برچسب: سما موسوی

  • روایت اتوبیوگرافیک زندگی سه آدم معمولی در «روزها در راه»

    روایت اتوبیوگرافیک زندگی سه آدم معمولی در «روزها در راه»

    سما موسوی کارگردان نمایش «روزها در راه» با اشاره به اینکه این نمایش، اثری اتوبیوگرافیک درباره آدم‌های معمولی اجتماع است درباره شکل‌گیری این نمایش توضیحاتی ارائه داد.

    سما موسوی کارگردان نمایش «روزها در راه» که این به تازگی اجرای خود را در تماشاخانه انتظامی آغاز کرده است در این باره به تئاتر آنلاین گفت: این اثر نمایشی سومین کار من در ایران در زمینه تئاتر مستند است و چهارمین نمایشی است که در این حوزه به صحنه می برم. من چندسال است که در آلمان زندگی و تحصیل می‌کنم و فوق لیسانسم را در کشور آلمان گرفتم و در حال حاضر نیز دانشجوی دکترای تئاتر هستم. تخصص من در زمینه تئاتر مستند است و گرایش‌های مختلف در زمینه تئاتر مستند را امتحان کرده‌ام. نمایش «آدم‌هایی که نمی بینیم» به شیوه تئاتر ورباتیم اجرا شد و نمایش «به زبان خواب» نیز به شیوه بیوگرافیک در تئاتر مستقل تهران به صحنه رفت.

    وی ادامه داد: نمایش «روزها در راه» یک اثر اتوبیوگرافیک است و چون PHD من در زمینه تئاتر اتوبیوگرافیک است دغدغه شخصی و اجتماعی ام این بود که حتماً نمایشی هم در این زمینه به صحنه ببرم تا با کارکردها و پروسه شکل گیری آن بیشتر آشنا شوم. نمایش اتوبیوگرافیک مستقیماً با سرگذشت و زندگی آدم‌ها سروکار دارد و خود آن شخص درحال روایت زندگی اش برای مخاطب است در واقع بازیگر نمایش باید درباره زندگی شخصی خودش صحبت کند و فاصله‌ای بین روایتگر و کسی که روی صحنه است، وجود ندارد.

    موسوی درباره چگونگی نگارش متن توضیح داد: من در تئاتر مستند به جای نویسنده از واژه تدوینگر متن استفاده می‌کنم چون در واقع نویسنده چیزی از خودش به متن اضافه نمی‌کند بلکه از تمام متریالی استفاده می‌کند که یا از طریق مصاحبه شکل گرفته است یا تحقیقات کتابخانه ای. در این نمایش مونا احمدی تدوین متن را انجام داده است.

    این کارگردان تئاتر یادآور شد: این نمایش درباره زندگی سه سوژه / بازیگر زن است که بخش‌هایی از زندگی خود را از بدو تولد تا همین امروزشان با مخاطب در میان می‌گذارند. خودم، فرانک کلانتر و خورشید چراغی پور به عنوان بازیگر در این نمایش حضور داریم و مهدی میرزائیان نیز ما را همراهی می‌کند. ویژگی نمایش این است که در آن به سراغ شخصیت‌های برجسته و پاپیولار نرفتیم و زندگی آدم‌های بسیار معمولی که در همین جامعه زندگی می‌کنند، روایت می‌شود اما در خلال همین روایت‌ها درباره آدم‌های دیگر و وقایع اجتماعی و افرادی که بر زندگی ما تاثیر گذاشتند، صحبت می‌کنیم به همین دلیل فکر می‌کنم تئاتر اتوبیوگرافی خیلی ویژگی‌های فردگرایانه ندارد و راجع به یک شخص به‌خصوص نیست چون درست است که داستان یک شخص را روایت می‌کند اما در اصل درباره اجتماع و آدم‌هایی که در جامعه زندگی می‌کنند، صحبت می‌کند.

    موسوی درباره دلائل انتخاب این سه شخص برای پرداختن و وجهه دراماتیکی که زندگی هرکدام از آنها برای تبدیل شدن به نمایش داشته است، بیان کرد: معتقدم وقتی در زندگی آدم‌ها دقیق می‌شویم در بیشتر مواقع به موقعیت‌هایی برمی‌خوریم که زندگی ما را به قبل و بعد از خود تقسیم کرده است و ما نیز در این نمایش درباره این لحظات صحبت می‌کنیم. از طرف دیگر همه ما آدم‌ها حتی اگر افراد شناخته شده‌ای هم نباشیم در طول زندگی مان و حتی هر روز لحظات دراماتیکی را تجربه می‌کنیم. این ویژگی تئاتر مستند است که در آن درباره مسائلی صحبت می‌شود که به صورت خودآگاه و یا ناخودآگاه در جامعه نادیده گرفته شده است و و اتفاقاتی که برای فردفرد ما در جامعه می‌افتد جزو همین مسائل است.

    وی در پایان صحبت‌هایش درباره فضاسازی و طراحی صحنه نمایش اظهار کرد: معمولاً نمایش‌های من دکوری ندارند و مستقیماً تماشاگر را مخاطب قرار می‌دهم. در این نمایش ما درباره موضوعات مختلفی صحبت می‌کنیم؛ از خانه‌ای که در آن به دنیا آمدیم تا کاری مثل بازیگری و تئاتر که نسبت به آن اشتیاق داریم تا لحاظ دراماتیکی که هرکدام در زندگی ما تجربه کرده‌ایم مثل از دست دادن آدم‌ها و حال خوب و بدی که تجربه کرده‌ایم. در این نمایش با چند اپیزود متفاوت روبرو هستیم که در هم دیزالو شده‌اند.

    این اجرا به‌صورت محدود و تنها ۱۱ شب تا ۱۷ دی ماه در سالن انتظامی خانه هنرمندان ایران روی صحنه است.

    بازیگران «روزها در راه» (به ترتیب حروف الفبا) عبارتند از خورشید چراغی‌پور، فرانک کلانتر، سما موسوی و مهدی میرزائیان.

    موسوی در سال‌های اخیر نمایش مستند «به زبان خواب» (۱۳۹۸) را با محور قرار دادن زندگیِ هرتا مولر نویسنده شناخته شده رومانیایی و سیمین دانشور چهره ادبی مشهور ایرانی در تئاتر مستقل تهران روی صحنه برد. این کارگردان در همین زمینه، سال ۱۳۹۷ نمایش مستند «آدم‌هایی که نمی‌بینیم» را با موضوع تفاوت میان نسل‌ها و تاثن بر روابط اجتماعی و خانوادگی در عمارت روبرو اجرا کرد.

  • «روزها در راه» روی صحنه می‌رود

    «روزها در راه» روی صحنه می‌رود

    نمایش «روزها در راه» به کارگردانی سما موسوی مراحل پایانی تمرین را سپری می‌کند.

    به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از مشاور رسانه‌ای گروه، «روزها در راه» یک تئاتر اتوبیوگرافی است که در این تجربه سه سوژه‌ (بازیگران نمایش) برای بررسی انتخاب شده‌اند و با فکت‌های مستند درباره زندگی‌ خود صحبت می‌کنند. این اثر نمایشی به کارگردانی سما موسوی و تدوین متن مونا احمدی مراحل پایانی تمرین را سپری می‌کند.

    وجوه مشترک زندگی این سه نفر، تفاوت‌های‌شان، انتخاب‌هایی که مسیر زندگی آنها را از هم جدا کرده و همچنین جبری است که باعث شده به ناچار طور دیگری زندگی کنند که همه‌ اینها قصه‌هایی‌ است که در نهایت به مسیر گردآوری و تدوین متنِ اجرا شکل داده‌ است.

    «روزها در راه» به دنبال یک سال پژوهش و گفتگو با سوژه‌های مورد نظر تمرین و ساخته شده و دومین همکاری نویسنده و کارگردان نمایش به شمار می‌رود.

    عوامل این نمایش عبارتند از پژوهشگر و کارگردان: سما موسوی، تدوین متن: مونا احمدی، مشاور کارگردان‌ و طراح تصویر: علی‌یار راستی، دستیار و برنامه‌ریز: رها شیرازی، انتخاب لباس: نسرین خرمی، طراح پوستر و مواد تبلیغی: هما ایرانی، مدیر پروژه: بابک احمدی.

    موسوی پیش از این نمایش‌های «به زبان خواب» ۱۳۹۸، «آدم‌هایی که نمی‌بینیم» ۱۳۹۷، «یرما» ۱۳۹۳ و «سفر زمستانی و یک داستان بی‌ربط» ۱۳۹۱ را کارگردانی کرده است.

    اطلاعات مربوط به معرفی بازیگران نمایش و زمان و مکان اجرا ظرف روزهای آینده اعلام می‌شود.

    «روزها در راه» برگرفته از کتاب شناخته شده‌ای نوشته شاهرخ مسکوب و حاوی روزنوشت‌های این نویسنده صاحب‌نام ایرانی است.

  • سرگذشت ۲ نویسنده زن «به زبان خواب» روایت شد

    سرگذشت ۲ نویسنده زن «به زبان خواب» روایت شد

    سما موسوی کارگردان نمایش «به زبان خواب» با اشاره به مستند بودن این اثر نمایشی از دلایل پرداختن به زندگی سیمین دانشور و هرتا مولر ۲ نویسنده سرشناس معاصر سخن گفت.

    سما موسوی کارگردان نمایش مستند «به زبان خواب» که این روزها در قالب رپرتوار تئاتر «عصر تجربه» در تئاتر مستقل تهران روی صحنه است درباره اجرای این اثر نمایشی به تئاتر آنلاین گفت: «به زبان خواب» یک نمایش مستند است که به سرگذشت سیمین دانشور و هرتا مولر ۲ نویسنده سرشناس و معاصر اهل ایران و رومانی می پردازد و تا ۵ مهرماه در تماشاخانه تئاتر مستقل تهران روی صحنه خواهد بود.

    وی درباره دلایل انتخاب این ۲ نویسنده و اصولا پرداختن به تئاتر مستند بیان کرد: از آنجا که تخصص من در زمینه تئاتر مستند بوده و فوق لیسانس و دکترایم در حوزه تئاتر مستند است در این نمایش نیز به سراغ این حوزه از تئاتر رفتم و تصمیم گرفتم ۲ تن از نویسندگان برجسته حوزه ادبیات را انتخاب کنم. چون علاقه مند به دنیای زنان هستم نیز ۲ نویسنده زن را برای مطالعه و پژوهش برگزیدم. البته اصلا ادعای کار در حوزه تئاتر فمنیستی را ندارم اما چون خودم زن هستم دوست دارم در این زمینه بیشتر فعالیت کنم.

    موسوی یادآور شد: از آنجا که این ۲ نویسنده در کشورهای مختلف اما با شرایط سیاسی و اجتماعی مشابهی زندگی می کردند، تصمیم به انتخاب آنها گرفتم. البته این ۲، سرگذشت و انتخاب های متفاوتی داشتند اما جفتشان با وجود شرایط سختی که در زمان خود داشتند در حرفه و زندگی بسیار موفق بودند. سیمین دانشور هم به عنوان یک زن و هم یک نویسنده موفق و تاثیرگذار بوده است و هرتا مولر نیز توانسته جایزه نوبل دریافت کند.

    وی درباره رویکردی که به زندگی این نویسندگان داشته است، توضیح داد: در این نمایش عامدانه درباره آثار این ۲ نویسنده حرف نزدم چون کتاب ها و آثار آنها در کتابفروشی ها موجود است و هرکس به راحتی می تواند به آنها دسترسی داشته باشد اما اینکه هرتا مولر و سیمین دانشور چگونه زندگی کرده اند و چه شرایطی را پشت سر گذاشته اند برای مخاطبان جذاب است و دوست دارند از آن اطلاع داشته باشند.

    این کارگردان تئاتر ادامه داد: تئاتر مستند، تئاتری است که از گفته ها، مصاحبه ها و اسناد مستند برای معرفی افراد استفاده می کند که در این نمایش نیز همین شیوه را رعایت کردم. همچنین در این اجرا از ویدئوهای مستندی که جزو آرشیو ایران و رومانی هستند بهره گرفته شده است که به این ترتیب تاکید بیشتری بر مستند بودن کار می شود.

    وی در پایان صحبت هایش با اشاره به امکان اجرای نمایش در کشور آلمان اظهار کرد: از آنجا که من در کشور آلمان دانشجو هستم و دیگر بازیگر نمایش نیز در این کشور دانشجو و بازیگر است دیگر فرصت اجرای کار در ایران برایمان وجود ندارد اما احتمال دارد در سال ۲۰۲۰ نمایش را در برلین به صحنه ببریم. یکی از نکات جالب توجه در چند روزی که از اجرای ما می گذرد این است که تقریبا تعداد مخاطبان فارسی زبان و آلمانی زبان ما برابر بوده است و بازخوردهای بسیار مثبتی از آنها دریافت کرده ایم چون اکثرا انتظار نداشتند نمایشی با این محتوا و فرم اجرایی در ایران به صحنه برود که این مساله باعث دلگرمی گروه بوده است.

    مارال کشاورز و سما موسوی بازیگران این اثر نمایشی هستند که تا ۵ مهرماه در قالب سومین دوره رپرتوار «عصر تجربه» به صحنه می رود.

    در خلاصه داستان نمایش آمده است: «به زبان خواب» نمایشی مستند با موضوع سرگذشت ۲ نویسنده است؛ یکی از چهره‌های معاصر ادبیات فارسی و دیگری از چهره‌های شاخص ادبیات آلمان. یکی در رومانی به دنیا آمده، به آلمان مهاجرت کرده و همچنان در این کشور زندگی می‌کند و دیگری در ایران به دنیا آمده، در ایران زیسته و در این کشور نیز از دنیا رفته است. سیمین دانشور و هرتا مولر ۲ شخصیت اصلی این نمایش هستند.

  • «به زبان خواب» نقد شد

    «به زبان خواب» نقد شد

    نمایش «به زبان خواب» به کارگردانی سما موسوی توسط منتقدان در تئاتر مستقل تهران بررسی و نقد شد.

    به گزارش تئاتر آنلاین، نخستین جلسه از میز نقد «عصر تجربه» در ساعات پایانی نخستین روز مهرماه در تئاتر مستقل تهران برگزار شد. در این جلسه که با حضور جمعی از مخاطبان نمایش «به زبان خواب» برگزار می‌شد، امید طاهری، سیدحسین رسولی و احسان زیورعالم تازه‌ترین ساخته سما موسوی را در بوته نقد قرار دادند.

    امید طاهری در نقد نمایش «به زبان خواب» با اشاره به وجود مقولاتی چون تجربه‌گرایی در تئاتر و تئاتر تجربی آنها را محصول زیست ما در اجتماع دانست و گفت: در جوامع همگرا، تجربه کردن تفاوت بزرگی دارد با جوامع واگرا. واگرایی در جوامع منتهی می شود به چند پاره شدن جامعه. هر گروه، دسته و طبقه از افراد، در حلقه هم مسلکان خود، جهان و شیوه زیستی خود را می سازند که لزوما به شیوه زیستی، آرمان‌ها، طرز فکرها و تلقی‌های دسته‌های دیگر در تقابل قرار می‌گیرد.

    طاهری با اشاره به اینکه تئاتر مستند یک شیوه تولیدی و محصول زیست و شرایط اجتماعی است، بیان کرد: این شیوه تکنیک‌ها و بنیان نظری دارد. دست‌اندازی در تکنیک‌های تئاتر مستند شدنی تر، راحت‌تر و پذیرفتنی‌تر از دست‌اندازی در مبانی نظری آن است. به هر حال تفاوت وجود دارد بین تئاتر تاریخی، قصه‌پرداز و متخیل و چیزی که از آن با عنوان تئاتر مستند یاد می‌کنیم. این اصول بنیانی به راحتی قابل تغییر و دفُرمه کردن نیستند مگر اینکه ما با یک برهان نظری، بر ضد آن یا در تکمیل آن، ایده‌ای را طرح کنیم.

    طاهری با بیان اینکه در تئاتر مستند قرار نیست از طریق چیزی جز چیدمان داده‌های عینی و مستند، معنا یابد، اظهار کرد: شباهت نزدیکی هست بین این روش و تدوین روشنفکرانه آیزنشتاین. در این شیوه از تدوین مخاطب از ترکیب نمای a و نمای b نمای c را در ذهن خود می‌سازد. در نمایش «به زبان خواب»، سما موسوی با کنار هم قرار دادن هرتا مولر و سیمین دانشور، نمای a و b را برای ما تدوین می‌کند. تا اینجا ما کاملاً با الگوهای تئاتر مستند مواجه هستیم اما آنجا که من باید نمای c را در ذهن خودم بسازم، نمایش هجم بالایی از تابلوهای راهنما را در چیدمانی مهندسی شده، در مولفه های اثر، مقابل من قرار می دهد که شکل گیری نمای c بیش از آنکه به اختیار من باشد، به میل نمایش است.

    وی افزود: این آن نقطه‌ای است که «به زبان خواب» از بنیان‌های نظری تئاتر مستند فاصله می‌گیرد چرا که برای مهندسی ایجاد نمای c در ذهن مخاطب، مجبور می‌شود فقط آن بخش‌هایی از زندگی سیمین دانشور را روی صحنه عینیت ببخشد که در راستای هدف و تخیل نویسنده و کارگردان اثر است. همین می‌شود که ما اساساً روی صحنه سیمین دانشور را نمی‌بینیم. ما داریم جلال آل‌احمد را می‌بینیم. گویا سیمین به تمامی ذوب در جلال است. این در حالی است که سیمین جهان مستقل خود را داشته و رمانی به قدرت «سووشون» محصول همان جهان مستقل است اگر چه یوسف سووشون، جلال آل‌احمد باشد.

    این گفته طاهری با مخالفت سما موسوی همراه بود و تأکید کرد که تمام گفته‌های شخصیت سیمین نمایش براساس مستندات و محصول ۲ سال تحقیق کتابخانه‌ای است. او افزود که انتخاب این بخش از زندگی سیمین نیز برایش اهمیت بسزایی داشته است چون قصد داشته مفهوم وفاداری این رمان‌نویس شهیر را برجسته کند.

    طاهری در همین باره یادآور شد: انتخاب سما موسوی از ابتدا یک نقطه عزیمت از تئاتر مستند را با خود حمل می‌کند. اینکه جهان پر از جلال (بخوانید جهان استحاله یافته در جنس مذکر) را در کنار جهان مستقلِ هرتا مولر قرار دهد تا این تفکر مستبدانه در شرایط کنونی جامعه ما که بخشی از دختران و زنان طبقه متوسط، پرچم استقلال و بی‌نیازی از هر که جز خود را برداشته‌اند، از این چیدمان استنباط شود. خصوصاً با تاکیدی بر آخرین تصویر نمایش آنجا که هرتا مولر جایزه نوبل را دریافت می‌کند و منِ مخاطب ایرانی به این می‌اندیشم که چرا سیمین نوبل نگرفت.

    این نگاه امید طاهری مورد تأیید سید حسین رسولی نیز قرار گرفت و او نیز بر این باور بود که نمایش بارقه‌هایی از فمنیسم را در خود دارد. این منتقد در مقدمه حرف‌هایش به سراغ تعریف نقد رفت و گفت: واژه نقد مانند دیگر واژگان معانی صریح و ضمنی متفاوتی دارد که نسبت به تفکرات طبقه حاکم و تفکرات رادیکال شکل‌های مختلفی به خود گرفته است. نقد را امری بحرانی و رادیکال می‌دانم زیرا این واژه در زبان یونان باستان و زبان‌های غربی هر ۲ معنی مذکور را با خود به همراه دارد. در واقع، امروز منتقد کسی است که مفاهیم و مناسبات تولید هنر را بحرانی می‌کند و ما باید در برابر نمایش «به زبان خواب» هم این رویه را در پیش بگیریم و از محاظفه‌کاری دوری جوییم.در نمایش سما موسوی اساسا شخصیت‌ها به خصوص شخصیت سیمین دانشور فاقد کنش است در حالی که زندگی پرفراز و نشیب او مملو از رویدادهای سیاسی است. همانطور که هرتا مولر از کنش‌های سیاسی اش می‌گوید و روی صحنه به شدت فعال است اما دانشور در رابطه‌اش با جلال می‌ماند و این نوعی انفعال می‌آفریند.

    رسولی در نقد نمایش سما موسوی بیان کرد: پرسش‌های اساسی این است که چرا باید شاهد اجراهایی باشیم که در آن توده‌های مردم حذف هستند و نخبگان راوی هستند؟ چرا باید کاراکترهای مرده به منظور اجرا برگزیده شوند؟ چرا باید از وضعیت بحرانی گذشته حرف بزنیم؟ چرا «امر روزمره» و پروبلم‌های مردم فعلی از اجراها حذف شده است؟ چرا «تئاترهای تجربه‌گرا» به سوی «فرمالیسم» رفته‌اند؟ نمایش فیلم برنده‌شدن جایزه نوبل توسط هرتا مولر در نمایش «به زبان خواب» چه سودی برای مخاطب امروز تئاتر ایران دارد؟ چرا «کنش دراماتیک» یا «کنش ضد دراماتیک» در چنین نمایش‌هایی شکل نمی‌گیرد و مدام حرف می‌شنویم؟ الگوی اجرایی و میزانسن‌های اخته و خنثی سما موسوی، زنانی پشت پرده را نشان می‌دهد که به جلوی صحنه می‌آیند و مدام از خودشان تعریف می‌کنند. این نوع از تئاتر مستند چه سودی دارد؟ رابطه این شکل از مستندها با آثار «سینما حقیقت»، «سینما چشم» و «سینما مشت» ژیگاورتوف و حتی تئاتر سیاسی و مستند اروین پیسکاتور چیست؟ آیا اجرای موسوی مخاطب خاصی را هدف گرفته است؟ که جواب این پرسش بله است. طبقه‌ای نخبه و الیت و روشنفکرنما هدف کارگردان هستند که در گذشته سیر می‌کنند.

    البته این منتقد در بیان نکات مثبت اجرای «به زبان خواب» نیز عنوان کرد: هرتا مولر و سیمین دانشور هر ۲ مبارز علیه طبقه و افکار طبقه حاکم بودند. نکته مثبت دیگر حضور امید است. در این اجرا شاهد امید به تغییر زندگی و رسیدن به بزرگ‌ترین جایزه ادبی دنیا و خلق اولین رمان ایرانی توسط یک زن هستیم که می‌تواند تاثیر مثبتی روی مخاطب داشته باشد.

    احسان زیورعالم، دیگر منتقد این جلسه به مفهوم تئاتر مستند پرداخت و بیان کرد که متأسفانه در ایران تئاتر مستند آن گونه که نیاز بوده مورد بحث و مجادله قرار نگرفته است و منابع آموزشی درباره تئاتر مستند بسیار اندک است و اساسا آنچه در این سال‌ها به عنوان تئاتر مستند روی صحنه آمده، محصول برداشت‌های هنرمند از مفاهیم پراکنده تئاتر مستند بوده است.

    وی درباره نمایش «به زبان خواب» گفت: در نمایش سما موسوی اساسا شخصیت‌ها به خصوص شخصیت سیمین دانشور فاقد کنش است و نمی‌دانیم کشمکش او با چیست. در حالی که زندگی پرفراز و نشیب او مملو از رویدادهای سیاسی است. همانطور که هرتا مولر از کنش‌های سیاسی اش می‌گوید و روی صحنه به شدت فعال است اما دانشور در رابطه‌اش با جلال می‌ماند و این نوعی انفعال می‌آفریند. مشخص نیست کشمکش او در چیست.

    وی افزود: به نظر نمایش واجد آن وجه فمنیستی نیست. زمانی که به شب‌های گوته اشاره می‌شود و برای معرفی سیمین دانشور از یادگار جلال آل‌احمد استفاده می‌شود، می‌بینیم نمایش نیز در همین وجه می‌ماند و تمایلی ندارد دانشور را جدا از جلال ببیند. هر چند اگر انتخاب من بود همان سخنرانی شب گوته را بازسازی می‌کردم چرا که هیچ تصویری از آن نیست و برای بسیاری ناآشناست اما زندگینامه دانشور برای بسیاری آشناست و نمایش فکت جدیدی ارائه نمی‌دهد. برای همین است که ماجرای هرتا مولر جذابیت بیشتری دارد.

    سما موسوی در برابر نقدها با اشاره به اینکه پایان‌نامه کارشناسی ارشدش در باب تئاتر مستند بوده است، این نمایش را محصول تعاملاتش با مونا احمدی دانست و درباره ریشه‌های تئاتر مستند در ایران گفت: به نظرم نخستین گام‌های تئاتر مستند در ایران را امیررضا کوهستانی در نمایش «کوارتت» برداشته است و بعدها نمایش‌هایی چون «ویران» پدید آمدند.

    این کارگردان درباره انتخاب ۲ شخصیت مدنظرش تأکید کرد: شرایط زیستی مشترک این ۲ نویسنده و تقابلشان با سیاه‌ترین روزهای تاریخ بسیار مهم بوده است و قصد داشتم رابطه رفتاری این ۲ نویسنده را به نمایش بگذارم.

    موسوی همچنین درباره نمایش خود اذعان کرد که به واسطه بازبینی‌ها بخش‌هایی از نمایش دستخوش تغییر شده است. او در پاسخ به تقدم و تأخر شخصیت‌ها توضیحاتی داد و گفت این نمایش قرار است در آلمان نیز روی صحنه برود.

    میزهای نقد «عصر تجربه» قرار است به صورت مداوم در تئاتر مستقل تهران برگزار شود.