برچسب: روزبه بمانی

تئاتر آنلاین -گروه هنر-آروین موذن‌زاده؛ ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی و با سپری کردن بیش از ۴ دهه پا به قرنی تازه گذاشت؛ در این عمر سپری شده ۴۴ ساله، آثار مختلفی با موضوعاتی متنوع از دفاع مقدسی، دینی، کمدی، اجتماعی و … تولید و در سالن‌های تئاتر به صحنه رفتند. برخی از این آثار بسیار جریان ساز بودند و برخی آثار خاطره‌انگیز و پرمخاطب.

شاید خالی از لطف نباشد مروری داشته باشیم بر آثاری که طی دهه‌های ۶۰، ۷۰، ۸۰ و ۹۰ تولید و اجرا شدند، روندی که این آثار برای تمرین و تولید طی کردند، گروهی که در تولید و اجرای اثر حضور داشتند و دیدن تصاویر این اجراها اعم از عکس یا فیلم.

از این رو در گروه هنر تصمیم بر این شد که از آغاز سال ۱۴۰۰ با جمع‌آوری اطلاعات مختلف اجراهای ۴ دهه گذشته، مروری‌بر تولیدات تئاتر ایران در این بازه زمانی داشته باشیم که این گزارش‌ها تا نیمه سال ۱۴۰۱ ادامه یافت و بعد از وقفه‌ای چند ماهه قرار بر این است که از ابتدای سال ۱۴۰۲ این روند مجدداً ادامه پیدا کند.

از این رو در پنجاه و چهارمین گام از مرور «چهار دهه خاطرات صحنه» سراغ نمایش «کسی نیست همه داستان‌ها را به یاد آورد» نوشته محمد چرمشیر و کارگردانی زنده یاد رضا حداد رفته‌ایم.

رضا حداد از کارگردان‌های شناخته شده تئاتر ایران، موسس تماشاخانه آفتاب و عضو هیات موسس و مدیرعامل هلدینگ گروه ارتباطی شبکه آفتاب که یکی از شرکت‌های تبلیغاتی ایران است، جمعه ۲۹ اردیبهشت ماه به دلیل ایست قلبی دار فانی را وداع گفت و امروز که این گزارش منتشر می‌شود مراسم یادبودی برای این هنرمند در مسجد بلال صدا و سیما برگزار می‌شود. مرگ ناباورانه حداد در سن ۵۴ سالگی بسیاری از همکاران و دوستانش را در بهت و حیرت فرو برد و جامعه تئاتری را هم از حضور هنرمندی حمایتگر و همراه که در طول دو دهه گذشته با همراهی آتیلا پسیانی و محمد چرمشیر فضاسازی آوانگارد و تجربه گرایانه ای را در تئاتر ایران گسترش داده بود، محروم کرد.

این هنرمند که فعالیت خود را از دهه ۶۰ آغاز کرده بود از اوائل دهه ۸۰ به نامی شناخته‌شده در میان علاقه‌مندان به هنرهای نمایشی و جامعه تئاتر تبدیل شد. رضا حداد در طول دوران فعالیتش همکاری تنگاتنگی با محمد چرمشیر نمایشنامه نویس شناخته شده تئاتر ایران داشت و شاید بتوان گفت چرمشیر اولین تجربیاتش در نگارش متون تجربه‌گرا و به دور از قواعد کلاسیک نمایشنامه‌نویسی را در آثاری که برای رضا حداد نوشت، به سرانجام رساند.

رضا حداد از جمله اولین کارگردان‌هایی بود که پای سرمایه گذار و حامی مالی را به تئاتر ایران باز کرد و نمایش‌های «بیگ پروداکشن» با حضور بازیگران سینما و موسیقی از جمله مهناز افشار، سیامک انصاری، روزبه بمانی و تصویرسازی‌های ویژوال در اجرا … را به صحنه برد.

«کسی نیست همه داستان‌ها را به یاد آورد»، «با دهان بند سکوت»، «مکاشفه در باب یک مهمانی خاموش»، «آمدم نبودید رفتیم»، «کابوس‌های خنده دار برای شب و چندتایی هم برای روز» و «کشتن کفتر چاهی» از جمله نمایش‌هایی بود که زنده یاد حداد در طول دوران حیاتش به صحنه برد که به جز نمایش «مکاشفه در باب یک مهمانی خاموش» که نوشته آتیلا پسیانی بود بقیه آثار با همکاری محمد چرمشیر شکل گرفته بودند.

حداد در سال ۸۲ نمایش «کسی نیست همه داستان‌ها به یاد آورد» را با بازی سیامک انصاری، لیلی رشیدی، سیامک صفری، برزو ارجمند، شبنم فرشادجو، انوشیروان فاطمی، هاله گرجی، رزیتا فضایی، امید صنعی، مهدی شجاع، کینوش ایزدی در سالن قشقایی مجموعه تئاتر شهر به صحنه برد که با واکنش‌های ضد و نقیضی روبرو شد. در آن دوران مخاطبان و البته بسیاری از اهالی تئاتر هنوز به دیدن چنین آثاری عادت نکرده بودند و الگوی کلاسیک روایت داستان را بیشتر از پرداخت غیردراماتیک و ضدقصه می‌پسندیدند.

در هر حال با وجود گاردی که در آن مقطع زمانی نسبت به اجراهای تجربی وجود داشت، این شیوه نگارش متن و اجرا این روزها تبدیل به جزئی جدایی‌ناپذیر از تجربیات تئاتری هنرمندان ایرانی و مخصوصاً نسل جوان تبدیل شده و دیگر مخاطبی با دیدن نمایش‌هایی با فضاسازی نامتعارف روی صحنه تئاتر، متعجب که نمی‌شود هیچ بلکه دیدن چنین آثاری بیشتر از نمایش‌های واقع‌گرایانه یا شیوه روایت کلاسیک مورد استقبال قرار می‌گیرد.

وقتی به گذشته برمی‌گردیم و واکنش منفی برخی از منتقدان و تماشاگران به چنین تجربیاتی را در تئاتر مرور و با اجراهای به اصطلاح تجربی برخی از هنرمندان تئاتر امروز مقایسه می‌کنیم به این نکته پی می‌بریم که تجربیات ابتدایی نسل گذشته در پرداختن به تئاتر غیرمرسوم و آوانگارد که به تئاتر تجربی شهرت پیدا کرد به دلیل دانش و تجربه‌ای که پشت هنرمندان علاقه مند به این حوزه وجود داشت آثاری پرمغزتر و جذاب‌تر از نمایش‌های امروزی هستند که بدون پژوهش، تحقیق و آموزش، نام هر تجربه نامتعارفی را تئاتر تجربی می‌گذارند.

حداد در سال ۹۳ تصمیم گرفت دست به بازتولید نمایش «کسی نیست که همه داستان‌ها را به یاد آورد» بزند. او این نمایش را با تغییراتی در گروه بازیگران در سالن سمندریان تماشاخانه ایرانشهر به صحنه برد که البته این بار واکنش‌های به اجرا متفاوت از ۱۱ سال قبل بود. البته در این فاصله حداد نمایش را در جشنواره‌های معتبر بین المللی و برخی از کشورهای اروپایی نیز به صحنه برده بود؛ حضور در جشنواره‌های تئاتر «لائوکن» هامبورگ (۲۰۰۳)، «فیتوک کازای» مراکش (۲۰۰۷) و نیز «هانوفر» (۲۰۰۷) از جمله اجراهای بین المللی این اثر نمایشی هستند.

نمایش «کسی نیست همه داستان‌ها را به یاد بیاورد» از داستان‌های به هم پیوسته تشکیل شده و روایت ساختمانی را که در بن‌بست ملک آتش گرفته و افرادی که با این واقعه در ارتباط هستند به تصویر می‌کشد. «زاپاس»، «یک کودکانه شنگول»، «مرد کهر را بنگر…»، «هنوز هم مادر، مادر است آقای برشت»، «چت»، «درد می‌کشم پس هستم»، «لیلی و مجنون» و… عنوان برخی از صحنه‌های این نمایش است که در نمایشنامه چرمشیر با این عناوین از هم جدا شده‌اند.

محمد چرمشیر در نشست رسانه‌ای نمایش با اعلام اینکه برای اجرای مجدد تغییری در متن نمایشنامه به وجود نیاورده است، درباره دلائل بازتولید نمایش گفت: ما به سراغ بازتولید این نمایش رفتیم چون در طول این سال‌ها، افراد جدیدی به تئاتر پیوستند که احتمالاً با پیشینه تئاتر ما غریبه هستند. فکر کردیم بهتر است گذری به گذشته داشته باشیم تا جوانان این را درک کنند که ما تجربه‌های زیادی را پشت سر گذاشتیم و همه آن‌چه در حال حاضر داریم ناگهان به وجود نیامده‌اند. می‌خواستیم از همین طریق کاری کنیم تا نسل‌های جدید تاریخ تئاتر ما را یاد بگیرند و آن را به خاطر بسپرند.

چرمشیر در ادامه عنوان کرد: ۱۰ سال قبل برای اولین بار در این نمایش تکه‌های نمایشی متفاوتی کنار هم قرار گرفته بودند که بعد در یک زنجیره داستانی کنار هم مستقر شدند. این تجربه جدید در آن سال، بعدها در نوشته‌های بسیاری از جوان‌ها به شکل الگو تکرار شد. در واقع این بازتولید بازگشت به نقطه آغازین نگارش چنین نمایشنامه‌هایی است.

حداد نیز در تکمیل حرف‌های چرمشیر درباره بازتولید نمایش یادآور شد: در آن زمان، نمایش «کسی نیست همه داستان‌ها را به یادآورد» تنها هزار و دویست نفر مخاطب داشت و افراد زیادی بودند که این نمایش را ندیده‌اند. من احساس می‌کنم این نمایش قابلیت بیشتری دارد و با مخاطبان بیشتری باید حرف بزند. همچنین از آن جایی که هنوز به نظرم ساخت و شکل نمایش تازگی دارد، خیلی تغییری در آن اتفاق نیفتاده است.

وی ادامه داد: به جز این، دوست داشتم تماشاگرانی که کار من را دنبال می‌کنند، مسیرم را که از این نمایش و بعد از کار کردن با هنرمندانی چون محمد چرمشیر، آتیلا پسیانی و فرهاد مهندس پور شروع و به نمایش «کابوس‌های خنده دار برای شب و چندتایی هم برای روز» ختم شد، بهتر بشناسند از این رو برای دور جدید فعالیت‌هایم به این نتیجه رسیدم بهتر است با اجرای «کسی نیست همه داستان‌ها را به یاد آورد» دوباره این ارتباط را با تماشاگرم داشته باشم.

حداد در گفتگویی که زمان اجرای نمایش با سامانه تیوال داشت درباره شیوه اجرایی نمایش و فضاسازی ابزورد و انتزاعی که در هر اپیزود وجود دارد، بیان کرد: تلاش کردم که اجرای متفاوتی از متن چرمشیر داشته باشم و از سبک و سیاق رئالیستی فاصله بگیرم. اگر متن را بخوانید تصوری از اجرایی که می‌بینید به شما نمی‌دهد. البته معتقدم این نمایشنامه یکی از بهترین نمایشنامه‌های محمد چرمشیر است که در آن هیچ توضیح صحنه و پیشنهادی به کارگردان برای اجرا نمی‌دهد و به نظرم هر کارگردانی می‌تواند این نمایشنامه را به گونه‌های مختلفی اجرا کند.

سیامک انصاری، برزو ارجمند، نیما انصافیان، روزبه بمانی، ستاره پسیانی، خسرو پسیانی، امیر جنانی، لیلی رشیدی، داریوش فائزی، شبنم فرشادجو، هاله گرجی و امین موحدی‌پور در اجرای سال ۹۳ این اثر نمایشی به عنوان بازیگر روی صحنه رفتند.

به گزارش تئاتر آنلاین، مراسم تشییع پیکر زنده‌یاد رضا حداد از هنرمندان با سابقه تئاتر ایران که سحرگاه جمعه ۲۹ اردیبهشت چشم از جهان فروبست، صبح روز یکشنبه ۳۱ اردیبهشت با حضور چهره‌های هنری و همچنین برخی مدیران فرهنگی و هنری از مقابل خانه هنرمندان ایران برگزار شد.

اجرای این مراسم را محمد سلوکی برعهده داشت. شهرام گیل‌آبادی رئیس هیأت مدیره انجمن صنفی کارگردان‌های تئاتر ایران اولین سخنران مراسم بود.

وی طی سخنانی درباره ویژگی‌ها و خصوصیات زنده‌یاد رضا حداد، گفت: همانطور که رضا حداد از جان و دل برای هرکسی که از او کمکی می‌خواست، مایه می‌گذاشت، الان هم جایش نزد خداوند خوب است. رضا حداد سنگ زیر آسیاب بسیاری از نگفته‌های ما بود. رضا حداد دوامش بر جریده عالم حک است. هر کس اینجا است خاطره ای خوب از رضا حداد دارد. رضا حداد فراموش شدنی نیست.

در ادامه محمد چرمشیر هنرمند با سابقه و از دوستان صمیمی زنده‌یاد حداد نیز دومین سخنران مراسم بود. وی عنوان کرد: همیشه فکر می‌کردم اگر روزی اینجا در تابوت باشم رضا برای من چه کار خواهد کرد اما امروز من اینجا هستم و رضا در تابوت است و نمی‌دانم چه کار کنم.

وی یادآور شد: رضا حداد همیشه از مرگ حرف می‌زد ولی همیشه پر از شور زندگی بود. برای من دوست و حامی بود ولی از همه مهمتر یکی از پسرانم بود. یادش همیشه زنده است. تا جایی که توانش می‌کشید یار همه بود.

سپس محمد رحمانیان از دیگر چهره‌های مطرح تئاتر ایران و از دوستان رضا حداد نیز تأکید کرد: خواهش کردم برای من سخنرانی نگذارند چون وقتی باور ندارم رضا حداد مرده، احمد آقالو مرده و پرویز پورحسینی مرده‌، نمی‌توانم حرفی بزنم. رضا حداد همیشه زنده است. وقتی در شرایط سخت تئاتر چهره غمگین ما را می‌دید که مستأصل هستیم می‌گفت «مگه رضا مرده»، نه رضا نمرده است. فکر می‌کنم این اتفاق هم یکی از شوخی‌های همیشگی‌ رضا حداد است.

وی تصریح کرد: مرگ رضا همچون مرگ عباس نعلبندیان یکی از دراماتیک‌ترین مرگ‌های ۵۰ سال اخیر است و رضا حداد مرگ را هم کارگردانی کرد.

ابراهیم حقیقی از چهره‌های مطرح هنر ایران نیز یکی دیگر از سخنران‌های مراسم تشییع پیکر زنده‌یاد رضا حداد بود. وی تأکید کرد: بدرقه دوست عزیز و مهربانی که بلد بود از هیچ همه چیز برای همه بسازد آسان نیست. کسی که بلد بود رنگ و نور و آواز و موسیقی را برای همه روی صحنه ببرد. سفره دلش برای همه بزرگ بود. برای مهربانی رضا دست‌تان را بالا بیاورید تا شهادت دهیم که او از مهربان‌ترین‌ها بود و در قلب ما حضور دارد.

روزبه بمانی ترانه‌سرا نیز به ذکر سخنانی درباره زنده‌یاد حداد پرداخت و گفت: به آخرین اجرای رضا حداد خوش آمدید. رضا به این روز خیلی فکر کرده بود و می‌گفت اول آتیلا باید صحبت کند. بعضی وقت‌ها که حال‌مان خوب نبود می‌گفت شعر سنگ قبر من چه شد. رضا شعر را خیلی خوب می‌فهمید. از تصاویری که از اجراهایش یادمان است می‌دانیم که چقدر شعر و تصویر را می‌شناخت. بزرگترین ویژگی‌اش رفاقت بود و ای کاش این ویژگی‌ را سیاستمداران هم داشته باشند.

در ادامه ستاره پسیانی بازیگر سینما و تئاتر به نیابت از آتیلا پسیانی پشت تریبون رفت و دل‌نوشته‌ای از آتیلا را قرائت کرد. در بخشی از این دل‌نوشته چنین آمده بود: رضا جانم، قلبم مالامال اندوه است. تو برای من از برادر نزدیک‌تر بودی. امیدوارم همیشه بخندی. قول می‌دهم که برای علی عموی خوبی باشم.

سپس بیانیه‌ای از سوی انجمن صنفی کارگردانان تئاتر ایران در سوگ رضا حداد توسط احسان حاجی‌پور قرائت شد.

در بخش دیگری از این مراسم که با حضور قابل توجه دوستداران زنده‌یاد رضا حداد برگزار شد، مازیار حبیبی‌نیا همکار و یکی دیگر از دوستان صمیمی این هنرمند فقید گفت: می‌خواستم خیلی جدی درباره خوشبختی صحبت کنم و بگویم خوشبخت‌ترین افراد کسانی هستند که با افراد دوست‌داشتنی و تأثیرگذاری آشنا می‌شوند و با رفاقت پیش می‌روند. ما هر چه به دست آوردیم با رفاقت بود.

در بخش پایانی مراسم نیز بعد از اقامه نماز بر پیکر زنده‌یاد رضا حداد، این هنرمند عرصه تئاتر به سمت خانه ابدی خود بدرقه شد.

محمد رضایی راد، پانته آ بهرام، الهام کردا، امیرمهدی ژوله، سمانه زندی نژاد، رضا ثروتی، آرمین جوان، جابر رمضانی، مهدی کرم پور، پانته آ پناهی‌ها، علی بوستان، فرهاد و فرشاد فزونی، سعید خانی، محمدمهدی شفیعی، مجید رجبی معمار، حسین پارسایی، جواد طاهری، علی عابدی، توحید معصومی، علیرضا تابش از جمله هنرمندان و مدیران حاضر در مراسم بودند.