برچسب: حسین مسافر آستانه

به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از روابط عمومی انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس، آیین اختتامیه و اهدای جوایز نخستین جایزه بزرگ سرو، عصر سه‌شنبه ۱۴ مردادماه با حضور قادر آشنا مدیرکل هنرهای نمایشی، حمید نیلی مدیرعامل انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس، سیدمجتبی حسینی معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، امیرحسین شفیعی مدیر تماشاخانه سرو، حسین مسافرآستانه و مسئولان بنیاد روایت فتح در تماشاخانه سرو انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس بنیاد فرهنگی روایت فتح برگزار شد.

حمید نیلی مدیرعامل انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس در ابتدای این مراسم ضمن تبریک ایام ولادت امام هادی و دهه ولایت گفت: بهمن سال ۹۸ بود که با جمعی از دوستان در حال برنامه‌ریزی برای سال ۹۹ بودیم، ایده این رویداد مطرح و پیگیری شد تا امروز که برپا شده و به ایستگاه پایانی رسیده است. شناسایی تولیداتی که درباره موضوع جایزه بزرگ سرو است و ترغیب و تشویق فعالان این عرصه جزو اهداف اصلی این رویداد بود. پس از این تصمیم، نامه‌ای به سازمان‌های تئاتری با رویکرد مورد نظر ارسال کردیم تا آثار تولیدی و یا شناسایی شده خود را برای شرکت در این رویداد به ما معرفی کنند. به این ترتیب بیش از ۲۷۰ اثر به جشنواره معرفی شد که پس از ارزیابی‌های اولیه ۴۵ اثر وارد مرحله نهایی شد که با داوری رایانی، قطب‌الدین صادقی و حسین پاکدل ارزیابی شدند.

وی با تاکید بر اهمیت تئاتر شهرستان‌ها گفت: استان‌ها بسیار مورد توجه ما بودند و برای ما شگفت‌آور بود که این تعداد اثر با دغدغه دفاع مقدس از سوی هنرمندان سراسر کشور تولید و برای شرکت در این رویداد ارائه شد. امیدواریم سال بعد هم دومین دوره جشن جایزه بزرگ سرو را برپا کنیم. رویدادهای پیش روی انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس مدیون حمایت‌های یاشار نادری رییس بنیاد فرهنگی روایت فتح است، از همین جا از ایشان قدردانی می‌کنم.

سیدمجتبی حسینی معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد نیز با حضور در این مراسم عنوان کرد: ایران سرزمین سبز و زیبایی است و برای ادامه حیات به هوشمندی بسیاری نیاز دارد. سرو که نماد مقاومت و ایستادگی است نام شایسته‌ای برای این رویداد هنری فرهنگی و هنری است. اینکه ۲۷۰ اثر برای این رویداد ارسال شده است برای ما تعجب آور نیست، چرا که در سال ۹۷ بیش از ۷۰۰۰ نمایش روی صحنه رفت که از این میان سومین رتبه به لحاظ تعداد نمایش‌هایی با همین موضوع جایزه بزرگ سرو بود. همچنین در سال ۹۸ هم که با مشکلات ناشی از کرونا رو به رو بودیم بیش از ۶۰۰۰ نمایش روی صحنه رفت که باز هم از این میان سومین رتبه به لحاظ تعداد به آثاری با موضوع مقاومت، ایثار و دفاع مقدس اختصاص داشت. این تعداد نمایش با این موضوع ناشی از تشویق هنرمندان نیست، بلکه ناشی از ارادت هنرمندان، بصیرتشان و اهمیتی که ایثار و سرگذشتگی برای عزت و سربلندی کشورشان دارد، است.

برگزیده این جایزه به شرح ذیل هستند:

*موسیقی:

لوح تقدیر و هدیه نقدی بخش موسیقی برای نمایش «اعوجاج» از البرز به آرمین واثقی رسید.

تندیس جشنواره، دیپلم افتخار و هدیه نقدی برای نمایش «رگ» از تهران به محمد ملکی اصل رسید.

*طراحی صحنه:

لوح تقدیر و هدیه نقدی برای طراحی صحنه نمایش «زیپ» به مونا قنبری رسید.

تندیس سرو، دیپلم افتخار و هدیه نقدی به سعید آقایی برای نمایش «دایک» از خراسان شمالی رسید.

*بازیگری زن:

لوح تقدیر و هدیه نقدی بخش بازیگری زن برای نمایش «برگشتن» به شیرین بینا رسید.

تندیس سرو، دیپلم افتخار و هدیه نقدی برای نمایش «رگ» از تهران به الهه شه پرست رسید.

الهه شه پرست بازیگر برگزیده با تشکر از برگزار کنندگان جشنواره و گروه نمایش رگ و عوامل این اجرا گفت: از استاد عزیزم ایوب آقاخانی کارگردان این نمایش نیز تشکر می‌کنم ایوب آقاخانی از کارگردان‌هایی است که هر بازیگری آرزو دارد و لذت می‌برد که با او کار کند.

* بازیگری مرد:

لوح تقدیر و هدیه نقدی برای برگزیده بازیگری مرد به محمد رشنو برای بازی در تئاتر «کوچه برزیلی‌ها» از استان البرز رسید.

رشنو پشت تریبون گفت: از کارگردان و دوستان البرزی ام که الان جایشان خالی است، تشکر می‌کنم.

تندیس سرو، دیپلم افتخار و هدیه نقدی برگزیده بازیگری مرد به مجید رحمتی برای نمایش «برگشتن» از تهران تقدیم شد.

* نمایشنامه‌نویسی:

لوح تقدیر و هدیه نقدی بخش نمایشنامه نویسی به خیرالله تقیانی پور برای نمایش «برگشتن» رسید.

تندیس سرو، دیپلم افتخار و هدیه نقدی برگزیده نمایشنامه نویسی به محمد نقایی نویسنده نمایش «باغ خونی» از خراسان رضوی رسید.

* کارگردانی:

لوح تقدیر و هدیه نقدی به کیانوش ایازی برای کارگردانی «نمایش» زیپ رسید.

تندیس سرو، دیپلم افتخار و هدیه نقدی به حسین مسافرآستانه برگزیده کارگردانی رسید.

حسین مسافر آستانه پشت تریبون قرار گرفت و گفت: دینی بر گردن دارم که درباره نمایش «برگشتن» عرض کنم و آن هم این است که از تک تک اعضای گروه تقدیر و قدردانی می‌کنم این نمایش اگر با همه اعضای کوچک و بزرگ تیم در دور اول و دوم اجرا با عشق و همدلی قرار نمی‌گرفتند، ما هرگز نمی‌توانستیم کار را به این شکل داشته باشیم. هیچ نقش این نمایش فرعی نبود چرا که همه با هم همدل بودند و کوچک‌ترین حضورشان موثر بود بنابراین این جایزه تقدیم همه کسانی است که در این نمایش جلو و پشت صحنه همراه بودند.

وی در ادامه افزود: برگشتن من به «برگشتن» و برگشتن تئاتر مدیون پیگیری‌های جواد نوری و خیرالله تقیانی بود که من از این ۲ نفر نیز سپاسگزارم.

* نمایش برگزیده

لوح تقدیر و هدیه نقدی به نمایش «رگ» به کارگردانی ایوب آقاخانی از تهران رسید.

تندیس سرو، لوح تقدیر و هدیه نقدی به نمایش «برگشتن» به تهیه‌کنندگی جواد نوری از تهران تقدیم شد.

پس از اجرای مراسم، نمایش «دست‌هایم کو مم حسن» به اجرای عموم در تماشاخانه سرو در آمد.

به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از روابط عمومی رادیو نمایش، حسین مسافر آستانه دبیر سی و نهمین جشنواره تئاتر فجر امروز ۱۶ تیر در گفتگوی زنده با برنامه «گیومه» رادیو نمایش اعلام کرد مدیریت های قبلی این جشنواره برنامه نداشته اند.

وی در این زمینه گفت: موقعیت خاص و ویژه ای است و برنامه ریزی سختی در پیش داریم، من هیچ تمایلی برای قبولی این سمت نداشتم و واقعا در این شرایط پدیرفتن دبیری جشنواره کار سختی بود. متاسفانه، در طول دوره مدیریت های گذشته برنامه وجود نداشته البته همه دلسوزانه کار کردند ولی چون تصمیم گیری ها فردمحور بوده انتخاب‌های درستی انجام نشده است.

مسافر آستانه عنوان کرد: من نسبت به آیین نامه های شورای سیاستگذاری تئاتر انتقاد دارم و از همه اهالی تئاتر می خواهم نظرات خود را مکتوب به آقای قادر آشنا بفرستند چرا که نسبت به این آیین‌نامه ها نقد دارم.

وی همچنین تأکید کرد: امسال سالی است که بیش از گذشته به وجود رادیو تئاتر نیاز داریم و قطعا امسال رادیو تئاتر یکی از بخش‌های جشنواره تئاتر فجر خواهد بود.

دبیر سی و نهمین جشنواره تئاتر فجر در پایان گفت: ان شاءالله بتوانیم جشنواره ای را برای اهالی تئاتر برگزار کنیم، چرا که تعطیل شدن تئاتر درست ترین کار نیست و باید به هر حال تئاتر زنده بماند و به هدف خودش ادامه دهد، روال سابق را ادامه نخواهیم داد و تئاتر فجر ویژه‌ای خواهیم داشت.

به گزارش تئاتر آنلاین، حسین مسافرآستانه از چهره‌های مدیریتی و همچنین کارگردانی تئاتر که پیش از این نیز در کارنامه کاری خود دبیری چند دوره جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر را به ثبت رسانده بود، به عنوان دبیر سی و نهمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر انتخاب شد.

امروز چهارشنبه ۱۱ تیر طی حکمی حسین مسافرآستانه به‌عنوان دبیر جشنواره سی و نهم تئاتر فجر منصوب شد.

به گزارش تئاتر آنلاین، نمایش «برگشتن» نوشته خیرالله تقیانی پور و با کارگردانی حسین مسافرآستانه دور جدید اجراهای خود را از روز یکشنبه ۸ تیر، ساعت ۱۹ در تماشاخانه سرو آغاز می کند.

در این اثر نمایشی که دراماتورژی آن توسط مرتضی شاه کرم انجام شده و تهیه کنندگی آن نیز برعهده جواد نوری است ‌‎فرید قبادی، علی سلیمانی سرنسری، مجید رحمتی، الهه حسینی، جواد پولادی، پروا آقاجانی، ابتسام بغلانی، ماهان عابدی، طاها عابدی و پونه شاملو به ایفای نقش می پردازند.

‌‎طراح صحنه: منوچهر شجاع، ‌‎طراح لباس: پریدخت عابدین نژاد، ‌‎طراح نور: رضا خضرایی، ‌‎طراح پوستر و بروشور: سعید شکرنیا، ‌‎موسیقی: احمد صمیمی، ‌‎عکاس: سمیه میری، ‌‎برنامه ریز: علیرضا نوری، ‌‎دستیار کارگردان: مهدی کبه، ‌‎دستیار لباس: زهره غلامی، ‌‎اجرای موسیقی: احمد صمیمی، ‌‎سجاد محمدزاده، ‌‎مدیران صحنه: سینا برزگر، ‌‎محمدرضا قاسمی و ‌‎مدیر تبلیغات: امیر پارسائیان مهر (گروه تئاتر مارکت) دیگر عوامل نمایش «برگشتن» هستند.

نمایش «برگشتن» سال ۹۸ در سالن چهارسوی مجموعه تئاتر شهر روی صحنه رفت.

به گزارش تئاتر آنلاین، سالن‌های تئاتری بعد از تعطیلی چهارماهه کرونایی از اول تیر و بنابر اطلاعیه منتشر شده از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، فعالیت خود را با رعایت پروتکل‌های بهداشتی و با ۵۰ درصد ظرفیت از سر گرفته‌اند.

در این شرایط برخی گروه‌های تئاتری که تمایلی به اجرا با ظرفیت ۵۰ درصد را نداشتند، از ادامه اجراهای متوقف شده خود انصراف دادند و برخی دیگر نیز با قبول شرایط فعلی ادامه اجراهای خود را در سالن‌های تئاتری نظیر تئاتر شهر، تئاتر مولوی، تماشاخانه سنگلج و سالن‌های خصوصی نظیر تئاتر مستقل از سر گرفته یا خواهند گرفت.

تماشاخانه ایرانشهر اما به عنوان یکی از مهمترین مجموعه‌های تئاتری تهران و حتی ایران، در شرایط فعلی هنوز وضعیت از سرگیری فعالیت‌های خود را مشخص نکرده است.

این در حالی است که تماشاخانه ایرانشهر همیشه موردتوجه گروه‌های تئاتری بوده و در طول سال گروه‌های متعددی خواستار به صحنه بردن نمایش‌های خود در سالن‌های ناظرزاده کرمانی و سمندریان در این مجموعه بوده‌اند.

حسین مسافرآستانه دبیر شورای سیاستگذاری تماشاخانه ایرانشهر درباره وضعیت از سرگیری فعالیت این مجموعه و اجراهای مدنظر تئاتری در دوران پساکرونایی تئاتر، به تئاتر آنلاین گفت: وقتی اطلاعیه وزارت ارشاد درباره چگونگی از سرگیری فعالیت‌های مکان‌های فرهنگی و هنری از جمله تئاتر منتشر شد، با گروه‌هایی که در جدول اجرایی سالن‌های تماشاخانه قرار داشتند برای اجرای آثارشان تماس گرفتیم، ولی هیچکدام تمایلی به اجرا نداشتند.

وی تأکید کرد: همه گروه‌هایی که در جدول نوبت اجراهای تماشاخانه ایرانشهر بودند خواستار تعویق چند ماهه نوبت اجرایشان شدند و این در حالی است در نوبت‌های بعدی اجراهای مجموعه، گروه‌های دیگری هم از قبل حضور داشته‌اند.

مسافرآستانه با بیان اینکه به گروه‌ها حق می‌دهیم با شرایط فعلی و با توجه به اینکه به لحاظ اقتصادی متضرر می‌شوند تمایلی به اجرای آثارشان نداشته باشند، تصریح کرد: با توجه به اینکه هیچ گروهی اعلام آمادگی برای اجرا در تیر و مرداد نکرد، تعطیلی تماشاخانه ایرانشهر حداقل تا ۲ ماه دیگر ادامه خواهد داشت.

دبیر شورای سیاستگذاری تماشاخانه ایرانشهر در ادامه سخنان خود اظهار کرد: این شرایط در صورتی تغییر می‌کند که اولویت شورای سیاستگذاری برای اجراهای مجموعه تغییر کند و راه برای هر کاری که آماده است و در جدول اجراهای سال جاری تماشاخانه نبوده، وارد جدول اجراها شود. البته بعید می‌دانم شورا چنین تصمیمی را اتخاذ کند.

وی درباره احتمال اجرایی مناسبتی در مجموعه با توجه به فرارسیدن ماه محرم و از سرگیری فعالیت تماشاخانه ایرانشهر با این اقدام، یادآور شد: ما در نوبت اجراهای مان اثری را برای اجرا در آن مقطع زمانی مدنظر داشتیم ولی باید ببینیم با شرایط فعلی آن کار آماده اجرا می‌شود یا نه.

حسین مسافر آستانه نویسنده و کارگردان تئاتر و دبیر شورای سیاست گذاری تماشاخانه ایرانشهر در گفتگو با تئاتر آنلاین در پی انتصاب محمدمهدی دادمان به ریاست حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی درباره لزوم اعتماد به جوانان و توجه به بیانات مقام معظم رهبری در این زمینه گفت: با توجه به نیاز فرهنگ و هنر به نیروها و هوای تازه امیدوارم حضور ایشان در مقام ریاست حوزه هنری فرصت‌های جدیدتری را برای اهالی فرهنگ و هنر در حوزه‌های مختلفی مثل کتاب، تئاتر و حتی سینما که مدت‌هاست توجه به آن‌ها در حوزه هنری کمی کمتر شده بود، فراهم آورد.

وی ادامه داد: امیدوارم با رویکرد جوان‌گرایی که سازمان تبلیغات اسلامی در پیش گرفته است از این پس آثاری بدیع و تازه و رخدادهایی جدید شکل بگیرند که سبب شوند حال و هوای هنر انقلاب اسلامی تازه شود و شاهد آثار تأثیرگذارتری باشیم که جوان‌ترها خلق می‌کنند.

مسافر آستانه در پایان درباره تغییری که این انتصاب می‌تواند در فضای هنرهای نمایشی حوزه هنری به وجود بیاورد نیز بیان کرد: قطعاً با بهره‌گیری از تجارب گذشتگان و پیشکسوتان و تلاش برای جذب نیروهای جوان و خلاق که بسیار هم زیاد هستند می‌توانیم شاهد تولید آثار جذابی باشیم. اگر حضور جوان‌ترها در این عرصه موردتوجه قرار گیرد تحولی بزرگ در جذب حداکثری مخاطبان و هنرمندان برای هنر انقلاب شکل می‌گیرد.

به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از روابط عمومی جشنواره، هیأت داوران نخستین جشنواره بین‌المللی نمایشنامه خوانی آنلاین «صحنه مدیای من» متشکل از حسین مسافرآستانه، رحمت امینی، اصغر خلیلی، احسان رحیمی و ماوده فرنارو مدیر کمپانی JEF۲۰ برلین، طراح، فیلمساز و فارغ التحصیل رشته فیلمسازی از فرانسه معرفی شدند.

همچنین علی عابدی، لیلا پرویزی و شهریار تقی‌پور به عنوان هیأت بازبین با جشنواره «I Stage Media صحنه مدیای من» همکاری داشتند.

این جشنواره با همکاری چهار کشور، ایران، آلمان، بلژیک و انگلستان با ۶۱ اثر در چهار بخش؛ مسابقه، استعدادهای تازه، ویژه و مهمان، از تاریخ ۱۶ تا ۳۱ خرداد به دبیری حسن حاجت‌پور برگزار خواهد شد.

اسامی آثار راه‌یافته به چهار بخش جشنواره “۱I Stage Media صحنه مدیای من” بدین شرح است:

بخش مسابقه:

۱. «سیگار» به کارگردانی زینب حجه فروش و ستاره نجف از همدان و اصفهان

۲. «بازگشت» به کارگردانی مهدی زنگنه و رضا شیری از الیگودرز

۳. «گلدونه خود را پیدا کن» به کارگردانی الهام الثوره خسروی از اصفهان

۴. «سربازی از یک دوران سپری شده» به کارگردانی آذر بهارلو از فولادشهر

۵. «سگها مادرت را می‌خورند» به کارگردانی منیره صادقیان از یزد

۶. «پریا» به کارگردانی احمد دهقان از اصفهان

۷. «برادر کشی» به کارگردانی شهاب غفاری از تهران

۸. «زرد» کارگروهی از یزد

۹. «سیاه دوم» به کارگردانی علی بیگدلی از اصفهان

۱۰. «یک ژاکت برای زمستان» به کارگردانی امین بهارلوئی از اصفهان

۱۱. «گور سنگ» به کارگردانی داریوش حاجت پور از مسجد سلیمان

۱۲. «آقا مرتضی» به کارگردانی کیارش دستیاری از تهران

۱۳. «آرش» به کارگردانی عاطفه نقوی از اصفهان

۱۴. «میدان فردوسی» به کارگردانی ویدا موسوی از اصفهان

۱۵. «نامه کیکاووس به رستم» به کارگردانی طاهره بهرامی نهادفر از تهران

۱۶. «بازیهای کشتار همگانی» به کارگردانی محمود راعی هدایت از مشهد

۱۷. «شهرک سینمایی» به کارگردانی منصوره خانی از اصفهان

۱۸. «امامزاده صالح» یه کارگردانی نجمه مهرابی از اصفهان

۱۹. «مترو صادقیه» به کارگردانی نساء سلیمانی از اصفهان

۲۰. «خکسپاری لایو» به کارگردانی آدینه سمنانی از تهران

۲۱. «دکه بین راهی» به کارگردانی محمدرضا حیدری از کرمان

۲۲. «کله گوگردی‌ها» به کارگردانی مهدی بابادی از شاهین شهر

۲۳. «سرقت مسلحانه» به کارگردانی حجت ناصری از مسجد سلیمان

۲۴. «بزم چای ساحلی» از تهران

۲۵. «تاکید» به کارگردانی ایمان اسدی‌خواه از مسجد سلیمان

بخش استعدادهای تازه:

۱. «پرهام و آموزش آنلاین» به کارگردانی آدینه سمنانی از تهران

۲. «نمک شناس» به کارگردانی سونیا دشتی از بهبهان

۳. «شازده کوچولو» به کارگردانی شروین نصرالله‌پور از مسجد سلیمان

بخش ویژه:

۱. «خرس‌های پاندا» به کارگردانی محمد شباهنگ از یزد

۲. «خودت دستات رو بشور» به کارگردانی آدینه سمنانی از تهران

۳. «سر کارگر» به کارگردانی نسترن پرچی زاده و پژمان روشن از آمریکا

۴. «پانزدهم اسفند ۷۸» به کارگردانی مسلم رضایی از تهران

۵. «چیپ» به کارگردانی سارا غربالی و امین اکبری نسب کار مشترک آلمان و ایران

۶. «بوی قهوه» به کارگردانی تورج کوشک‌آبادی از آلمان

۷. «ابری ته فنجان» به کارگردانی محمدرضا غریب‌زاده کار مشترک ایران، لهستان، کانادا و آمریکا

۸. «اندوهی به رویای هملت» به کارگردانی محمدرضا حیدری از کرمان

بخش مهمان:

۱. «حنجره‌های خونین» به کارگردانی عباس منظری از خارگ

۲. «خدانگهدار عزیزم» به کارگردانی الهام الثوره خسروی از اصفهان

۳. «الکترا زنی که نتوانست ببخشد» به کارگردانی فرشته یوسفی از تهران

۴. «ایران» به کارگردانی کتایون محمدی از یزد

۵. «مرگ در پائیز» به کارگردانی منیره صادقیان از یزد

۶. «دیگری همینجاست» به کارگردانی میلاد معینی از نجف‌آباد

۷. «یک کلیک کوچولو» به کارگردانی میلاد معینی از نجف آباد

۸. «لالایی لیلا» به کارگردانی شکوفه تقی راه دار از مسجد سلیمان

۹. «پرونده پیچیده» به کارگردانی حجت ناصری از مسجد سلیمان

۱۰. «زنده» به کارگردانی کیارش دستیاری از تهران

۱۱. «ریچارد سوم» به کارگردانی طاهره بهرامی نهادفر از تهران

۱۲. «بدون عنوان ۲۹» به کارگردانی محمد رادمهر از اصفهان

۱۳. «شهرک سینمایی» به کارگردانی زهرا هارونی از خمینی شهر

۱۴. «بعضی روزها فقط انسان فقط خسته است» به کارگردانی نیما بیگلریان از تهران

۱۵. «اعتراف» به کارگردانی نرگس زینلی کرمانی از کرمان

۱۶. «فقط فضا» به کارگردانی محمدرضا حیدری از کرمان

۱۷. «پیراهن روح» به کارگردانی محمدرضا حیدری از کرمان

۱۸. «تاریکی است» به کارگردانی زهرا سادات مظفری از شاهین شهر

۱۹. «مثلث» به کارگردانی غلامرضا سیاهپور از مسجد سلیمان

۲۰. «تعبیر» به کارگردانی حجت ناصری از مسجد سلیمان

۲۱. «خاطرات همه مردها شبیه هم است فقط…» از تهران

۲۲. «دست آخر رفت» به کارگردانی نظیر برهان از سیستان و بلوچستان

۲۳. «مردی که لب نداشت» به کارگردانی آکادمی پانیذ از تهران

۲۴. «اژدهاک» به کارگردانی امین اکبری نسب از تهران

۲۵. «بدون عنوان ۵۶» به کارگردانی کتایون خسروی فرد از دزفول

علاقمندان می‌توانند این جشنواره را از صفحه اینستاگرام به نشانی I Stage Media ۱@ دنبال کنند.

حسین مسافرآستانه کارگردان تئاتر و دبیر شورای سیاستگذاری تماشاخانه «ایرانشهر» درباره اتفاقات عجیبی که برای وی طی ۱۲ ساعت گذشته و به قصد کلاهبرداری رخ داده، به تئاتر آنلاین گفت: شب گذشته یعنی دوشنبه ۱۱ فروردین از طریق آقای افشین‌نژاد از مدیران تماشاخانه ایرانشهر متوجه شدم که فردی از طریق شماره همراه من که گویا هک شده است، پیامکی را برای ایشان ارسال کرده و به نقل از من گفته که کارت بانکی‌ام توسط عابربانک ضبط شده و خیلی فوری مبلغ ۳ میلیون تومان به شماره کارتی که در پیامک ارسال شده، واریز کند.

وی ادامه داد: خوشبختانه آقای افشین‌نژاد قبل از اینکه اقدام به واریز مبلغ درخواستی کند، به من پیامک داد که با ایشان تماس بگیرم و بعد از تماس متوجه شدم فرد یا افرادی به نام من و با استفاده از شماره‌های دوستان و آشنایان موجود در تلفن همراهم، قصد کلاهبرداری دارند.

مسافرآستانه تأکید کرد: بلافاصله و از طریق فضاهای مجازی متنی را نوشته و از طریق دوستان پخش کردیم تا هر چه زودتر جلوی این کلاهبرداری را بگیریم زیرا احتمال دارد برخی از دوستان و آشنایان بدون برقراری تماس با من و به دلیل رودربایستی مبلغ خواسته شده را واریز کنند.

این هنرمند تئاتر اظهار امیدواری کرد که دوستان یا آشنایانش طعمه این کلاهبرداری قرار نگرفته باشند.

این مدیر تئاتری درباره پیگیری قانونی برای برخورد با این کلاهبرداری، افزود: به دلیل اینکه امروز و فردا مصادف با ۱۲ و ۱۳ فروردین و تعطیل رسمی است، از روز ۱۴ فروردین از طریق پلیس فتا و مخابرات اقدامات قانونی را انجام می دهم.

مسافرآستانه در پایان سخنان خود تصریح کرد: چگونه برخی افراد می‌توانند در چنین شرایطی که فاصله‌ای میان مرگ و زندگی نیست و انسان‌ها درگیر مشکلی اساسی و مهم هستند، چنین کارهای غیرانسانی را انجام دهند و از مردم کلاهبرداری کنند. گویا هیچ اتفاقی در زندگی باعث عبرت برخی افراد نمی‌شود.

حسین مسافرآستانه دبیر شورای سیاستگذاری تماشاخانه ایرانشهر درباره وضعیت اجراهای نمایشی که به دلیل تعطیلی اعلام شده برای جلوگیری از شیوع ویروس کرونا متوقف شده‌اند و راهکارهای در نظر گرفته شده برای کم شدن ضرر گروه‌های نمایشی، به تئاتر آنلاین گفت: راهکارهای مختلفی را در این خصوص در نظر گرفته‌ایم که البته باید تا هفته آینده و توقف یا تمدید تعطیلی درباره آن‌ها تصمیم‌گیری کنیم.

وی ادامه داد: قرار است شورای سیاستگذاری و شورای مالی تماشاخانه ایرانشهر در هفته آینده جلسه‌ای را برگزار کند تا اگر شرایط کنترل و رفع ویروس کرونا به حالت عادی برگشت، درباره وضعیت تمدید اجراهای نمایشی این تماشاخانه تصمیم‌گیری لازم را اتخاذ کنیم.

مسافرآستانه تأکید کرد: نمایش‌هایی که روی صحنه رفته بودند و این روزها به دلیل تعطیلی اجراهای‌شان متوقف شده، محتمل خسارت‌هایی شده‌اند که ما به دلیل اینکه بودجه‌ای در اختیار نداریم، نمی‌توانیم خسارت مالی آن‌ها را جبران کنیم، ولی تلاش می‌کنیم خسارت و ضرر زمانی وارد شده به گروه‌ها را جبران کنیم.

دبیر شورای سیاستگذاری تماشاخانه ایرانشهر یادآور شد: جدول اجراهای نمایشی تماشاخانه تا پایان سال ۹۹ بسته شده است و عواقب هر تصمیمی که برای اجراهای فعلی بگیریم، به اجراهای سال ۹۹ نیز منتقل می‌شود.

وی در پایان سخنان خود اظهار کرد: پیش از اینکه این تعطیلی رخ دهد ما تمهیداتی بهداشتی برای جلوگیری از شیوع ویروس کرونا در تماشاخانه ایرانشهر در نظر گرفته بودیم و روزی ۲ بار سالن‌ها را ضدعفونی می‌کردیم و مواد ضدعفونی‌کننده در سالن ها برای استفاده مراجعه‌کنندگان لحاظ شده بود.

حسین مسافرآستانه کارگردان باسابقه و مدیر تئاتر درباره شهادت سپهبد حاج قاسم سلیمانی و جنایت آمریکا در ترور این سردار مقاومت، به تئاتر آنلاین گفت: حاج قاسم به‌عنوان یک قهرمان محبوب ملی برای همه آحاد جامعه اهمیت و جایگاه ویژه ای دارد و ملت ایران اجازه نمی‌دهد خون به ناحق ریخته شده ایشان پایمال شود.

وی یادآور شد: دست جنایتکار آمریکا مرتکب این جنایت هولناک شده که دنیا آن را فراموش نمی‌کند. آمریکای جنایتکار دچار چنان سرخورده شده که با دست و زبان خود به این جنایت هولناک اقرار کرده است.

مسافرآستانه با بیان اینکه حاج قاسم سلیمانی فقط سردار جنگ نبود بلکه یک قهرمان بزرگ ملی است، تأکید کرد: آمریکا باید بداند که توسط مردم و حاکمیت ایران جواب دندان‌شکنی در قبال این جنایت هولناک خواهد دید که من امیدوارم این جواب دندان‌شکن هر چه سریع‌تر انجام شود.

این مدیر و هنرمند تئاتر در پایان سخنان خود تصریح کرد: دست جنایتکار آمریکا برای همه دنیا رو شده و هر روز نیز رسواتر می‌شود.

تئاتر آنلاین-گروه هنر-فریبرز دارایی؛ نمایش «برگشتن» نوشته خیرالله تقیانی‌پور و کارگردانی حسین مسافرآستانه این روزها در تالار چهارسوی مجموعه تئاترشهر میزبان علاقه مندان به هنرهای نمایشی است. به بهانه اجرای این نمایش حسین مسافرآستانه کارگردان و شیرین بینا، فاطمه رادمنش و علی غابشی سه نفر از بازیگران این اثر نمایشی مهمان تئاتر آنلاین بودند و درباره این اجرا و پروسه تمرین و آماده‌سازی کار صحبت کردند.

در بخش اول این گفتگو مباحثی درباره مضمون اثر، دغدغه‌های اجتماعی آن و تلاش کارگردان و گروه نمایش برای اینکه ارزیابی و قضاوت را به دست مخاطب بسپارند و همچنین سبک و شیوه تولید اجرا و اینکه چگونه بازیگران به سبک و شیوه مدنظر کارگردان در پروسه تمرین رسیده‌اند، مطرح شد.

در بخش دوم از این گفتگو بیشتر به شیوه اجرایی و نوع میزانسن متفاوت نمایش پرداخته شد و کارگردان و بازیگران توضیح دادند که چگونه این شیوه روایت و فضای ذهنی که برای تماشاگران کمی ناآشنا است به روایت بهتر مضمون اثر کمک کرده است.

بخش دوم از گفتگوی تئاتر آنلاین با عوامل نمایش «برگشتن» را در ادامه می‌خوانید:

* شکل و شمایل اجرا از میزانسن گرفته تا طراحی صحنه و فضاسازی‌ها در «برگشتن» نشان می‌دهد که کار به‌صورت کارگاهی شکل گرفته است؛ در مورد این پروسه نیز توضیحی بدهید.

مسافرآستانه: این نمایش در تمرین‌ها و با اتودهایی که زده شده شکل گرفته است و در واقع می‌توان نام کارگاهی را بر آن گذاشت. ما از قبل نقشه مشخصی را طراحی نکردیم بلکه در طول تمرینات به این نقشه رسیدیم. البته از قبل می‌دانستیم قرار است در چه مسیری قرار بگیریم به این معنی که هدف‌مان را می‌شناختیم، در مبدا هم که قرار گرفتیم و مقصد را هم می‌دانستیم اما چگونگی رسیدن به این هدف را در طول تمرین پیدا کردیم.

اگر این تیم و این گروه بازیگران نبودند با همه آنچه که از قبل برای خودمان مشخص بود شاید به یک نتیجه و اجرای دیگر می‌رسیدیم. همانطور که خود بازیگران هم اشاره کردند در اجرا همه امکانات از آن‌ها گرفته شده بود و حضورشان در این نمایش نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای داشت. چه بازیگران کودک نمایش یعنی طاها و ماهان عابدی و چه پونه شاملو و دیگر بازیگران نمایش که نقش‌های اصلی را برعهده داشتند اگر نبودند این اثر نمایشی به این شکل آماده اجرا نمی‌شد.

مساله‌ای که همیشه برای اینکه بازیگران کم بازی کنند، مدنظر ما قرار داشت این بود که هیچ چیزی را به مخاطبان تحمیل نکنیم، چون نکته‌ای که در آثار اینچنینی وجود دارد این است که معمولا در اجرا مانیفستی را به تماشاگران القا می‌کنند، در حالی که مخاطب خیلی زود متوجه این مساله می‌شود و سریع هم نسبت به آن گارد می‌گیرد. حتی اگر قرار است ما درست‌ترین حرف جهان را به زبان بیاوریم باید ابتدا زمینه مناسب برای پذیرش آن حقیقت را ایجاد کنیم، نه آنکه آن حقیقت را به شکل شعار بیان کنیم. وقتی به شعار متوسل می‌شویم مخاطب آن مطلب را پس می‌زند. از آنجایی که این نمایش نمی‌خواهد هیچ چیزی را به مخاطبش تحمیل کند تماشاگر می‌فهمد که مورد احترام قرار گرفته و کار به مذاقش خوش می‌آید.

مسافرآستانه: شعار دادن متعلق به صحنه تئاتر نیست بلکه در تئاتر ما تماشاگر را به عنوان یک عنصر فعال دعوت می‌کنیم و او پا به پای نمایش جلو می‌آید، می‌اندیشد و به نتیجه می‌رسد. در این نمایش نیز تمام تلاشمان این بود که بازیگران احساسی بازی نکنند تا این احساسات به تماشاگر تاویل پیدا نکندشعار دادن متعلق به صحنه تئاتر نیست، بلکه در تئاتر ما تماشاگر را به عنوان یک عنصر فعال دعوت می‌کنیم و او پا به پای نمایش جلو می‌آید، می‌اندیشد و به نتیجه می‌رسد. در این نمایش نیز تمام تلاشمان این بود که بازیگران احساسی بازی نکنند تا این احساسات به تماشاگر تاویل پیدا نکند. برای اینکه قرار نیست بازیگران این نمایش به مخاطبان بگویند به خاطر نوع بازی من ناراحت شوید. بازیگران نمایش، برعکس بازی می‌کنند اما با این وجود تماشاگران احساسی را که باید دریافت می‌کنند. امیدوارم ما بتوانیم با این نوع کارها حقایقی را که تبدیل به شعار شده است دوباره به فرهنگمان بازگردانیم.

* آقای غابشی شما هم درباره این شیوه از بازیگری که با کنترل کامل احساسات به مخاطب ارائه می‌شود، صحبت کنید.

غابشی: من قبلا هم با این شیوه کار کرده بودم و با آن آشنایی داشتم و برای بازی در نمایش نیز تنها یکبار از روی متن خواندم که آقای مسافرآستانه گفتند همین یکبار کافی است.

* بازی شما می‌توانست خطرناک باشد و اگر زیاد به سمت طنز پیش می‌رفت مخاطب زده و نقش لوس می‌شد.

غابشی: بله دقیقا درست است و من باید روی خط باریکی راه می‌رفتم. چون من می‌دانستم آقای مسافر آستانه از من چه می‌خواهد فقط یکبار متن را خواندم چون همه چیز در تمرین‌ها آماده بود هم میزانسن در طول تمرین‌ها شکل گرفت و هم در اتودها مشخص شد که من باید چکار کنم که در نهایت هم اتفاق خوبی افتاد. آقای مسافرآستانه به ما می‌گفت که ضدحس بازی کنیم و احساساتمان را برعکس بروز دهیم مثلا بازیگر به جای اینکه با بغض و اندوه بگوید مادرم مُرد با خنده این دیالوگ را می‌گوید. تماشاگر هم ممکن است بخندد اما لبخندش، لبخند تلخی است و بعدش به آن فکر می‌کند.

رادمنش: روز اولی که آقای مسافرآستانه به ما گفت که هیچ ابزاری نباید برای بازی‌تان داشته باشید برای من سخت بود چون دوست داشتم مثلا یک استکان و نعلبکی دستم باشد و با دستانی لرزان دیالوگم را بگویم اما این اتفاق نیفتاد. در واقع ما به پیشینه اصلی یک بازیگر برگشتیم که تنها ابزار بازی او بدن و صدا و بیانش است و در نهایت هم این ایده اجرایی خیلی خوب گرفت و مخاطب هم آن را پذیرفت.

* نگاه مینیمالیستی در نمایش جریان دارد و با پرده‌ای که بین مخاطب و صحنه نمایش کشیده شده به نوعی یک تصویر ذهنی تداعی می‌شود به شکلی که انگار این اتفاقات دارد در ذهن مخاطب می‌گذرد. درباره این فضاسازی و طراحی صحنه هم کمی توضیح می‌دهید و اینکه چگونه از ابتدا این ایده اجرایی شکل گرفت.

مسافرآستانه: فرصت خوبی است که اینجا از منوچهر شجاع طراح صحنه نمایش تشکر کنم که کمک فکری بسیار خوبی به ما داد. نگاه من حتی زمانی هم که این توری به نمایش اضافه نشده بود بر این اساس بود که کار از پس یک ذهنیت شکل گرفته است. در این نمایش تنها در یک صحنه که در آن عزت که یک شهید است و در واقع عزت جامعه و خانواده است، می‌تواند از این پرده عبور کند و به جهان حقیقت وارد شود و نام «برگشتن» هم به همین دلیل روی نمایش گذاشته شده است چون برگشتن فقط به معنای تفحص و جستجوی شهدا نیست.

مسافرآستانه: معتقدم شهدا چه کشف بشوند و چه نشوند بازهم در کنار ما حضور دارند. در این نمایش هم قرار است همین مساله به مخاطبان القا شود که مادر دارد لحظه به لحظه با عزت زندگی می‌کند و از نظرش عزت مفقود نیست و شهید نشده استمعتقدم شهدا چه کشف بشوند و چه نشوند بازهم در کنار ما حضور دارند. در این نمایش هم قرار است همین مساله به مخاطبان القا شود که مادر دارد لحظه به لحظه با عزت زندگی می‌کند و از نظرش عزت مفقود نیست و شهید نشده است. از پس همین ذهنیت و بدون اینکه شعار داده باشیم مفهوم اینکه شهدا زنده هستند به تماشاگران انتقال داده می‌شود. در بخشی از نمایش نیز درباره فراموش شدن مادران شهدا هشدار داده می‌شود. در این نمایش این نکته یادآوری می‌شود که مادران شهدا را یادمان رفته است در حالی که این عزیزان دارند در کنار ما در جامعه زندگی می‌کنند و ما حتی گاهی برخورد اهانت‌آمیزی با آن‌ها داریم.

رادمنش: ما در این نمایش کلاً چیزی به اسم تحلیل متن و دورخوانی نداشتیم به همین دلیل من هنوز هم نمی‌دانم که نگاه نویسنده و کارگردان و دراماتورژ به متن چگونه بوده و شاید هم زاویه دید آن‌ها با من متفاوت باشد.

* در «برگشتن» کمتر شاهد این هستیم که کاراکترها با هم دیالوگ مستقیم برقرار کنند و گفتمان‌ها در بزنگاه‌هایی و به شکل مونولوگ شکل می‌گیرد و فکر می‌کنم در بطن اثر و موضوع کلی نمایش هم همین جریان وجود دارد به این شکل که گفتمانی شکل نمی‌گیرد تا ۲ تفکر بتوانند به نقطه مشترک برسند و حرکتی را آغاز کنند.

مسافرآستانه: در این نمایش بسیاری از حرف‌ها به جای اینکه به تماشاگر گفته شود با تماشاگر گفته می‌شود. این نگاه مخصوصا به سمت تماشاگر است تا حرف‌ها با او گفته شود. من به شدت مخالف این هستم که از آغاز، متن را بیاوریم و تحلیل کنیم چون معتقدم خود متن باید به ما بگوید که چه می‌خواهد چون وقتی ما تحلیل شخصیت را بازی کنیم تماشاگر خوشش نمی‌آید، ما باید موقعیت را بازی کنیم و فرصتی را که در آن قرار گرفتیم بازی کنیم، اما اگر معنی آن فرصت را بازی کنیم به نوعی توهین به تماشاگر است چون او قرار است خودش بفهمد.

من به شدت مخالف تحلیل متن قبل از تمرین هستم. البته سال‌ها قبل این کار را می‌کردم اما در تجربه‌های اخیرم به این نتیجه رسیده‌ام که تحلیل متن اشتباه است، چون خود اجراها هستند که تحلیل‌ها را تغییر می‌دهند نه اینکه ما تحلیل را قبل از اجرا وارد کار کنیم. مثلا درست است که هملت تحلیل‌های متفاوتی دارد اما این تحلیل‌ها از دل دراماتورژی و اجراهای متفاوت بیرون می‌آید. بنابراین نگاه به این شکل است که قبل از شروع اجرا تحلیل متن را به بازیگرانم به اشتراک نمی‌گذارم.

غابشی: در طول تمرین‌ها ما موقعیت‌های مختلف را اتود می‌زدیم و براساس آن کار را شکل می‌دادیم.

بینا: برای من این نکته بسیار جالب است که هر شب که نمایش به صحنه می‌رود تحلیل و برداشت من نسبت به شب قبل فرق می‌کند. در واقع انگار کندوکاوی در من به عنوان بازیگر رخ می‌دهد که با توجه به حس و حال ما برداشتمان هم از متن فرق می‌کند. هر شب من برای اینکه ببینم خودم روی صحنه چه حس و حالی دارم شوق دارم و همین مساله باعث می‌شود که اجراها برای خود ما هم خسته کننده نباشد.

* «برگشتن» به نوعی این نکته را برای مخاطب بازگو می‌کند که بیشتر تاثیرات جنگ روی زنان است؛ مادرانی که فرزندشان را از دست می‌دهند، همسری که شوهرش شهید می‌شود و دختری که پدرش را از دست می‌دهد و زندگی‌اش تحت تأثیر قرار می‌گیرد. این نگاه را شما به عنوان کارگردان مدنظر داشتید یا اینکه نویسنده مورد توجه قرار داده بود.

مسافرآستانه: باز هم بدون تحلیل این اتفاق رخ داد و ما تلاش کردیم تنها موقعیت این زن‌ها را به نمایش بگذاریم و قرار نبوده بگوییم حق کسی ضایع یا فلان زن مظلوم واقع شده است بلکه ما به‌ازاهایی را به نمایش گذاشتیم که در جامعه وجود دارند. این تماشاگر است که نگاه و برداشت خودش را دارد اما نمایش قرار نیست شعار دهد و نقد یا تایید شخصیتی را داشته باشد.

مسافرآستانه: یکی از مسائل نادرستی که در جامعه داریم و تئاتر ما هم از آن تاثیر گرفته، این است که هر چیزی را قضاوت می‌کنیم. ما واقعاً خیلی تلاش کردیم که دراین نمایش موضع‌گیری نداشته باشیم و قضاوت نویسنده، کارگردان و بازیگر در آن وجود نداشته باشدیکی از مسائل نادرستی که در جامعه داریم و تئاتر ما هم از آن تاثیر گرفته، این است که هر چیزی را قضاوت می‌کنیم. ما واقعا خیلی تلاش کردیم که در این نمایش موضع‌گیری نداشته باشیم و قضاوت نویسنده، کارگردان و بازیگر در آن وجود نداشته باشد و تصور می‌کنم عامل اصلی موفقیت نمایش – البته اگر موفقیتی کسب کرده باشد – همین قضاوت نکردن است.

* شما نمایشنامه‌ای را از نویسنده‌ای کار کردید که خودش علاوه‌بر نویسنده بودن، کارگردان هم است و مطمئنا وقتی یک کارگردان متنی را می‌نویسند تحت تاثیر نگاه و زاویه دیدش به عنوان کارگردان نیز قرار دارد. برای کارگردانی نمایش با خیرالله تقیانی پور چالشی نداشتید؟

مسافرآستانه: تقیانی‌پور یا به خاطر لطفی که به من دارد یا هر دلیل دیگری واقعا دخالتی در کار نکرد و به نظر من به عنوان یک نویسنده ایثار کرده که گذاشته ما هرکاری می‌خواهیم با متنش بکنیم و باید از او تشکر کنم. اعتقادم این است که کارگردان ابزار فکر نویسنده نیست و خودش هنرمند است. متن نویسنده می‌تواند چاپ شود و هزاران نفر آن را بخوانند اما اگر قرار باشد یک کارگردان متن نویسنده‌ای دیگر را اجرا کند باید کاری کند که متن از آنِ خودش شود. همین مساله است که پویایی تئاتر را معنی می‌بخشد اما اگر همه بخواهند همانطور که نویسنده می‌خواهد کار کنند پس برای هر متن یک اجرا کافی است.

نویسنده معمولا روی متنی که نوشته تعصب دارد و متاسفانه این مساله یک سنت است اما این سنت در نگاه مدرنیته و دنیای امروز تئاتر جایی ندارد چون متن متعلق به نویسنده است اما اجرا متعلق به کارگردان است و در این نمایش هم خیرالله تقیانی پور بسیار به ما لطف کرد. در این اجرا نقش مرتضی شاه‌کرم به‌عنوان دراماتورژ بسیار تعیین‌کننده است و ما با همفکری هم روی اجرایی که اکنون می‌بینید توافق داشتیم و با همراهی و همفکری هم با این اجرا رسیدیم.

رادمنش: این آزادی در اضافه یا حذف کردن دیالوگ‌ها در طول تمرینات نیز با بازیگران چه از طرف آقای آستانه و چه از طرف آقای شاه کرم داده می‌شد.

مسافرآستانه: من اعتقاد دارم که بازیگر باید دیالوگ‌ها را از آن خود کند و اگر دیالوگی را دوست ندارد و احساس می‌کند، زیادی است باید بتواند آن را تغییر دهد. اگر دیالوگ مورد نظر تزیینی است که امکان حذف آن وجود دارد اما اگر هم مفهومی باشد من با تغییر آن موافقم اما آن مفهوم را از دست نمی‌دهم و در جای دیگری یادآوری اش می‌کنم. در نهایت من بازیگر را آزاد می‌گذارم که با استعداد و توانایی خودش بتواند نقشش را بسازد چون اگر به کاری وادارش کنم انگار با یک عروسک یا آدم آهنی طرف هستم. من نسبت به بازیگران شناخت دارم و توانایی هایشان را می‌دانم بنابراین خارج از آنچه که می‌دانم از آنها توقع ندارم و با هماهنگی با آن‌ها و قوت قلبی که به آنها می‌دهم توانمندی شان را به کمک می‌گیرم. البته نمی‌خواهم تئوری برخی از بزرگان تئاتر که بازیگر را به‌عنوان ابرعروسک می‌بینند زیر سوال ببرم اما در شیوه کارگردانی‌ام اعتقادی به این نظریات ندارم.

* موسیقی نمایش، موسیقی به جایی است و برای خودش کاراکتر دارد اما در راستای فضاسازی نمایش پیش می‌رود و در ذهن مخاطب می‌ماند.

مسافرآستانه: احمد صمیمی موسیقی نمایش را طراحی کرده که به کمک سجاد محمدزاده موسیقی را در صحنه اجرا می‌کنند. ما همان بحث‌هایی را که با بازیگران داشتیم با گروه موسیقی هم داشتیم چون ابتدا آن‌ها علاقه‌مند بودند که ملودی‌های خاصی را بنوازند اما برایشان توضیح دادم که موسیقی متفاوتی که خارج از نمایش تعریف داشته باشد، نمی‌خواهیم. کلا نگاه من به موسیقی تئاتر اینگونه نیست که موسیقی نمایش یک اثر کامل باشد چون در این صورت به صورت یک کار کامل خارج از اجرا قابل شنیدن است که درست نیست چون موسیقی باید بتوان به عنوان یکی از عناصر درام انجام وظیفه کند. موسیقی‌های آشنایی درباره فضای جنگ خارج از تئاتر وجود دارد اما در این نمایش نخواستیم از هیچ کدام از آن‌ها استفاده کنیم.

* در مورد میزانسن نمایش و خطی بودن آن نیز توضیح می‌دهید چون این خطر وجود داشت که مخاطب سردرگم شود و داستان را گم کند.

رادمنش: برای من این نوع میزانسن از روز اول خیلی سخت بود و می‌گفتم مگر می‌شود بازیگرها بدون این که با هم حرف بزنند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند اما در ادامه و در طول تمرینات این فرم برای من در عین اینکه سخت بود خیلی هم دلچسب شد. چون کار سختی است که شخصی را نبینید اما تخیل کنید که دارید او را می‌بینید و نقشتان را همانقدر واقعی ایفا کنید که انگار آن آدم جلو من است. من به عنوان بازیگر این کار برایم بسیار سخت بود اما به این فکر کردم که این کار هم می‌تواند مثل سینما باشد که دوربین جای پارتنر را می‌گیرد. من طرفدار کار رئالیستی هستم اما بعد دیدم این کار ویژگی جذاب تری دارد و کارهای رئالیستی که همیشه کار می‌شود و من هم به وفور تجربه چنین اجراهایی را دارم بنابراین خیلی سخت اما کم کم این شیوه اجرایی برای ما تبدیل به عادت شد و آن را یاد گرفتیم و هضمش کردیم که بعدها برایمان دلچسب هم شد.

غابشی: این شیوه روایت مثل زندگی الان ما هم است. مثلا همه ما داریم با هم حرف می‌زنیم و الان همه شما دارید به من نگاه می‌کنید اما من به شما نگاه نمی‌کنم. در زندگی امروزی این اتفاق جریان دارد و افراد بدون ارتباط چشمی با هم حرف می‌زنند. کاراکترها نیز در این نمایش با یکدیگر ارتباط دارند اما وارد دنیای هم نمی‌شوند. من چون قبلا به این شیوه کار کرده بودم مشکلی نداشتم و راحت با آن کنار آمدم.

بینا: من چندسال قبل اجرایی را با این شیوه در تالار مولوی دیده بودم که خیلی خیلی برایم جذابیت داشت و این کار آنقدر زیبا اجرا شد که هیچ گاه از یادم نخواهم رفت و آرزو داشتم که‌ای کاش فرصت بازی در چنین اثری برای من هم فراهم شود که خوشبختانه این اتفاق افتاد و زمانی هم که بازی در این نمایش به من پیشنهاد شد ابتدا احساس کردم که متن مثل آثار دیگری است که در این زمینه تولید شده اما وقتی که برایم توضیح دادند قرار است کار به شیوه مینیمال و استیلیزه کار شود، ترغیب شدم که در نمایش بازی کنم. این شیوه میزانسن برای مخاطب جذابیت بصری ایجاد می‌کند و همین مساله نیز برای من ایده آل بود.

مسافر آستانه: شاید بارها و بارها درباره موضوع نمایش و کاراکترهای آن نمایشنامه نوشته شده و به شکل‌های گوناگون درباره شان صحبت شده است اما این بار مساله مورد نظر با نگاه دیگری نوشته و اجرا شده که تکراری نیست. شاید موضوع، موضوع آشنایی باشد اما شکل تازه‌ای از اجرا را شاهد هستیم. معتقد هستم هر حرفی را که در هنرهای نمایشی می‌زنیم، چیزی نیست که قبلا نگفته باشند اما مهم این است حرف‌هایی که به هر ضرورت اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و… می‌خواهیم بزنیم به شکلی ارائه دهیم که جذاب باشد. تمام تلاش ما این بوده که مخاطبان شکل تازه‌ای از اجرا ببیند و برای دیدن این شکل تازه از اجرا، شیوه تکراری میزانسن و ارتباط کاراکترها با هم را تغییر دادیم؛ اتفاقی که این روزها در ارتباط بین افراد هم شاهدش هستیم و مردم با وجودی که سرشان در موبایل هایشان است با یکدیگر درباره مسائل مهم صحبت می‌کنند.

این نمایش با تنیده شدن ذهینت در عینیت و خیال و واقعیت در هم و برعکس تنظیم شده است از همین‌رو چنین میزانسنی را می‌طلبیده است و ما نیز باید این مساله را به شیوه تازه‌ای بیان می‌کردیم که همین شیوه تازه ارزش حرفی را که می‌خواستیم بزنیم، دوچندان می‌کند.

متاسفانه این روزها تئاتر جدی کار کردن خیلی سخت شده است. مساله این است که آیا ما باید برای اینکه تماشاگرمان را نگه داریم به هرکاری دست بزنیم یا اینکه هرجنبه هنری را که در توانمان است به کار بگیریم تا مخاطب جذب شود. این دو مساله با یکدیگر تفاوت بسیاری دارد اما متاسفانه جریان به هر کاری دست بزنیم تا مخاطب را نگه داریم خیلی در تئاتر ما شایع شده و این اصلا برای جامعه تئاتر ما خوب نیست.

* اما متأسفانه این اتفاق به دلیل برنامه‌ریزی نادرست مدیران و هنرمندانی که خودشان به این کارها تن می‌دهند، در حال رخ دادن است.

مسافرآستانه: بله درست است.

تئاتر آنلاین-گروه هنر-فریبرز دارایی: این روزها نمایش «برگشتن» به نویسندگی خیرالله تقیانی‌پور، دراماتورژی محسن شاه کرم و کارگردانی حسین مسافرآستانه در سالن چهارسوی مجموعه تئاتر شهر در حال اجراست. این اثر نمایشی که تهیه کنندگی آن بر عهده جواد نوری است روایتگر ماجرای مهندسی با نام عماد است که قصد احداث مجتمعی تجاری در منطقه‌ای از شهر خرمشهر را دارد و در مقابل فردی با نام راشدی مخالف این ماجراست و اصرار دارد که نباید در خرمشهر چنین ساخت و سازهایی انجام شود.

به مرور زمان مشخص می‌شود که عزت برادر بزرگ عماد در جنگ تحمیلی مفقودالاثر شده است و عماد و راشدی از همرزمان عزت بوده‌اند. عماد دارای همسر و ۲ فرزند است که به در طول داستان نمایش واقعیتی درباره داستان زندگی این خانواده مطرح می‌شود.

مادر عماد معتقد است که با عزت در ارتباط است و عزت را می‌بیند. در بخش میانی نمایش «برگشتن» فاطمه رادمنش در نقش ۳ مادر شهید به ایفای نقش می‌پردازد که هر ۳ مادر چشم انتظار بازگشت فرزندشان هستند و مواجه این ۳ مادر با کاراکتر امیری با بازی علی غابشی لحظاتی طنز را رقم می‌زند که در عین حال تألم برانگیز هستند و مخاطب را به فکر وا می‌دارند.

«برگشتن» با طراحی صحنه منوچهر شجاع بدون استفاده از آکساسوآر خاصی اجرا می‌شود؛ در ۲ طرف صحنه‌ها چند فضا برای ورود و خروج‌های بازیگران و کاراکترهای نمایش در نظر گرفته شده و میان مخاطبان و صحنه نمایش نیز پرده‌ای نازک قرار دارد که مخاطب از پس این پرده شاهد اتفاقات روی صحنه است.

کاراکترهای نمایش به ندرت در مقابل یکدیگر دیالوگ می‌گویند و گاه نگاه شان به سوی مخاطب است. میزانسن‌ها به صورت خط‌های شکسته هستند و فضای نمایش فضایی خیال گونه دارد.

حسین مسافرآستانه کارگردان و شیرین بینا، فاطمه رادمنش و علی غابشی ۳ بازیگر نمایش «برگشتن» با حضور در تئاتر آنلاین طی نشستی به گفتگو در خصوص موضوع اثر، شرایط موجود برای تولید و اجرای آثار با موضوع دفاع مقدس و جنگ و همچنین بخش‌های مختلف نمایش «برگشتن» پرداختند.

در ذیل بخش اول این نشست را می‌خوانیم:

* در سال‌های اخیر کمتر نمایش‌هایی تولید و اجرا شده‌اند که دغدغه‌های اجتماعی خود را با موضوع مقاومت و وضعیت جغرافیای جنوبی ایران مطرح کنند؛ البته اگر هم آثاری بوده اکثرشان به صورت کلیشه‌ای به موضوع پرداخته‌اند. نمایش «برگشتن» دغدغه‌ای اجتماعی و سیاسی درباره وضعیت جغرافیایی خرمشهر است؛ شهری که گرامی داشته می‌شود ولی عملکرد درستی نسبت به آبادانی آن وجود ندارد. برخی مواقع گروه‌ها به دنبال اجرای نمایش‌هایی با موضوع دفاع مقدس و مقاومت می‌روند تا بتوانند به راحتی مجوز اجرا و حمایت مالی را دریافت کنند. شما درباره دغدغه پرداختن به موضوع خرمشهر و شرایط آن و اجرای نمایش «برگشتن» صحبت کنید.

حسین مسافرآستانه: در ابتدا باید به این موضوع اشاره کنم که سال‌های سال است که مترصد فرصت برای تئاتر کار کردن بودم ولی شرایط را برای کار کردن مناسب ندیدم و همچنان هم نامناسب می‌بینیم ولی خیرالله تقیانی پور، جواد نوری و مرتضی شاه‌کرم باعث شدند تا بتوانم بعد از سال‌ها تئاتر کار کنم. اگر این ۳ نفر نبودند نمی‌توانستم نمایش «برگشتن» را روی صحنه ببرم، هر ۳ نفر بر گردن این نمایش حق دارند.

خوشبختانه گروهی خوبی نیز برای نمایش «برگشتن» دور هم جمع شدند و بازیگران بسیار با کار همراه بودند. من در همان ابتدا به بازیگران گفتم که هر روز در تمرین‌ها ما تغییراتی را خواهیم داشت و حتی حالا در اجرا هم هر شب تغییرهایی را داریم؛ بازیگران با این شرایط به خوبی کنار آمدند و من از همه آن‌ها تشکر می‌کنم.

موضوع نمایش «برگشتن» در ابتدا دغدغه‌ای شخصی بود که به دغدغه‌ای جمعی تبدیل شد. در بین متن‌هایی که به من پیشنهاد شد نمایشنامه «برگشتن» را انتخاب کردم زیرا شخصا از دهه ۶۰ نسبت به خرمشهر و منطقه جنوب ایران عرق خاصی پیدا کردم زیرا بهترین سال‌های عمرم را چه در زمان جنگ و چه بعد از جنگ در آن منطقه گذراندم. حتی بیشترین فعالیت‌های تئاتری خود را در این منطقه و جغرافیا انجام دادم. مسأله نمایش «برگشتن» دغدغه شخصی خودم نیز بوده ولی این مسأله شخصی را در اجرا دخالت ندادم و تنها در نمایش طرح مسأله می‌کنیم که چرا باید خرمشهر به عنوان نمونه در طول این همه سال اینقدر بلاتکلیف باقی بماند.

مسافر آستانه: اگر قرار است خرمشهر به عنوان موزه باقی بماند، بخشی از شهر را تبدیل به موزه کنند و شرایط را برای زندگی مردم شهر فراهم کنند. در نمایش «برگشتن» نسبت به این وضعیت قضاوت نکردم و قصد قضاوت هم نداشتماگر قرار است خرمشهر به عنوان موزه باقی بماند، بخشی از شهر را تبدیل به موزه کنند و شرایط را برای زندگی مردم شهر فراهم کنند. در نمایش «برگشتن» نسبت به این وضعیت قضاوت نکردم و قصد قضاوت هم نداشتم. چگونه طرح کردن مسأله بدون قضاوت و دارا بودن کیفیت قابل قبول اجرایی برایم در نمایش «برگشتن» مهم بود تا مخاطب به خوبی مسأله مطرح شده و اجرا را ببیند. متأسفانه این روزها هیچ کس حوصله شنیدن حرف جدی را ندارد و سعی می‌شود با شوخی از کنار جدی ترین مسائل زندگی عبور کند ولی برای هنرمند زندگی باید جدی باشد. برای من نیز موضوع مطرح شده در نمایش «برگشتن» جدید بود.

قصدم این نبود که در تئاتر چیزی را به مخاطب تحمیل کنم زیرا معتقدم قرار تئاتر این نیست که شعار دهد و چیزی را به مخاطب تحمیل کند. تئاتر مسائل انسانی را طرح می‌کند و به همین دلیل است که می‌گویند تئاتر باعث رشد فرهنگی و اجتماعی می‌شود. وقتی یک اثر مخاطب را به فکر وادار کند، مخاطب می‌تواند با فکر کردن به موضوع به ارتقای فکری و اندیشه‌ای برسد.

علی غابشی: من بچه خرمشهرم؛ شهری که هنوز در کوچه هایش که بروید صدای ضجه زنی را می‌شنوید که منتظر است فرزندش از جنگ برگردد. وقتی که مرتضی شاه‌کرم برای اولین بار نمایشنامه «برگشتن» را خواند، پرداختن به موضوع اثرات جنگ روی آدم‌ها بعد از جنگ من را ترغیب به کار کرد. آقای مسافرآستانه اصرار داشت که هیچ شعارزدگی در کار نباشد. سعی کردیم داستان‌های مادران نمایش که منتظر بازگشت فرزندانشان هستند، مستند باشد؛ «مامان علی» و «ننه احمد» مادرانی هستند که من در خرمشهر آن‌ها را می‌شناسم و با کمک آقای شاه کرم به عنوان دراماتورژ کار، داستان واقعی این مادران و فرزندانشان را وارد نمایش «برگشتن» کردیم.

خرمشهر شهری است که اسمش خرمشهر است ولی خرم نیست؛ آبادان آبادی ندارد، شادگان شادی ندارد و دشت آزادگان آزادی ندارد. در نمایش «برگشتن» تمام تلاش مان را کردیم که گوشه‌ای از وضعیت اسفناک شهر خرمشهر را روی صحنه نشان دهیم. من خرمشهری هستم و دردها را می‌فهمم و با آن‌ها بزرگ شده ام ولی آقای مسافرآستانه به من گفت که قرار نیست روی صحنه با مخاطب درد و دل بکنیم.

شیرین بینا: فکر می‌کنم همیشه دینی نسبت به مردم جنوب کشور داریم که باید به هر طریق ممکن و ما از طریق تئاتر باید ادا کنیم. وقتی نمایش «برگشتن» را خواندم این جنبه از کار من را تحت تأثیر قرار داد که به جنوب ایران و شهر خرمشهر می‌پردازد. نکته قابل تأمل اینجاست که وقتی با برخی از دوستان رسانه‌ای تماس گرفتم و آن‌ها را برای تماشای نمایش «برگشتن» دعوت کردم به من گفتند که شما کار سفارشی کرده‌اید و ما کار سفارشی را نمی‌بینیم.

فکر می‌کنم که نباید مردم نسبت به اتفاقی که در جنوب ایران و زمان جنگ رخ داد و شرایطی که مردم و شهرهای جنوب ایران دارند بی‌تفاوت باشند. ما باید به آباد شدن مناطق جنوبی ایران کمک کنیم زیرا مردم آن مناطق همچنان امیدوار به بهتر شدن شرایط زندگی شان هستند.

فاطمه رادمنش: سال ۱۳۹۲ بخت این را داشتم که وارد استان خوزستان شوم که جغرافیای بسیار زیبایی دارد. چیزی که باعث شد تا اشک من سرازیر شوم این بود که چهره جنگ همچنان در آنجا دیده می‌شود و دردآور این است که ساکنان این استان جنگ را نمی‌خواستند و جنگ بر آنها تحمیل شد و خانه شان را ویران کرد و هنوز بعد از سال‌ها خانه خرابه مانده است.

من اهل جنوب شرق ایران هستم و جنگ را به‌صورت مستقیم حس نکردم و خانواده شهید نیز نیستم ولی در خویشاوندان‌مان شهید داشتیم زیرا استان ما هم عرق خاصی به وطن دارند و در زمان جنگ تحمیلی نیز مشارکت بالایی در دفاع مقدس داشتند. همه این‌ها باعث شد تا نسبت به تاریخ دفاع مقدس تعصب پیدا کنم و فکر نکنم تا آخرین لحظه عمرم این حس را از دست بدهم.

فکر می‌کنم به عنوان یک هنرمند تا لحظه‌ای که زنده هستم به مردم جنوب ایران و کسانی که در جنگ و دفاع مقدس ایثار کردند، مدیونم.

شیرین بینا: فکر می‌کنم همیشه دینی نسبت به مردم جنوب کشور داریم که باید به هر طریق ممکن و ما از طریق تئاتر باید ادا کنیم. وقتی نمایش «برگشتن» را خواندم این جنبه از کار من را تحت تأثیر قرار داد که به جنوب ایران و شهر خرمشهر می‌پردازدحدود ۲۰ سال است که وارد تئاتر شده ام و حوزه جنگ و دفاع مقدس یکی از عرصه‌هایی است که بیشترین تجربه فعالیت تئاتری در آن را داشتم. هر وقت درباره مادران شهید صحبت کرده ایم مغموم و گریان صحبت کرده ایم ولی ویژگی نمایش «برگشتن» اینگونه نیست و با طنز در این باره صحبت می‌کنیم که در نهایت باعث تلخ خندی روی صورت مخاطب می‌شود.

غابشی: برای مادران شهید دیگر این شرایط امری عادی شده است و اینکه بخواهیم با زبان طنز درباره موقعیتی که در آن هستند صحبت کنیم بهتر است تا با اندوه و گریه.

رادمنش: در نمایش «برگشتن» مخاطب به برخی لحظه‌ها و موقعیت‌های طنزی که این مادران ایجاد می‌کنند، می‌خندد ولی همزمان از تنهایی این مادران شهید قلب مخاطب به درد می‌آید. برای من این نگاه نویسنده، دراماتورژ و کارگردان به تیپ کاراکتری به عنوان مادر شهید، نگاه متفاوتی بود. برای خود من هم تجربه جدیدی بود.

* در صحبت‌هایتان به ویژه صحبت‌های خانم بینا اشاره شد به موضوع سفارشی بودن؛ بخشی از این نگاه غلط و انگ سفارشی خوردن به برخی آثاری که به موضوع جنگ و دفاع مقدس می‌پردازند، نشأت گرفته از تصمیم‌گیری و نگاه اشتباه مدیران و مسئولان تصمیم گیرنده هنری و تئاتری درباره تئاترهای موضوعی و دفاع مقدس است. بخشی نیز به دلیل عملکرد و فعالیت برخی هنرمندان تئاتر نیز هست که برای کسب درآمد و دریافت حمایت به سراغ آثاری سطحی می‌روند که با صرف کمترین زمان تولید شوند. از دیدگاه شما سهم هنرمندان و مدیران در شکل گیری انگ سفارشی بودن کارهای با موضوع دفاع مقدس چه میزان است؟

مسافرآستانه: فکر می‌کنم هم هنرمندان و هم مدیران با هم در این قصور شریک هستند. اصل اینکه تولید بگ تئاتر یا فیلم یا موسیقی ارزشمندی که به عنوان یک نیاز ارزشی برای جامعه احساس می‌شود و به عنوان یک تکلیف برای جامعه هنری فرض می‌شود سفارش داده شود، هیچ ایرادی ندارد. خیلی خوب است که مدیران اینقدر باهوش باشند که بتوانند موضوعاتی را سفارش دهند که نیاز فرهنگی است.

من با اصل سفارشی بودن مشکلی ندارم ولی آنقدر چگونگی این سفارش دادن بد اعمال شده است که به ضد خود عمل می‌کند. سفارش دهنده به دلیل پر کردن یک مناسبت و نه برطرف کردن یک نیاز فرهنگی، در آخرین لحظه و بدترین شرایط به یک نفر سفارش کار می‌دهند. هنرمند هم مقصر است به دلیل اینکه بدون اینکه نسبت به موضوع سفارش دغدغه‌ای داشته باشد، سفارش را می‌پذیرد. این اتفاق دردناک است و همین اتفاق است که بحث سفارشی را تبدیل به یک انگ نامطلوب کرده است.

این هوشمندی مدیر و هنرمند است که یک موضوع و نیاز فرهنگی را در قالب سفارش دادن و با حمایت مناسب، به صورت یک کار با کیفیت تولید کند. هنرمند نباید به خود خیانت کند و تنها به دلیل یک حمایت ناچیز و در مدت زمانی کم، یک اثر سطحی و بی کیفیت را تولید و روی صحنه ببرد. هنرمند کاسب نیست و نگار کاسب کارانه موضوع سفارش را خراب می‌کند.

من ۱۰ سال است کار نکرده ام و اگر قرار بود سفارشی کار کنم طی این ۱۰ سال کار می‌کردم. هیچ کسی هیچ سفارشی به ما نداده است. ما از سال گذشته به دنبال سالن بودیم و در شرایط سخت تر از شرایط معمول کارکردیم. جواد نوری از سال گذشته پیگیر بود و نوبت سالن را از سال گذشته برای قرار گرفتن در اجراهای سال ۹۸ گرفتیم. امیدواریم از ما حمایت کنند چون به شدت نیاز به حمایت داریم زیرا تئاتر بدون حمایت نمی‌تواند روی پای خود بایستد.

* هزینه‌های تولید تئاتر بسیار بالاست…

مسافرآستانه: هیچ کس نمی‌دانست که ما چه کاری را انجام می‌دهیم که بخواهد به ما سفارش بدهد. مسئولین وقت هیچکدام خبر نداشتند که متن مورد نظر ما برای اجرا چیست و ما یک ماه مانده به اجرا برای دریافت مجوز، نمایشنامه را معرفی و ارائه کردیم. تر ۶ ماه قبل روی نمایشنامه کار می‌کردیم زیرا می‌خواستیم به کیفیتی که مدنظرمان است دست پیدا کنیم. جلسات متعددی را با تهیه کننده، نویسنده و دراماتورژ قبل از اینکه تمرین‌ها را شروع کنیم، برگزار کردیم و نمایشنامه چند بار بازنویسی شد.

هر کدام از مدیران که فکر می‌کنند نمایش «برگشتن» اثر خوبی است، از نمایش حمایت کنند.

بینا: اسم سفارشی کار کردن به این دلیل تبدیل به انگ شده است که اکثر کارهای سفارشی مملو از شعار و سطح کیفی پایین است. آنقدر این کارها بی‌کیفیت هستند که سفارشی بودن کار تبدیل به یک ضد تبلیغ می‌شود. هیچ کس علاقه‌ای ندارد که در کار سفارشی حضور داشته باشد مگر اینکه بازیگرانی که نیاز مالی دارند.

نمایش «برگشتن» یک اثر بدون شعار است و به شکل مینی مالیستی ایده و دیدگاهی را مطرح می‌کند که شاید تلنگری برای مردم و مسئولان باشد.

* در تاریخ تئاتر ایران بعد از انقلاب اسلامی کارهای سفارشی درخشانی داشتیم که توسط هنرمندان بزرگ تئاتر ایران تولید و اجرا شده و ماندگار شدند ولی بحث آماری شدن کارهای سفارشی از سوی مدیران و مسئولان تئاتری به این روند آسیب زد.

غابشی: تعدد جشنواره‌ها نیز به تئاتر ایران آسیب زده است و جشنواره‌ها مانند سرطان رشد می‌کنند. ما در کشور در حال حاضر نزدیک به ۱۶ جشنواره با موضوع دفاع مقدس داریم. مگر چقدر می‌توان ایده پردازی کرد که بتوان در ۱۶ جشنواره آثاری با کیفیت با موضوع دفاع مقدس داشت. موضوع این است که وقتی قرار باشد جشنواره‌ای با موضوع دفاع مقدس برگزار شود، در استان حمایت‌های لازم از سوی استاندار و فرماندار و اداره کل ارشاد استان و نهادهای دیگر انجام می‌شود و بودجه در اختیار می‌گذارند.

مسافرآستانه: ما از آغاز می‌دانستیم که در نمایش «برگشتن» می‌خواهیم چه کاری انجام دهیم. ما در بازنویسی برایمان قصه زیاد مهم نبود بلکه درآمدن شکل اجرایی برای مان مهم بود. ما می‌خواستیم کاری کنیم که در کمترین استفاده از عناصر تئاتری بیشترین بهره برداری را داشته باشیممسافرآستانه: نکته قابل توجه این است که پذیرفته نشدگان یک جشنواره، پذیرفته شدگان جشنواره دیگر هستند و این چرخه در میان تعداد بالای جشنواره‌های تئاتر تکرار می‌شود. متأسفانه تعدد جشنواره‌ها باعث تعدد اندیشه و تعدد آثار قابل توجه نشده است. اگر جشنواره‌ها هدفمند باشند و خروجی قابل توجهی که به فرهنگ جامعه کمک کند داشته باشند، خوب است.

* متأسفانه در حال حاضر جشنواره‌ها صرف جشنواره برگزار می‌شوند. حالا برویم به سراغ نمایش «برگشتن»؛ این اثر در شکل و شیوه اجرا کاملا کارگاهی است. اگر اینگونه بوده درباره این روند صحبت کنیم.

مسافرآستانه: ما از آغاز می‌دانستیم که در نمایش «برگشتن» می‌خواهیم چه کاری انجام دهیم. ما در بازنویسی برایمان قصه زیاد مهم نبود بلکه درآمدن شکل اجرایی برای مان مهم بود. ما می‌خواستیم کاری کنیم که در کمترین استفاده از عناصر تئاتری بیشترین بهره برداری را داشته باشیم؛ قصدمان مقصرگویی بود در عین حال که گفتن را کامل انجام دهم. ما می‌خواستیم با اقتصار گویی کامل گفته باشیم بنابراین تمام صحنه‌های ما در هم طنیده است. برخی صحنه‌های ما واقعی و برخی صحنه خیالی است؛ برای این ذهنیت کاراکتر را روی صحنه شکل دهیم نباید نیاز به ابزار داشته باشیم. ما در ابتدای نمایش یک قرارداد با مخاطب می‌گذاریم که تا پایان نمایش تکلیف مشخص است و مخاطب این قرارداد را بدون هیچ آکس سوآر و وسایل خاصی این قرارداد را می‌پذیرد. تمام تلاش ما این بود که قراردادی چندگانه با مخاطب نداشته باشیم که مخاطب سردرگم شود.

در نمایش‌های آیینی و سنتی خیلی عادت فرهنگی ما بر مبنای قراردادها ریشه دار است؛ در تعزیه یک تشت آب می‌گذاریم و مخاطب می‌پذیرد که نهر فرات است. این کمینه گرایی در سنت نمایش ایران از قدیم بوده؛ چیزی که امروز به عنوان هنر مینیمالیستی از غرب به سوی ما برگشته است در سنت ما ریشه دار است و مخاطب به راحتی با قراردادهای نمایشی کنار می‌آید.

حتی جنس بازی‌ها را هم سعی کردیم به ساده ترین شکل داشته باشیم که در عین حال رسیدن به این سادگی کار بسیار سختی است. تلاش برای زیاد یا کم بازی کردن وجود ندارد و اندازه را خود نمایش برای ما مشخص می‌کند. در این نگاه متوجه شدیم که نیاز به چیزی اضافه روی صحنه نداریم. تنها برای ایجاد قاب‌هایی درست در میزانسن‌ها از چند سکوی ساده استفاده کردیم. «برگشتن» با نگاهی مینیمالیستی در تلفیقی با فرم به عنوان یک ضرورت در اجرا که هر ۲ در اختیار محتوا هستند، شکل گرفته است.

رادمنش: زمانی که آقای تقیانی‌پور نویسنده «برگشتن» و آقای مسافرآستانه درباره کاراکتر ۳ مادر شهید در نمایش با من صحبت کردند …

* شما چندی پیش با ایفای نقش مادری شهید در برنامه تلویزیونی «عصر جدید» در ذهن مخاطب شناخته شده‌اید…

رادمنش: بله، در خود من هم این نگاه وجود دارد که هر کاراکتری که ایفا می‌کنیم باید احترام را نسبت به واقعیت آن کاراکتر که در اینجا مادران شهید است، بیشتر کند نه کمتر. به عنوان مثال ما باید به گونه‌ای از ابزار خودمان که تئاتر است استفاده کنیم تا احترام و عزت جانبازان در جامعه بیشتر شود. نگاه خودم این بود که کاراکتر مادر شهید را بسیار جذاب اجرا کنم که مخاطب به سمت کاراکتر کشیده شود.

وقتی با من درباره کاراکترهای مادر شهید نمایش «برگشتن» صحبت شد، ایده یک خطی از مادران وجود داشت که با بحث‌هایی که با حضور کارگردان، نویسنده، دراماتورژ و من انجام شد کاراکترها به شکلی که در نمایش «برگشتن» اجرا می‌شوند، رسیدند.

بینا: سخت است که بخواهید ابزار یک بازیگر را که بیان احساسی و میمیک صورت و بدن بخشی از آن هاست از او بگیرید و خیلی هرس شده روی صحنه به ایفای نقش بپردازد. برای من سخت بود ولی با هدایت آقای مسافرآستانه و نویسنده و دراماتورژ توانستیم به این شکل از بازی برسیم. مخاطبان نیز با کار ارتباط برقرار کرده اند و بازخورد مخاطبان را از نزدیک دیده ام و راضی هستند.

ادامه دارد…