Image

بررسی عوامل رشد قابل توجه تولید تئاتر در سال‌ های اخیر

تا همین چند سال پیش مصاحبه هر هنرمند تئاتری را که می‌خواندید و پای صحبت و درد دل هنرمندان در مورد کاستی‌ها و کمبودهای اصلی و اساسی که می‌نشستید، مهمترین مشکلی که به آن اشاره می‌شد کمبود سالن اجرا و نبود امکان اجرای تئاتر در تالارهای نمایشی بود. سالن‌های تئاتر در تهران به چند تالار تئاتر شهر، تالار سنگلج، تالار وحدت، تالار هنر و یکی دو سالن دیگر محدود می‌شد. امکان اجرای نمایش برای همه متقاضیان فراهم نبود و گروه‌های نمایشی می‌بایست برای اجرای آثارشان مدت‌ها در نوبت انتظار می‌ماندند و همیشه هم روی این مسئله حساسیت و حرف و حدیث وجود داشت.

این اصلی‌ترین و مهمترین مشکل و معضل تئاتر، امروز اگرچه کاملا حل نشده است اما دست کم تفاوت بسیار زیادی با سال‌های گذشته و محدودیت‌های چشمگیر امکانات اجرا دارد. حالا حدود سی و چند سالن خصوصی و نیمه خصوصی تئاتر در تهران تاسیس شده است و اتفاقا بیشتر این سالن‌ها در بهترین نقاط شهر تهران فعالیت دارند و این بدان معناست که شرایط اجرا برای هنرمند و امکان دسترسی آسان و مطلوب به تالارهای نمایشی برای مخاطب تا اندازه قابل قبولی فراهم شده است.

گروه‌ها می‌توانند در طول سال دو یا حتی بیشتر از دو تولید تئاتری داشته باشند و برخی آثار امکان اجرای مناسب در سالن‌های مختلف و در طول چند سال را برای خود فراهم می‌بینند.

پیش از این چهار تالار تئاترشهر و تالار وحدت و کمی آن سوتر سنگلج و هنر، شش هفت سالن نمایش دولتی بودند که هنرمندان معدودی می‌توانستند در این تالارها اجرای نمایش داشته باشند. یعنی اگر به طور مفید در هر یک از این هفت سالن در طول سال امکان اجرای یازده نمایش وجود می‌داشت نهایتا حدود هفتاد اجرای نمایشی در طول سال امکان اجرای عموم پیدا می‌کردند که گروه‌های حرفه‌ای، هنرمندان جوان، اجرای مربوط به تعهدات جشنواره و… را شامل می‌شد. این آمار و ارقام امروز تقریبا بیش از ده برابر شده است و حالا در هر ماه به اندازه یکسال پیش از این تئاتر تولید و اجرا می‌شود.

هر ماه حدود شصت، هفتاد نمایش در تالارهای مختلف شهر تهران به روی صحنه می‌روند. بنابراین و با توجه به تمرکز مدیریت دولتی بر حمایت از خصوصی‌سازی تئاتر با همه دشواری‌ها و در مدت زمانی بسیار کوتاه امکانات برای اجرا حدود ده برابر افزایش پیدا کرده است.
از سوی دیگر یکی از مهمترین گلایه‌ها در مورد ساز و کار حمایت در گذشته این بود که کمک دولتی با نسبت‌های متفاوت مالی صرف حمایت از همان حدود شصت، هفتاد نمایشی می‌شد که در طول سال موفق به اجرا در تالارهای محدود دولتی می‌شدند. این نمایش‌ها تحت هر شرایطی پس از تایید و اجرا در تالارهای نمایشی مورد حمایت قرار می‌گرفتند و با هر کیفیت و رتبه کیفی حمایت‌شان را دریافت می‌کردند و این در حالی بود که بسیاری از گروه‌های نمایشی و هنرمندان دیگر امکان استفاده از منابع مالی و حمایت دولتی و حتی اجرای آثارشان در سالن‌های تئاتر را پیدا نمی‌کردند.

از سوی دیگر برای خیلی از گروه‌های نمایشی هیچ اهمیتی هم نداشت که تئاترش برای یک تماشاگر اجرا شود یا صد تماشاگر! (احتمالا امروز بزرگترین گروهی که از تئاتر خصوصی ناراضی هستند همین دسته‌اند که یا تئاترشان تماشاگر ندارد و یا برایشان مهم نیست که تماشاگر داشته باشند.) حمایت بی‌چون و چرای دولتی می‌توانست هنرمند و گروه‌های نمایشی را خودخواه و بدون هیچ تعهدی نسبت به تماشاگر عادت دهد. آنچه مهم بود اینکه شرایط اجرای برخی آثار فراهم می‌شد و حمایت دولتی انجام می‌گرفت.

اما همین بودجه مدیریت دولتی که بخشی از آن صرف حمایت از راه اندازی و تاسیس تالارهای خصوصی و نیمه خصوصی شده است در حوزه حمایت از تولید آثار هم به نوعی دیگر گسترش پیدا کرده است. در واقع امروز مدیریت دولتی اگرچه از میزان و مبلغ حمایت دولتی کاسته اما شرایطی را فراهم نموده تا حمایت مالی از گروه‌ها، به تولیدات بسیار بیشتر، گستره‌ای وسیع‌تر از هنرمندان و البته عادلانه تر اختصاص پیدا کند. بنابراین می‌توان گفت که مدیریت دولتی تئاتر در سال‌های گذشته:

نخست: در کنار انگیزه‌ها و سرمایه‌های خصوصی قرار گرفته و امکانات و سالنهای تئاتر و به همان نسبت تولیدات تئاتری را تا اندازه قابل توجهی افزایش داده است.

دوم: حمایت مستقیم مالی را در شرایطی عادلانه‌تر (هر چند کمتر) به گروه‌های نمایشی بیشتری اختصاص داده و حمایت انحصاری از گروه‌های خاص و معدود را تقریبا متوقف کرده است. و مهمتر از همه اینکه وابستگی بیش از اندازه هنرمندان و گروه‌های نمایشی به دولت را کاهش داده و به صورت غیر‌مستقیم گروه‌های وابسته را وادار به تعامل با مخاطب کرده است.

در واقع به این ترتیب هنرمند دیگر اثرش را تنها برای خودش تولید نمی‌کند و برای حضور در عرصه تولید و رقابت سالم ناگزیر است که کیفیت تولید و مخاطب را هم در نظر داشته باشد.

در این رابطه یک نظریه هم مطرح شده و آن‌ هم اینکه این تعامل و نگاه به گیشه سطح آثار را تا اندازه سلیقه مخاطب عام با نزول مواجه کرده است. البته من با این موضوع کاملا مخالفم و معتقدم که هنرمند و گروه نمایشی است که می‌بایست سطح سلیقه مخاطب را با نیازسنجی درست و کیفیت کارش ارتقاء دهد!

این نوشتار را با برشمردن نقش و تاثیر مدیریت دولتی و اختصاص پیدا کردن حمایت‌های دولتی در کنار تئاتر خصوصی به پایان می‌برم که موارد زیر را شامل می‌شود:
۱-حمایت از تاسیس تالارهای خصوصی و راه اندازی و فعالیت آ‌ن‌ها
۲-حمایت مستقیم از گروه‌های نمایشی در سطحی گسترده‌تر نسبت به گذشته که بیشتر تولیدات تئاتری را شامل می‌شود
۳- حذف حمایت انحصاری و کاستن از وابستگی صرف گروه‌ها و تولیدات نمایشی به پول دولتی

* مهدی نصیری – منبع: hhsahneh.ir

دیدگاه

  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

هفت روز به پایان مهلت ارسال پایان نامه های عملی باقی است

دانشجویان رشته نمایش هفت روز فرصت دارند تا تا پایان نامه های عملی خود در بخش صحنه ای را به جشنواره تئاتر فجر ارسال کنند. به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از روابط عمومی جشنواره بین المللی تئاتر فجر، دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد رشته نمایش فقط هفت روز مهلت دارند تا پایان نامه های