برچسب: دولت دوازدهم

مصطفی بوعذار نویسنده و کارگردان تئاتر در گفتگو با تئاتر آنلاین درباره عملکرد مدیران تئاتری در چندسال اخیر گفت: علی رغم تلاش‌های صورت گرفته، مدیران وزارت ارشاد و استان‌ها کارنامه قابل قبولی در دولت دوازدهم ندارند. البته برخی مدیران در استان‌ها بسیار عملکرد خوبی داشتند که رضایت‌مندی هنرمندان را نیز در پی داشته که باید مورد قدردانی قرار بگیرند.

وی با اشاره به پاسخگو نبودن معاونت هنری وزارت ارشاد به نیازهای عموم هنرمندان افزود: معتقدم بزرگترین اشتباه وزیر ارشاد انتصاب مجتبی حسینی در مقام معاون هنری بود که همین مساله باعث شد در سایر ادارات زیر مجموعه شاهد رکود و ناکارآمدی باشیم.

این کارشناس فرهنگی و هنری عنوان کرد: مدیران نالایقی که در عرصه هنرهای نمایشی به هنرمندان متعهد و کارهای ارزشی و دینی بی تفاوت بودند، جایی در دولت انقلابی آینده نخواهند داشت.

دبیر همایش ملی تئاتر خیابانی «راهیان نور» ادامه داد: مدیرانی که لابی‌گری را بر ضوابط و قوانین ترجیح می‌دهند و حامی جریان‌های ناسالم در بدنه هنرهای نمایشی هستند نباید با تعویض دولت‌ها رنگ عوض کنند.

به گفته وی، معاون هنری ارشاد و مدیرکل هنرهای نمایشی عملکرد قابل قبولی نداشتند و حامی رویدادهای ارزشی در سال‌های اخیر نبودند.

بوعذار با انتقاد از ایجاد حلقه‌های نزدیکان در اداره کل هنرهای نمایشی بیان کرد: مدیران تئاتر در مدت کرونا با برخی رفتارهای پوپولیستی سعی در جلب نظر هنرمندان داشتند که موفق نبودند چرا که ماهیت برخی مدیران هنری وزارت ارشاد براساس رابطه‌ها کاملاً مشخص است.

دبیر سوگواره ملی تئاتر میدانی و تعزیه اربعین حسینی گفت: تا زمانی که بخشی از مدیران سودجو و فرصت طلب در بدنه ادارات فرهنگی و هنری شعارهای انقلابی سر می‌دهند و در عمل حامی جریان‌های ناپاک هستند نباید به بهبود اوضاع فرهنگی و هنری کشور امید داشت.

وی در پایان صحبت‌هایش بیان کرد: هرچند هنرمندان گلایه‌های زیادی دارند اما یاس و ناامیدی در میان هنرمندان وجود ندارد و اغلب به روزهای پررونق فعالیت‌های هنری با احترام به تمامی سلیقه‌ها و گرایش‌ها امید دارند که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت آینده باید با جدیت به این امر بپردازد.

قطب‌الدین صادقی هنرمند شناخته شده تئاتر ایران و مؤسس و رئیس تماشاخانه خصوصی «شانو»، درباره وضعیت و امکان از سرگیری فعالیت‌های این تماشاخانه به تئاتر آنلاین گفت: من خیلی نگرانم. طی ۵ ماه گذشته ریالی درآمد نداشته‌ایم و تمامی هزینه‌های اجاره ملک، نگهداری تماشاخانه و کارکنان آن را از جیب پرداخت کردیم و دیگر پس‌اندازی برایمان باقی نمانده است. اگر شرایط کرونایی تئاتر ایران ادامه پیدا کند ورشکسته می‌شوم و مجبور خواهم بود که تماشاخانه «شانو» را تعطیل کنم.

این کارگردان باسابقه تئاتر ایران با بیان اینکه تصمیم‌گیری‌های دولت یازدهم و دوازدهم در اکثر زمینه‌ها از جمله فرهنگ و هنر درست نبوده، یادآور شد: دولت باید از پس هزینه‌های مردم بربیاید و مسئولیت مردم و زندگی آن‌ها را بر عهده بگیرد ولی متأسفانه چنین رویکردی از سوی دولت وجود ندارد و رابطه مردم و دولت یکسویه شده است و گویا تنها این مردم هستند که وظایفی را برعهده دارند!

صادقی درباره سخنان حسن روحانی رئیس‌جمهور دولت دوازدهم درباره بازگشایی سالن‌های سینما و موسیقی و اینکه در سخنان خود از تئاتر نام نبرده است، تأکید کرد: اولین ضرری که ما کرده‌ایم این است که مسئولینمان فرهنگی نیستند. دولت فعلی فرهنگ و هنر را نمی‌شناسد و تنها مبانی کلی و نام‌ها را بلد هستند تا به‌ضرورت فقط از نام‌ها را به زبان می‌آورند تا از آن‌ها استفاده کنند. بعید می‌دانم وقتی مسئولان ما نام سینما یا موسیقی را هم به زبان می‌آورند، چیزی درباره این هنرها بدانند!

این مدرس تئاتر ایران در ادامه سخنان خود تصریح کرد: اصلاً این دولت فرهنگی نیست و نه تنها با فرهنگ سنتی ایران بیگانه است، بلکه فرهنگ مدرن را هم نمی‌شناسد. متأسفانه اکثر دولت‌ها از افراد سیاسی تشکیل شده‌اند که کلاً با فرهنگ بیگانه هستند و ضرورت فرهنگ و جایگاه آن را در ارتباط با مردم ایران و جامعه جهانی درک نمی‌کنند.

وی درباره بازگشایی مجدد سالن‌های تئاتر و پیش‌بینی استقبال مخاطبان برای حضور در سالن‌ها هم اظهار کرد: نمی‌دانم مردم دوباره اعتماد می‌کنند تا وارد سالن‌ها شوند یا نه. متأسفانه دولت به دلیل اینکه نتوانسته از پس هزینه‌ها بربیاید، فعالیت‌های جمعی و گروهی را آزاد کرده و این امر و شکل‌گیری موج دوباره کرونا، می‌تواند ضربه جبران‌ناپذیری به فرهنگ، اقتصاد، روابط اجتماعی و روانی‌مان وارد کند.

صادقی با بیان اینکه در اروپا هم فعالیت‌های گروهی و جمعی آغاز شده اما با احتیاط فراوان، افزود: در ایران دولت اینگونه عمل نکرده و این روند می‌تواند عواقب گرانباری به همراه داشته باشد و کل زندگی مردم و حیات اجتماعی را به خطر بیاندازد.

عکس کنار خبر از محمد حسن زاده است.

بهروز غریب‌پور نمایشنامه‌نویس و کارگردان تئاتر درباره اینکه چرا باید ۹ درصد مالیات بر ارزش افزوده از اجراهای تئاتری کسر شود و چرا دولت نسبت به لغو این مالیات از تئاتر به‌خصوص در دوران پساکرونا که شرایط تئاتر برای جذب مخاطب و فروش گیشه بحرانی خواهد بود اقدام نمی‌کند، به تئاتر آنلاین گفت: در لیست ارائه شده دولت درباره مشاغلی که به خاطر کرونا متضرر شده‌اند، نام بازیگران و فعالان تئاتر جزو مشاغل نبود و هیچ یک از مسئولان به این نکته توجه نمی‌کند که در این بحران یک فشار اقتصادی و اجتماعی شدید به اهالی تئاتر وارد شده است.

وی در ادامه سخنان خود با بیان اینکه دولت چین با صفر شدن آمار مرگ و میر به دلیل ویروس کرونا سعی کرد از طریق ارائه بلیت رایگان، مردم را به سینماها بکشاند اما مردم نقاط مختلف بخصوص ووهان حتی از بلیت مجانی نیز استقبال نکردند، متذکر شد: حال تصور کنید خانواده تئاتر بعد از گذشتن از بحران کرونا هم باید به فکر جذب مخاطب باشد، آن هم در شرایطی هم مالیات بر ارزش افزوده محاسبه می‌شود و هم ۲۰ درصد از درآمد باید به بنگاه‌داران تئاتر دولتی و خصوصی پرداخت شود که این امر امکانپذیر نیست.

غریب‌پور هرچند معتقد است برون رفت تئاتر از شرایط بحرانی در پساکرونایی نیاز به حمایت همه جانبه دولت دارد اما تأکید کرد: تئاتر برای این دولت مهم نیست.

این هنرمند باسابقه تئاتر ضمن انتقاد از رویکرد فرهنگی دولت یازدهم و دوازدهم یادآور شد: از اولین مناظره‌های تلویزیونی آقای روحانی تا امروز که به عنوان رئیس جمهور دولت دوازدهم حضور دارند، اصلا نام تئاتر را از زبان ایشان نشنیده‌ایم! انگار برای ایشان فقط سه هنر وجود دارد؛ اول خوشنویسی که بی‌خطر است، دوم صدای استاد شجریان که البته آن زمان که آقای روحانی نامشان را به زبان آورد دیگر آواز نمی‌خواندند و سوم صنایع دستی! آقای روحانی از ابتدا میانه‌ای با تئاتر نداشته و ندارد، این هنر را نمی‌شناسند و اصلا به تماشای تئاتر ننشسته است.

وی تصریح کرد: بی‌اعتنایی آقای روحانی به‌عنوان رئیس جمهور و دولت ناکارآمدشان نسبت به تئاتر دیگر برای ما آشکار شده است.

غریب‌پور در پایان سخنان خود تأکید کرد: حذف کسر مالیات بر ارزش افزوده از تئاتر و جذب مخاطب به سالن‌های تئاتر بعد از پایان بحران کرونا نیازمند همت عظیمی است که من این همت را در این دولت نمی‌بینم و تصورم این است در شرایط پساکرونا تا مدت‌ها تئاتر سوت و کور خواهد بود.

به گزارش تئاتر آنلاین، کوروش زارعی رئیس مدیر مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری به مناسبت روز جهانی تئاتر پیامی را صادر و طی آن به نوع نگاه و برخورد دولت و مجلس شورای اسلامی به تئاتر و هنرمندان تئاتر انتقاد کرد.

در متن این پیام آمده است:

«خداوند در سوره مبارکه نجم می‌فرماید: «وَ أَنَّهُ هُوَ أَضْحَکَ وَ أَبْکی‌ «۴۳» وَ أَنَّهُ هُوَ أَماتَ وَ أَحْیا «۴۴» و اوست که می‌خنداند و می‌گریاند. و اوست که بمیراند و زنده کند.

و اینها آیات قرآنی است که هنرمند تئاتر هنرمندانه از این آیات الهی الهام می‌گیرد و زیباشناسانه و هنرمندانه بر صحنه تئاتر اجرا می‌کند و روی مخاطب خود تاثیر می‌گذارد و با الهام از کلام خداوند جلیل دست به خلاقیت و آفرینش می‌زند. صفتی که فقط و فقط مخصوص ذات اقدس الهی است و بس. و خداوند چه کریمانه این صفت زیبا و بزرگ خود را به هنرمند تئاتر عطا کرده است.

پس هنرمند تئاتر باید قدر خود را بداند که چه جایگاهی رفیعی خداوند کریم به او عنایت کرده است. توانایی و صفتی که انسان‌های دیگر؛ جز پیامبران و اولیاء الهی، ندارند. چراکه آنها مبعوث شده‌اند تا راه سعادت بشری را برای انسان ترسیم کنند و وظیفه‌ای غیر از آن ندارند. هنرمند تئاتر هم در صحنه نمایش چنین عمل می‌کند و رسالت و وظیفه‌اش غیر از این نیست. اوست که برصحنه می‌خنداند و می‌گریاند، اوست که به تماشاگر می‌گوید، چه چیزخوب و چه چیز بد است. اوست که بر روی صحنه، زندگی سعادت‌مند جهان بشریت را ترسیم و تماشگر را آگاه از نیکی و بدی می‌کند. کاری که پیامبران و اولیاء‌الله می‌کنند. پس شما هنرمندان انتخاب شده حضرت باری‌تعالی هستید. پس وظیفه‌ای خطیر در مقابل انسان و جامعه خود دارید که باید قدر آن را بدانید. شما رسولان جامعه خود هستید.

روز جهانی تئاتر بر هنرمندان و مردمان هنر دوست هر کجای این کره خاکی مبارک باشد. روزی که هر ساله جشن گرفته می‌شد. اما امسال ویروسی این جشن را بیمار و تعطیل کرده است. در حالی که هر ساله هنرمندان تئاتر همزمان با ایام نوروز جشنی برپا می‌کردند و روز جهانی تئاتر و روز ملی هنرهای نمایشی کشور را گرامی می‌داشتند.

تعطیلی جشن روز جهانی تئاتر برای همه هنرمندان این هنر دردناک است. چرا که تئاتر و مردم به هم وابسته هستند. هرکدام نباشند، حیات تئاتر و هنرهای نمایشی ناممکن می‌شود. زندگی تئاتر زمانی جریان می‌یابد که نفس در نفس مردم باشد. از آنجایی که پیام‌های ارائه شده و موضوعات انتخابی در هر اجرای تئاتر انسانی است، مالکیت تئاتر با مردم و جوامع انسانی است.

حال که انسان به دست ویروسی بسیار کوچک دچار دشواری‌هایی شده و قربانی می‌شود، نوبت هنر تئاتر و هنرمندان تئاتر است که به هر شکلی که می‌توانند به جامعه انسانی خدمت کنند. از آنجایی که تئاتر غذای روح انسان است، گام اول هنرمندان تئاتر روحیه دادن و آرامش دادن به روح آدمی و جامعه است. اما هنرمندان متعهد تئاتر گام‌هایی بیش از همدلی و روحیه‌دادن برداشتند. تا جایی که در تماشاخانه‌ سرو با هزینه شخصی و پول توجیبی خودشان بیش از ۲۵هزار ماسک بهداشتی تولید و در بیمارستان‌ها، شهرها و محله‌های محروم برای مبارزه با این بیماری خطرناک به صورت رایگان توزیع کردند. که فکر می‌کنم در هیچ کجای دنیا هنرمندی تئاتری چنین کرده باشند. اما هنرمندان تئاتر ایران در کنار پزشکان و پرستاران کشور خود، در خط مقدم مبارزه با این بیماری همراه شدند. کاری که پیش از این بااجرای تاتربرای روح و روان مردم می‌کردند، این‌باربااین حرکت انسان دوستانه برای جسم و سلامتی‌شان کردند.

ما تئاتری‌ها همواره در کنار مردم هستیم و خواهیم بود و برای سلامتی جسم و روح آنها هرکاری از دستمان بربیایدانجام می‌دهیم. اما با توجه به تعطیلی دو ماهه تئاتر و آینده نامعلوم این وضعیت، هنرمندان تئاتر باید چه کنند؟ تا کی دولت‌مردان، قانون گذاران و سیاستگذران ما می‌خواهند تئاتر را نادیده بگیرند و شغل محسوبش نکنند؟ چه زمانی قرار است به تئاتر و هنرمند آن احترام گذاشته شود و دست از ظلم علیه این هنر و هنرمندش برداشته شود؟ این در حالی است که هنرمندان ارزشمند تئاتر سفیران فرهنگی و مفاهیم انسانی کشورهستند، تا آنجایی که رهبر معظم انقلاب می‌فرمایند تئاتر منبر است بلکه فراتر از منبر است.

طرف صحبت ما با دولت‌مردان، سیاست‌مداران و نمایندگان مجلس است. آن‌ها باید در شرایطی که هنرمندان تئاتر بی‌کار، تماشاخانه‌ها تعطیل و هنرمندانی که از این راه ارتزاق می‌کنند، زندگی‌شان مختل و کسب درآمد دیگری ندارند، کاری کنند. همانطور که به دیگر مشاغل آسیب دیده قرار است کمک‌هایی شود، باید تئاتر را هم شغل بدانند و به آن احترام بگذارند. با تمام احترامی که به قشر کارگر قائل هستیم آیا هنرمند تئاتر به عنوان یک قشر فرهیخته و صاحب تفکر و اندیشه حقوق اجتماعی و اقتصادی‌اش کمتر از یک کارگر است؟ ما انتظار داریم همانطور که کارگران شریف و زحمت‌کش ایران زمین از بیمه بی‌کاری برخوردار هستند، هنرمند تئاتر نیز بیمه بی‌کاری داشته باشد و در چنین زمان‌هایی که تئاتر و هنرمند تئاتر نمی‌تواند درآمدزایی داشته و سرکار باشد از حقوق و بیمه بی‌کاری برخوردار شود.

بی‌کاری، خسارت‌ها و ضررهایی که هنرمندان تئاتر از تعطیلی تئاتر در این ایام متحمل شده‌اند چگونه جبران می‌شود؟ بیشتر این هنرمندان کارمند و حقوق‌بگیر دولت نیستند. هنرمندانی که هر گاه جامعه و کشور به آنها نیاز داشته است، خودجوش پا در میدان گذاشته و به فراخوان‌ها لبیک گفته و نقش‌آفرین بوده اند. بی‌شک تئاتر و هنرمندانش را باید قدر دانست و این امر تنها در به رسمیت شناختن آن به عنوان شغلی ارزشمند از سوی قوانین تصویبی مجلس ودولت محقق خواهد شد. از این رو به دولت محترم، نمایندگان مردم شریف ایران در مجلس شورای اسلامی و مدیران ارشد فرهنگی و هنری کشور پیشنهاد می‌شود در نشستی صمیمی و دوستانه باتعداداندکی از نخبگان، فرهیختگان، پیشکسوتان و اساتید نخبه جامعه دانشگاهی تئاتر ایران که همگی از سال‌های قبل اعلام آمادگی برای حل این معضل داشتند برپا شود و از راه‌کارها و مشورت‌های آنها برای به تصویب رساندن قانونی عاجل که تئاتر یک شغل است گام‌های اساسی برداشته شود.

در پایان یکبار دیگر سالروز جهانی تئاتر و اعیاد شعبانیه، میلاد با سعادت سرور و سالار شهیدان اباعبدلله‌الحسین، قمر منیر بنی‌هاشم حضرت عباس، سید ساجدین امام زین‌العابدین و قطب عالم امکان منجی عالم بشریت مهدی موعود را به جامعه تئاتری کشور و تمام مسلمانان جهان تبریک و تهنیت عرض می‌نمایم.

کوروش زارعی مدیر مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری انقلاب اسلامی»

تئاتر آنلاین – گروه هنر- فریبرز دارایی؛ هر سال به‌عنوان خبرنگاران تئاتر در رسانه‌های مختلف به مرور رویدادها و اتفاقاتی می‌پردازیم که تئاتر ایران طی یک سال پشت سرگذاشت. سال ۹۸ هم از این امر مستثنی نیست؛ سالی که شاید پرحاشیه ترین سال برای تئاتر ایران طی دهه اخیر بوده است و تأثیرات منفی آن بر اتفاقات مثبتی که برای تئاتر رقم زد، چیره شده و پایانی مبهم را برای خانواده تئاتر ترسیم کرد.

سال ۹۸ با رویدادهای مختلفی همراه بود که در ذیل به ۶ رویداد را از میان تمامی آن‌ها مرور می‌کنیم؛ رویدادهایی که هر کدام تأثیر متفاوتی بر عرصه هنرهای نمایشی ایران داشتند.

رویداد اول؛ کسر ۹ درصد مالیات بر ارزش افزوده از گیشه اجراهای نمایشی

از ابتدای سال ۹۸ و علیرغم اینکه طی قانون هنرمندان و فعالان عرصه‌های هنری به ویژه تئاتر از پرداخت مالیات معاف بودند، اجراهای تئاتر ملزم به پرداخت ۹ درصد مالیات بر ارزش افزوده از گیشه فروش خود شدند؛ اتفاقاتی که با واکنش جامعه تئاتری همراه بود ولی اداره کل هنرهای نمایشی اعلام کرد که به دلیل قانون مصوب مجبور به کسر این درصد مالیاتی از قراردادهای نمایشی است.

کسر مالیات بر ارزش افزوده از اجراهای تئاتری ناشی از نگاهی است که حتی فعالیت هنری را هم تجاری می‌بیند؛ فعالیت‌هایی که اکثر آن‌ها در جهت رشد و ارتقای فرهنگ جامعه انجام می‌شوند و تنها درصد بسیار ناچیزی از آن‌ها صرف سرگرمی و تجاری تولید می‌شوند در تعریف مالیات بر ارزش افزوده چنین آمده است: «مالیات بر ارزش افزوده مالیاتی است که مصرف‌کننده (خریدار) آن را به همراه بهای خرید کالا یا خدمات می‌پردازد و دریافت‌کننده (فروشنده) موظف است مقدار مالیات دریافتی را به خزانه دولت واریز کند. از آنجا که خود فروشنده نیز ضمن خرید اولیه چنین مالیاتی را پرداخته ولی مصرف‌کننده محسوب نمی‌شود، این است که او حق دارد کل «مالیات‌های ارزش افزوده» پرداختی خود را از کل «مالیات بر ارزش افزوده» های دریافتی کسر کرده و مابه تفاوت را به دولت بپردازد.»

با نگاهی به تعریف بالا می‌توان دریافت که کسر مالیات بر ارزش افزوده از اجراهای تئاتری ناشی از نگاهی است که حتی فعالیت هنری را هم تجاری می‌بیند؛ فعالیت‌هایی که اکثر آن‌ها در جهت رشد و ارتقای فرهنگ جامعه انجام می‌شوند و تنها درصد بسیار ناچیزی از آن‌ها صرف سرگرمی و تجاری تولید می‌شوند.

نگاه به هنر نمایشی و دست‌اندرکاران آن به مانند فروشنده یک کالای تجاری و مقایسه میزان فروش یک اجرای تئاتری با توجه به محدودیت ظرفیت سالن، بهای بلیت و همچنین تلاش و هزینه‌ای که یک گروه نمایشی برای تمرین و تولید یک اثر متحمل می‌شود با میزان درآمد یک فرد یا شرکت از فروش محصولات مختلف تجاری، نگاهی آسیب‌زننده بود که از ابتدای سال ۹۸ گریبان گروه‌های تئاتری و خانواده تئاتر را گرفت.

این روند باعث شد تا گروه‌های تئاتری هر چه بیش از پیش به فکر فروش گیشه نمایش خود باشند تا بتوانند حداقل در تأمین هزینه‌ها و دستمزدهای عوامل خود و پرداخت مالیات و درصدهای مختلف بابت سالن و سایت فروش بلیت متضرر نشوند؛ روندی که باز هم باعث قربانی شدن کیفیت به بهای فروش ختم شد که ناشی از یک نگاه غیر کارشناسانه در بدنه مجلس شورای اسلامی به عنوان قانونگذار و دولت به عنوان مجری قوانین است.

رویداد دوم؛ شهرداری به تئاتر تبلیغات محیطی رایگان ارائه نداد!

در سال ۹۸ علاوه‌بر موضوع کسر مالیات از اجراهای تئاتری که نشأت گرفته از نگاه غیرکارشناسانه در بدنه مجلس و دولت بود، شهرداری نیز با سازمان زیباسازی به عنوان زیرمجموعه خود این نگاه غیرکارشناسانه را بسط و گسترش داد.

در حالیکه یکی از وظایف شهرداری حمایت از فعالیت‌های فرهنگی و هنری است، سازمان زیباسازی شهرداری تهران در اقدامی عجیب به گروه‌های تئاتری اعلام کرد که تئاتر به دلیل فروش گیشه از طریق سایت‌های فروش به عنوان فعالیتی تجاری شناخته می‌شود و از این رو سازمان زیباسازی تعهدی در قبال گروه‌های نمایشی و ارائه بیلبوردهای محیطی رایگان به اجراها ندارد و گروه‌ها باید بابت استفاده از تبلیغات محیطی شهرداری هزینه پرداخت کنند.

این موضوع با واکنش اداره کل هنرهای نمایشی، خانه تئاتر و گروه‌های تئاتری همراه بود و مدیرعامل سازمان زیباسازی هم در پیگیری‌های انجام شده توسط تئاتر آنلاین اعلام کرد که از گروه‌های تئاتری که توسط اداره کل هنرهای نمایشی به سازمان زیباسازی معرفی می‌شوند هزینه‌ای برای اختصاص بیلبورد و امکانات تبلیغات محیطی دریافت نمی‌شود.

اما گویا ارتباط مدیرعامل سازمان زیباسازی با مدیران زیرمجموعه خود ارتباطی شفاف نبود زیرا در مراجعه مجدد گروه‌های نمایشی به این سازمان، باز هم این جمله شنیده شد که «تئاتر به دلیل فروش گیشه فعالیتی تجاری است و امکان بهره مندی از بیلبورد و تبلیغات محیطی رایگان ندارد.»

شرایط از سوی مجلس، دولت و نهادها و سازمان‌هایی که داعیه حمایت از فرهنگ و هنر را دارند در سال ۹۸ به گونه‌ای بود که گروه‌های تئاتری با کمترین حمایت بیش از پیش به سمت فروش گیشه سوق داده شدند.

نکته قابل تأمل این است که هیچکدام از متولیان فرهنگی و هنری اقدامی در راستای رفع مشکلات پیش آمده برای هنرمندان و خانواده تئاتر در نظر نگرفتند و تنها در گفتگوهای رسانه‌ای ادعای حمایت از تئاتر به عنوان هنری تأثیرگذار در رشد و ارتقای فرهنگی جامعه داشتند.

رویداد سوم؛ اختلال در اینترنت سالن‌های تئاتر را خالی از مخاطب کرد

با نگاهی به اتفاقات سال ۹۸ در عرصه تئاتر این نکته در ذهن متبادر می‌شود که همه چیز دست به دست هم داد تا گروه‌های تئاتری از جمله اقشار متضرر در سالی که در حال پشت سر گذاشتن آن هستیم، باشند.

اختلال اینترنت در آبان سال ۹۸ چرخه تبلیغ و فروش اجراهای تئاتری را با لطمه جبران ناپذیری مواجه کرد و ارتباط میان هنرمندان تئاتر و مخاطبان و علاقه‌مندان به هنرهای نمایشی را به حداقل ممکن رساند اجراهای تئاتری در سال‌های اخیر با روی کار آمدن سایت‌های فروش بلیت و همچنین تبلیغات در فضای مجازی که هزینه‌های آن کمتر از هزینه‌های بیلبوردها و تبلیغات محیطی و شهری بود، وابستگی بسیار زیادی به اینترنت و فضای مجازی پیدا کردند. از سوی دیگر هم مخاطبان علاقه مندان به تئاتر نیز از طریق فضای مجازی اخبار و اتفاقات تئاتری را دنبال و از طریق سایت‌های فروش بلیت خود را تهیه می‌کنند و خرید بلیت از طریق گیشه یا اقبال به تبلیغ اجراها از طریق دریافت پیامک یا نصب و توزیع پوستر و بروشور در سطح شهر کمتر شده است.

در چنین شرایطی، اختلال اینترنت در آبان سال ۹۸ چرخه تبلیغ و فروش اجراهای تئاتری را با لطمه جبران ناپذیری مواجه کرد و ارتباط میان هنرمندان تئاتر و مخاطبان و علاقه‌مندان به هنرهای نمایشی را به حداقل ممکن رساند.

فضای ایجاد شده باعث شد که بسیاری از اجراهای تئاتری با سالن‌های خالی از مخاطب مواجه و به لحاظ مالی متضرر شوند.

در این بین اداره کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم که همواره با کمبود بودجه دست و پنجه نرم می‌کند، نتوانست به لحاظ مالی از گروه‌های متضرر شده حمایت کند و تنها رایزنی با مدیران سالن‌های دولتی و خصوصی برای حمایت از گروه‌هایی که در شرایط مدنظر قرار گرفته بودند و تمدید اجراهای آن‌ها، به عنوان راهکار خود ارائه داد.

اما به دلیل برنامه ریزی‌های از قبل انجام شده و مشخص شدن جدول اجراهای سالن‌ها، این تعامل هم به درستی میان گروه‌ها و سالن‌های تئاتری شکل نگرفت زیرا سالن‌های خصوصی تئاتر نیز در کنار گروه‌ها در شرایط ایجاد شده متضرر شده بودند.

رویداد چهارم؛ چالش‌های سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر

نیمه دوم سال ۹۸ چالش برانگیزترین دوران تجربه شده برای تئاتر ایران حداقل طی یک دهه اخیر بوده است. جشنواره بین المللی تئاتر فجر که همیشه با فراز و فرودهای مختلفی برگزار می‌شود، در سی و هشتمین دوره خود با دبیری نادر برهانی مرند چالشی متفاوت را تجربه کرد که کلیت برگزاری جشنواره را تحت تأثیر قرار داد.

تنها چند هفته مانده به برگزاری سی و هشتمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر تعدادی از گروه‌های تئاتری ایران به همراه ۲ اجرای بین المللی از یوجینیو باربا و رومئو کاستلوچی به عنوان ۲ چهره مطرح کارگردانی تئاتر جهان، از حضور در این رویداد تئاتری ایران انصراف دادند.

انصراف اجراهای متعدد تئاتری از حضور در جشنواره سی و هشتم و بخش رقابت جشنواره، برگزار کنندگان این رویداد مهم تئاتری ایران را با چالش بزرگی مواجه کرد. در این بین وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان متولی اصلی فرهنگ و هنر در وضعیتی منفعل کمترین تلاش بیرونی را در جهت حل معضل پیش آمده برای جشنواره سی و هشتم تئاتر فجر داشت و بیشترین بار مشکل پیش آمده و در نظر گرفتن راهکارهایی اساسی برای برون رفت از این وضعیت بر دوش نادر برهانی مرند دبیر جشنواره و شهرام کرمی مدیرکل هنرهای نمایشی افتاد.

رایزنی‌های مدیرکل هنرهای نمایشی و دبیر سی و هشتمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر برای حل این مشکل و بازگرداندن گروه‌های انصراف داده پاسخگو نبود.

دبیرخانه سی و هشتمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر در نهایت با تغییری در جدول اجراهای این دوره از جشنواره و جایگزین کردن گروه‌های بخش مهمان و غیر رقابتی در جدول رقابتی، این دوره از مهمترین رویداد تئاتری ایران را برگزار کرد اما با نگاهی به اتفاقات رخ داده نمی‌توان این مهم را نادیده گرفت که سی و هشتمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر چالش برانگیزترین دوره در ادوار گذشته این رویداد تئاتری بوده است.

رویداد پنجم؛ تئاتر به کرونا مبتلا شد!

کلکسیون اتفاقات ناخوشایند تئاتر ایران در سال ۹۸ با یک ویروس تکمیل شد و شیوع ویروس کرونا در کشور به صورت علنی تئاتر ایران را تعطیل کرد. البته در شرایط پیش آمده برای جلوگیری از شیوع ویروس کرونا تمامی مراکز و فعالیت‌های فرهنگی، هنری، ورزشی، سیاسی و حتی اقتصادی و سیاسی تعطیل شدند اما کرونا ضربه نهایی را زد و تئاتر ایران را از نفس انداخت.

گروه‌های تئاتری که سالی پرمخاطره را تجربه کرده بودند با شیوع ویروس کرونا و برای حفظ سلامت مردم و جامعه اجراهای خود را لغو کردند؛ اقدامی که باید در جهت جلوگیری از شیوع ویروس کرونا انجام می‌شد.

اما شرایط اقتصادی و معیشتی هنرمندان تئاتر با تعطیلی فعالیت‌های تئاتری بیش از پیش به خطر افتاد؛ جامعه‌ای که تنها راه ارتزاق و گذران زندگی اش از طریق تولید و اجرای تئاتر انجام می‌شود در شرایطی بحرانی قرار گرفت. از سوی دیگر در این شرایط سالن‌های خصوصی تئاتر هم که اکثرشان مکان‌هایی استیجاری هستند و از طریق اجراهای تئاتری هزینه‌های خود را تأمین می‌کنند نیز به سمت ورشکستگی سوق داده شدند.

در این بین اداره کل هنرهای نمایشی برای جلوگیری از ضرر وارد شده به گروه‌هایی که اجراهای شان به دلیل تعطیلی پیش آمده، لغو شده بود علاوه بر رایزنی با سالن‌های خصوصی تئاتر برای حمایت از این گروه‌ها، اعلام کرد که به لحاظ مالی نیز حمایت‌هایی را از گروه‌ها و سالن‌های خصوصی تئاتر انجام خواهد داد که البته هنوز چنین حمایتی انجام نشده است.

اما مجلس شورای اسلامی که محل قانونگذاری است و وزارت فرهنگ و ارشاد که متولی فرهنگ و هنر است در شرایط فعلی بحث معافیت مالیاتی را برای تمامی مشاغل مدنظر قرار دادند الا برای فعالیت‌ها و اجراهای هنری به ویژه تئاتری.

تئاتر با ابتلا به کرونا شرایط وخیمی را تجربه می‌کند و چشم اندازی روشن برای فردای خود ندارد؛ اینکه آیا با برون رفت از این وضعیت چه مدت زمان و هزینه لازم است تا مخاطب به حضور در سالن‌های تئاتری اقبال نشان دهد از جمله ابهاماتی است که آینده مبهم فعالیت مجدد تئاتر در سال ۹۹ را تیره‌تر می‌کند.

رویداد ششم؛ شهرام کرمی از اداره کل هنرهای نمایشی رفت، قادر آشنا برگشت

در شرایطی که ویروس کرونا بر تئاتر ایران سایه انداخته، شهرام کرمی مدیرکل هنرهای در اقدامی ناگهانی از سمت خود استعفا کرد. کرمی این اقدام را از طریق صفحه شخصی خود در فضای اینستاگرام اطلاع رسانی کرد و شرایط مبهم خانواده تئاتر را پررنگ‌تر از قبل کرد.

کرمی دلیل استعفای خود را محدودیت در مدیریت تئاتر اعلام کرد اما در شرایطی که جامعه تئاتر نیاز به حمایت بیشتر از سوی متولیان و مدیران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دارد، کناره گیری شهرام کرمی از اداره کل هنرهای نمایشی وضعیت حمایت مالی از گروه‌ها و سالن‌های متضرر شده در شرایط تعطیلی پیش آمده بابت جلوگیری از شیوع ویروس کرونا را هم نامشخص کرد.

اما اداره کل هنرهای نمایشی تنها ۳ روز بعد از استعفای شهرام کرمی شاهد بازگشت مجدد قادر آشنا مدیرکل اسبق هنرهای نمایشی به تئاتر بود. قادر آشنا که در دوره وزارت سیدمحمد حسینی به عنوان مدیرکل هنرهای نمایشی حضور داشت این بار با حکم سیدعباس صالحی بار دیگر مدیریت تئاتر ایران را بر عهده گرفت.

خالی نماندن صندلی مدیریت تئاتر در شرایط بحرانی موجود این امیدواری را برای خانواده تئاتر ایجاد کرد که هنرمندان تئاتر به حال خود رها نمی‌شوند.

هر چه هست تنها امیدی که خانواده تئاتر را رو به جلو می‌برد، بهبود شرایط در سال ۹۹ است که البته با شرایط موجود در کل کشور این امید هم کمرنگ است.

به گزارش تئاتر آنلاین، کانون کارگردانان خانه‌ تئاتر در آغاز طراحی، برنامه‌ریزی و اولویت‌بندی بودجه‌ سال ۱۳۹۹ خطاب به دولت و مجلس شورای اسلامی بیانیه‌ای منتشر کرد.

در این بیانیه آمده است:

«آیا زمان آن فرا نرسیده که بی‌مهری به تئاتر را پایان دهید! پس بالاخره چه زمانی قرار است بی‌توجهی به تئاتر پایان یابد؟

لبخندها و شعارهای پشت تریبون‌ها را باور کنیم یا بی‌توجهی و عملکردها نسبت به فرهنگ و هنر را؟

یک‌جانبه‌نگر و غیرمنصف نیستیم و نمی‌گوییم هرگز فرازی نبوده یا حسن‌نیت و تلاشی اما نتایج و برآیندهای حمایت از تئاتر، مطلقاً نا امیدکننده و یأس‌آور است!

حتی با گذشت چندین دهه‌، ارائه‌ یک آمار و اطلاعات درست از وضعیت تئاتر تحقق نیافته تا مبنایی علمی و قابل‌استناد، برای هر گفتگو و مفاهمه باشد و سنگ محکی برای تشخیص عملکرد و نتایج حاصل از آن.

چرا نباید مثل بسیاری امور دیگر، که به‌درستی و دقت، آمار و اطلاعاتی دقیق در مورد آنها وجود دارد، در مورد تئاتر به آمار دسترسی وجود داشته باشد؟! چند سالن تئاتر داریم؟ چند صندلی؟ چند عنوان تئاتر در سال اجرا می‌شود؟ چند اجرا؟ چند ساعت تولید؟ چند هنرمند؟ چه تعداد تماشاگر؟ چه میزان بهره‌وری؟ چه میزان حمایت؟ چند دانشجو و چند فارغ‌التحصیل؟ چه میزان گسترش بازار کار و تولید؟ چه میزان اشتغال‌زایی؟ چه میزان گردش مالی؟ چه میزان بودجه و امکانات دولتی و عمومی و خصوصی؟ چند کتاب و پژوهش و مقاله؟ و …

بالاخره بودجه‌ دولتی تئاتر چقدر است؟ در چه نسبتی و در تطابق با چه داده‌هایی تعیین می‌شود؟ چه سرانه‌ای دارد؟ بابت هر شهروند؟ هر تماشاگر؟ هر تولید و اجرا؟ هر گروه و هنرمند؟ هر ساعت تولید فرهنگی؟ تئاتر چقدر در سبد فرهنگی خانوار، مورد حمایت قرار می‌گیرد؟

حالا گذشته از عدم‌وجود مبانی علمی و درست در تعیین میزان بودجه، افزایش آن در نسبت با دیگر موضوعات، در تمام این سال‌ها چقدر بوده است؟ یا افزایش آن در نسبت با تورم سالیانه؟ آیا هرگز چنین موضوعاتی بررسی کارشناسانه شده است؟!

آیا هرگز بخش‌های اصلی متولی تئاتر، اهمیت و ضرورت و کارکردهای امروزین تئاتر در جوامع پیشرفته را مورد بررسی و توجه قرار داده‌اند؟ علاوه بر درک و دریافتی شخصی و عمیق از ماهیت این هنر و اهمیت و ضرورت و نقش کاربردی آن در مناسبات نوین بشری و اجتماعی، تلاشی برای شناساندن ابعاد پیچیده و متعدد آن به دیگر مسئولان و تصمیم‌گیرندگان، در خود دولت و دیگر قوا و نهادهای حاکمیتی، انجام گرفته است؟

آیا می‌دانید تنها در ظاهر، ارقام بودجه‌ تئاتر را هر سال اندکی افزایش می‌دهید اما در حقیقت به‌ شکلی مستمر، بودجه و اعتبارات تئاتر کاهش پیدا کرده است؟

آیا می‌دانید هیچ نسبت منطقی مابین بودجه‌ تئاتر و واقعیت و قابلیت‌های فعالیت‌های تئاتری وجود ندارد؟

آیا می‌دانید همان بودجه‌ اندک هم در گذر از پیچ و خم‌های بروکراتیک، به تئاتر نمی‌رسد؟

آیا می‌دانید مابین بودجه‌ مصوب مجلس و بودجه‌ ابلاغی وزارت‌خانه، تفاوتی فاحش وجود دارد؟

آیا می‌دانید مابین همان بودجه‌ ابلاغی، با بودجه‌ تخصیص داده‌شده، تفاوتی عمده وجود دارد؟

آیا می‌دانید تمام بودجه‌ تخصیصی، مستقیماً به بخش‌های تأثیرگذار و تولید تئاتر نمی‌رسد؟

آیا می‌دانید آمار و اطلاعاتی شفاف در مورد چگونگی هزینه‌ همین بودجه منتشر نمی‌شود؟

آیا می‌دانید ماهیت تصمیم‌گیری در مورد نحوه‌ هزینه بودجه نامشخص است؟

آیا می‌دانید بخش‌هایی از همان بودجه‌ مختصر هم در فرآیندهای اداری کسر می‌شود؟

آیا می‌دانید بودجه‌ حمایت از تئاتر در کشور چقدر بوده و در قیاس با بسیاری از سرفصل‌های بودجه‌ای، چه درصد و نسبتی دارد؟!

کی قرار است به این فضاحت و تحقیر و بی‌توجهی و دهن‌کجی پایان داده شود؟!

شاید تصور شود تنها متضرر، جامعه‌ تئاتر است که نمی‌تواند از توانایی‌ها و ظرفیت‌هایش استفاده و نقش مناسب اجتماعی خود را ایفا کند.

گاهی فراموش می‌کنیم ماهیت تولید اثر در تئاتر متفاوت و مخاطبان این هنر دیرپا، از گروه‌های مرجع اجتماعی هستند و تأثیر آنان بر جامعه، تأثیری تصاعدی و ژرف است. به همین دلیل نقش اثبات‌شده و غیر قابل‌انکار تئاتر در توسعه‌ اجتماعی، نادیده گرفته می‌شود و بابت این بی‌توجهی‌ مفرط، احساس حقی وجود دارد.

نمی‌شود با ندانم‌کاری و فرو بستن چشم و حتی فریب، واقعیت را دیگرگونه جلوه داد.

نگاهی به آمارهای فرهنگی و اجتماعی، بیش از همه، نقش و مسئولیت کسانی را که به فرهنگ، هنر و تئاتر بی‌توجه بوده‌اند، عیان می‌کند و استمرار سیر صعودی نا امیدی‌ و ناهنجاری‌های اجتماعی، نگاه فرافکنانه‌ مسئولین فرهنگی را به عینه، به نمایش می‌گذارد.

خانم‌ها و آقایان! تئاتر همواره امیدبخش است و قصد آن نیست که با برشمردن مصادیق ناهنجاری‌ها، هیچ امیدی به یأس مبدل شود. اما جز اشاره، چاره‌ای هم برای یادآوری و اثبات خطاها و اشتباهات گذشته، در توزیع و تنطیم بودجه‌ها وجود ندارد. آمار بزهکاری، جرم، جنایت، تجاوز، سرقت و زورگیری؟ آمار پرونده‌های قضایی و تعداد زندانیان؟ آمار اعتیاد، ازدواج، طلاق، زنان مطلقه و سرپرست خانوار؟ آمار خشونت‎های فردی و اجتماعی، عصبانیت، یأس، نا امیدی، افسردگی و مشکلات روحی و روانی؟ آمار فقر، تفاوت‌های طبقاتی، رضایت، مشارکت، شادی و نشاط، مهاجرت و خروج سرمایه‌های انسانی و مالی؟ آمار توجه به کودکان، سالمندان، زنان و اقشار آسیب‌پذیر؟ آمار دروغ، ریا، کلاهبرداری، رشوه، اختلاس، رانت‌خواری، تبعیض، باندبازی، اعمال زور و اجحاف؟ آمار مصرف و توجه به وضعیت منابع آبی، جنگل و محیط زیست؟ و ده‌ها آمار و شاخص مؤثر دیگر!

اگر گمان می‌شود هنر تئاتر کوچک‌ترین تأثیری در تغییر موازنه‌ اکنون مغلوبه و یک‌طرفه‌ این آمارها ندارد، با ایمان و اطمینان می‌گوییم که خطاست، خطایی که برای ارتکاب آن نمی‌توان عذر ندانستن و ناآگاهی آورد، زیرا این تأثیری اثبات‌شده در تمامی جوامع پیشرفته و در حال توسعه، اکنون و در طول تاریخ است.

بیاییم و یک بار هم که شده در تصور خود در مورد تعریف واژه‌ فرهنگ و کار فرهنگی بازنگری کنیم.

ما پی‌گیر درخواست‌هایمان در این بیانیه که حمایت از تئاتر، شفافیت، ایجاد امکان نظارت و توقع بدیهی پاسخ‌گویی است، خواهیم بود.

تردید نکنید و ایمان داشته باشید که تئاتر در صورت آن‌که بتواند نقش و جایگاه متناسبش را باز بیاید، به‌مراتب بیش از بودجه‌ها و امکاناتی که به آن اختصاص می‌دهید، در هزینه‌های اجتناب‌ناپذیر کل جامعه، صرفه‌جویانه و نتیجه‌بخش بوده و در خدمت توسعه‌ کشور و جامعه خواهد بود.»