برچسب: از آیین‌های نوروز چه می‌دانیم؟

به گزارش تئاتر آنلاین، در آخرین بخش «از آیین‌های نوروز چه می‌دانیم؟» قطب‌الدین صادقی پژوهشگر، مدرس، نویسنده و کارگردان تئاتر به روز سیزدهم «نوروز» و موضوع «سیزده به در» پرداخت.

به گفته صادقی «سیزده به در» باور غلطی است که وارد این آیین شده و آن را از مفهوم اصلی‌اش دور کرده است.

وی با اشاره به اینکه سیزدهمین روز «نوروز» آغاز زندگی دوباره بوده و نحس نیست، تأکید کرد: سیزدهمین روز «نوروز» روز زنان بوده است.

این پژوهشگر تئاتر معتقد است گره زدن سبزه در روز سیزدهم «نوروز» توسط زنان به معنای گره زدن بخت خود با پویایی زمین بوده و روزی فرخنده و روز آشتی دوباره با طبیعت است.

صادقی درباره چرایی نحس شدن روز سیزدهم «نوروز» به این نکته اشاره می‌کند که حدس بر این است که در دوره صفویه و طی مراوداتی که با اروپا بوده و طی باورهای مسیحی نحس بودن «سیزده» وارد تفکرات ایرانی شده است.

در مسیحیت یهودای اسخریوطی که سیزدهمین حواری مسیح بوده به او خیانت می‌کند و این امر باعث نحس بودن عدد «سیزده» می‌شود و این باور به اشتباه وارد تفکرات ایرانی می‌شود.

به گزارش تئاتر آنلاین، در یازدهمین بخش از «آیین‌های نوروز چه می‌دانیم؟» قطب‌الدین صادقی پژوهشگر، مدرس، نویسنده و کارگردان تئاتر درباره «نوروز کردی» و اینکه در چه زمانی برگزار می‌شود، توضیح داد.

وی به یکی از آیین‌های مطرح «نوروز کردی» با عنوان «مادر گهواره به دوش» اشاره کرد و درباره آن سخت گفت.

در این آیین مردم در خانه‌های سفره غذا پهن می‌کنند و معتقدند که «مادر گهواره به دوش» به خانه آن‌ها آمده و از غذای آن‌ها خورده است.

به گفته صادقی «مادر گهواره به دوش» همان «مادر زمین» است که در روزهای پایانی زمستان مژده بهار و زندگانی جدید را به مردم ابلاغ می‌کند.

به گزارش تئاتر آنلاین، در دهمین بخش «از آئین‌های نوروز چه می‌دانیم؟» قطب‌الدین صادقی پژوهشگر، مدرس، نویسنده و کارگردان تئاتر درباره «ننه سرما» و «عمو نوروز» سخن گفت. به عقیده صادقی «ننه سرما» و «عمو نوروز» از جمله مراسم آئینی بسیار زنده در ایران هستند که توده‌های مردم در پایان زمستان و ابتدای بهار به آن‌ها باور دارند و دل بسته‌اند.

به گفته وی «ننه سرما» نماد پیری و فرتوت بودن است و «عمو نوروز» پیرمرد بخشنده و زیبایی است.

صادقی معتقد است که «بابانوئل» مسیحیان کپی از «عمو نوروز» ایرانی است.

این پژوهشگر سرخی لباس و سفیدی ریش و موی «عمو نوروز» را برگرفته از خورشید و گرمای آن می‌داند.

به گزارش تئاتر آنلاین، در نهمین بخش «از آیین‌های نوروز چه می‌دانیم؟» قطب‌الدین صادقی پژوهشگر، مدرس، نویسنده و کارگردان تئاتر به این نکته اشاره کرد که در جهان باستان یکی از شیوه‌های بسیار جذاب و آیینی برای تحریک طبیعت و رسیدن زمین به باروری اجرای مراسم آیینی بود که جرج فریزر نیز در کتاب «شاخه زرین» به آن‌ها اشاره کرده است.

وی به اجرای مراسم آیینی «شاه‌کشی» به عنوان یکی از این مراسم‌ها اشاره کرد و درباره آن توضیح داد که چگونه طی این آیین و در ۵ روز پایانی سال یا همان «پنجه دزدیده» تمام اختیار امور شهر به دست چند دلقک می‌افتاد و شاه شهر را ترک می‌کرد و این دلقک‌ها از ثروتمندان، مقامات و مستوفی‌ها پول می‌گرفتند و آن پول‌ها را به زوج‌های فقیر می‌دادند تا ازدواج کنند.

صادقی آیین «میر نوروزی» در ایران را به عنوان نمونه ایرانی مراسم آیینی «شاه‌کشی» ذکر کرد و درباره آن توضیح داد.

این مدرس و پژوهشگر تئاتر در بخش دیگری از سخنان خود به ماجرای واقعی جایگزینی یک زین‌ساز به جای پادشاه در دوره صفویه اشاره کرد که میرزا فتحعلی آخوندزاده بر اساس آن اثری نوشته و سریال «سلطان و شبان» داریوش فرهنگ نیز بر اساس همین اتفاق ساخته شده است.

به گزارش تئاتر آنلاین، در بخش هشتم «از آیین‌های نوروز چه می‌دانیم؟»، قطب‌الدین صادقی پژوهشگر، مدرس، نویسنده و کارگردان تئاتر درباره «حاجی فیروز» و تاریخچه پیدایش و ویژگی‌های آن توضیح داد.

وی «حاجی فیروز» را نشأت گرفته از اسطوره «ایشتار» و «تموز» می‌داند و معتقد است دلیل اینکه «حاجی فیروز» در روزهای پایانی سال می‌آید این است که ارتباط مستقیمی با فصل بهار، گذشت زمستان و زندگی دوباره زمین دارد و مژده آمدن نوروز را می‌دهد.

صادقی سیاهی صورت «حاجی فیروز» را نشانه خاک و سرخی لباس‌اش را نشانه «خورشید» می‌داند یعنی «حاجی فیروز» نشانه رجعت دوباره خورشید به زمین است که مژده بهار و نوروز را می‌دهد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود درباره چرایی لهجه خاص «حاجی فیروز» توضیح داد و تأکید کرد که «حاجی فیروز» جنبه تبعیض نژاد و تحقیر سیاهان را ندارد.

صادقی همچنین به نقش خورشید در زندگی ما اشاره کرد و معتقد است که نه تنها در آیین‌ها، مراسم و جشن‌ها، بلکه در اشیاء زندگی‌مان نیز به تعداد زیادی تکرار شده است.

به گزارش تئاتر آنلاین، در هفتمین بخش «از آیین‌های نوروز چه می‌دانیم؟» قطب‌الدین صادقی پژوهشگر، نویسنده، مدرس و کارگردان تئاتر درباره یکی از آئین‌های نمایشی «نوروز» با عنوان «عروس گُلی» سخن گفت.

به گفته وی این آئین تا ۲ تا ۳ دهه پیش در استان‌های گیلان و مازندران اجرا می‌شده است.

صادقی با اشاره به اینکه «عروس گُلی» توسط دسته‌های نوروزی خوان؛ مطربانی که روستا به روستا مژده آمدن بهار را می‌دادند اجرا می‌شده، تأکید کرد که «عروس گُلی» از مهمترین مراسم نمایشی نوروزخوان‌ها بوده است.

این پژوهشگر معتقد است که «عروس گُلی» جذاب‌ترین، اسطوره‌ای‌ترین و کهن‌ترین نمایش‌هایی است که در فرهنگ کشاورزی و دامداری ایران، قرن‌ها وجود داشته و بیانگر آرزوهای کشاورزانی است که دوست دارند به سوی بهار، سبزینگی، تازگی و طراوت بروند.

به گزارش تئاتر آنلاین، در قسمت ششم «از آیین‌های نوروز چه می‌دانیم؟» قطب‌الدین صادقی پژوهشگر، مدرس، نویسنده و کارگردان تئاتر که پیش از این درباره اهمیت «آتش» در «نوروز» و اینکه در ایران باستان در شب نوروز بر بام خانه‌ها برای راهنمایی و هدایت ارواح طیبه درگذشتگان در یافتن مسیر خانه خود آتش روشن می‌شده سخن گفت، به «چهارشنبه‌سوری» و اینکه آیا چنین مراسمی ریشه اسطوره‌ای و تاریخی دارد یا نه پرداخت.

وی با اشاره به روشن کردن آتش در شب «نوروز» بر بام خانه‌ها برای راهنمایی ارواح طیبه درگذشتگان و همچنین اینکه گاه‌شمار ایران باستان بر مبنای ماه بوده و هر کدام از روزهای ماه دارای نامی خاص بوده، آنچه در حال حاضر با عنوان «چهارشنبه سوری» رواج پیدا کرده را ناشی از سوءتفاهم تاریخی دانست.

صادقی همچنین درباره «تیرروز» و آئین این روز از تیرماه توضیحاتی ارائه داد.

به گزارش تئاتر آنلاین، در پنجمین بخش از «از آیین‌های نوروز چه می‌دانیم؟» به جایگاه «آتش» در «نوروز» پرداخته می‌شود. قطب‌الدین صادقی پژوهشگر، نویسنده، مدرس و کارگردان تئاتر در ادامه سخنان خود درباره «نوروز» و آیین‌های مرتبط با آن، «آتش» را مقدس‌ترین عنصر «نوروز» معرفی می‌کند.

وی به این موضوع اشاره می‌کند که «آتش» در «نوروز» مربوط به رابطه انسان با نیروهای ماوراءالطبیعه است و به لحاظ اسطوره‌شناسی اهمیت بالایی دارد.

صادقی به روایت اسطوره‌ای جنگ بین اهورا و اهریمن و تقابل آن‌ها و اینکه روشن کردن آتش در شب نوروز برای راهنمایی و هدایت ارواح طیبه درگذشتگان برای پیدا کردن خانه و حضور در کنار اعضای خانواده بوده، می‌پردازد.

وی همچنین به جایگاه عدد ۴۰ و اهمیت آن و همچنین جایگاه واژه «چله» در تفکرات و آیین‌های مختلف اشاره کرده و توضیح می‌دهد.

به گزارش تئاتر آنلاین، پیش از این و در ۲ مطلب ابتدایی «از آیین‌های نوروز چه می‌دانیم؟»، قطب‌الدین صادقی پژوهشگر، مدرس، نویسنده و کارگردان تئاتر درباره به معنای اسطوره‌شناسی نوروز پرداخت و درباره اینکه آیین‌ها چگونه و به چه منظو شکل گرفتند، توضیحاتی را ارائه داد.

وی به جنبه کشاورزی «نوروز» و اینکه بسیاری از آیین‌های نوروزی برای آماده کردن زمین و فراهم کردن شرایط اولیه کشاورزی است، اشاره کرد.

همچنین معنا و مفهوم «هفت‌سین» و همچنین «جادو» در جامعه شناسی هنری از دیگر بخش‌هایی بودند که صادقی درباره آن‌ها سخن گفت.

در سومین مطلب «از آیین‌های نوروز چه می‌دانیم؟»، صادقی درباره گاه‌شمار ایران باستان توضیح داد و درباره «پنجه گمشده» یا «خمسه مسترقه» سخن گفت و برخی از جشن‌هایی را که در ۵ روز پایانی سال اجرا می‌شد، معرفی کرد.

«مردگیران» و «ورف چال» از جمله جشن‌ها و آیین‌هایی هستند که به گفته صادقی در «پنجه دزدیده» اجرا می‌شدند.

عکس از بهروز خسروی است.

به گزارش تئاتر آنلاین، «نوروز» از آیین‌های کهن ایرانی است که زمان پیدایش آن به قبل از حضور آریایی‌ها در فلات ایران و سلسله هخامنشیان برمی‌گردد. در ایران باستان «نوروز» جایگاه ویژه‌ای داشته است.

در ایران باستان برای «نوروز» آیین‌های مختلفی شکل گرفته بود که این آیین‌ها توسط مردمان آن دوران اجرا می‌شده است. برخی از این آیین‌ها به مرور زمان به دست فراموشی سپرده شدند و برخی نیز با تغییراتی که به درست یا اشتباه داشته‌اند، به زمان معاصر رسیده و همچنان اجرا می‌شوند.

قطب‌الدین صادقی پژوهشگر، مدرس، نویسنده و کارگردان با سابقه تئاتر ایران طی گفتگویی با تئاتر آنلاین به ذکر توضیحاتی درباره «نوروز» و «آیین‌های نوروزی» پرداخت.

وی در بخش اول گفتگوی خود به معنای اسطوره شناسی «نوروز» و شکل‌گیری آیین‌ها پرداخت؛ آیین‌های در ارتباط با ماوراءالطبیعه، آیین‌های مرتبط با طبیعت و آیین‌های در ارتباط با مرگ.

صادقی در بخش دوم گفتگوی خود نیز به وجه کشاورزی «نوروز» پرداخت.

به اعتقاد صادقی بسیاری از آیین‌های نوروزی برای آماده کردن زمین و فراهم کردن شرایط اولیه کشاورزی است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود توضیحاتی درباره معنا و مفهوم «سفره هفت سین» و شکل‌گیری «جادو» و مفهوم آن از نگاه جامعه‌شناسی هنری ارائه داد.

به گزارش تئاتر آنلاین، همه ما می‌دانیم که لحظه تحویل سال خورشیدی و آغاز سال جدید از ایران باستان تاکنون به عنوان «نوروز» شناخته و برای آن جشن‌های نوروزی برپا می‌شود. باور بر این است که نوروز آغاز دوباره زایش و زندگی زمین پس از گذراندن فصل سرما است به عنوان آغاز رستاخیز طبیعت شناخته می‌شود.

«نوروز» در لحظه اعتدال بهاری یعنی قرار گرفتن خورشید در زاویه صفر تلاقی دایرةالبروج و استوای سماوی، شکل می‌گیرد و پس از آن سال جدید خورشیدی و ماه فروردین آغاز می‌شود.

«نوروز» از کهن‌ترین آئین‌های ایرانی است که علاوه بر ایران در کشورهای دیگر نظیر افغانستان، تاجیکستان، جمهوری آذربایجان و قزاقستان نیز جایگاه ویژه‌ای دارد و در یونسکو نیز به ثبت رسیده است.

برای آشنایی بیشتر با «نوروز» و آئین‌های نوروزی به گفتگو با قطب‌الدین صادقی پژوهشگر، مدرس، نویسنده و کارگردان با سابقه تئاتر ایران نشستیم.

وی در این گفتگو که طی ۱۲ بخش در گروه هنری تئاتر آنلاین منتشر می‌شود، به توضیحاتی در خصوص معنا و مفهوم نوروز و آئین‌های مرتبط با آن از جمله آئین‌های نمایشی نوروز می‌پردازد.

در بخش اول این گفتگو، قطب‌الدین صادقی به معنای اسطوره‌شناسی «نوروز»، آیین‌هایی که انسان برای رابطه خود با ماوراء‌الطبیعه، طبیعت و همچنین مرگ شکل داد و اینکه «نوروز» در کدام دسته از این آئین‌ها قرار می‌گیرد سخن گفت.