برچسب: تماشاخانه

  • احداث سالن ۳ ایرانشهر باتکنولوژی جدید/بلک‌باکسی قرینه سالن سمندریان

    احداث سالن ۳ ایرانشهر باتکنولوژی جدید/بلک‌باکسی قرینه سالن سمندریان

    به گزارش رسانه خبری تئاترآنلاین، حمید نیلی رئیس تماشاخانه ایران‌شهر درباره وضعیت احداث سالن شماره ۳ این مجموعه تئاتری که مهرداد باقری رئیس سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران همزمان با افتتاح پلاتوی تمرین تماشاخانه نوید احداث و راه‌اندازی آن را داد گفت: در حال بررسی طراح‌های سازه‌ای مختلف هستیم و سعی داریم تا جایی که ممکن است سالن شماره ۳ به تماشاخانه ایران‌شهر متصل باشد. پیش‌تر مرحوم رضا حداد به دنبال احداث سالنی در فضایی سمت زمین‌های بازی بوستان هنرمندان بود ولی ما قصدمان این است که با کمک سازمان پارک‌ها و فضاسازی، تمهیداتی در نظر گرفته شود که سالن شماره ۳ به مجموعه متصل و لابی مشترک داشته باشد.

    وی یادآور شد: رئیس سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران بسیار تمایل دارد که این سالن با تکنولوژی جدید ظرف حدود ۷ ماه احداث شود و یک ساله مورد بهره‌برداری قرار گیرد.

    نیلی با اشاره به این‌که طرح‌های سازه‌ای پیشنهادی به رئیس سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران ارائه شده است، تاکید کرد: لازمه اجرایی‌شدن این پروژه این است که طرح‌های سازه‌ای توسط رئیس سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران با توجه به امکانات سازمان بررسی شوند تا مشخص شود کدام‌یک از این طرح‌ها می‌تواند در سریع‌ترین زمان ممکن و بهترین شرایط راه‌اندازی شود.

    بلک‌باکسی قرینه سالن سمندریانِ تماشاخانه ایرانشهر

    رئیس تماشاخانه ایرانشهر درباره این‌که سالن جدید بلک‌باکس خواهد بود یا نه، تصریح کرد: مدنظر ما یک بلک‌باکس است زیرا اقبال دوستان تئاتری به بلک‌باکس خیلی بیشتر است. تلاش ما بر ایجاد یک مجموعه قرینه با تماشاخانه ایران‌شهر با لابی مشترک است که به عنوان پردیس تئاتر ایران‌شهر و دارای ۴ سالن شناخته شود. با حمایت‌های رئیس سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران این بلک‌باکس زودتر راه‌اندازی خواهد شد و در فاز بعدی شاید سالن چهارم نیز به مجموعه اضافه شود. در حال حاضر اضافه‌شدن یک بلک‌باکس قطعی است.

  • مهدی شفیعی: تماشاخانه‌ ها صاحب شورای نظارت می‌ شوند

    مهدی شفیعی: تماشاخانه‌ ها صاحب شورای نظارت می‌ شوند

    در حالی رسانه‌ها از روی صحنه رفتن نمایش‌هایی مساله دار خبر می‌دهند که مدیرکل هنرهای نمایشی وزارت ارشاد به آسیب‌شناسی این اتفاقات پرداخته و راهکار مناسب را برای حل آن، ایجاد شورای نظارت در سالن‌های نمایشی می‌داند.

    طی سال‌های گذشته هر مدیری با هر فکر و گرایشی که در مرکز هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی روی کار آمده است، با مشکلاتی در عرصه تئاتر مواجه شده که می‌توان گفت در همه دوره‌ها به‌نوعی تکرار می‌شوند. حاشیه‌ها اصولا نه از جلسات بازبینی این مرکز که از سالن‌های نمایش بیرون می‌آیند و معضلات و مسائل مختلفی را بیان می‌کنند که در نظر اول بیش از هر چیز مدیر تئاتر را نشانه می‌گیرد و از نظرات ناکافی یا نادرست او انتقاد می‌کند. اما آیا همه ماجرا این است؟ آیا قرار نیست یک بار موضوع را جدی تر بررسی کرده و به ابعاد مختلف آن پرداخته شود تا مشکل حل شود؟

    بازبینی یک بار، اجرا سی بار

    مهدی شفیعی، مدیرکل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است؛ مدیری که البته تا به حال نشان داده حواسش کاملا به حوزه تئاتر هست و خود از نیروهای ارزشی این عرصه محسوب می‌شود.

    او در دوره گذشته تئاتر فجر هم بیش از ۱۵ نمایش با موضوعات ارزشی و همچنین دفاع مقدس را به جشنواره آورد تا این جشنواره انقلابی همگام با اهداف خود اجرا شود.

    وقتی حاشیه‌های موجود در عرصه تئاتر که بخش نظارت کارها را به‌طور مستقیم نشانه گرفته با او مطرح می‌کنیم، می‌گوید: هر شب بین ۸۰ تا ۱۱۰ تئاتر در سالن‌های مختلف شهر تهران روی صحنه می‌رود. متن همه این آثار به دقت خوانده شده و بعد از تائید، اجرای گروه هم بازبینی می‌شود.

    بعد از این بازبینی اغلب کارها حدود ۳۰ شب روی صحنه می‌روند. او ادامه می‌دهد: ماجرای تئاتر با دیگر هنرها فرق دارد. در سینما هیچ‌وقت با مشکلاتی مشابه تئاتر مواجه نیستیم، چرا که فیلم پس از تائید نهایی و گرفتن مجوز اکران تغییری نمی‌کند و به همان شکلی که مجوز گرفته، روی پرده سینما می‌رود.

    در آلبوم‌های موسیقی هم با مشکلات احتمالی که در تئاتر داریم، مواجه نیستیم. مدیرکل هنرهای نمایشی با تاکید بر شرایط متفاوت هنر تئاتر اظهار می‌کند: همان‌طور که گفتم، تئاتر در یک بازه زمانی خاص هر شب روی صحنه می‌رود و باتوجه به زنده بودن این هنر، امکان تغییرات هم وجود دارد.

    آیین‌نامه نیازمند به روز رسانی

    آیا با توجه به گسترش سالن‌های تئاتری در سراسر تهران، نیاز به بررسی دوباره آیین نامه نظارت هنرهای نمایشی احساس نمی‌شود؟ شفیعی در پاسخ به این پرسش توضیح می‌دهد: آیین‌نامه نظارتی ما برای حدود دو دهه پیش است و طبعا با تغییر شرایط نیاز به بازبینی دارد. بر اساس این آیین نامه مسئولیت همه چیز به عهده هیات بازبینی تئاتر است اما اکنون این ضرورت حس می‌شود که هر تماشاخانه تیم نظارتی خاص خود را بر اجراها داشته باشد. به‌عنوان مثال در تماشاخانه ایرانشهر از آقای پارسایی خواسته شده این سه نفر را برای نظارت بر اجراها به ما معرفی کنند تا در حین اجرا هم نظارت و کنترلی بر تئاترها باشد.

    او می‌گوید: با شرایط و مقدورات، نظارت مستمر بر همه نمایش‌ها برای ما امکان‌پذیر نبوده و باید با همکاری سالن‌ها و بازبینی آیین نامه نظارت بر تئاترها مشکل را حل کرد.

    مگر نه این‌که گروه‌های تئاتری کارشان را با تائید مرکز هنرهای نمایشی روی صحنه می‌برند، پس چه اتفاقی می‌افتد که در صحنه تئاتر با اتفاقات دیگری مواجه می‌شویم. هر چند باید گفت بار اصلی این اتفاقات بر دوش گروه نمایشی است اما این موضوع را با شفیعی هم مطرح کردیم تا دلایل تغییرات نمایش‌ها روی صحنه تئاتر را نسبت به بازبینی‌های انجام شده جویا شویم. او دراین‌باره می‌گوید: در تئاتر خیلی چیزها بداهه رخ می‌دهد، مثلا بازیگر بازخوردی را از تماشاگر می‌گیرد که خیلی چیزها را در اجرایش کم و زیاد می‌کند، شوخی هایش را با توجه به ذوق و رفتاری که در مخاطب می‌بیند، تغییر می‌دهد و نمی‌توان در لحظه با این اتفاقات برخورد کرد.

    او ادامه می‌دهد: ما در تئاتر با جمعیت کثیری روبه‌رو هستیم که در محیط‌های مختلفی درس خوانده و طرز فکرهای متفاوتی هم دارند. کنترل همه این افراد کنار هم سخت است و ما هم قصد نداریم فضا را ببندیم و کار و محدودیتمان را خیلی جدی کنیم. با این حال ما از رسانه‌ها می‌خواهیم موضوعات و مشکلاتی را که می‌بینند با ما مطرح کرده و در حل آن کمک کنند، چرا که نمی‌توان تئاتر را انکار کرد بلکه باید آن را در مسیری حرکت داد که مشکلات به کمترین اندازه ممکن برسد.

    زینب مرتضایی‌فرد

  • گزارشی از نقش تماشاخانه‌ های خصوصی در تئاتر ایران

    گزارشی از نقش تماشاخانه‌ های خصوصی در تئاتر ایران

    فعالیت تماشاخانه های خصوصی که در چند سال اخیر رونق بیشتری گرفته در صورت حمایت نهادهای رسمی مثل وزارت ارشاد و شهرداری‌ها می تواند نخستین گام‌ها در جهت ارتقای وضعیت اقتصادی تئاتر باشد.

    تئاتر آنلاین - گروه هنر-آروین موذن زاده: راه اندازی تماشاخانه های خصوصی در شهرهای مختلف کشور اتفاق مثبتی است که در چند سال اخیر و در شرایط بحرانی تئاتر امروز ما رخ داده اما با وجود محاسنی که این طرح دارد شاهد انتقادها و نارضایتی هنرمندان و حتی خودِ مدیران تماشاخانه های خصوصی از نحوه فعالیت و مشکلاتی که در اداره این سالن ها وجود دارد، هستیم. تاسیس تماشاخانه های خصوصی نخستین گام برای ارتقای رونق اقتصادی افتتاح این تماشاخانه‌ها جزو اولین گام هایی است که در راستای رشد و رونق اقتصادی تئاتر خصوصی صورت گرفته است اما این طرح نیاز به مراقبت و البته نقد و بررسی دارد که همین امر باعث شد در گزارشی به مسایل مبتلابه این مکان‌های هنری بپردازیم. این تماشاخانه ها در طول ۳ - ۴ سال اخیر به هنرمندان و البته قشر جوان و کمتر باتجربه تئاتر این فرصت را داده اند تا با فراغ بال بیشتری به اجرای نمایش‌های مدنظرشان بپردازند. البته اجرای تئاتر در چنین تماشاخانه هایی سختی ها و شرایط خاص خودش را دارد و بعضا شاهدیم که برخی از هنرمندان از اجرا در چنین سالن هایی ابراز نارضایتی کرده اند چون معمولا انتظاری که هنرمندان از امکانات و مناسبات اجرا در سالن های خصوصی دارند کاملا متفاوت از اجرا در سالن های دولتی است که سال‌ها تجربه حضور در آنها را داشته‌اند. دریافت درصد و کف فروش از گروه های اجراکننده، انتظار فروش بالای نمایش ها، لزوم بهره گیری از چهره های شناخته شده، اجرای همزمان سه اثر نمایشی در یک سالن و ... از جمله مشکلاتی است که متقاضیان اجرا در تماشاخانه های خصوصی مطرح می کنند اما با وجود همه این مسایل باز هم بخشی از اهالی تئاتر ترجیح می دهند به جای دوندگی برای گرفتن یک سالن اجرای دولتی، حتی با پرداخت هزینه ای بیشتر و البته شرایطی آسوده تر نمایششان را در تماشاخانه ای خصوصی به صحنه ببرند. از طرف دیگر درست است که تماشاخانه های خصوصی فضای فعالیت برای نسل جوان تئاتری را فراهم کرده اند اما این میدان دادن بی محابا به نسل جوانی که هنوز در دانشگاه مشغول تحصیل است و یا به تازگی فارغ التحصیل شده و تجربه کار حرفه ای و اجرای عمومی ندارد، توهم حرفه ای بودن و با تجربه شدن را بدون آموزش دیدن و کسب تجربه در آنها به وجود می آورد. این اقدام در نهایت به ضرر تئاتر و البته همین نسل جوان تمام می شود چون این افراد بدون ارزیابی و آزمون و خطا فرصت عرضه عمومی آثار و اتودهای کلاسی شان را پیدا کرده اند، بدون اینکه بتوانند به درستی خوب را از بد تشخیص داده و کسب تجربه و دانش کنند. برای بررسی دقیق‌تر مسایل و مشکلات اداره تماشاخانه‌های خصوصی و تاثیری که بر جریان تئاتر کشور در چندسال اخیر داشته‌اند با تعدادی از مدیران تماشاخانه‌های خصوصی داشته‌ایم که هر یک از منظر خود به بررسی موضوع پرداخته‌اند. شاهین چگینی مدیر تماشاخانه «مشایخی» در همین زمینه به (تئاتر آنلاین) مهر عنوان می کند: الان به نمایش ها و کارگردان هایی بها داده می شود که وقتش نیست به صورت حرفه ای اجرا داشته باشند بلکه نیاز به کسب تجربه بیشتری دارند. ما داریم افرادی را صاحب رزومه تئاتری می کنیم که در حالت ایده آل باید ۱۰ سال دیگر وارد عرصه حرفه ای تئاتر شوند. الان من به عنوان مدیر یک تماشاخانه این اشتباه را به واسطه نیاز مالی که وجود دارد، مرتکب می شوم تا چراغ تماشاخانه ام روشن بماند. این اشتباه را دیگر تماشاخانه ها هم مرتکب می شوند. راه حل این معضل برعهده اداره کل هنرهای نمایشی به عنوان متولی این امر است تا تماشاخانه ها به دلیل بحران مالی تن به هر اجرایی ندهند. با این روش نسل مدعی تربیت می شود که دیگر کسی جلودارش نیست و به تئاتر مملکت آسیب می رساند. بحران فعالیت پلاتوهای غیر مجاز پرداختن به مشکلاتی که مدیران تماشاخانه های خصوصی با آن روبرو هستند نیز طرف دیگر ماجرای فعالیت تماشاخانه های خصوصی است. اگر نگاهی به روی دیگر سکه بیندازیم شاهد مشکلاتی هستیم که مدیران تماشاخانه های خصوصی برای سرپا نگه داشتن این سالن ها با آن روبرو هستند. هزینه ساخت و ساز و راه اندازی یک تماشاخانه خصوصی، مشکلاتی که در راستای دریافت مجوز فعالیت باید از سر بگذرانند، فعالیت غیر مجاز و غیر قانونی برخی از تماشاخانه ها و پلاتوهایی که در سراسر شهر فعال هستند و می توانند اعتبار و شان دیگر تماشاخانه هایی را که با هدف ارتقای سطح فرهنگ و هنر و رونق اقتصادی تئاتر فعالیت می کنند زیر سوال ببرد و... از جمله مشکلاتی است که این تماشاخانه ها با آن روبرو هستند. داوود نامور مدیر تماشاخانه «بازیگاه» درباره فعالیت پلاتوهای غیر مجاز به (تئاتر آنلاین) مهر می گوید: بیشتر از ۴۰ پلاتوی تمرین بدون مجوز در سطح شهر در حال فعالیت هستند که همین مساله کار را برای ما سخت کرده است. همیشه بر این نکته تاکید داشتم که اگر می خواهیم تئاتر و تماشاخانه های ما پابرجا بماند پلاتوها و تماشاخانه های خصوصی مان باید صاحب یک صنف شوند چون در غیر این صورت همانطور که ما مجوز فعالیت دریافت کردیم به راحتی این مجوز می تواند باطل شود و دیگر اجازه کار نداشته باشیم. اگر همه پلاتوهای تمرین و تماشاخانه هایی که مجوز آموزشگاه دارند برای دریافت مجوز قانونی اقدام کنند و زیرمجموعه یک صنف قرار بگیرند دیگر چنین مشکلاتی نخواهیم داشت. انتظار مدیران تماشاخانه های خصوصی از دولت لزوم حمایت نهادهای دولتی در جهت گسترش و فعالیت بیشتر این تماشاخانه ها از جمله انتظاراتی است که مدیران تماشاخانه های خصوصی دارند. در همین راستا خبر تشکیل صنف تماشاخانه های خصوصی که مدتی است مطرح شده می تواند نویدبخش نظام‌مند شدن فعالیت این تماشاخانه ها و قانونی شدن مطالباتشان با تشکیل اتاق فکری متشکل از مدیران تماشاخانه هایی که به شکل قانونی مشغول به فعالیت هستند، باشد. در همین راستا مهدی شفیعی مدیرکل هنرهای نمایشی نیز در گفتگو با مهر درباره نیاز به شکل‌گیری و راه‌اندازی سالن‌های خصوصی تئاتر عنوان می کند: آنچه مسلم است در شرایط حاضر با اتفاقات خوبی که به لحاظ کمیت در حوزه آموزش عالی و مؤسسات علمی و کاربردی افتاده، با افزایش گروه‌ها و فارغ التحصیلان رشته‌های هنری مواجهیم ولی مانند سایر رشته‌های دانشگاهی، روند افزایش گروه‌ها و فارغ‌التحصیلان دانشگاهی تناسبی با بازار کار و فعالیت ندارد. وی اظهار می کند: راهکاری که در تمام رشته‌ها به آن پرداخته‌اند توجه به ظرفیت‌های دولتی و قانونی برای فعالیت‌های بخش خصوصی است. ما هم ناگزیریم در فضای هنری برای جبران کمبود سخت افزارها و افزایش امکان فعالیت فارغ التحصیلان و گروه‌های هنری، ظرفیت‌های موجود کشور و دولت را برای تقویت بخش خصوصی فعال کنیم. مؤسسات فرهنگی و هنری به ویژه مؤسسات تک منظوره هنری ظرفیت بسیار مناسبی برای فعالیت قانونی بخش خصوصی هستند. قطعا سالن‌های خصوصی تئاتر نیاز به حمایت های معنوی و مادی دولتی هم دارند. حمایت مادی دولتی هم می‌تواند برای ایجاد جذابیت‌هایی برای ورود بخش‌های اقتصادی و صنعتی برای حمایت از این مؤسسات و همچنین بخشودگی عوارض و موارد مربوط به مالیات وجود داشته باشد. مشکلات دریافت مجوز فعالیت گرفتن مجوز فعالیت یکی از اولین اقداماتی است که تماشاخانه های خصوصی باید انجام دهند که در حال حاضر برای سالن هایی که قرار است از این پس افتتاح شوند باید به صورت موسسه تک منظوره باشد اما برخی از تماشاخانه ها هستند که همچنان با مجوز فعالیت موسسه فرهنگی هنری چند منظوره مشغول فعالیت هستند و وزارت ارشاد برای اجرای نمایش هایی که در این سالن ها به صحنه می روند مجوز قانونی صادر می کند. چگینی درباره مشکلات تماشاخانه های خصوصی در گرفتن مجوز می گوید: در حال حاضر یکی از عمده ترین مشکلاتی که تماشاخانه های خصوصی دارند مساله اماکن است و بسیاری از تماشاخانه هایی که تاکنون نتوانستند پروانه فعالیتشان را بگیرند در اماکن گیر کرده اند. اماکن حتی نسبت به تماشاخانه هایی که قبلا مجوزشان را دریافت کرده اند سخت گیری می کند چون شناختی از روند فعالیت یک تماشاخانه خصوصی ندارد. بخش عمده ای از وظیفه حل این مشکلات برعهده اداره کل هنرهای نمایشی است که اصولا ساز و کار فعالیت تماشاخانه های خصوصی را برای اداره اماکن جا بیندازد. اماکن فقط باید ملک را مورد بررسی قرار دهد و سخت گیری بیشتری نسبت به بقیه مجوزها نداشته باشد چون این تماشاخانه ها مجوزشان را از وزارت ارشاد دریافت کرده اند. البته بهتر است با تاسیس صنف تماشاخانه های خصوصی، نماینده این صنف وارد مذاکره با اماکن شود چون از طریق صنف کار ما و پیگیری فعالیت تماشاخانه ها وجهه قانونی پیدا می کند. تماشاخانه های مشایخی، باران، ارغنون، بازیگاه، همای سعادت، فانوس و موج نو تماشاخانه های مستقر در تهران هستند که مجوز لازم را دارند و پروانه کار دریافت کرده اند. خیام وقار کاشانی مدیر تماشاخانه «باران» که یکی از فعال‌ترین تماشاخانه‌های بخش خصوصی در تهران است درباره چگونگی راه اندازی این مرکز و نحوه گرفتن مجوزهای مورد نیاز به (تئاتر آنلاین) مهر می‌گوید: به دلیل اینکه اداره کل هنرهای نمایشی هیچ قانون و آیین مدونی برای تاسیس سالن خصوصی تئاتر نداشت به ما پیشنهاد دادند مجوز موسسه فرهنگی هنری تک منظوره بگیریم که در اساسنامه این موسسه فعالیت ما گنجانده شود. فعالیت ما هم شامل ساخت و تجهیز مکان اجرای تئاتر و تولید تئاتر می شد. این بند در اساسنامه فعالیت ما را برای راه اندازی سالن اجرای تئاتر قانونی می کند. وی ادامه می دهد: ما این مجوز را از دبیرخانه موسسات تک منظوره معاونت هنری وزارت ارشاد گرفتیم که امضای خود آقای مرادخانی زیر مجوز فعالیت ما خورده است. البته قبلا، هم ما و هم برخی دیگر از دوستانی که اقدام به تاسیس سالن تئاتر کرده بودند و البته برخی هنوز هم به همین شیوه فعالیت می کنند با مجوز آموزشگاه هنرهای نمایشی این کار را می کردیم که بعدا به ما اعلام کردند که مجوز ما برای داشتن سالن نمایش، دیگر اعتبار ندارد و ما صرفا می توانیم به امر آموزش بپردازیم و اگر می خواهیم سالن اجرا داشته باشیم باید موسسه فرهنگی هنری تک منظوره ثبت کنیم. آن زمان ثبت این موسسه بیش از یک سال زمان برد اما در حال حاضر مراحل ثبت موسسه تک منظوره راحت تر شده است. لزوم حمایت شهرداری و صدا و سیما از بخش خصوصی حمایت دولت و شهرداری از تئاتر خصوصی یکی از درخواست های مدیران تماشاخانه های خصوصی است. حتی اگر به صورت مستقیم این حمایت صورت نگیرد رسانه ملی، شهرداری تهران و همچنین اداره کل هنرهای نمایشی می توانند با کمک به تبلیغات و اطلاع رسانی نمایش های روی صحنه به رونق گرفتن سالن های تئاتری کمک شایانی بکنند. وقار کاشانی در این باره یادآور می شود: وزارت ارشاد امکانی در اختیار دارد که از طریق آن می تواند آثار فرهنگی و هنری را در نشریات و مجلات به صورت رایگان منتشر کند اما کسی از این طرح خبر ندارد. اداره کل هنرهای نمایشی هم به ما قول حمایت داده است و تاکنون نیز اگر به ما کمک مالی آنچنانی نکرده ولی بخشی از هزینه گروه هایی را که در این سالن اجرا رفته اند، تقبل کرده است. در صنفی هم که قرار است تماشاخانه های خصوصی تشکیل دهند این برنامه را ارایه داده ایم که ما ابتدای هر سال برنامه ها و فعالیت هایمان را به اداره کل هنرهای نمایشی ارایه دهیم و آنها بر همین اساس به ما سوبسید بدهند. وی می افزاید: اگر دولت از تماشاخانه های خصوصی حمایت نکند و سهم خودش را در زمینه حمایت از کارهای فرهنگی نپردازد این طرح ورشکست شده و تا چندین سال دیگر کسی سراغش نمی رود. مشکل اصلی ما مساله تبلیغات است. اگر شهرداری سهم خودش را از یک رویداد فرهنگی برعهده نگیرد سالن های خصوصی با شکست روبرو می شوند. اگر صدا و سیما نیز کمی از فضای بسته و سخت گیرانه اش فاصله بگیرد اتفاق درخشانی برای اطلاع رسانی و معرفی آثار نمایشی ما می افتد و ما می توانیم با این کمک ها روی پای خودمان بایستیم در حالیکه این کمک ها هزینه ای برای این نهادها و سازمان ها ندارد. وزارت ارشاد امکانی در اختیار دارد که از طریق آن می تواند آثار فرهنگی و هنری را در نشریات و مجلات به صورت رایگان منتشر کند اما کسی از این طرح خبر ندارد. میلاد شجره مدیر تماشاخانه «موج نو» نیز در زمینه حمایت دولت به (تئاتر آنلاین) مهر می گوید: اداره کل هنرهای نمایشی تلاش زیادی در جامه عمل پوشاندن به نیازهای تماشاخانه های خصوصی می کند اما انتظار یک سوبسید دولتی داریم و باید حتما یک بودجه ثابت برای تماشاخانه های خصوصی تعریف شود. داوود نامور نیز در زمینه لزوم حمایت های دولتی از تماشاخانه های خصوصی معتقد است: اگر اداره کل هنرهای نمایشی ما را تحت حمایت خودش قرار ندهد در چند سال آینده این تماشاخانه ها نمی توانند به کارشان ادامه بدهند. من حتی با رحمت امینی رییس اداره ارزشیابی و نظارت نیز صحبت کردم چون بسیار اتفاق خوبی است اگر نظارت و ارزشیابی از درون سالن ها آغاز شود به این مفهوم که مسئولان بدانند ما به چه کمک ها و حمایت هایی نیازمندیم و چه امکاناتی کم داریم و اگر این رویه شکل بگیرد دیگر تماشاخانه ای بدهکار نخواهد ماند. درست است که ما به صورت خصوصی فعالیت می کنیم اما دوست داریم زیر نظر اداره کل هنرهای نمایشی هم باشیم. جذب مخاطب با ترفندهای گوناگون مساله جذب مخاطب برای تماشاخانه ای که از حمایت دولتی و سوبسید برخوردار نیست و مجبور است به تنهایی هزینه های جاری تماشاخانه، تامین و به روز رسانی امکانات و تجهیرات، حقوق کارمندان و... را برعهده داشته باشد، کار مشکلی است. همین مساله باعث شده که برخی از تماشاخانه ها کیفیت را فدای کمیت کنند و برای بقا مجبور شوند دست به اقداماتی نظیر دادن اجرا به نمایش هایی که از چهره های شناخته شده بهره برده اند و تعداد مخاطبانشان تامین است و یا اجرای سه نمایش در هر روز و همچنین گرفتن درصدهای نامتعارف دست بزنند. درحالیکه جذب مخاطب به این شکل یک راه حل کوتاه مدت است و شاید تنها به صورت مقطعی بتواند مشکل تامین هزینه های تماشاخانه های خصوصی را حل کند. محمد صمدی راد مدیر تماشاخانه «ارغنون» در گفتگو با (تئاتر آنلاین) مهر درباره این مساله عنوان می کند: چند سال قبل تئاتر کشور با مشکل کمبود کار و فعالیت هنرمندان مواجه بود، بعد اجرای آثار بیشتر شد اما این بار سالن اجرا کم داشتیم. در حال حاضر مشکل کمبود سالن برطرف شده و تقریبا هر کارگردانی که بخواهد می تواند در یکی از سالن ها کارش را به صحنه ببرد اما مشکل جدیدی که پیدا کرده ایم، مشکل مخاطب است. انتظار ما از دولت این است که برای جذب مخاطبان به تئاتر فرهنگسازی کند. باید فرهنگسازی از تئاتر کودک آغاز شود. وقتی مخاطب کودک ما در طول ماه حداقل یک تئاتر ببیند زمانی هم که بزرگ شد این کار را ادامه می دهد و ارتباطش با تئاتر قطع نمی شود. برای این کار لازم است فرهنگسازی و تبلیغات گستره ای صورت گیرد. این اطلاع رسانی ها می تواند در دانشگاه هایی غیر از دانشکده های هنری نیز انجام گیرد. لزوم بالارفتن کیفیت آثار محمد حسن نجفی مدیر تماشاخانه «سه نقطه» هم در گفتگو با مهر برای حل این مشکل پیشنهاد می دهد: هر مجموعه ای که به صورت خصوصی فعالیت می کند نیازهای خودش را دارد و برای امرار معاش مجبور است حداقل کف فروش را از گروه ها دریافت کند. تنها راه حل این مشکل این است که کیفیت آثاری که در این سالن ها اجرا می گیرند بالا برده شود تا از این طریق مخاطبان بیشتری جذب شوند. به عنوان نمونه به دلیل اینکه نمایش خوبی برای اجرا در تماشاخانه پیشنهاد نشده بود ما ترجیح دادیم فروردین و اردیبهشت اجرایی نداشته باشیم. علی‌رغم تصوری که از ساز و کار فعالیت تماشاخانه های خصوصی وجود دارد به نظر می رسد به دلیل مواردی که در این گزارش مطرح شد هنوز بسیاری از این تماشاخانه ها نتوانسته اند به سوددهی مناسب برسند به خصوص تماشاخانه هایی که از سالن های کوچکتری برخوردار بوده و به لحاظ جغرافیایی در مرکز شهر قرار ندارند. سعید دولتی مدیر تماشاخانه «همای سعادت» که در غرب تهران فعالیت می کند، در این باره به تئاتر آنلاین می گوید: من به عنوان مدیر این تماشاخانه هنوز به سوددهی نرسیده ام. علاقه شخصی من این است که این موسسه بتواند به عنوان یک کمپانی تئاتر فعالیت کند اما از طرف دیگر باید هزینه های سالن را هم تامین کنیم. تا به حال دخل و خرج ما با هم برابر بوده است به این معنی که متضرر نشدیم اما سود هم نکرده ایم. صمدی مدیر تماشاخانه «ارغنون» نیز می گوید: معتقدم برای تاسیس یک تماشاخانه خصوصی ابتدا باید یک برآورد بودجه دقیق از هزینه های پیش رو داشت چون شاهد بودیم برخی وارد این کار شده اند و بعد از مدتی متوجه شدند که برآوردی که کرده اند کمتر از هزینه هایی است که پیش رویشان قرار گرفته است به همین دلیل نمی توانند به کارشان ادامه بدهند. انتقادات به مدیریت تماشاخانه های خصوصی غیر منصفانه است چگینی مدیر تماشاخانه «استاد مشایخی» نیز درباره انتقاداتی که به مدیریت و اداره تماشاخانه های خصوصی می شود، بیان می کند: من به عنوان شخصی که چند سال است به عنوان مدیر یک تماشاخانه فعالیت دارم، لمس می کنم که با چه مشکلاتی روبرو هستیم؛ مشکلاتی که اصلا از بیرون دیده نمی شود چون از بیرون ما را به عنوان یک ماشین حساب می بینند. به عنوان مثال یکی از مشکلات ما این است که با احتساب تعطیلی های رسمی و غیررسمی نزدیک به ۳ - ۴ ماه از سال را تعطیل هستیم اما هزینه های ما از جمله پرداخت حقوق پرسنل و پرداخت اجاره مکان سرجای خود هستند. با این حجم از دردسر و گرفتاری دخل و خرج ما اصلا با هم جور در نمی آید اما متاسفانه از بیرون آنقدر به ما انتقادهای بی رحمانه می شود که دلسردمان می کند. حتی برخی از هنرمندان ما تعرفه های تماشاخانه های خصوصی را با تعرفه های یک سالن دولتی مقایسه می کنند که اصلا انصاف نیست. به نظر می رسد با تشکیل صنف تماشاخانه های خصوصی برخی از مشکلات تماشاخانه ها حل شود و راحت تر بتوانند از طریق این صنف مسایل و معضلاتشان را به صورت قانونی پیگیری کنند. چگینی که مسئول پیگیری راه اندازی صنف تماشاخانه های خصوصی است در این باره توضیح می دهد: در حال حاضر ۷ تماشاخانه از تهران و ۳ تماشاخانه از شهرستان های ساری و قم و کرمان که مجوزهای لازم برای تاسیس سالن تئاتر را دارند جزو اعضای صنف به حساب می آیند. این درحالی است که در تهران ۲۰ تماشاخانه و در شهرستان ها ۱۴ تماشاخانه دیگر مشغول فعالیت هستند و تماشاخانه های فعالی هم هستند. این تماشاخانه ها مجوز اجرای تئاتر برایشان صادر می شود اما اساسا پروانه لازم برای کار را دارا نیستند. مساله مهمی که برای ما وجود دارد این است که ما نزدیک به ۴۰ تماشاخانه فعال داریم که می توانند عضو صنف ما شوند چون اداره کل هنرهای نمایشی برای اجرای نمایش در این مکان ها مجوز صادر می‌کند اما مجوزهای قانونی شان از وزارت کار هنوز صادر نشده و مثلا برخی در مرحله دریافت مجوز از اماکن هستند و یا برخی دیگر مجوز حراست ندارند. تلاش ما این است که این تماشاخانه ها را هم وارد صنف کنیم. راه افتادن صنف در آینده‌ای نزدیک وی درباره زمان راه اندازی این صنف و تشکیل اولین مجمع عمومی آن، عنوان می کند: ما آگهی نوبت اول را اول اردیبهشت ماه در روزنامه صبا چاپ کرده ایم و از افرادی که در سطح شهر تماشاخانه ای دارند که با شرایط ما منطبق است، دعوت کردیم که اعلام حضور کنند تا ما دعوت نامه مرحله دوم را برایشان بفرستیم و مدارکشان را دریافت کنیم. در مرحله بعد باید آگهی مرحله دوم یعنی تشکیل مجمع را به روزنامه ها بدهیم. اساسنامه کمی ایراد داشت که از طرف وزارت کار به من عودت داده شده تا ایرادهایش برطرف شود و بعد از ارایه مجدد اساسنامه به وزارت کار ما می توانیم آگهی مرحله دوم را منتشر کنیم. ۲۰ روز بعد از چاپ آگهی مرحله دوم باید مجمع تشکیل شود که در این مجمع نماینده وزارت کار حضور دارد و نتیجه مجمع را صورت جلسه می کند و به وزارت کار ارایه می دهد و بعد به عنوان یک صنف به ما پروانه داده می شود. توجه به کیفیت آثاری که در این تماشاخانه ها به صحنه می روند، پیگیری مطالبات تماشاخانه های خصوصی از طریق دولت، توجه به نوع فعالیت و مجوزهایی که برای این سالن ها صادر می شود، تبدیل این مکان ها به مراکز فرهنگی و برگزاری کارگاه های آموزشی و سمینارهای مختلف، همراهی و تعامل بخش خصوصی و دولتی در جهت ارتقای سطح تئاتر در کشور، شکل گیری روابط عمومی های حرفه ای و متخصص در هر تماشاخانه برای معرفی درست عملکرد سالن ها، برنامه ریزی برای داشتن مخاطبان ثابت در هر تماشاخانه، ارتقای امکانات و تجهیزات سالن ها، مساله بیمه کارمندان تماشاخانه ها و بسیاری موارد دیگر انتظاراتی است که از فعالیت تماشاخانه های خصوصی می رود. امید است با راه اندازی صنف تماشاخانه های خصوصی بتوان قدمی در جهت رشد و ترویج تئاتر بین مردم و کمک به اهالی تئاتر برای اجرای آثار نمایشی شان برداشت تا هنرمندان همچون سال های نه چندان دور ترجیح ندهند عطای اجرای تئاتر را به لقایش ببخشند.

  • گسترش تماشاخانه‌های خصوصی؛ تهران پاریس می‌ شود؟

    گسترش تماشاخانه‌های خصوصی؛ تهران پاریس می‌ شود؟

    بسیاری از هنرمندان امیدوارند تماشاخانه‌های خصوصی و کوچک تهران که روز به روز بر تعدادشان افزوده می‌شود، بتوانند در گسترش و توسعه تئاتر کشورمان نقشی پر رنگ را ایفا کنند.

    آزاده سهرابی: تماشاخانه‌های آو، مشایخی، سه نقطه، باران، دیب، مان و… سالن‌هایی خصوصی هستند که طی  پنج سال گذشته در سطح شهر تهران شروع به فعالیت کرده‌اند و حالا سوال جدی این است که رشد این تماشاخانه‌ها چه تاثیری در مسیر توسعه تئاتر در کشورمان داشته است یا در درازمدت خواهد داشت؛ چرا که به نظر می‌رسد این  سال‌ها را بتوان دوره تب ظهور این تماشاخانه‌ها دانست.

    22 تماشاخانه در مناطق مختلف شهر تهران

    چندی پیش بود که علی اصغر دشتی، نویسنده و کارگردان تئاتر کشورمان پس از تماشای یکی از نمایش‌هایی که در تماشاخانه مشایخی اجرا شد، تعبیر جالبی به کار برد. او گفت: «معتقدم با گسترش این سالن‌ها ما یک پاریس کوچولو خواهیم داشت که باید با حمایت هنرمندان شناخته شده و تماشاگران تئاتر ماندگار شوند؛ چراکه نبض تئاتر تماشاگر است و بدون حضور او، این سالن‌ها نمی‌توانند به بقای خود ادامه دهند.»

    سالهاست تئاتر ایران با یک مجموعه سالن به نام تئاتر شهر که در مرکز شهر قرار دارد، شناخته می‌شود و نهایتا مجموعه دو سالنی ایرانشهر. برای همین تعبیر تبدیل تهران به پاریس به دنبال ازدیاد تماشاخانه‌های خصوصی، تعبیر جالبی به نظر می‌رسد. حالا با این تعبیر قرار است تماشاخانه‌های کوچک پراکنده در سطح شهر تهران این مرکز گرایی را از ذهن‌ها دور کنند و برای این منظور لااقل باید به جایی برسیم که هر 22 منطقه شهر تهران، تماشاخانه‌ای کوچک داشته باشند .این نکته‌ای است که اصغر دشتی در گفت و گو با ما بر آن تاکید می‌کند. اما نکته اینجاست که در حال حاضرچنین اتفاقی که در شرف شکل گیری است از سوی نهادی چون شهرداری صورت نمی‌گیرد، بلکه تا به امروز کسانی به دنبال تاسیس تماشاخانه رفته‌اند که خود گروه تئاتری دارند و نیت نخست آنها داشتن مکانی برای اجرای آثار گروهشان بوده است.

    این سنگ بنا را در آغاز، گروه نمایشی «آو» به مدیریت بابک مهری زد، وقتی به گفته خودش به دلیل غیر معمول بودن اجراهای گروه تصمیم گرفتند تماشاخانه‌ای برای خود دست و پا کنند. او در این باره می‌گوید: «ما نمی‌خواستیم با گروه‌های دیگر مقایسه شویم و به دلیل همین مقایسه در صف طولانی اجرا قرار بگیریم، چون معتقدم ذات تئاتر مقایسه ناپذیر است و هر اجرایی باید جایی برای اجرا داشته باشد. با این حال اجراهایی شبیه آنچه گروه ما انجام می‌داد، جایی در سالن‌های رسمی‌نداشت. همین شد که برای اجرای گروه خودمان سالنی کرایه کردیم و حالا یک سال و نیم است که به فکر درآمد زایی هم افتاده ایم و به گروه‌های دیگر فرصت اجرا می‌دهیم و حتی فراخوان هم داده‌ایم.»

    او ادامه می‌دهد: «در آن آغاز چون این تجربه وجود نداشت، ما حتی اجازه فروش بلیت نداشتیم. مرکز هنرهای نمایشی به شرط مجانی بودن اجراها به ما مجوز سالن داد و ما مثلا برای درآمد زایی بروشور‌های خود را می‌فروختیم.»

    اینها همه یعنی اینکه اگر قرار باشد به گفته دشتی هر 22 منطقه شهر تهران یک تماشاخانه داشته باشد، دیگر باید بحث حمایت نهادهایی مثل شهرداری هم در همکاری با بخش خصوصی به میان بیاید؛ نکته ای که دشتی هم بر آن تاکید می‌کند.

    مزیت‌های سالن‌های بخش خصوصی

    واقعیت این است که در ایران تاسیس تماشاخانه‌های خصوصی ابتدا یک تجربه شخصی بود و شاید هنوز هم بتوان آن را در همین مرحله دانست. با آمدن تماشاخانه آو، دیگرانی هم به فکر تاسیس سالن‌های کوچک خصوصی افتادند اما هر کدام با نیتی متفاوت. مثلا شاهین چگینی، مدیر تماشاخانه مشایخی بر عکس بابک مهری می‌گوید از همان آغاز به نیت کسب درآمد این سالن را راه انداخته است و شرطش با گروه تئاتری اش این بوده که در یک سال نخست هیچ کاری از خود گروه اجرا نرود تا یک پشتوانه مادی برای آن‌ها ایجاد شود. او می‌گوید: «من در بحث خصوصی سازی معتقدم با ایجاد این سالن‌ها اتفاق خوبی دارد می‌افتد. ولی باید بتوانیم درست عمل کنیم. اتفاقی که در بخش خصوصی رخ می‌دهد، اساساً پایدار‌تر است، چون ذات سرمایه این را می‌طلبد.»

    او ادامه می‌دهد: «در بخش خصوصی شما نمی‌بینید سیاست‌ها مدام تغییر کنند و این یک ثبات را برای گروه‌های نمایشی به همراه دارد و چون بخش خصوصی مایل به درآمد زایی است، سعی می‌کند با دقت کارها را انتخاب کند. ما برای بقا مجبوریم به جزئیات توجه کنیم و حتی معتقدم در بخش خصوصی به دلیل همین نگرانی از به خطر افتادن سرمایه خط قرمزها هم سخت تر رعایت می‌شود؛ بر عکس چیزی که دیگران به نظرشان می‌رسد.»

    دقیقا در راه افتادن این سالن‌های خصوصی همین دو تفاوت نگاه را می‌توان مشاهده کرد؛ تماشاخانه‌هایی که به عنوان یک فعالیت اقتصادی شروع به کار کردند و آن‌هایی که بیشتر دغدغه‌های هنرمندانه گروهی تئاتر را نمایندگی می‌کرد. هر چند هر دوی این گرو‌ها در نهایت مجبور هستند برای بقا به سود خود فکر کنند. اما آیا این فعالیت سودآور است؟

    بابک مهری معتقد است این کار به دلیل نقصان‌هایی که در مسیرش دارد، عملا فعالیتی اقتصادی محسوب نمی‌شود، چرا که صاحب سرمایه نمی‌تواند بنا به خواست بازار به تولید و ارائه دست بزند. هر چند می‌گوید: «البته این برای گروه ما به شخصه مهم نیست، چرا که اساساً تولیدات ما بنا به نیاز بازار نیست و روند مشخصی دارد.»

    اما چگینی نگاه متفاوتی را در سود و زیان اقتصادی در این بخش ارائه می‌دهد: «در این نوع فعالیت‌ها، سالن‌ها اگر در تبلیغات و انتخاب نمایش‌ها دقت نمایند، ‌قطعاً به سود هر چند محدود دست پیدا می‌کنند. اما تا به حال گروه‌های نمایشی که در این سالن‌ها اجرا کرده اند، نتوانسته اند به سود برسند. اجراهای محدود و کوچکی سالن‌ها و پر خرج بودن تولید تئاتر و عدم حمایت ارگان‌ها از گروه‌های نمایشی، علت این امر هستند.»

    هر چند کارگردانان نمایش‌هایی که در تماشاخانه مشایخی تا کنون اجرا رفته اند، با تایید حرف چگینی که به سودی نرسیده اند، معتقدند نفس اجرا شدن کارشان در یک سالن برای آنها که تازه در ابتدای راه هستند، موثر است. با این حال چگینی خود راهی برای رساندن گروه‌ها به سود هم دارد و می‌گوید: «منطقی ترین راه این است که ارگان‌ها و حتی مرکز هنرهای نمایشی به جای حمایت از سالن‌های خصوصی از گروه‌های تئاتری حمایت کند. در این صورت ما نیز به عنوان سالن دار به سود خود می‌رسیم. اما الان بیشتر تماشاخانه‌های خصوصی سود می‌کنند و جوان‌های علاقمند و پر استعداد که شاید جایی در سالن‌های رسمی‌نداشته باشند، حاضر هستند با دادن ضرر کارشان را روی صحنه ببرند که این روند در درازمدت به ضرر تئاتر خواهد بود.»

    چگینی تاکید می‌کند مرکز هنرهای نمایشی می‌تواند با حمایت‌های اداری و ستادی و البته پشتیبانی مالی از گروه‌های نمایشی، به تماشاخانه‌های خصوصی کمک کند تا روی پای خود بایستند.

    نگاه هنرمندان از بیرون گود

    اصغر دشتی از جمله هنرمندانی است که چندان به این بحث سودآوری یا اساسا چرایی تاسیس این سالن‌ها کاری ندارد. از نگاه او  رشد این تماشاخانه‌ها در شهر تهران و تاثیرش در تئاتر مهم است. این همان نگاهی است که محمد یعقوبی هم دارد . در واقع کسانی که درگیر اداره سالن‌ها نیستند این تجربه را از نگاهی دیگر بررسی می‌کنند. مثلا اصغر دشتی می‌گوید: «یکی از محسنات رشد سالن‌های خصوصی، تمرکز زدایی از محلی خاص برای دیدن تئاتر و در نتیجه جذب تماشاگران محله‌های مختلف شهر و دیگری رسیدن به راه‌های مختلف برای رشد اقتصادی تئاتر است. او می‌گوید: «وقتی سالن‌های متعددی در شهر تاسیس شود، هر کدام راه خود را برای رشد اقتصاد تئاتر می‌روند و این گوناگونی در نهایت به نفع اقتصاد تئاتر خواهد بود.»

    او که معتقد است نباید به بهانه این که دولت باید از تئاتر حمایت کند و به آن یارانه بدهد، جلوی تجربه بخش خصوصی را بگیریم و باید هر دوی این‌ها در کنار هم رشد کند، بر مسئله دیگری که این روزها پیرامون نقد رشد این سالن‌ها در سطح تهران می‌شود، انگشت می‌گذارد؛ اینکه عده ای از هنرمندان معتقدند همچنان این دولت است که صفر تا صد وظیفه حمایت از تئاتر و رشد و گسترش آن را به عهده دارد.

    از سوی دیگر محمد یعقوبی،کارگردان و نویسنده شناخته شده کشورمان هم نگاه مثبتی به تاسیس این تماشاخانه‌ها دارد و می‌گوید: «نفع بزرگ ایجاد این تماشاخانه‌ها این است که دیگر دانشجویان و جوانان نمی‌گویند چون سالن نیست، ما نتوانستیم کار کنیم و همان طور که افشین‌هاشمی‌ در تماشاخانه‌ای مثل مشایخی کار اجرا می‌برد، دانشجوی من هم در کارگاه سمندریان در این تماشاخانه می‌تواند کار اجرا کند. دیگر این بغض که جای اجرا نداشتیم، مرتفع می‌شود.»

    نگرانی‌ها و خوشحالی‌ها

    اما در این میان نگرانی‌هایی هم وجود دارد که هم دشتی و هم یعقوبی به آن‌ها اشاره می‌کنند. دشتی ،استیجاری بودن این مکان‌ها را بزرگترین مشکل می‌داند و می‌گوید: «ممکن است با استیجاری بودن سالن‌ها، مشکلاتی در این مسیر به وجود آید و با جابجایی و تغییر مکان تماشاخانه، همه رشته‌ها پنبه شود. به هر حال برای یک سالن کوچک طول می‌کشد تا مخاطب محلی خود را پیدا کند و این جا به جایی به ضرر اوست.»

    تنها نگرانی یعقوبی اما این است که شاید هنوز آن قدر دیدن تئاتر به سبد کالای خانواده‌های ایرانی اضافه نشده باشد که همه این تماشاخانه‌ها پر از تماشاگر شوند. او با این حال می‌گوید: «احساسم به این قضیه مثبت است، چرا که یک روزگاری ما هم جوان بودیم و تنها می‌خواستیم کارمان دیده شود، ولو با داشتن دو تماشاگر. شاید حتی با پیشرفت این تماشاخانه‌ها، سالن‌های دولتی خود را عقب تر احساس کنند و تلاش نمایند آن‌ها هم آثار بهتری را در سالن‌های خود روی صحنه ببرند.»

    علی اصغر دشتی هم مثل محمد یعقوبی و بسیاری دیگر از هنرمندان به آینده این سالن‌های خصوصی امیدوار است و تاکید می‌کند: «در هر حال ما در ابتدای این مسیر هستیم و هنوز نمی‌توانیم بگوییم این تجربه خوب چقدر می‌تواند موفق باشد. اما در نگاه کلان به نظر می‌رسد بتوانیم بگوییم این روند به نفع تئاتر کشورمان است.»