برچسب: فریماه فرجامی

تئاتر آنلاین -گروه هنر-آروین موذن‌زاده؛ ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی و با سپری کردن بیش از ۴ دهه پا به قرنی تازه گذاشت؛ در این عمر سپری شده ۴۴ ساله، آثار مختلفی با موضوعاتی متنوع از دفاع مقدسی، دینی، کمدی، اجتماعی و … تولید و در سالن‌های تئاتر به صحنه رفتند. برخی از این آثار بسیار جریان ساز بودند و برخی آثار خاطره‌انگیز و پرمخاطب.

شاید خالی از لطف نباشد مروری داشته باشیم بر آثاری که طی دهه‌های ۶۰، ۷۰، ۸۰ و ۹۰ تولید و اجرا شدند، روندی که این آثار برای تمرین و تولید طی کردند، گروهی که در تولید و اجرای اثر حضور داشتند و دیدن تصاویر این اجراها اعم از عکس یا فیلم.

از این رو در گروه هنر تصمیم بر این شد که از آغاز سال ۱۴۰۰ با جمع‌آوری اطلاعات مختلف اجراهای ۴ دهه گذشته، مروری‌بر تولیدات تئاتر ایران در این بازه زمانی داشته باشیم که این گزارش‌ها تا نیمه سال ۱۴۰۱ ادامه یافت و بعد از وقفه‌ای چند ماهه قرار بر این است که از ابتدای سال ۱۴۰۲ این روند مجدداً ادامه پیدا کند.

از این رو در پنجاه و ششمین گام از مرور «چهار دهه خاطرات صحنه» سراغ نمایش «آن شب که تورو زندانی بود» نوشته جروم لارنس و رابرت ادوین لی به کارگردانی مجید جعفری رفته‌ایم.

مجید جعفری هنرمند شناخته شده‌ای در تئاتر است. او از نخستین مدیران تئاتر بعد از انقلاب محسوب می‌شود و به مدتی طولانی و از سال ۶۴ تا ۷۷ ریاست مجموعه تئاتر شهر را برعهده داشت. این نویسنده، بازیگر و کارگردان باسابقه شیرازی دارای لیسانس بازیگری و کارگردانی از دانشگاه تهران و دوره فوق‌لیسانس از دانشگاه فارابی است و نشان مدرک درجه یک هنری هم دارد.

جعفری از سال ۱۳۵۸ رئیس اداره برنامه‌های تئاتر بود و پیش از کوچش به تئاتر آزاد (کمدی‌های شبانه) در تماشاخانه طهرانِ سینما قیام و تئاتر بولوار آثار بسیاری از جمله «کریولانوس»، «الکترا»، «پرومته در زنجیر»، «آنتیگونه»، «هملت»، «خاطره دو دوشنبه»، «خسیس»، «صعود مقاومت‌پذیر آرتورو اوئی»، «عنکبوت»، «تراژدی کسری»، «بیا تا گل برافشانیم»، «شبی که تورو زندانی بود»، «اگر غم لشکر انگیزد»، «الموت» و … را روی صحنه برده بود.

جعفری سال‌ها در تئاتر آزاد نیز نمایش‌های پرمخاطبی را روی صحنه می‌برد و رئیس انجمن صنفی تئاتر آزاد نیز بود اما به گفته خودش چند سالی است که از فعالیت در این حوزه نیز دست کشیده و ترجیح می‌دهد به دلیل نبود مدیریت و حمایت در تئاترهای کمدی نیز فعالیتی نداشته باشد.

جعفری در دهه ۷۰ با کارگردانی سریال «نیمه پنهان ماه» اولین کار مناسبتی تلویزیون را روانه آنتن پخش کرد؛ نمایشی که در دوره خودش بسیار پرمخاطب بود و او با بازی در نقش جلال در سریال خودش محبوبیت زیادی نزد عامه مردم پیدا کرد.

مجید جعفری در دوره فعالیتش در تئاتر حرفه‌ای با هنرمندان بسیاری همکاری داشت؛ هنرمندانی که در آینده تبدیل به ستارگان دنیای سینما و تئاتر شدند که از جمله آنها می‌توان به خسرو شکیبایی، ابوالفضل پورعرب و فریماه فرجامی اشاره کرد.

زنده یا فرجامی در دوره فعالیتش در تئاتر بیشترین همکاری را با مجید جعفری داشت و در ۵ نمایش او با عنوان «عنکبوت»، «تراژدی کسری»، «الموت»، «شبی که تورو زندانی بود» و «بیا تا گل برافشانیم» (اگر غم لشگر انگیزد) بازی کرد؛ هنرمندی که در اوج دوران فعالیتش در سینما کم کم به حاشیه رفت و جز حضورهایی کوتاه و گذرا کمتر دیده شد و متاسفانه چند روز قبل نیز دار فانی را وداع گفت. به گفته جعفری، فریماه فرجامی عاشق هنر بود و به خاطر هنر حاضر بود از همه چیز حتی خودش بگذرد.

به بهانه درگذشت این هنرمند در این بخش از گزارش چهار دهه خاطرات صحنه به سراغ نمایش «آن شب که تورو زندانی بود» بود رفتیم که از جمله همکاری‌هایی است که زنده یاد فرجامی با گروه مجید جعفری داشت و نمایش پرمخاطبی در دوران خودش بود.

علاوه بر فریماه فرجامی، ابوالفضل پورعرب، کریم اکبری مبارکه، بهرام ابراهیمی، صدیقه کیانفر، جلیل فرجاد، فریدون نوری، اکرم محمدی، علی گوهری، بهادر ابراهیمی، مسعود رحمانی، ناصر نورنژاد، محمود اختیاری، هومن برق نورد، مارال و مونا فرجاد و … از جمله بازیگران نمایش «آن شب که تورو زندانی بود» بودند. این اثر نمایشی از ۳ شهریور تا ۲ مهر ۱۳۷۲ در تالار اصلی مجموعه تئاترشهر به صحنه رفت.

در خلاصه داستان این نمایش آمده است: مردی حساس با اقامت یک شبه در زندان به تجربه‌ای عارفانه می‌رسد. چون به بند می‌افتد، این آزادی را می‌یابد که از خود بپرسد به‌راستی کیست و به این نتیجه برسد که آمیزه‌ای است از تجربه‌هایش در گذشته و آینده.

در همین راستا با مجید جعفری درباره اجرای این اثر نمایشی، خاطراتی که از همکاری با زنده یاد فریماه فرجامی داشته و مضمون این نمایش گفتگویی انجام دادیم.

در ادامه جعفری در گفتگو با تئاتر آنلاین درباره همکاری با فریماه فرجامی عنوان کرد: خانم فرجامی عاشق تئاتر و سینما بود بنابراین اصلاً به این فکر نبود که انرژی و نیرویش را در جای دیگری بگذارد. او برعکس خیلی از هنرمندان که می‌خواهند مطرح و پولدار و مشهور شوند، حتی عاشق خودش نبود بلکه عاشق هنر نمایش و بازیگری بود حالا چه در تئاتر باشد چه تلویزیون و سینما. فریماه فرجامی بین انتخاب خودش و هنر، هنرش را انتخاب می‌کرد و علت انزوایش در سال‌های اخیر هم همین بود. وقتی آدم عاشق کارش باشد خودش را فراموش می‌کند.

وی افزود: در واقع اصل ماجرا این است که منِ نوعی هنری دارم که آن را دوست دارم و به آن معتقدم و دلم می‌خواهد درباره اش حرف بزنم و هنرم را به نمایش بگذارم و دوست دارم در این راه دیگران را هم با خودم همراه کنم و راه سعادتی را که می‌شناسم به دیگران هم نشان دهم بنابراین خودم را فراموش می‌کنم. در این راه ممکن است هر بلایی بر سر من بیاید. فریماه فرجامی خودش را فراموش کرده بود و انگار هیچ چیز غیر از هنر نمایش در این عالم برایش وجود نداشت و وقتی نتوانست کار کند منزوی شد و خب کنج انزوا هم می‌تواند هر بلایی سر آدم بیاورد.

این بازیگر و کارگردان پیشکسوت تئاتر درباره مضمون و داستان نمایش «آن شب که تورو زندانی بود» بیان کرد: این نمایش درباره فردی است به نام تورو که شبی براثر یک سوءتفاهم به زندان می‌افتد و در طول یک شبی که در زندان است تمام زندگی اش و حضور آدم‌های مختلف در طول زندگی اش را مرور می‌کند. تورو خاطرات عاشق شدنش و ماجرای مختلفی که تجربه کرده مانند حشرونشری که با کشاورزها داشت و حتی آرزوها و رویاهایش را به یاد می‌آورد تا اینکه صبح آن روز از زندان آزاد می‌شود. تصویری که در پایان از آزادی تورو می‌بینیم این است که زندانی از زندان آزاد می‌شود اما زندان بان همچنان اسیر زندان است. در این نمایش ابوالفضل پورعرب نقش تورو را ایفا می‌کرد و فریماه فرجامی نیز نقش مقابلش بود.

جعفری درباره طراحی دکور نمایش یادآور شد: نمایش طراحی بسیار زیبایی داشت و فضای زندان و دیگر مکان‌های نمایش در یک دکور واحد به نمایش گذاشته شده بود اما با نورپردازی زیبایی، این فضاها از هم تفکیک و در هر صحنه مکان و فضای مورد نظر برای مخاطبان تداعی می‌شد.

وی درباره هنرمندانی که در نمایش ایفای نقش داشتند، گفت: علاوه‌بر ابوالفضل پورعرب و فریماه فرجامی هنرمندان دیگری چون بهرام ابراهیمی، علی گوهری، اکرم محمدی، جلیل فرجاد، کریم اکبری مبارکه و حتی دخترخانم‌های آقای فرجاد که آن موقع نوجوان بودند هم در نمایش بازی می‌کردند. این هنرمندان همگی از بازیگران درخشان آن دوران بودند. هنرمندان ما روی صحنه تئاتر یک زندگی را بازی می‌کنند از این رو در پشت صحنه ارتباط صمیمی و رفاقت بینشان برقرار است چون مجبور هستند چندین ماه در کنار هم تمرین و زندگی کنند. در این نمایش هم همینطور بود و همگی مانند خواهر و برادر کنار هم زندگی می‌کردیم و حرمت‌های شخصی و فردی افراد هم حفظ می‌شد.

جعفری درباره علت کم کاری اش در سال‌های اخیر توضیح داد: وقتی از کارگردانی در تئاتر حرفه‌ای بیرون آمدم زمانی بود که نمی‌شد به صورت جدی تئاتر کار کرد از این رو ترجیح دادم وارد فضای تئاتر آزاد بشوم اما آنجا هم ایرادات خودش را دارد و دیدم دارم عمرم را در این فضا تلف می‌کنم. الان نزدیک به ۱۰ سال است که تئاتر کار نمی‌کنم و در خانه نشسته‌ام. البته بچه‌هایی که در این حوزه فعالیت می‌کنند خیلی بااستعداد هستند و توانایی بالایی دارند.

وی در پایان یادآور شد: بازیگران درخشانی در این حوزه فعال هستند که می‌توانند مخاطب عام را از ته دل بخنداند و راضی از سالن بیرون بفرستند. چون در شرایط امروز جامعه خنداندن مردم کار بسیار دشواری است و توانایی بالایی می‌خواهد. تئاترهای شبانه مخاطبان خاص خودشان را دارند اما من علاقه مند بودم در تئاترشهر یا تالار وحدت نمایش‌های جدی دارای تفکر و حرف را به صحنه ببرم که شرایط آن هم فراهم نیست.

عکس‌های نمایش «آن شب که تورو زندانی بود» از آرشیو تئاترشهر است.

به گزارش تئاتر آنلاین، مراسم تشییع پیکر زنده‌یاد فریماه فرجامی بازیگر با سابقه و مطرح سینما و تئاتر ایران صبح امروز سه‌شنبه ۱۳ تیر از مقابل خانه هنرمندان ایران برگزار شد.

در ابتدای این مراسم که اجرای آن بر عهده احترام برومند بود، مرضیه برومند هنرمند شناخته‌شده سینما، تئاتر و تلویزیون و مدیرعامل خانه سینما به عنوان اولین سخنران پشت تریبون حضور پیدا کرد و گفت: نمی‌خواستم اینجا به عنوان سخنران حضور پیدا کنم ولی دوستان گفتند که به عنوان مدیرعامل خانه سینما صحبت کنم و اتفاقاً من نمی‌خواستم به عنوان مدیرعامل خانه سینما صحبت کنم. چه مدیرعامل و خانه سینمایی که مدام عزا برگزار می‌کند؟ پس جشن کو؟

وی ادامه داد: ما فریماه را خیلی زودتر از آن‌چه تصور می‌کردیم و در اوج زیبایی، پختگی و صمیمیت از دست دادیم. فریماه فرجامی خیری از زندگی ندید ولی هیچوقت گله نکرد. فریماه فرجامی هم خواهر و هم ستاره ناکام ما بود که قربانی مناسبات سینمای دهه ۶۰ شد. فرجامی قربانی زیبایی و هنرش شد. وی مدارج ستاره شدن را طی کرد و به دلایلی که نمی‌خواهم آن‌ها را بیان کنم در هاله‌ای از غبار فرو رفت. فریماه فرجامی علیرغم اینکه از دور خیلی پر رمز و راز به نظر می‌رسد، ولی از نزدیک و در دوستی بسیار ساده بود.

برومند با بیان اینکه فریماه فرجامی برای نسل جدید درسی داشت، تصریح کرد: سرگذشت وی باعث شد نسل بعدی دقت بیشتری کند. آن‌ها همیشه کنار مردم بودند. روسری سر کردند و نقش کارگر کارخانه رب را بازی کردند. مقنعه سر کردند و نقش همسر و کارمند را بازی کردند. چادر سر کردند و نقش مادر و همسر شهید را بازی کردند. این‌ها در قلب مردم ستاره هستند. هنرمندان امروز کنار مردم هستند و مناسبات آن‌ها با نهاد قدرت را مردم تعیین می‌کنند. اکثر هنرمندان ما مردمی هستند، ما سیاسی نیستیم و ما را متهم به سیاسی کاری نکنید، ما در کنار مردم هستیم.

طبق گفته احترام برومند قرار بود رخشان بنی‌اعتماد به‌عنوان یکی از سخنرانان مراسم باشد اما وی به دلایلی در مراسم حضور پیدا نکرد.

سپس مسعود فروتن دیگر هنرمند با سابقه نیز به ذکر خاطراتی از همکاری خود با زنده‌یاد فرجامی پرداخت و گفت: چند ماه همکاری در یک پروژه از بهترین‌های زمان‌های زندگی‌ام بود.

ایرج راد مدیرعامل خانه تئاتر و بازیگر با سابقه سینما، تئاتر و تلویزیون هم به‌عنوان یکی دیگر از سخنرانان این مراسم، تأکید کرد: فریماه فرجامی سرمایه‌ای بود که از دست دادیم. امیدوارم تراژدی فرجامی برای دیگر هنرمندان رخ ندهد. این تراژدی پایان گرفت.

احترام برومند در این بخش از مراسم به زمان آشنایی خود با فرجامی اشاره کرد و گفت: آشنایی من با فرجامی به سال ۷۰ و نمایش «پیروزی در شیکاگو» برمی‌گشت که فریماه فرجامی و مهدی هاشمی در آن درخشیدند. فریماه مثل هیچکس نبود و از هیچکس تقلید نکرد. در رفتار و گفتارش بی‌نیازی بود که نشأت گرفته از خانواده با شخصیتش بود.

سپس پژمان بازغی رئیس انجمن صنفی بازیگران سینما متن انجمن را قرائت کرد.

در متن انجمن صنفی بازیگران سینما چنین آمده است:

«اوست همیشه زنده

فریماه فرجامی هم رفت. او هنرمند بزرگ، دست نیافتنی و بی تکرار سینمای ایران بود، بازیگرِ شخصیت‌های متنوع و ماندگاری چون «لاله» درخط قرمز؛ «مهندس افجه‌ای» در اجاره نشین‌ها، «مونس» در سرب، «ماه منیر» در مادر، «فروغ الزمان» در پرده آخر، «آفاق» در نرگس؛ بازیگر تحصیل‌کرده و توانای تئاتر ایران، بازیگری که با روح و جان خود هویت ویژه‌ای به شخصیت‌هایی که بازی می‌کرد می‌بخشید، ستاره‌ای درخشان در هنر بازیگری این سرزمین که به دلیل بیماری خیلی زود ما از هنر او بی‌بهره ماندیم و گذشت و رفت تا به سایر مسافران نازنین و از دست رفته این هنر بپیوندد.

خاموشی هر هنرمند بزرگی چون فریماه فرجامی علاوه بر غمی سنگین که بر دل و جان ما می‌نشاند، زمانی ست برای یادآوری اینکه پیش از آنکه دیر شود به داد یکدیگر برسیم؛ یادآوری اینکه حمایت و دلگرمی و یاری، لازمه‌ی بقای هنر و هنرمند است؛ حال این حمایت، حمایت‌های سازمانی و دولتی باشد که حتماً باید باشد … اما بود و نبودش بماند به مجالی دیگر و یا حمایت‌های فردی و انسانی خود ما از یکدیگر… و چه بسا که نیاز به حمایت‌های عاطفی در تنگناهای زندگی بیشتر هم به کار هنرمندان بیاید. پس مراقب هم باشیم، به هر شیوه و شکل که می‌دانیم و می‌توانیم که ناگهان خیلی زود دیر می‌شود.

انجمن صنفی بازیگران سینما از همه اهالی سینما، تئاتر و مردم شریف و هنردوست ایران که با ابراز هم دردی و تاسف در غم از دست دادن فریماه فرجامی عزیز جایگاه والای این هنرمند را یادآور شدند کمال امتنان و سپاس را دارد و نیز تشکری ویژه دارد از همکاران و کسانی که در روزهای سخت بیماری در همه این سال‌ها او را تنها رها نکرده و مونس و یاور مشفق فریماه فرجامی بودند.

در پایان، امیدواریم و وظیفه خود می‌دانیم که بتوانیم به زودی مراسم درخور و شایسته‌ای برای بازیگران و همکاران عزیز از دست رفته اخیر از جمله امین تارخ، محمدعلی کشاورز، پرویز پورحسینی، اسماعیل شنگله، فخری خوروش، شهرام عبدلی، علی سلیمانی، حسام محمودی، اسماعیل سلطانیان و فریماه فرجامی و دیگر یاران سفر کرده برگزار نمائیم.

با مردم ایران، خانواده فرجامی، خانواده سینما و تئاتر و خانواده فرهنگ و هنر ایران مجدداً ابراز همدردی کرده و برای فریماه ِ عزیزمان که همیشه و همواره با زیباترین و آراسته‌ترین تصویرها در خاطر و خاطره‌های جای دارد، پروازی زیبا در آسمان رحمت پروردگار آرزو داریم. مرگ پایان کبوتر نیست. پایان هنر نیست.»

سپس احترام برومند با اشاره به اینکه همه ما روزهای بیماری خواهیم داشت، اظهار کرد: ولی گاهی نسبت به محبت‌هایی که قرار است در این دوران برای هنرمندی که چهره‌ای محبوب و دوست‌داشتنی است انجام دهیم، مراقب باشیم.

در ادامه کلیپی از فریماه فرجامی پخش شد که حاوی تصاویری از نقش‌آفرینی‌های وی بود.

ابوالفضل پورعرب بازیگر مطرح و با سابقه سینما نیز دیگر سخنران مراسم تشییع پیکر زنده‌یاد فریماه فرجامی بود. وی گفت: فرجامی آفاق بود و آفاق رفت، خیلی غمگینانه رفت. قرار نبود اینقدر غریب از بین ما برود. اولین بار است که می‌بینم کسی در مراسم با هنرمندان عکس نمی‌گیرد و این نشان می‌دهد که همه در سوگ این هنرمند نشسته‌اند.

وی ادامه داد: به او گفتم که فریماه چه شده؟ بیمار شده‌ای؟ گفت ابوالفضل نوبت ما شده و من آن موقع نفهمیدم منظورش چیست. به امید اینکه اینقدر داغ نبینیم. از مردم سپاسگزارم و امیدوارم در این شرایط شرمنده مردم نباشیم.

در ادامه قطب‌الدین صادقی کارگردان شناخته شده و با سابقه عرصه تئاتر ایران به ایراد سخنانی پرداخت و متذکر شد: مرگ حق است اما احمقانه است که خودمان به استقبالش برویم. فریماه فرجامی خودش به استقبال مرگ رفت و من نام این کارش را خودتخریبی می‌گذارم. سیاست‌مداران، ورزشکاران و هنرمندان در جامعه تبدیل به باور و فرهنگ عمومی می‌شوند و اگر خودتخریبی کنند به این باور ضربه می‌زنند.

وی تصریح کرد: فریماه فرجامی تمامی ویژگی‌ها و ارزش‌های بازیگری و هنرمندی داشت ولی این خودتخریبی را داشت و دوستان ناجوانمردی نیز او را به این خودتخریبی سوق دادند. یکی از کارهایی که هنرمندان باید انجام دهند این است که در راه حفظ خود، فرهنگ جامعه و ارزش‌های جامعه بکوشند. یکی از بدترین تربیت‌های ما رعایت نکردن سلامت جسم است.

افسانه چهره‌آزاد از بازیگران سینما، تئاتر و تلویزیون و دوستان نزدیک فریماه فرجامی نیز در ادامه مراسم و در حالی که اشک می‌ریخت، گفت: ما همه اینجا جمع شدیم تا با ستاره سینمای ایران وداع کنیم. من افتخار دوستی ۳۰ ساله با فریماه داشتم. فریماه در تنهایی پر نکشید و خانواده مهرشان را از او دریغ نکردند. خانواده نخواستند در موقعیت‌های اجتماعی حضور پیدا کند و ما باید به این خواسته احترام می‌گذاشتیم. فریماه تنها نبود و در خانه خود با آرامش و آسایش زندگی کرد. امیدوارم در بهشت زندگی کند.

در پایان فرهاد فرجامی برادر فریماه فرجامی نیز طی سخنانی کوتاه از خانه سینما، خانه هنرمندان، خانه تئاتر و هنرمندان و حاضران در مراسم سپاسگزاری کرد.

سپس نماز بر پیکر زنده‌یاد فریماه فرجامی اقامه شد و پیکر این هنرمند فقید به سمت قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س) تشییع شد.

رضا بابک، مسعود فروتن، علی دهکردی، مرضیه برومند، اصغر همت، حبیب دهقان‌نسب، محمدمهدی عسگرپور، مازیار لرستانی، آزیتا حاجیان، سعید خانی، منوچهر شاهسواری، بهاره رهنما، مجید جعفری، علی پویان، اکرم محمدی، جهانگیر کوثری، رضا درمیشیان، بهناز جعفری، محسن امیریوسفی، مجید توکلی، محمود پاک‌نیت، شهرام گیل‌آبادی، محمد شیری از جمله حاضران در این مراسم بود.