Image

چراغ‌ صحنه با ستاره‌ها روشن است؟

تئاتر آنلاین – ندا طیبی: حضور بازیگران سینما یا آنطور که معروف‌شده «چهره» ها در تئاتر اتفاق تازه‌ای نیست اما در ۳، ۲ سال اخیر با افزایش سالن‌های خصوصی، هر روز بیش از پیش شاهد حضور پررنگ‌تر بازیگران سینما هستیم.

در این گزارش، نگاهی گذرا به حضور بازیگران سینما در تئاتر داریم بدون اینکه در این زمینه هیچ داوری خاصی داشته باشیم؛ چراکه حضور بازیگران سینما در تئاتر به‌خودی خود نه خوب است و نه بد. خوب یا بدبودن بازی یک بازیگر فقط به تناسب و توانایی او برای ارائه نقش مربوط است؛ حال در تئاتر باشد یا سینما.

نیمه دوم دهه۷۰ و اوایل دهه۸۰ محمدرضا فروتن، مهتاب کرامتی، میترا حجار، بهاره رهنما، مریلا زارعی و… بازیگرانی بود که برای نخستین‌بار بازی در تئاتر را تجربه کردند. آنها در سالن‌های دولتی روی صحنه رفتند آن هم زمانی که همه نمایش‌ها از یارانه دولتی برخوردار بودند.

در آن زمان کسی بابت حضور بازیگران سینما در تئاتر انتقادی نداشت چراکه تک و توک رخ می‌داد و سیر مداومی نداشت.اما شاید نخستین بازیگری که حضورش در تئاتر سر و صدای زیادی به‌پا کرد، مهناز افشار بود که در نمایش «آمدیم، نبودید، رفتیم» به کارگردانی رضا حداد، بازی کرد.حداد این بازیگر را دعوت به‌کار کرد و دستمزدی بیش از دیگر بازیگران نمایش به او پرداخت. نمایش او در تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه رفت و از آنجا که در آن دوره، این سالن تنها سالن خصوصی تئاتر بود، این روش به‌عنوان رویه مرسوم این تماشاخانه تازه‌تاسیس تلقی شد.

حضور بازیگران سینما در تئاتر با بازی نیکی کریمی در نمایش «شام با دوستان» کار آیدا کیخایی ادامه پیدا کرد و در همان دوره انجمن بازیگران خانه تئاتر که بهزاد فراهانی ریاست آن را بر عهده داشت، بیانیه‌‌ای در نکوهش حضور بازیگران سینما در تئاتر نوشت.

با ورود پژمان جمشیدی فوتبالیستی که از سریال «پژمان» به تئاتر راه یافته بود، بار دیگر موج اعتراض‌ها بالا گرفت تا اینکه در سال‌های گذشته با گسترش سالن‌های خصوصی، حضور سینمایی‌ها در تئاتر به عنوان امری پذیرفته شده، قلمداد شد. این روزها اما در خبرها مدام از حضور یک بازیگر سینما در تئاتر می‌خوانیم؛ حدیث فولادوند، رامبد شکرابی، الناز شاکردوست، غزل شاکری و مهناز افشار بازیگرانی هستند که در سالن‌های گوناگون روی صحنه می‌روند.

مهم‌ توانایی بازیگر است سینما و تئاتر اهمیتی ندارد
حسین پارسایی که از اول آذر نمایش «اولیور توییست» را با بازی مهناز افشار در تالار وحدت به صحنه می‌برد، درباره معیار انتخاب این بازیگر می‌گوید: «وقتی به‌عنوان کارگردان می‌خواهم اثری را روی صحنه ببرم، به این فکر نمی‌کنم که با بازیگر سینمایی کار کنم یا تئاتری بلکه در وهله اول به این توجه می‌کنم که کدام بازیگر می‌تواند نقش مورد نظر مرا به خوبی بازی کند. در مرحله بعد گزینه‌هایی که برای هر یک از نقش‌ها درنظر گرفته‌ام را مشخص می‌کنم، بعد به سراغ مولفه‌های دیگر می‌روم. البته طبیعی است هر کارگردانی می‌خواهد با بهترین، محبوب‌ترین و مشهورترین بازیگران همکاری کند اما ارائه درست یک نقش، مهم‌ترین فاکتور است.»

او ادامه می‌دهد: «درباره اولیور توییست باید بگویم که انتخاب‌هایم براساس تجربیات و توانمندی افراد است. شاید بازیگر چهره داشته باشیم ولی گزینه اول ما به‌دلیل چهره‌بودن آنها نیست. فراموش نکنیم هر بازیگر با خود مهارت‌هایی می‌آورد که ایده‌های کارگردان را متجلی می‌کند. صرف رفتن سراغ چهر‌ه‌های سینمایی و سلبریتی برای جذب تماشاگر نقطه ضعف یک تئاتر است که به‌خودی خود جذابیت ندارد چون باعث می‌شود مردم به‌جای دیدن تئاتر، برای تماشای آن چهره بیایند. مردم ثابت کرده‌انداز نمایش خوب، حتی اگر کاری دانشجویی بدون نام‌های شناخته شده‌ باشد استقبال می‌کنند. شخصا اعتقادی به حضور صرف یک چهره سینمایی بابت گیشه و استقبال مردم ندارم».

حسن معجونی دیگر کارگردان تئاتر و سرپرست گروه تئاتر لیو اما با حضور بازیگران چهره مخالف است. او سال‌ها پیش عطای تئاتر دولتی را به لقایش بخشید و اعلام کرد هیچ کمک هزینه‌ای از دولت نمی‌گیرد. او که هرگز در نمایش‌هایش با بازیگران چهره همکاری نداشته است، درباره دلایل مخالفت خود به همشهری می‌گوید: «با حضور چهره‌های سینمایی در تئاتر موافق نیستم. بسیار مهم است که ببینیم حضور این چهره‌ها چه چیزی به تئاتر اضافه می‌کنند. درست است که به واسطه حضور این چهره‌ها، یکسری تماشاگر به تئاتر می‌آیند ولی نمی‌توان روی این تماشاگران حسابی باز کرد».

معجونی که برخی از نمایش‌های خود را با حضور دانشجویان تئاتری به صحنه برده، جزو نخستین کارگردان‌هایی است که با راه‌اندازی تماشاخانه ایرانشهر، این سالن را به مجموعه‌های دولتی ترجیح داد و نمایش‌های خود را بدون کمک هزینه دولتی در این مجموعه به صحنه برد.

او حضور چهره‌ها را از زاویه‌‌ای متفاوت می‌نگرد؛ « باید بیش از اینکه درگیر حضور چهره‌ها در تئاتر باشیم، در وهله اول ببینیم گروه‌های نمایشی چرا به حضور این چهره‌ها نیاز پیدا می‌کنند. موضوع این است که اقتصاد تئاتر تأمین نمی‌شود و بسیاری از گروه‌هایی که با این مشکل دست به گریبان هستند، به سراغ چهره‌ها می‌روند. از سوی دیگر به‌دلیل تعدد سالن‌ها و نمایش‌ها، تماشاگر تئاتر تقسیم می‌شود. در وضعیت فعلی تماشاگر تئاتر بد نیست ولی بین سالن‌های مختلف تقسیم می‌شود. نمی‌توان انتظار داشت که تماشاگر تئاتر، همه نمایش‌ها را ببیند چون برایش توجیه اقتصادی ندارد بنابراین ناچار به انتخاب است.»

مدت زیادی از فعالیت تماشاخانه ایرانشهر نگذشته بود که حضور چهره‌ها در نمایش‌های این مجموعه به قانونی نانوشته تبدیل شد و به استناد همین قانون، چهره‌هایی مانند حامد بهداد، مهناز افشار، بهنوش بختیاری و… در این مجموعه روی صحنه رفتند. با این حال پارسایی که از دی ۹۴ به‌عنوان یکی از اعضای شورای سیاستگذاری ایرانشهر در این مجموعه حضور دارد، این قانون را رد می‌کند؛ «هیچ شرطی برای حضور بازیگران چهره نداریم و هیچ تحمیلی بابت این موضوع به گروه‌ها نمی‌شود. ممکن است کارگردانی خود تمایل داشته باشد با بازیگران چهره کار کند اما در این مدت نمایش‌هایی داشته‌ایم که حتی یک بازیگر چهره هم نداشته‌اند؛ مانند «ولپن» کار مهدی کوشکی و «حسن کچل» کار رضا کشاورز. اساسا به این موضوع به‌عنوان پدیده‌ای فرهنگی نگاه می‌کنیم و انتخاب بازیگر را در حوزه اختیارات کارگردان می‌دانیم.»

او تعامل سینما و تئاتر را اتفاقی خوشایند می‌داند؛ « بسیاری از بازیگران تئاتر در سینما هم کار می‌کنند و تعامل بین بازیگران سینما و تئاتر امر پسندیده‌ای است ولی نباید از یکدیگر سوءاستفاده کنند؛ نه سینمایی‌ها از صبوری و حجب و حیای بچه‌های تئاتری استفاده کنند و نه تئاتری‌ها از شهرت سینمایی‌ها. همه‌‌چیز باید براساس شایستگی باشد. این همکاری باید آگاهانه صورت بگیرد.»

در این بین مهدی شفیعی، رئیس مرکز هنرهای نمایشی هم از اساس بحث حضور بازیگران چهره در تئاتر را انحرافی می‌داند و‌در گفت و گویی با خبر آنلاین اشاره کرده است‌:«تئاتر، امروز هنری است برخوردار از تنوع مضامین و تنوع شیوه‌های اجرایی و از این نظر در شرایط مطلوبی به سر می‌برد. اینکه هنر تئاتر در این حد جدی و جذاب شود که چهره‌های سینمایی که تا به حال روی صحنه نرفته‌اند، بودن روی‌صحنه برایشان اهمیت پیدا کند، فی‌نفسه اتفاق بدی نیست. از سوی دیگر اگر به نمایش‌های در حال اجرا نگاه کنید به راحتی می‌توانید مصادیقی بیابید که از هیچ چهره‌ای استفاده نکرده‌اند اما با استقبال مخاطب مواجه شده‌اند، یعنی آن تئاتر آنقدر سطح کیفی‌اش بالاست که مخاطب بدون آنکه لازم باشد به واسطه حضور چهره‌ها به خریدن بلیت تشویق شود، خودش بلیت می‌خرد و به تماشای اثر می‌نشیند».

بعضی‌از گروه‌ها تجارت می‌کنند
اما شاید مهم‌ترین راهکار، نکته‌ای است که معجونی آن را تشریح می‌کند؛ «فراموش نکنیم تئاتر نمی‌تواند هزینه‌های خودش را تأمین کند. زمانی می‌گفتیم ما به‌عنوان گروه‌های نمایشی از دولت پولی نمی‌گیریم ولی این رویکرد نافی وظایف دولت نیست. قرار نیست دولت به گروه‌ها پول بدهد اما باید به سالن پول بدهد چون سالن‌ هم باید مخارج خود را تأمین کند. دولت با پرداخت این سوبسیدها کمک می‌کند تا قیمت بلیت و هزینه‌ها سرشکن شود.»

این هنرمند در پایان سخنش به آسیب دیگری هم اشاره می‌کند؛ «در این وضعیت، بعضی از گروه‌ها رسما تجارت می‌کنند. حتی بسیاری از بازیگران سینما از تئاتر بیش از سینما پول در می‌آورند. بازی در تئاتر وقت کمتری از آنان می‌گیرد، به لحاظ روحی و در برخورد مستقیم با تماشاگر، ارضایشان می‌کند و پز فرهنگی هم برایشان دارد؛ بنابراین وقتی همه امکانات فراهم است، خیال‌شان راحت می‌شود که تئاتر مکان راحت‌تر و امن‌تری است چون به سرعت هم مزد خود را دریافت می‌کنند. به همین دلیل بسیاری از کسانی که تا دیروز سنگ سینما را به سینه می‌زدند، امروز سنگ تئاتر را به سینه می ‌زنند چون هم از نظر اقتصادی برایشان مناسب‌تر است و هم از نظر روحی بهتر ارضایشان می‌کند.»

دیدگاه

  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

«ابوالهول» عاشق می‌شود

نمایش «ابوالهول» به کارگردانی داود پورحمزه از روز چهارشنبه بیست و پنجم مهر ماه در پلاتو اجرای مجموعه تئاتر شهر به صحنه می رود. به گزارش تئاتر آنلاین به نقل از روابط عمومی مجموعه تئاتر شهر، «ابوالهول» عنوان تازه ترین نمایش پلاتو اجرای مجموعه تئاتر شهر است که از روز چهارشنبه بیست و پنجم مهر