خبرنگار هنر: یادداشت بابک حقی درباره آسیب شناسی عکاسی تئاتر: هنرمندان از اقشار آسیبب پذیر جامعه ما به لحاظ امنیت شغلی هستند و به دلیل روحیات و تفکرات خاصی که دارند می بایست بیشتر درک شوند و از طرف جامعه و دولت حمایت در خوری برای ادامه فعالیت هنری داشته باشند . بخشی از این حمایت مادی و بخشی دیگر معنوی است.
ما در اینجا به دنبال آسیب شناسی بخشی از آن یعنی عکاسان تئاتر و تعامل بین هنر تجسمی و نمایشی می پردازیم.در ابتدا چند سوال را مطرح میکنم :
– عکاسی چه نقشی در یک پروژه نمایشی دارد؟
– چگونه می شود عکاسان را حمایت کرد و به حقوق اولیه آنان احترام گذاشت؟
همان طور که می دانیم عکس مهمترین ابزار تبلیغاتی برای هر فعالیت هنری است و کیفیت آن می تواند تاثیر بسزایی در معرفی یک فعالیت هنری داشته باشد.اما در اینجا باید دید که آیا فردی که به عنوان عکاس گروه نمایشی همکاری میکند از چه حقوقی برخوردار است و چقدر مراعات می شود.
در اغلب موارد شاهد هستیم قراردادی ما بین دو طرف منعقد نمی شود و تنها به صورت شفاهی تفاهمی صورت می گیرد و پس از اتمام اجراهای گروه تسویه حساب انجام میگیرد و متاسفانه در مواردی به درستی انجام نمیگیرد . در این مواقع عکاس به کدامین نهاد می تواند رجوع کند؟ با کدامین مدرک معتبر ؟
آیا انجمن عکاسان خانه تئاتر قادر به پیگیری چنین مواردی خواهد بود ؟ زمانی که قراردادی نیست با چه مدرکی جهت مطالبه حقوق از دست رفته ی عکاس می تواند پیگیر باشد؟ آیا زمان آن نرسیده فعالیت های هنری جنبه ی رسمی تر و مکتوب تری به خود بگیرند؟
از این قضیه تاسف بارتر تعدادی از کارگردانان هستند که توقع کار مجانی از عکاس دارند و با این توجیه که هزینه دستمزد بازیگر ، طراحی صحنه و … بالا بوده است توانایی پرداخت دستمزد به عکاس را ندارد.
چه چیزی می تواند توهین آمیزتر از این توجیه باشد؟ آیا چون به بازیگر دستمزد پرداخت می شود پس عکاس اولویت آخر است و اگر چیزی در آخر باقی ماند به او هم پرداختی خواهد شد؟ آیا شان و منزلت یک هنرمند انقدر نزول کرده است؟
مستند سازی یک پروژه هنری یکی از مهم ترین بخش های آن است که به عنوان سند روشنی از فعالیت هنری یک کارگردان یا گروه هنری در همه جا می تواند ارائه شود و طبعا لازمه آن وجود یک عکاس حرفه ای درگروه و مستند نگاری روند کاری تا به سرانجام رسیدن آن است که از طرف کارگردانان انگشت شماری بصورت جدی به آن پرداخته می شود.
مسلما عکاس اختصاصی گروه چون به داستان و میزانسن ها آشنایی دارد بهترین زاویه ها را می شناسد و بهتر از هرعکاس دیگری می تواند لحظات ناب نمایش را ثبت کند . این فکر که در روز اجرای عکاسان و خبرنگاران عکاسان زیادی برای عکاسی کار خواهند آمد و نیاز گروه را برطرف خواهند کرد تفکری کاملا غیر حرفه ای و اشتباه است. برای کارگردان باید مهم باشد از نمایش او چه عکسی و چگونه ارائه می شود. خاطرم هست در نمایشگاهی که سال قبل با موضوع عکس تئاتر از فعالیت یک ساله ام برگزار کردم تعدادی از کارگردانان با وجود دعوت رسمی و فرستادن کارت دعوت در طول ده روز برگزاری نمایشگاه حتی به دیدن عکس های نمایش خود نیامدند و این قضیه که چه عکسی و با چه کیفیتی از کار آنها به روی دیوار گالری رفته حتی آنان را کنجکاو نکرد و این باعث تاسف فراوان است.
برای هنرمند ارزشمندتر از مادیات، عشقی است که او را به سمت فعالیت هنری می کشاند و همین عشق است که باعث تفاوت نگریستن او با افراد دیگر جامعه می شود.پس حمایت و حضور هنرمندان در کنار هم می تواند شعله این عشق و انگیزه را چندین برابر کند و باعث شود هنرمند مصمم تر در مسیر هنری خود قدم بردارد.پس هنرمندی که به عشق هنر تئاتر این ژانر از عکاسی را جدی دنبال می کند بهتر نیست از فعالیت های هنری او هم حمایت معنوی شود؟ آیا تا کنون توجه داشته ایم وقتی هنرمندی نمایشگاه عکس برگزار میکند چه تعداد از دوستان فعال در هنرهای نمایشی به دیدن آثار او می روند؟ نمایشگاهی که نه از آنان طلب ورودیه می کنند و نه توقعی برای خرید آثار دارند…
کلا دوستان تئاتری در سال از چند گالری هنری بازدید می کنند؟ فعالیت هنری چه تعداد عکاس و نقاش را دنبال می کنند؟ چقدر به دیدن نمایشگاه های دوستان عکاس و نقاش خود که همیشه از آنان توقع دارند به تماشای اجراهای آنان بنشینند، میروند ؟
در اینجا بحث محکوم کردن یک قشر هنری خاص نیست اما شاید تلنگری باشد تا تعامل بیشتری بین هنرهای نمایشی و تجسمی برقرار شود و به حقوق هنرمندان از صنف های مختلف احترام گذاشته شود و چه بهتر این حمایت بیشتر در میان خود هنرمندان شکل گرفته و تقویت شود.
بابک حقی
اسفند ۹۴
