌شود.

دومین جشـنواره «تئاتر شهرزاد» با هدف فعال کردن استعدادها و انرژی‌های نهفته در هنرمندان دوران کرونا، کمک به گسترش فرهنگ تئاتر، حمایت از متون نمایشی ارزشمند و فراهم آوردن شرایط مناسب جهت معرفی و اجرای عمومی آثار برتر برگزار می شود.

نخستین جشنواره «تئاتر شهرزاد» از تاریخ ۲۰ تا ۲۴ تیرماه سال ۱۳۹۷ با ریاست شهرزاد جعفری برگزار شد. نادر برهانی مرند، مسعود دلخواه و نوید محمد زاده هیات داوران نخستین جشنواره «تئاتر شهرزاد» بودند.

در متن فراخوان منتشر شده این دوره از جشنواره نیز چنین آمده است:

«زمان و مکان برگزاری جشنواره: تابستان ۱۴۰۱ تهران

بخش های جشنواره:

الف) اجرای نمایش‌های متن محور

ب) اجرای پرفورمنس آرت (هنر اجرا)

جهت رعایت حداکثر دســتورالعمل‌های بهداشتی و اجتناب از تجمع غیر ضروری در اجرا، جشنواره گروه‌ها را به اجراهای کم جمعیت تر تشویق می‌کند.

موضوع: با توجه به قوانین کشوری و در چارچوب فضای فرهنگی جامعه و نظر به اهداف جشنواره، موضوع نمایش ها و پرفورمنس ها آزاد بوده و محدودیت خاصی ندارد.

اهداف و رویکردهای جشنواره:

۱ – فعال کردن نیروی خفته و انرژی نهفته در هنرمندان دوران کرونا و به کار گرفتن ایده ها و استعدادهای فرهنگی و هنری در فضایی سالم و خلاق.

۲ – کمک به گسترش فرهنگ تئاتر و هنرهای اجرائی در سطح ملی از طریق اجرای عمومی آثار برگزیده در تهران و شهرستان ها.

۳ – ایجاد فرصت خلاقیت برای هنرمندان حرفه ای و آماتور در راستای آفرینش آثار هنری تازه با توجه به شرایط کرونایی جامعه و جهان و به اشتراک گذاشتن خلاقیت ها و نوآوری های هنری با مخاطب.

۴ – حمایت از متون نمایشی ارزشمند و تفکر برانگیز در نمایش های متن محور ضمن تاکید بر تنوع رویکرد به اجرا و دستیابی به شیوه های متنوع و جدید اجرائی در پرفورمنس ها.

۵ – فراهم آوردن شرایط مناسب جهت معرفی و اجرای عمومی آثار برگزیده به منظور آشنا شدن مخاطب با شیوه های جدید اجرائی.

شرایط شرکت در جشنواره :

۱ – هر هنرمند تنها مجاز به فرستادن یک اثر به جشنواره است.

– ارسال شش نسخه دی‌وی‌دی اجرا از طریق پست به دبیرخانه‌

۲ – زمان اجرای نمایش های متن محور حداکثر ۹۰ دقیقه و پرفورمنس‌ها حداکثر ۴۵ دقیقه در نظر گرفته شده است.

۳ – در بخش الف، نمایشنامه‌ها می‌توانند ایرانی و یا غیر ایرانی باشند و کارگردان در انتخاب ژانر نمایشی و سبک اجرایی آزاد است.

۴ – طراحی صحنه (هم در نمایش های متن محور و هم در پرفورمنس ها) باید بر اساس حداقل استفاده از دکور و اشیا حجیم صورت گیرد و پرتابل باشد.

۵ – هر هنرمند جهت اجرای پرفورمنس خود مجاز است از تمامی یا برخی از هنرها و امکانات زیر به شکل مستقل یا تلفیقی استفاده کند:

* انواع شکل های ادبی (شعر ، داستان ، قطعات نمایشی ، مونولوگ ، دیالوگ ، نریشن)

* انواع موسیقی (کلاسیک و سنتی ، پاپ ، راک ، رپ ، اپرا و …)

* انواع حرکات (حرکات آیینی ، حرکات موزون ، باله ، حرکات آکروباتیک و رزمی)

* انواع زبان ها و لهجه ها (باتوجه به ضرورت اجرا)

* انواع سبک‌ها و شیوه‌های اجرائی (مستقل از هم یا تلفیقی ، متناسب با هدف اجرا)

* استفاده از فیلم ، اسلاید ، نقاشی و هنرهای تجسمی

* استفاده از نقالی ، تعزیه ، تئاتر فیزیکال و …

مهلت و زمان ارسال آثار به دبیرخانه جشنواره : پایان اردیبهشت ۱۴۰۱

انتخاب و اعلام آثار برگزیده برای اجرا در جشنواره: ۲۰ خرداد ۱۴۰۱

برگزاری جشنواره به مدت یک هفته در تابستان ۱۴۰۱

جوایز:

بخش الف:

۱ – بهترین نمایش‌ها:

هر اجرای برگزیده امکان ۱۰ شب اجرای رایگان در پردیس تئاتر شهرزاد دارد.

۲- سه کارگردان برگزیده:

رتبه اول ۱۵ میلیون تومان

رتبه دوم ۱۰ میلیون تومان

رتبه سوم ۷ میلیون تومان

۳- سه نمایشنامه نویس برگزیده:

رتبه اول ۱۰ میلیون تومان

رتبه دوم ۷ میلیون تومان

رتبه سوم ۵ میلیون تومان

۴- سه بازیگر برگزیده زن جشنواره:

رتبه اول ۱۰ میلیون تومان

رتبه دوم ۷ میلیون تومان

رتبه سوم ۵ میلیون تومان

۵ – سه بازیگر برگزیده مرد جشنواره:

رتبه اول ۱۰ میلیون تومان

رتبه دوم ۷ میلیون تومان

رتبه سوم ۵ میلیون تومان

بخش ب:

۱-سه پرفورمنس برگزیده جشنواره: هر پرفورمنس۷ میلیون تومان جایره نقدی و امکان ۱۰ شب اجرای رایگان.

۲- سه اجرا کننده پرفورمنس(بازیگر) برگزیده جشنواره : هرنفر ۵ میلیون تومان جایره نقدی.

میز گرد و ورک شاپ های جنبی جشنواره:

در طول برگزاری جشنواره و برای نخستین بار پردیس تئاتر شهرزاد در ۵ رشته ورک شاپ‌های حرفه ای و یک میزگرد با حضور استادان شاخص رشته‌های هنر برگزار می‌کند.

*میز گرد «خط مرز و تفاوت های ماهوی و شکلی تئاتر و هنر اجرا» نیز برگزار می‌شود.

ورک شاپ‌های بازیگری، کارگردانی، نمایشنامه نویسی، طراحی صحنه و تهیه کنندگی تئاتر در این دوره با حضور استادان و هنرمندان شاخص برگزار می‌شود.»

تئاتر آنلاین-گروه هنر-فریبرز دارایی؛ ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی و با سپری کردن بیش از ۴ دهه پا به قرنی تازه گذاشت؛ در این عمر سپری شده ۴۳ ساله، آثار مختلفی با موضوعاتی متنوع از دفاع مقدسی، دینی، کمدی، اجتماعی و… تولید و در سالن‌های تئاتر به صحنه رفتند. برخی از این آثار بسیار جریان ساز بودند و برخی آثار خاطره‌انگیز و پرمخاطب.

شاید خالی از لطف نباشد مروری داشته باشیم بر آثاری که طی دهه‌های ۶۰، ۷۰، ۸۰ و ۹۰ تولید و اجرا شدند، روندی که این آثار برای تمرین و تولید طی کردند، گروهی که در تولید و اجرای اثر حضور داشتند و دیدن تصاویر این اجراها اعم از عکس یا فیلم.

از این رو در گروه هنر تصمیم بر این شد که از آغاز سال ۱۴۰۰ با جمع‌آوری اطلاعات مختلف اجراهای ۴ دهه گذشته، مروری‌بر تولیدات تئاتر ایران در این بازه زمانی داشته باشیم.

در سی و دومین گام از مرور «چهار دهه خاطرات صحنه» سراغ نمایش «روال عادی» به کارگردانی محمدرضا خاکی رفته‌ایم.

تابستان سال ۸۹ گفتگوی میان یک کمیسر پلیس با یک خبرچین در تالار سایه مجموعه تئاتر شهر یکی از به یادماندنی‌ترین اجراهای تئاتری ۴ دهه تئاتر ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی را با عنوان «روال عادی» رقم زد که با کارگردانی محمدرضا خاکی روی صحنه رفت.

«روال عادی» توسط ژان کلود کریر نمایشنامه نویس فقید فرانسوی نوشته شده و محمدرضا خاکی به عنوان یکی از مترجمان، مدرسان و کارگردان‌های با سابقه تئاتر ایران این اثر را با حضور مسعود دلخواه و ایوب آقاخانی اجرا کرد.

این نمایش گفتگویی ۲ نفره میان کمیسر پلیس و خبرچین است که هر ۲ روی صندلی دور یک میز نشسته‌اند و همین گفتگوی ۲ نفره با کارگردانی دقیق خاکی و بازی قابل توجه بازیگران مخاطب را با خود همراه کرد و به یکی از موفق‌ترین نمایش‌های ۴ دهه تئاتر ایران بعد از انقلاب اسلامی تبدیل شد.

خاکی حدود ۷ سال بعد و این بار در سالن سمندریان تماشاخانه ایرانشهر نمایش «روال عادی» را بار دیگر به صحنه برد که البته با تغییری در گروه بازیگری نمایش همراه شد و مسعود دلخواه به همراه کوروش سلیمانی در آن اجرا به ایفای نقش پرداختند.

محمدرضا خاکی که در طول فعالیت خود در عرصه تئاتر، نمایشنامه نویسان مطرحی را از طریق ترجمه آثارشان به تئاتر ایران معرفی کرده، درباره مواجهه خود با ژان کلود کریر و همچنین نمایشنامه «روال عادی» و اجرای آن، به تئاتر آنلاین گفت: خیلی‌ها تصور می‌کنند به دلیل اینکه مشغول ترجمه هستم و تدریس می‌کنم و چند نمایشنامه را هم کارگردانی کرده‌ام گمان می‌کنند که «روال عادی» را هم من ترجمه کرده‌ام در حالی که نمایشنامه «روال عادی» ترجمه آقای اصغر نوری است. در آن سالی که اولین اجرای «روال عادی» نوشته ژان کلود کریر پرداختم، آقای اصغر نوری دانشجوی کارگردانی دانشگاه تربیت مدرس بود و آنجا من با ایشان آشنا شدم و من به واسطه یکی دیگر از دانشجوها ترجمه «روال عادی» به دستم رسید و دیدم که ترجمه مناسبی است.

وی یادآور شد: با آن موقعیتی که از نظر کاری در تئاتر ایران موجود بود، ویژگی‌های متنی، محدود بودن تعداد پرسوناژها و محدود بودن صحنه به یک مکان اجرایی و جالب بودن متن از عواملی بود که من را مشتاق اجرای این نمایشنامه کرد.

خاکی در ادامه سخنان خود با اشاره به اینکه از پیش با آثار نمایشی ژان کلود کریر آشنا بوده و بعضی از کارهایش را در فرانسه خوانده و برخی اجراهای‌اش را به ویژه آثاری که با پیتر بروک اجرا کرده دیده است، افزود: اولین آشنایی شخصی من با ژان کلود کریر در هنگام برگزاری یکی از جشنواره‌های تئاتر آوینیون اتفاق افتاد در سالی که مجموعه‌ای از ایران شامل تعزیه، تخته حوضی و خیمه شب‌بازی و نمایش زورخانه و موسیقی ایرانی به فرانسه آمدند و من هم به دیدن این اجراها رفتم. یک شب ژان کلود کریر هم به دیدن یکی از نمایش‌ها آمده بود با او آشنا شدم و از همانجا به علاقه‌مندی ایشان به هنر و فرهنگ ایرانی بخصوص شعر ایرانی شدم. در سال بعد ایشان بخش‌هایی از اشعار کلاسیک ایران را ترجمه کرده بودند با خانم مهین تجدد قرائت کردند که شب شعر جالبی بود.

این هنرمند با سابقه تئاتر درباره دلایلی که باعث موفقیت نمایش «روال عادی» شد و آن را به عنوان یکی از آثار موفق تئاتر ایران بعد از انقلاب اسلامی معرفی کرد، یادآور شد: خوشبختانه اجرای «روال عادی» با استقبال خوبی مواجه شد. خیلی از کسانی که به دیدن این اثر آمدند نظر مثبتی نسبت به آن اجرا داشتند. بخشی از کیفیت اجرایی «روال عادی» مربوط به میزانسن و کارگردانی اثر بود. برای خیلی‌ها تصورناپذیر بود که متنی که هیچ نوع تحرک دراماتیک به معنی رایج ندارد و فقط ۲ نفر در فضایی با هم گفتگو می‌کنند اینقدر بتواند جذاب باشد. به نظر من «روال عادی» یکی از متن‌های درخشانی است که ژان کلود کریر نوشته و در آن خیلی خوب ذهن مخاطب را درگیر می‌کند و تعلیق بسیار خوبی دارد که تا آخرین جمله پایانی نمایش وجود دارد.

وی ادامه داد: خوشبختانه در آن زمان موفق شدم با همکاری دوستان خوبم دکتر مسعود دلخواه و آقای ایوب آقاخانی نمایش «روال عادی» را اجرا کنم و در جشنواره تئاتر فجر همان سال هم دکتر دلخواه جایزه بازیگری مرد جشنواره را از آن خود کرد.

خاکی تأکید کرد: فکر می‌کنم اگر «روال عادی» دلیل خوبی برای موفقیت داشته باشد به خاطر هم بازی خوب بازیگران، هم متن درخشان و هم کارهای صورت گرفته در کارگردانی اثر بود که بسیار مینیاتوری و ظریف بود و شاید پیش از این در تئاتر ایران اتفاق نیفتاده بود. مقداری سلیقه تئاتری ما به تئاتر هیجان برانگیز و پر کشمکش است اما در «روال عادی» ۲ آدم بودند که با هم گفتگو می‌کردند و یک چالش و جدل گفتگویی داشتند. اجرای «روال عادی» آنقدر ظریف و با دقت بود. بسیاری از لحظات اجرا که در متن نمایشنامه نیست حاصل تمرین‌ها، بداهه‌سازی، ایده‌های کارگردانی و پیشنهاد بازیگر بود.

این کارگردان تئاتر درباره دلایل اجرای مجدد نمایش «روال عادی» که در سال ۹۶ در سالن سمندریان تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه رفت، توضیح داد: در آن سال‌ها امکاناتی که امروز برای تبلیغ نمایش هست نداشتیم و خیلی‌ها دیر از اجرای «روال عادی» خبردار شدند و خیلی‌ها از من می‌پرسیدند که آیا امکان مجدد «روال عادی» وجود ندارد؟ من مترصد فرصتی بودم که دوباره «روال عادی» را اجرا کنم که خوشبختانه این فرصت ایجاد شد و من از بازیگران خواهش کردم تا بار دیگر نمایش را تمرین و برای اجرا آماده کنیم. آقای ایوب آقاخانی به دلیل حضور در پروژه‌ای دیگر نتوانست که در اجرای مجدد «روال عادی» حضور پیدا کند و به همین خاطر از آقای کوروش سلیمانی خواستم و جایگزین شد. اجرای مجدد «روال عادی» هم از همان قابلیت‌ها و ویژگی‌های اجرا اول برخوردار بود و همچنان با بازخورد خوبی از سوی تماشاگران همراه شد.

وی در ادامه سخنان خود به بخشی از گفتگویی که با خبرنگاری درباره اجرای نمایش «روال عادی» داشت اشاره کرد و گفت: یکی از دوستان خبرنگار در اجرای دوم با من گفتگویی را انجام داد و خیلی از اجرای این اثر شگفت‌زده شده بود؛ اجرایی با ۲ بازیگر بدون تغییر نور و هیچ‌گونه موسیقی و افکت. آن خبرنگار محترم از من پرسید چرا در برخی مواقع اجرا از موسیقی استفاده نکرده‌ام و من در پاسخ گفتم مگر در این لحظه که ما با هم صحبت می‌کنیم زیر صحبت ما یک قطعه موسیقی در حال اجرا و پخش است؟ مهم برای من تنش دراماتیکی است که بین ۲ شخصیت نمایش وجود دارد و ریتم بازیگران است که به نحوی در بیان و تنش‌شان روی صحنه اتفاق بیفتد و این روند کفایت می‌کند و نیازی به موسیقی و افکت یا تغییر نور در اجرا نیست.

خاکی درباره اینکه در شرایط سخت و نامناسب تولید تئاتر در حال حاضر آیا امکان تولید نمایش «روال عادی» همچنان وجود دارد یا نه، یادآور شد: فکر می‌کنم همچنان نمایشی چون «روال عادی» می‌تواند اجرا شود و مخاطب داشته باشد.

وی تصریح کرد: متأسفانه تئاتر ما به هیچ وجه ساختار حرفه‌ای ندارد به این معنی که در هیچ ساختار موجود تئاترمان شرایطی برای اینکه کارگردان‌ها و بازیگران در گروه‌های ثابت یا مکان‌هایی حضور داشته باشند و حقوق ثابت بگیرند نداریم. البته در گذشته چنین وضعیتی موجود بود اما بعدها به جای اینکه این روند توسعه پیدا کند و همه از یک امنیت شغلی ثابت برخوردار شوند، به عکس عمل شد و این روند از بین رفت. در نتیجه این روند تئاتر ما همچنان شرایط نابسامان خود را دارد و امیدوارم روزی این روند توقف پیدا کند و ما دشواری‌ها و ضعف‌هایمان را بررسی و آسیب‌شناسی کنیم.

این مدرس تئاتر با بیان اینکه باید به صورت جدی در رابطه روند آکادمیک موجود تئاتری که مدام به دانشجویان مدرک کارگردانی و بازیگر اعطا می‌کند و در طول سال فارغ التحصیلان زیادی دارد فکر و آسیب‌شناسی کنیم، متذکر شد: این روند آسیب‌زا است و معتقدم هیچ کمکی به تئاتر کشور نمی‌کند. هیچ جای دنیا تئاتر خود را با ساختمان‌های کلنگی نظیر اتفاقی که برای سالن‌های خصوصی در ایران افتاده توسعه نداده است. آسیب‌ها و مشکلات زیادی در وضعیت تئاتری امروز ما وجود دارد و نیازمند است که خیلی جدی درباره وضعیت شغلی، استخدامی و نیاز واقعی کشور به نیروهای تئاتری فکر و بررسی کنیم.

خاکی در پایان سخنان خود گفت: امیدوارم این وضعیت تغییر پیدا کند و کرونا محو شود. در وضعیت اقتصادی تئاتر کشور امکان اجرای آثار با تعداد پرسوناژ بالا وجود دارد و بر عکس می‌توان آثاری همچون نمایش «روال عادی» را اجرا و کار کرد که تعداد پرسوناژ زیادی ندارند و کم هزینه‌تر هستند و در عین حال آثار درخشانی‌اند. از این رو اخیر ۲ نمایشنامه «یک سر و دو کلاه» و «داوید و ادوارد» ترجمه کرده‌ام که هر ۲ دارای ۲ پرسوناژ هستند. امیدوارم جامعه تئاتری بتواند با همفکری و گفتگو شرایطی را فراهم کند که آسیب کمتری ببیند و وضعیتی برای بهبود شرایط تئاتر ایران فراهم کند.

عکس از متین نوری است.

مسعود دلخواه مدرس، بازیگر و کارگردان تئاتر که از حدود ۵ سال پیش قصد داشته نمایشی را بر اساس رمان «مرشد و مارگاریتا» اثر بولگاکف روی صحنه ببرد، درباره وضعیت اجرای این اثر نمایشی به تئاتر آنلاین گفت: از همان ۵ سال پیش که تصمیم به اجرای این اثر گرفتم با چند بازیگر برای حضور در نمایش گفتگو کردم و قرار بود در تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه برود که این امر میسر نشد. بالاخره متن مورد نظر را برای چندمین بار بازنویسی کردم.

وی اظهار کرد: البته موضوع نمایش من درباره حضرت مسیح (ع) است. منبع اصلی برای نگارش این متن بخشی از رمان «مرشد و مارگاریتا» بود و با نگاه به کتاب‌هایی دیگر از جمله کتاب مقدس، شام آخر مسیح را کامل کردم.

دلخواه با اشاره به اینکه در حال حاضر مراحل پیش تولید این اثر نمایشی طی می‌شود، درباره تعداد بازیگران نمایش افزود: در این اثر حدود ۲۰ بازیگر به ایفای نقش خواهند پرداخت. گروه بازیگری نمایش تلفیقی از بازیگران حرفه‌ای و جوان است. در حال حاضر حضور کاظم بلوچی در نمایش قطعی است و به دنبال نقش «مسیح» نمایش هستیم و گفتگوهایی را هم در این زمینه انجام داده‌ایم.

کارگردان نمایش «مفیستو» درباره حضور بازیگران جوان در تجربه جدید کارگردانی‌اش، یادآور شد: به دلیل شرایط کرونایی نخواستم فراخوانی برای انتخاب بازیگر منتشر کنم و از این رو از میان دانشجویان خود در دانشگاه تربیت مدرس و همچنین مؤسسات آموزشی دیگر حدود ۱۰۰ نفر را به صورت انفرادی دعوت و تست بازیگری گرفتم. از بین این تعداد حدود ۳۰ نفر برای مرحله نهایی تست انتخاب شده‌اند که در نهایت ۱۲ نفر از آنها برای حضور در نمایش انتخاب خواهند شد.

وی ادامه داد: خوشبختانه استعدادهای جدید و جوان بازیگری را کشف کرده‌ام که این نمایش نیز همچون نمایش «مفیستو» که فرصتی برای تعدادی از بازیگران جوان و مستعد تئاتر بود، فرصتی برای معرفی این استعدادهای جدید بازیگری خواهد بود.

دلخواه با اشاره به حضور فاطمه ارغوانی به عنوان طراح صحنه و لباس نمایش مدنظر، بیان کرد: ظرف ۱۰ روز آینده مرحله پیش تولید نمایش به پایان می‌رسد و تمرین‌ها و تولید نمایش را از نیمه دوم آبان آغاز می‌کنیم.

وی در پایان سخنان خود درباره زمان و مکان مدنظر برای اجرای این اثر نمایشی جدید، گفت: قرار است نمایش را دی و بهمن سال جاری در سالن سمندریان تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه ببریم.

به گزارش تئاتر آنلاین، مسعود دلخواه از مدرسان، بازیگران و کارگردان‌های باسابقه تئاتر ایران است که در مجموعه تئاتر به عنوان بازیگر و کارگردان آثاری را روی صحنه برده است. «روال عادی» به کارگردانی محمدرضا خاکی از جمله آثار موفق تئاتر ایران طی دهه‌های گذشته بوده که با نقش آفرینی مسعود دلخواه در سالن سایه مجموعه تئاتر شهر به صحنه رفت و دلخواه برای نقش آفرینی در این اثر جایزه بهترین بازیگری مرد جشنواره تئاتر فجر را از آن خود کرد.

وی همچنین به عنوان کارگردان نمایش‌هایی چون «ارخش»، «بیگانه» و «شاه لیر» را هم در مجموعه تئاتر شهر اجرا کرده است.

دلخواه معتقد است مجموعه تئاتر شهر باید دارای حریمی حساب شده باشد و مخالف هر گونه حریم محکمی است که این مجموعه را از مردم جدا کند.

این هنرمند با سابقه تئاتر درباره وضعیت پیرامون مجموعه تئاتر شهر و نیاز این مجموعه به حریمی مشخص، به تئاتر آنلاین گفت: متأسفانه اطراف تئاتر شهر به فضایی برای حضور معتادان، خلافکاران و اتفاقات غیرفرهنگی تبدیل شده است. تئاتر شهر نیازمند حریمی است که فضای بیرونی مجموعه را تعیین کند و باعث ایجاد فضایی فرهنگی و هنری نظیر کافه، کتابفروشی و مکانی برای نشستن مخاطبان شود.

وی یادآور شد: شهرداری و شورای شهر تهران مسئولیتی جدی بر عهده دارند و باید به پارک‌ها و فضاهای فرهنگی و هنری به درستی رسیدگی کنند. در حال حاضر یک ناهماهنگی و شلختگی در خصوص پیرامون مجموعه تئاتر شهر وجود دارد و اگر یک حریم حساب شده برای مجموعه در نظر گرفته شود فضایی امن برای تئاتر شهر و مخاطبان فراهم خواهد شد.

دلخواه با بیان اینکه هم شنیده و هم شاهد اتفاقات ناخوشایندی در پیرامون تئاتر شهر بوده، افزود: بازیگران بعد از اجرای نمایش با احساس ناامنی مجموعه را ترک می‌کنند.

این مدرس تئاتر تأکید کرد: مجموعه باید دارای حریمی حساب شده باشد که به فضای فرهنگی مجموعه اضافه کند و نیازمند نیروهایی اجرایی برای حفظ امنیت فضای پیرامون خود است. اگر قرار است حریمی ایجاد شود بهتر است داخل آن فعالیت‌های فرهنگی، کافه و کتابفروشی که احساس فضای فرهنگی را در مخاطب ایجاد کند، در نظر گرفته شود.

این کارگردان تئاتر در پایان سخنان خود تصریح کرد: در حال حاضر تا وارد مجموعه تئاتر شهر نشده‌اید احساس امنیت ندارید. باید حریمی برای تئاتر شهر در نظر گرفته شود که بر فرهنگی و هنری بودن این مجموعه تأکید داشته باشد و این امر با همکاری جدی سازمان میراث فرهنگی، شهرداری تهران، شورای شهر تهران و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی میسر می‌شود. الان فضای پیرامون مجموعه تئاتر شهر بی در و پیکر است و احساس ناامنی برای مخاطبان و هنرمندان ایجاد می‌کند.

به گزارش تئاتر آنلاین، مسعود دلخواه مدرس، کارگردان و بازیگر با سابقه تئاتر است که در کارنامه کاری خود اجرای آثار قابل توجهی از جمله «بیگانه»، «مفیستو» و «شاه لیر» را به ثبت رسانده است. وی حدود یک سال است علیرغم پروژه‌هایی که برای اجرا روی صحنه تئاتر مدنظر دارد، به دلیل شرایط کرونایی آنها را به تعویق می‌اندازد.

دلخواه یک سال گذشته را با پژوهش، مطالعه و تألیف سپری کرده است. این مدرس تئاتر که طی سال‌های گذشته در عرصه تدریس بازیگری نیز فعالیت مستمر داشته اما طی یک سال اخیر حضور در این عرصه را هم به تعویق انداخته زیرا موافق برگزاری کلاس‌های بازیگری به صورت آنلاین نیست و معتقد است که تدریس و آموزش بازیگری امری حضوری است.

وی درباره اینکه آیا چشم اندازی برای اجرای یک اثر نمایشی در سال جاری مدنظر دارد یا نه، به تئاتر آنلاین گفت: از سال گذشته تا کنون چند پروژه از بزرگ تا کوچک را برای تولید و اجرا مدنظر دارم ولی همه چیز بستگی به شرایط دارد. در حال حاضر به خاطر ریسکی که در تجمعات وجود دارد، در فاز صبر و انتظار به سر می‌برم و اینکه بخواهم یک گروه تئاتری را در شرایط کرونایی موجود گرد هم جمع کند ریسک بالایی دارد.

دلخواه ادامه داد: منتظرم تا تابستان فرا برسد و ببینیم شرایط به لحاظ وضعیت شیوع ویروس کرونا پایین‌تر می‌آید یا نه.

این کارگردان تئاتر اظهار کرد: فکر نمی‌کنم با توجه به ریسکی که وجود دارد در ۶ ماهه اول سال جاری کاری را تولید و اجرا کنم زیرا هنوز واکسیناسیون برای مردم شروع نشده و باید تا اواخر تابستان صبر کرد.

بازیگر نمایش «روال عادی» در بخش پایانی سخنان خود تصریح کرد: فکر می‌کنم هنوز وارد سال ۱۴۰۰ نشده‌ایم زیرا سال ۹۹ چه به لحاظ شرایط بد اقتصادی و کرونا همچنان ادامه دارد. اگر ذهنمان را از کلیشه‌های تقویمی جدا کنیم گویی وارد ۶ ماهه سوم سال ۹۹ شده‌ایم. امیدوارم این شرایط هر چه زودتر به پایان برسد تا تغییر سال و سال جدید را حس کنیم.

به گزارش تئاتر آنلاین، مسعود دلخواه مدرس، بازیگر و کارگردان تئاتر که نمایش‌های متعددی از جمله «بیگانه»، «مفیستو» و «شاه لیر» را به صحنه برده است که از آثار پرمخاطب تئاتر ایران طی سال‌های اخیر بوده‌اند، در سال ۲۰۰۳ نمایش «تروریست‌های عادل» اثر آلبر کامو را که در ایران به نام «عادل‌ها» ترجمه شده، در ایالات متحده آمریکا روی صحنه برد.

کامو این نمایشنامه را در محکوم کردن «ترور» و «تروریسم» نوشته و اجرای این اثر با کارگردانی مسعود دلخواه نیز در آن سال بازخوردهای خوبی از سوی منتقدان داشت.

دلخواه طی یادداشتی که در اختیار گروه هنر تئاتر آنلاین قرار داد، به روند شکل‌گیری تروریسم در جهان و جایگاه آن از دیدگاه ۲ روشنفکر معاصر جهانی پرداخته است. در ادامه ضمن انتشار یادداشت مسعود دلخواه درباره تروریسم، یکی از گفتگوها با این کارگردان تئاتر به بهانه اجرای نمایش «تروریست‌های عادل» در آمریکا را بازخوانی خواهیم کرد.

در این یادداشت با عنوان «تروریسم در هر شکلی منفور و محکوم است» آمده است؛

به زبان ساده، تروریسم یعنی «استفاده غیرقانونی از خشونت و زور علیه یک فرد، یک گروه یا یک دولت (بدون درگیر بودن علنی در جنگ یا نزاع) بویژه علیه شهروندان یک کشور، برای رسیدن به اهداف و مقاصدی خاص.»

تاریخچه «تروریسم» طولانی است. اغلب اندیشمندان ریشه آن را به گروه شورشیان یهودی علیه اشغالگران رومی نسبت می‌دهند که خواهان صلح با رومی‌ها نبودند و چون قدرت جنگیدن با آنها را هم نداشتند به ترور فردی آن‌ها با خنجری که در آستین پنهان می‌کردند روی آوردند. در آن زمان این گروه افراطی با عنوان «مردان خنجر به دست یهودی» (Jewish Sicaril Zealots) معروف شدند و اولین گروه تروریستی تاریخ را بنام خود ثبت کردند.

با اینکه پیشرفت‌های تکنولوژی، مدرنیزه شدن و جهانی شدن به بسیاری از کشورها برای کشف اعمال تروریستی کمک کرده است، ولی گروه‌های تروریستی را نیز به استفاده از تاکتیک‌ها و سلاح‌های جدید رهنمون کرده است. امروزه تاکتیک‌های مختلفی که گروه‌های تروریستی (بویژه تروریسم دولتی) استفاده می‌کنند می‌توانند بسیار پیچیده باشند بنابراین «تروریسم» قدمتی طولانی دارد اما تاریخچه تروریسم مدرن برمی‌گردد به اواسط قرن گذشته و بعد از جنگ جهانی دوم که از آن به بعد تروریسم شروع به رشدی بی وقفه و ابداع تاکتیک‌های متنوع کرد.

اگر سلاح‌های انتخابی تروریست‌های پیشین خنجر، شمشیر، و سم (مسموم کردن شخص) بودند، سلاح تروریست‌های مدرن با ابداع انواع بمب‌های دستی و تپانچه و اخیراً مسلسل‌های خودکار و مواد منفجره، گروگان‌گیری، بمب‌گذاری و حملات انتحاری است. اینها البته تاکتیک‌های متعارف تروریست‌ها است. بعضی از تاکتیک‌های غیرمتعارف تروریسم مدرن عبارتند از انفجار (با استفاده از ماهواره و کنترل از راه دور)، بیوتروریسم و سایبر تروریسم که بعضی دولت‌ها علیه شخصیت‌ها و شهروندان دیگر کشورها به کار می‌گیرند.

با اینکه پیشرفت‌های تکنولوژی، مدرنیزه شدن و جهانی شدن به بسیاری از کشورها برای کشف اعمال تروریستی کمک کرده است، ولی گروه‌های تروریستی را نیز به استفاده از تاکتیک‌ها و سلاح‌های جدید رهنمون کرده است. امروزه تاکتیک‌های مختلفی که گروه‌های تروریستی (بویژه تروریسم دولتی) استفاده می‌کنند می‌توانند بسیار پیچیده باشند.

پروفسور دانشگاه هاروارد، الن درشویتس در کتاب خود با نام «چرا تروریسم کار می‌کند: شناخت تهدید و پاسخ به این چالش‌ها» می‌گوید: «معرفی سلاح‌ها و تکنولوژی‌های جدید، تروریست‌ها را قادر می‌سازد تا تاثیر بیشتری داشته و تعداد بیشتری کشته شوند. (همچون رویداد یازده سپتامبر ۲۰۰۱)»

در کتاب «مفهوم یازده سپتامبر» ۲ روشنفکر معاصر، ژاک دریدای فرانسوی و هابرماس آلمانی به بهانه واقعه یازده سپتامبر، به سؤالات «جیوانا بو را دوری» استاد فلسفه در نیویورک، پاسخ می‌دهند: تروریسم چیست؟ چه رابطه‌ای با جهانی شدن دارد؟ در این زمینه، فلسفه چه نقشی دارد؟

به زعم ژاک دریدا، «تنش‌های ویرانگر را می‌توان ردیابی و نامگذاری کرد، ولی نمی‌شود به طور کامل آن‌ها را کنترل و مغلوب کرد.» به نظر هابر ماس، مقصر، سرعتی است که «تجدد» با آن خود را تحمیل کرده و در نتیجه در شیوه‌های زندگی سنتی، واکنش‌های دفاعی به‌وجود آورده است، ولی دریدا معتقد است که این عکس‌العمل‌های دفاعی، خود محصول مدرنیته هستند. به عقیده او، «تروریسم، نشانه و علامت بیماری خود ویرانگری است (اتو ایمون) که حیات دموکراسی مشارکتی و نظام قانونگذاری که ضامن اجرای آن است را تهدید می‌کند.»

دریدا، با این تحلیل اضطراب‌آور (بیماری خواندن تروریسم) در واقع تشویقمان می‌کند تا آرام و با حوصله، در جستجوی راهی برای درمان باشیم (هر چند ممکن است در تحلیل دریدا «تروریسم دولتی» نگنجد.) او معتقد است که «شبح تروریسم جهانی (تروریسم بین‌المللی) مانند جنگ سرد، آینده ما را مشوش می‌سازد، زیرا نوید به فردایی روشن را برایمان نابود می‌کند.»

برای هابر ماس، همچنان که برای دریدا، «جهانی شدن»، نقش اساسی را در تروریسم بازی می‌کند. هابر ماس معتقد است که «تروریسم جهانی ۲ امر را به افراط می‌کشاند: یکی نداشتن هدفی واقع‌گرایانه است و دیگری، توانایی در استفاده از شکنندگی نظام‌های پیچیده.»

در پاسخ به این پرسش که آیا می‌باید بین تروریسم و جنایت‌های معمولی، و یا اشکال دیگر توسل به زور و خشونت، فرقی قائل شد؟ می‌گوید: «هم بله و هم نه. از نظر اخلاقی، عمل تروریستی، در هر موقعیتی و با هر انگیزه‌ای که انجام شود، به هیچ‌وجه قابل بخشش نیست. هیچ چیز به ما این اجازه را نمی‌دهد که با استناد به نیت و اهدافی که تروریست‌ها برای خود تعیین می‌کنند، مرگ و رنج دیگری را توجیه کنیم.»

با همین رویکرد اخلاقی و انسانی، آلبر کامو در نمایشنامه «تروریست‌های عادل» (که به فارسی «عادل‌ها» ترجمه شده است) ما را در موقعیتی دراماتیک قرار می‌دهد که با قهرمان داستان (یانیک) همذات پنداری کنیم. او طبق تصمیم تیم تروریستی‌شان، قرار است با بمب یک شخصیت مهم حکومت تزار در روسیه را ترور کند. هنگام انجام عمل، حضور ۲ کودک در کالسکه مورد هدف، مانع از اقدام تروریستی یانیک می‌گردد. کامو در این نمایشنامه (که در سال ۲۰۰۳ در ایالت کانزاس آمریکا اجرا شد)، بوضوح می‌گوید که «هدف، وسیله را توجیه نمی‌کند.»

به همین دلیل، جامعه انسانی امروز، دیگر هیچ‌یک از اشکال تروریسم را حمایت نمی‌کند و تروریسم و ایجاد رعب و وحشت در جامعه را منفور و محکوم می‌داند.

نقد و گفتگویی با مسعود دلخواه درباره «تروریست‌های عادل»

در ادامه نقدی که توسط لیز اسمیت به عنوان نویسنده و مصاحبه‌گر بر اجرای نمایش «تروریست‌های عادل» به کارگردانی مسعود دلخواه در آمریکا در نشریه مستقل ایالت کانزاس به تاریخ ۱۳ فوریه ۲۰۰۳ چاپ شده، آمده است. این متن توسط شفق خانی ترجمه شده است.

«با توجه به اینکه تهدید و واقعیت تروریسم، به ندرت از تیتر اصلی اخبار خارج می‌شود، مردم درباره ظرفیت انسان برای انجام چنین اقدامات خشونت‌آمیز سیاسی به فکر فرو می‌روند. نیم قرن پیش، آلبر کامو، نمایشنامه‌نویس، هم به همین موضوع فکر می‌کرد. بر اساس اتفاقات واقعی رخ داده در سال ۱۹۰۵، نمایشنامه کامو، «تروریست‌های عادل» به گروهی از انقلابیون در مسکو می‌پردازد که قصد ترور دوک بزرگ را دارند. هنگامی که خواهرزاده‌های جوان دوک به طور غیرمنتظره‌ای در کنار او ظاهر می‌شوند، چیزی اعتماد به نفس تروریست‌ها را برهم می‌زند؛ آیا آنها می‌توانند قتل کودکان بیگناه را هم توجیه کنند؟

نمایشنامه کامو، اگرچه در سال ۱۹۴۹ نوشته شده هنوز هیچکدام از تأثیرات خود را از دست نداده است. کامو در این نمایشنامه با تمرکز بر درگیری‌های درون گروهی، با نگاهی انسانی تروریست‌ها را نشان می‌دهد، حتی زمانی که بخاطر تعهد به اهدافشان غیرانسانی رفتار می‌کنند. مسعود دلخواه، که نمایشنامه را در مرکز تئاتر کارلسن کارگردانی می‌کند، اظهار کرد که ایدئولوژی افراطی می‌تواند «باعث انجماد ذهن شده و انسان را از تمام خصائل انسانی تهی کند.»

دلخواه، استاد تئاتر در کالج ایالتی جانسون کانتی، ابتدا این نمایشنامه را به عنوان دانشجوی سال اول دانشگاه در تهران مطالعه کرد. او می‌گوید: «نمایش‌های زیادی در مورد تروریست‌ها وجود ندارد اما این متن مربوط به چیزی است که به‌طور سیاسی مدام در اطراف ما اتفاق می‌افتد، در هر کجا که بمب، ترور یا انفجاری رخ می‌دهد.»

«این یک تولید سخت و پرتنش است»، دلخواه می‌گوید: «من هر وقت نمایشنامه‌ای را کارگردانی می‌کنم، همه چیز به طرز چشمگیری تغییر می‌کند. من فکر می‌کنم یک نمایشنامه فقط روی صحنه کامل می‌شود.»

وی امیدوار است در فضای صمیمی تئاتر بلک باکس، رابطه‌ای نزدیک بین مخاطبان و بازیگران برقرار کند. «بدین ترتیب، آنجا تماشاگران خود را در داخل آپارتمان تروریست‌ها می‌بینند، جایی که وادار می‌شوند تا چهره به چهره با درگیری‌های سیاسی و شخصی آنها مواجه شوند»، دلخواه می‌گوید: «بازیگران باید کشمکش‌های درونی نقش خود را چنان به تصویر بکشند که نشان دهند چگونه شخصیت لت و پار شده و از خودش جدا می‌شود.»

دلخواه می‌گوید: «من موضع خودم را دارم. من نمی‌توانم آن را پنهان کنم. من مخالف افراط گرایی هستم. افراط گرایی به هر شکلش. هر نوع ایدئولوژی، اگر افراطی شود، خطرناک می‌شود و در نهایت کشنده است. هرچند مبارزه با تروریسم مسلماً باید فیزیکی باشد اما این تنها راه نیست، مبارزه ایدئولوژیک نیز مهم است.»

با این حال کامو سعی کرد دیدگاه متعادلی ارائه دهد. دلخواه می‌گوید: «کامو برای کسانی که در سخت‌ترین لحظه زندگی شان قلب خود را حفظ می‌کنند، احترام قائل است.»

او یادآوری می‌کند احترام به کرامت انسانی همان چیزی است که کامو را کامو می‌کند.

مسعود دلخواه مدرس، بازیگر و کارگردان تئاتر درباره شرایط فعالیت‌های تئاتری خود در وضعیت کرونایی موجود در جامعه، به خبرنگار مهر گفت: داشتیم در سطح جامعه و به لحاظ کنترل ویروس کرونا به یک ثبات نسبی می‌رسیدیم و حتی سیر شیوع کرونا نزولی شده بود و در حال آماده شدن برای تولید و اجرای آثار خود بودیم ولی در هفته‌های اخیر بار دیگر شیوع ویروس کرونا سیر صعودی پیدا کرده است.

وی تصریح کرد: بی‌احتیاطی و شوخی گرفتن برخی مردم عزیز در استفاده از ماسک و رعایت اصول بهداشتی باعث شده تا خشک و تر با هم بسوزیم. داشتیم به برگزاری کلاس‌های آموزشی جدید بعد از تعطیلی چند ماهه و همچنین تمرین و تولید آثار نمایشی امیدوار می‌شدیم که باز هم شرایط بحرانی شد.

دلخواه با اشاره به از سرگیری فعالیت برخی سالن‌های تئاتری، افزود: تئاترهایی که باز شده‌اند نیاز به حمایت مخاطبان و هنرمندان دارند اما اوج‌گیری شرایط کرونایی باز هم تردیدهای هنرمندان را بیشتر کرده است و شکل‌گیری مجدد این شرایط به خاطر بی‌احتیاطی مردم است.

این هنرمند تئاتر با بیان اینکه ما حاضریم با وجود ویروس کرونا در سطح جامعه به زندگی اجتماعی خود ادامه دهیم، یادآور شد: برای زندگی کردن در وضعیت کرونایی باید شرایط خاص زندگی مسالمت‌آمیز با یک دشمن را بدانیم.

وی درباره اینکه آیا تغییری در فعالیت‌های تئاتری مدنظر خود ایجاد خواهد کرد، گفت: با شرایط فعلی زمانبندی یک پروژه آموزشی و یک پروژه تئاتری مدنظرم تغییر کرده است. دانشگاه‌ها که همچنان تعطیل هستند و کلاس‌ها به صورت مجازی برگزار می‌شوند. آموزشگاه‌ها تئاتری نیز باز شده‌اند ولی من قصد دارم با توجه به شرایط کرونایی موجود برای برگزاری کلاس آموزشی ام تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی کنم.

دلخواه متذکر شد: اگر از خانه بیرون نیاییم و شروع به فعالیت نکنیم، زندگی در خانه به افسردگی و مرگ ختم می‌شود. باید با کرونا زندگی کرد و شرایطش را پذیرفت و اصول بهداشتی مورد نیاز را رعایت کرد. اگر گوش شنوا در سطح جامعه وجود داشته باشد، خیلی زودتر به نتیجه مطلوب می‌رسیم.

کارگردان نمایش «شاه لیر» معتقد است ریسک را در شرایط فعلی زندگی با کرونا باید به حداقل رساند ولی برخی مردم با مسافرت‌ها و رعایت نکردن اصول بهداشتی ریسک را به حداکثر رسانده‌اند؛ این مردم خطاکار و حتی مجرم هستند زیرا جان هموطنان خود را به خطر می‌اندازند.

وی تأکید کرد: ضمن اینکه مردم دانا و فرهیخته‌ای داریم، در عین حال همه مردم دانا و فرهیخته نیستند و فرهنگشان نیاز به رشد دارد.

دلخواه با بیان اینکه هنرمند در هر شرایطی مجبور به خلق کردن ایده‌های مختلف با امید به اجرای آنها در شرایط مناسب و مساعد است، تصریح کرد: در شرایط فعلی نه باید وسواس بیش از حد داشت و نه باید بی خیالی را جایگزین کرد. این افراط و تفریط همیشه به ضرر بشر در طول تاریخ بوده است.

مسعود دلخواه مدرس، بازیگر و کارگردان تئاتر که این روزها مشغول تدریس آنلاین واحدهای نظری به دانشجویان خود در دانشگاه تربیت مدرس است، درباره شرایط خود و اتفاقی که ویروس کرونا در دنیا و به طور خاص در جامعه هنری رقم زده، به تئاتر آنلاین گفت: فکر کنم الان زمانی است که هنرمندان باید کمتر حرف بزنند و بنویسند و بیشتر باید بخوانند. نباید فقط جنبه منفی ویروس کرونا را ببینیم. دنیای امروز نیاز به نیرویی داشت که بشر را به یک سه کنج بکشاند و از او بخواهد درباره خود و عملکردش تجدید نظر کند.

وی ادامه داد: روانشناسان اجتماعی و متخصصان در حال بررسی این موضوع هستند که در دوران پساکرونا چه تغییراتی در ساختار فرهنگی اجتماع رخ می‌دهد. یکی از حوزه‌های هنر که بیشتر از سایر حوزه‌ها تحت تأثیر ویروس کرونا قرار گرفت، تئاتر است زیرا تئاتر همه را گردهم جمع می‌کند تا در یک فضا حضور و تنفس کنند؛ همه اینها بر خلاف دستورالعمل‌های بهداشتی برای این روزها است از این رو تا این شرایط وجود دارد، تئاتر به شکل اصیل اش برای فعالیت مجدد باید منتظر بماند.

اجرای آنلاین، تئاتر نیست

دلخواه با بیان اینکه فکر می‌کنم چون تئاتر نیازمند حضور گروه و مخاطبان در فضایی مشترک دیرتر از سایر مشاغل و حوزه‌های هنر فعالیت خود را از سر بگیرد، اظهار کرد: در این شرایط فعالیت‌هایی از طریق فضای مجازی انجام می‌شود که البته هیچکدام این فعالیت‌ها از جمله اجراهای آنلاین، تئاتر نیستند زیرا تئاتر بر اساس رابطه دوطرفه بین هنرمند و تماشاگر شکل می‌گیرد و در فضای مجازی تماشاگر هیچ تأثیر و ارتباطی بر تئاتر ندارد.

باید از نمایش‌های انگشت شمار با فروش میلیاردی مالیات کسر شود ولی از تئاتر نه تنها نباید مالیات کسر شود بلکه باید مالیاتی را که از ثروتمندان و کمپانی‌های مختلف می‌گیرند برای تئاتر هزینه کننداین هنرمند باسابقه تئاتر معتقد است بعد از پایان بحران کرونا، تشنگی برای تئاتری دیدن و حضور در سالن‌های تئاتر بیش از پیش خواهد بود.

کارگردان نمایش «شاه لیر» در ادامه سخنان خود درباره کسر مالیات بر ارزش افزوده از تئاتر با توجه به وضعیت اقتصادی گروه‌های تئاتری به ویژه در دوران پساکرونا، یادآور شد: قطعا نباید از هنرمندان و اجراهای تئاتری مالیات گرفته شود. بارها خود من با این موضوع در اجراهای مختلم مشکل داشتم؛ مثلا نمایشی داشتم که ۷۰ میلیون تومان فروش داشته و من این مبلغ را بین اعضای گروه تقسیم کرده‌ام ولی بعدا برای من با این توجیه که ۷۰ میلیون تومان درآمد داشتم مالیات به همراه جریمه آمد.

چرا تصور مسئولان از هنرمند یک آدم پولدار است!؟

دلخواه ادامه داد: تئاتر باید معاف از مالیات باشد. نمی‌دانم چرا وقتی نام هنرمند می‌آید برخی مسئولان در ذهن شان آدم‌های پولدار را متصور می‌شوند. اگر کسی درآمد بالا دارد باید مالیات پرداخت کند ولی دخل و خرج تئاتری‌ها را برابر نیست. مسئولان باید استثناها را کنار بگذارند و برخی نمایش‌ها را که فروش میلیاردی دارند ملاک قرار ندهند.

وی تأکید کرد: باید از نمایش‌های انگشت شمار با فروش میلیاردی مالیات کسر شود ولی از تئاتر نه تنها نباید مالیات کسر شود بلکه باید مالیاتی را که از ثروتمندان و کمپانی‌های مختلف می‌گیرند برای تئاتر هزینه کنند. در دنیا کمپانی‌های بزرگ برای معافیت از مالیات از تئاتر و فعالیت‌های تئاتری حمایت می‌کنند تا در عین حال برای خود اعتبار و وجهه فرهنگی خوبی کسب کنند.

کارگردان نمایش «هیچ چیز جدی نیست» یادآور شد: از نیمه دوم سال ۹۸ تا کنون تئاتر خیلی خسارت دیده و من خودم یکی از خسارت دیدگان این ماجرا هستم. در آبان ۹۸ به دلیل قطعی اینترنت اجرای ما در تماشاخانه ایرانشهر متضرر شد. تئاترهایی هم که بهمن و اسفند هزینه کردند تا اجرای عمومی داشته باشند، متضرر شدند. گروه‌هایی هم که در حال تمرین برای اجرا در نوبت سال ۹۹ بودند نیز متضرر شده اند.

دلخواه با اشاره به اینکه هنرمندان تئاتر برای احقاق حقوقشان تلاش بیشتری نسبت به گذشته انجام می‌دهند و این تلاش باعث می‌شود دولت توجه بیشتری به تئاتر و هنرمندان تئاتر داشته باشد، در پایان سخنان خود تصریح کرد: تئاتر در شرایط بحرانی یکی از شکننده‌ترین حرفه‌ها است و گرفتن مالیات از تئاتر گناه مضاعف است.

مسعود دلخواه کارگردان و بازیگر تئاتر که نمایش «هیچ چیز جدی نیست» را آبان و آذر سال جاری در تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه برد، درباره احتمال اجرای مجدد این اثر نمایشی به تئاتر آنلاین گفت: «هیچ چیز جدی نیست» اثری کمدی و در رابطه با حواشی تئاتر است ولی اجرای عمومی این اثر همزمان با فضای سرد و مشکلات اینترنت در فصل پاییز شد و تماشاگران بسیاری امکان دیدن این اثر را از دست دادند.

وی ادامه داد: از ما خواسته شد تا در فرصت دیگری نمایش «هیچ چیز جدی نیست» را در سال آینده بازتولید و اجرا کنیم.

دلخواه درباره زمان و مکان اجرای بازتولید «هیچ چیز جدی نیست»، اظهار کرد: باید با گروه بازیگران نمایش برای زمانبندی جدید، هماهنگ شویم تا زمان اجرای بازتولید اثر مشخص شود.

کارگردان نمایش‌هایی چون «مفیستو» و «شاه لیر» درباره تولید اثری جدید در سال ۹۹، یادآور شد: من همیشه سعی می‌کنم هر سال یک تولید جدید داشته باشم و سال ۹۹ هم اینگونه خواهد بود. بازتولید نمایش «هیچ چیز جدی نیست» به معنای تولید نکردن کاری جدید نیست. در حال بررسی چند نمایشنامه جدید هستم تا از میان آن‌ها یک اثر را برای تولید و اجرا انتخاب کنم.

وی در پایان سخنان خود درباره احتمال اجرای نمایش «هیچ چیز جدی نیست» در شهرها و استان های مختلف ایران، تأکید کرد: من از اجرا در شهرهای مختلف استقبال می کنم. نمایش «هیچ چیز جدی نیست» دکور سنگینی ندارد ولی تعداد بازیگران و نوازندگان آن زیاد است. از چند شهر هم پیشنهاد اجرا داشتیم و برنامه‌ریزی‌مان به گونه‌ای است که در سال آینده با بازتولید این اثر، در شهرهایی که دعوت کننده باشند، نمایش را اجرا کنیم.

عکس از پریچهر ژیان است.